Er zijn twee categorie\u00ebn van bestaan. De mensen uit de eerste categorie zijn hulpeloze doelwitten voor verdriet, onrecht en turbulentie. De wereld van deze mensen is een wrede plek, maar het is een wereld waar ze wel onmiskenbaar deel van uitmaken. Deze mensen hebben altijd een thuishonk waarnaar ze kunnen terugkeren, hoe uitputtend of wreed het leven ook is. De mensen uit de eerste categorie weten waar ze horen en keren daar, in tijden van wanhoop, naar terug. In geval van nood, wees veilig.<\/p>\n
De mensen uit de tweede categorie zijn eveneens hulpeloze doelwitten voor verdriet, onrecht en turbulentie. Ook hun wereld is een wrede plek, maar de mensen uit deze categorie weten niet of hun wereld wel echt van hen is. Het ligt niet aan hun loopje of aan een bepaald accent. De mensen uit de tweede categorie hebben geen stabiele positie waarnaar ze kunnen terugkeren, en daardoor voelen ze zich nooit ergens veilig of thuis. Voor deze mensen is overleven een dagtaak. Ze wonen op zee. Chaos is hun blauwdruk.<\/p>\n
Iedere dag worden de mensen uit de tweede categorie voor een raadsel gesteld: is deze wereld niet gemaakt voor mensen zoals ik, of ben ik niet gemaakt voor deze wereld?<\/p>\n
Toen ik de diagnose voor mijn bloedziekte kreeg bestelde de hematoloog een zilveren armbandje voor mij met de naam van mijn ziekte erop. Systemische mastocytose, gecentreerd, Verdana, punt 12. Het armbandje diende voor noodgevallen. Als ik van huis was en ineens in elkaar zou zakken, zou de plaatselijke zorgverlening meteen kunnen zien wat er aan mij scheelde. In de praktijk heb ik het armbandje gelukkig nooit hoeven te gebruiken.<\/p>\n
Vroeger\u00a0wist ik nog niet wat voor stigma er aan psychische ziekten is verbonden, dat sommige mensen niet schromen om je dom of eng te noemen op basis van wat er zich in je hoofd afspeelt<\/p><\/blockquote>\n
De wereld in mijn hoofd houd ik al jaren geheim. Vroeger was ik veel opener over mijn belevingswereld, was ik niet bang maar juist ge\u00efnteresseerd in hoe mensen op mij zouden reageren. Ik hoopte dat mensen mij misschien bijzonder zouden vinden. In die tijd wist ik nog niet wat voor stigma er aan psychische ziekten is verbonden, dat sommige mensen niet schromen om je dom of eng te noemen op basis van wat er zich in je hoofd afspeelt. Mensen hebben mij vernederd of uitgescholden, of een mooie kans ontnomen, en omdat ik soortgelijke situaties niet meer wil riskeren verberg ik sindsdien halsstarrig mijn wanen.<\/p>\n
Op mijn zeventiende had ik een vriend die wist dat ik antipsychotica gebruikte. Hij moet geweten hebben hoe suf de medicijnen me maakten en toen hebben besloten om zijn voordeel uit mijn zwakte te halen, uit mijn onvermogen om tegen te stribbelen. Op een dag, toen ik bij hem thuis was, kroop hij boven op me en drong hij bij me binnen. Uit gulheid had hij het licht nog uitgedaan, zodat ik kon doen alsof hij iemand anders was. Ik wendde mijn hoofd af en huilde in zijn kussensloop terwijl hij deed wat hij wilde. Zou zijn beddengoed die avond ziltig hebben geroken? Ik ben nog jaren vrienden met hem gebleven. Ik had nog niet geleerd dat het ook verkrachting was als bekenden het deden.<\/p>\n
Niets anders dan glimlachen en knikken<\/h5>\n
In de jaren die volgden werd ik voorzichtiger met het delen van mijn kwetsbaarheid, met als gevolg dat ik ook minder mensen aantrok die daar misbruik van wilden maken. Ik leerde mensen kennen die mij leuk vonden om mijn persoonlijkheid en mijn humor, niet omdat ik makkelijk te imponeren of overmeesteren was. Maar nu ik echte vrienden had, wilde ik hen ook niet meer kwijtraken. Ik wilde sowieso niet afstotend zijn, maar geliefd en bewonderd worden zoals de mensen over wie ik las in boeken. Het leek me een goed idee om iedereen, inclusief mijzelf, van mijn kwetsbaarheid af te leiden door zo productief mogelijk voor de dag te komen en heel veel te gaan werken.<\/p>\n
Ik nam een voltijdse baan aan als secretaresse. Overdag werkte ik negen uur lang, vijf dagen in de week, en daar kwam nog twee uur reistijd per dag bovenop. Ik sliep hooguit zes uur per nacht, wat me zwaar viel, en in de tijd die ik voor mezelf had probeerde ik te schrijven. Ik droomde van een wereld waarin ik mijn geld met schrijven kon verdienen, maar in de echte wereld was het secretaressebaantje het enige waarmee ik mijn huur kon betalen. Ondanks mijn miezerige salaris probeerde ik op iedereen indruk te maken, deed ik niets anders dan glimlachen en knikken.<\/p>\n
Het zou fijn\u00a0zijn als een instabiele geest niet als een smet op een persoonlijkheid wordt gezien maar als een werkelijke ziekte.<\/p><\/blockquote>\n
Drie jaar later bezweek ik onder mijn toneelspel. Ik zakte in elkaar, alleen had ik dit keer geen zilveren armbandje. Ik werd gediagnosticeerd met een burn-out en volkomen arbeidsongeschikt verklaard door de bedrijfsarts. Ik ging opnieuw in therapie, waar alle neuroses die ik de afgelopen jaren had opgespaard in \u00e9\u00e9n keer naar boven dreven. Na die klap heb ik drie weken lang op bed gelegen. Ik ben nooit meer terug naar kantoor gegaan.<\/p>\n
Simpelweg\u00a0\u2018ziek\u2019<\/h5>\n
Voor de wereld in mijn hoofd heb ik nooit een zilveren armbandje laten maken. Toch lijkt het me een fijn idee, om schaamteloos uit te kunnen komen voor iedere vorm van kwetsbaarheid, hoe eng of lelijk anderen die ook vinden. Nog fijner zou het zijn als een instabiele geest niet als een smet op een persoonlijkheid wordt gezien maar als een werkelijke ziekte, een legitieme kwaal waar de persoon zelf ook niet veel aan kan veranderen. Dat psychische ziekte geen verwijt wordt, maar een neutrale constatering.<\/p>\n
Onder ideale omstandigheden zou psychisch zieke mensen niet verweten worden een fundamenteel slecht mens te zijn. Je zou ze niet onbetrouwbaar, nalatig of labiel noemen, maar simpelweg \u2018ziek\u2019. Bovendien zouden de zieke mensen zelf niet bang hoeven te zijn om afgewezen, buitengesloten of ontslagen te worden. Ze zouden zich gewoon een paar dagen ziek kunnen melden als ze depressief zijn, of angsten beleven, of knettergeluiden horen die alles overstemmen. Als ze dan na enkele dagen of weken rust weer terug in de realiteit komen, zouden ze hartelijk \u2018welkom terug\u2019 worden geheten. Stel je eens voor: Categorie Twee, gecentreerd, Calibri, punt 14.<\/p>\n
***<\/p>\n
De eerste keer dat ik de Verenigde Staten bezocht reisde ik alleen. Ik was naar New York gegaan omdat ik daar een beroemd dichter wilde worden. Toen ik enkele weken later terug naar Nederland vloog was ik geen beroemd dichter maar wel een emotioneel uitgeput mens. Nog voordat het vliegtuig opsteeg depersonaliseerde ik compleet, ik verloor al het besef van mijn eigen lichaam, waardoor ik de hele vlucht roerloos in mijn stoel heb gezeten. De man die naast mij zat probeerde met me aan te pappen maar zodra hij besefte dat hij vrij spel had, besloot hij me ongegeneerd te bepotelen. \u2018Want to have some fun in the sky?<\/em>\u2019 vroeg hij voordat hij met zijn hand tussen mijn benen gleed. Zijn tienjarige zoontje zat naast hem aan het gangpad. Hij probeerde het kind later nog aan me voor te stellen.<\/p>\n
Terwijl de man zijn gang ging was ik volkomen weerloos. Ik was mentaal bedolven door zowel mijn indrukken van Amerika als de barbaarsheid van de man, en dus zweefde ik in mijn stoel als de bovenkant van een vraagteken terwijl mijn ogen traanden, waardoor de man mij naderhand nog een zak chocolade aanbood. \u2018Opgerot, teringlijer,\u2019 had ik willen roepen, en het liefst had ik hem nog een dreun op de koop toe gegeven, maar dat was niet hoe de werkelijkheid verliep. Ik zat daar maar, stil en roerloos, en toen we eenmaal geland waren liepen de man en zijn zoontje vrolijk weg, alsof er tijdens de vlucht niets abnormaals was voorgevallen.<\/p>\n
Tijd voor een experiment<\/h5>\n
De laatste tijd probeer ik mijn zwakte te zien als iets wat mij ook veilig kan houden, dat wil zeggen, het afschrikwekkende effect ervan. Zo experimenteer ik met manieren waarop ik de angst voor psychische instabiliteit als schild kan gebruiken, me als het ware kan bewapenen met het stigma. Op een recente vlucht, wederom terug uit Amerika, merkte ik dat het barbarisme weer hoogtij vierde toen de man naast me eerst zijn elleboog in mijn schoot legde, en vervolgens zijn hele arm. Ik duwde de arm weg, snauwde wat, maar gedurende het eerste uur van de vlucht bleef dit ongewenste tafereel zich herhalen. Ik vroeg me af of de man mij nog steeds zou willen als hij wist dat ik een psychisch instabiel mens was, en toen werd het tijd voor een experiment.<\/p>\n
De eerstvolgende keer dat de man zijn arm in mijn schoot legde besloot ik het op een gillen te zetten. Ik blafte in zijn gezicht, mijn stem schor van de cabinelucht en luid van de irritatie. De andere passagiers keken naar me maar zeiden niets, niet over mijn geschreeuw noch over het tafereel dat ertoe aanleiding had gegeven. De man trok zich als een stofluis terug in zijn stoel en liet mij de rest van de vlucht met rust. Zo\u2019n labiel mens als ik wilde hij niet aanraken, dat bleek maar weer. Maar ik voelde me niet labiel op dat moment, maar glorieus. Heel even was mijn gekte, datgene wat mij normaal gesproken zo kwetsbaar maakt, voor mij een vrijbrief geweest om een grens aan te geven.<\/p>\n
Kwetsbare mensen kennen ook goede dagen, net zoals stabiele mensen vast ook wel eens aan zelfmoord denken.<\/p><\/blockquote>\n
Het liefst zou ik me altijd zo standvastig voelen. Inmiddels heb ik geaccepteerd dat dat niet mogelijk is, maar dat dat ook niet meteen een ramp hoeft te zijn. Kwetsbare mensen kennen ook goede dagen, net zoals stabiele mensen vast ook wel eens aan zelfmoord denken. Op dagen dat er geen verdriet, onrecht of turbulentie te bekennen is, lijken mensen uit de eerste en tweede categorie\u00ebn best veel op elkaar.<\/p>\n
Overigens zou ik mezelf nooit een zwak persoon noemen, ongeacht de categorie waarin ik me bevind. Sommige psychiatrische aandoeningen worden als potentieel terminaal gezien omdat zo veel mensen die ermee gediagnosticeerd worden, uiteindelijk zelfmoord plegen. Toch ben ik tot op heden niet mijn eigen slachtoffer geworden, ook al heb ik daartoe best een aardige poging gedaan, en dit feit verdient wat mij betreft een rondje proost.<\/p>\n
***<\/p>\n
Op een ochtend passeer ik een dakloze man op een bankje. \u2018Good morning angel<\/em>,\u2019 schreeuwt hij naar me. Maar ik leef nog, en dus reageer ik niet.<\/p>\n
\nNadia de Vries publiceerde eerder de Engelstalige dichtbundel Dark Hour<\/em> <\/a>en essays in De Internet Gids<\/em><\/a> en nY<\/em><\/a>. Werk van haar werd vertaald in het Duits, Pools en Roemeens. Ze is geregeld op internationale podia te vinden. Daarnaast werkt ze aan een PhD over de representatie van het dode lichaam in online beeldcultuur.\u00a0Kleinzeer<\/em><\/a> verschijnt 22 augustus.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Er zijn twee categorie\u00ebn van bestaan. De mensen uit de eerste categorie zijn hulpeloze doelwitten voor verdriet, onrecht en turbulentie. De wereld van deze mensen is een wrede plek, maar het is een wereld waar ze wel onmiskenbaar deel van uitmaken. Deze mensen hebben altijd een thuishonk waarnaar ze kunnen terugkeren, hoe uitputtend of wreed […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-442593","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven"],"acf":[],"author_name":"Nadia de Vries","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/442593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=442593"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/442593\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Nadia de Vries","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=442593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=442593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}