{"id":440779,"date":"2019-07-26T03:00:23","date_gmt":"2019-07-26T01:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=440779"},"modified":"2020-01-07T16:13:54","modified_gmt":"2020-01-07T15:13:54","slug":"srebrenica-nederlandse-aansprakelijkheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/srebrenica-nederlandse-aansprakelijkheid\/","title":{"rendered":"Macht op vrijdag: De Nederlandse aansprakelijkheid voor Srebrenica is geen getal"},"content":{"rendered":"

Een week geleden besloot de Hoge Raad dat de Nederlandse staat aansprakelijk is voor het debacle Srebrenica, de\u00a0safe haven<\/em> die in 1995 onveilig bleek voor 8.500 Bosnische moslimmannen. Dat is een eufemisme, want onder de ogen van Dutchbat werden deze mannen gescheiden van vrouwen en kinderen en onder leiding van Mladic afgeslacht. Dutchbat, dat niet opereerde onder Nederlands bevel maar onder de Verenigde Naties, wachtte tevergeefs op internationale luchtsteun om de overmeestering van de enclave te verijdelen.<\/p>\n

Maar de Nederlandse aansprakelijkheid is dus wel vastgesteld en dat is toch een smet op het blazoen. De Hoge Raad vindt dat 350 mannelijke vluchtelingen de keus hadden moeten krijgen op de Nederlandse compound om op eigen risico te schuilen. Even opmerkelijk maar minder principieel is het tweede deel van het verdict van de Hoge Raad, namelijk dat die aansprakelijkheid geen 30 maar 10 procent is. De lagere rechter had uitgemaakt dat het 30 procent was, dus de rekenmeesters in ons juridische bouwwerk zijn het niet helemaal met elkaar eens.<\/p>\n

De Hoge Raad had het ook plastischer kunnen zeggen: de kans om te worden vermoord was 90 procent.<\/p><\/blockquote>\n

Kun je zoiets als aansprakelijkheid of overlevingskans \u00fcberhaupt in een percentage uitdrukken? De Hoge Raad had het ook plastischer kunnen zeggen: de kans om te worden vermoord was 90 procent. Met permissie, de suggestie van een calculeerbaar risico is absurd.<\/p>\n

Het redactioneel hoofdcommentaar<\/a> van\u00a0NRC<\/em>\u00a0op 22 juli jongstleden sloot af met de suggestie dat het Defensie wel goed uitkomt dat er standaard een bescheiden stelpost \u201810 procent-civiele-aansprakelijkheid’ bij elke vredesmissie wordt ingecalculeerd: ‘Het zou zomaar kunnen dat dat ook bij de hoogste rechter een rolletje speelde’. Tja, dan is er niet eens sprake van rekenwerk, maar van cynisch boekhouden, met de slachtoffers als schadepost.<\/p>\n

Nuclear blackmail<\/h5>\n

De hoofdprijs voor schijnzekerheid gaat deze eeuw wat mij betreft nog altijd naar voormalig Amerikaans onderminister van Defensie Graham Allison. Deze hoogleraar uit Harvard, wereldberoemd in politicologenland vanwege zijn analyse van de Cubacrisis uit 1962, schreef in 2004 in de nasleep van 9\/11 het boek Nuclear Terrorism: The Ultimate Preventable Catastrophe<\/em>, waarin hij de schatting maakt dat er twintig groepen op de wereld rondliepen die het spel van nuclear blackmail<\/em> konden spelen door slecht bewaakt atoommateriaal te verzamelen.<\/p>\n

Was dat al\u00a0een spekkie naar het bekkie\u00a0voor professionele zwartkijkers, een paar jaar later deed hij de voorspelling dat de kans dat binnen tien jaar zo\u2019n groep een nucleaire aanslag zou plegen 50 procent was. Die tien jaar zijn verstreken, het toentertijd als \u2018catastrofaal\u2019 getypeerde terrorisme is naar de meeste numerieke maatstaven gelukkig meegevallen. Daarnaast weten we tegenwoordig niet eens meer of iemand in de war was of terroristische motieven had toen hij schrik en verderf zaaide.<\/p>\n

Duizenden firma\u2019s en denktanks verkopen deze (vaak gelikte) prognoses. Maar voorspellingen zijn het niet.<\/p><\/blockquote>\n

Die 50 procent van Allison intrigeerde me: was die gebaseerd op een berekening (en zo ja: hoe dan?) of bedoelde hij eigenlijk gewoon \u2018ik denk dat het net zo goed wel als niet kan gebeuren\u2019 of \u2018ik weet het eerlijk gezegd ook niet \u2013 het kan vriezen en dooien\u2019. Feit is dat het met professoraal gezag orakelen van cijfers of percentages de angstindustrie nogal heeft doen groeien.<\/p>\n

geen natuurkunde<\/h5>\n

Dan laat het zich raden dat ook het bedrijfsleven kansen ruikt. In de jaren negentig was aan een collega en mij het college Political Risk Analysis aan de Erasmus Universiteit toevertrouwd (lees: opgedragen). Standaardliteratuur: Political Risk <\/em>van Stephen Kobrin. Dat was best een goed boek, voor overheden, buitenlandse investeerders, verzekeringsmaatschappijen, toeristen, noem maar op. Uiteindelijk was het een vorm van to-do- en don\u2019t-lijstjes, rangschikken en afdekken en met gezond verstand tot de conclusie komen dat politiek geen natuurkunde is en je beter met scenario\u2019s dan met kansberekening kunt werken.<\/p>\n

Het heeft de illusie van calculeerbare risico\u2019s niet weten te voorkomen. Big data\u00a0<\/em>bestonden nog niet, en hebben de markt van illusies natuurlijk wel wind in de zeilen geblazen. Honderden, nee duizenden firma\u2019s en denktanks verkopen deze (vaak gelikte) prognoses. Maar voorspellingen zijn het niet. Het is eerder met enorme computercapaciteit zichtbaar maken wat zich al latent afspeelt \u2013 het essenti\u00eble verschil tussen feit en profetie. Future history<\/em>.<\/p>\n\n

\n
\n
Politiek dier? Lees onze nieuwsbrief Macht op vrijdag<\/div>\n \n
Iedere vrijdag de belangrijkste politieke verhalen in je mailbox.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Meld je aan ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n

Bij de Amerikaanse firma Political Risk Services kun je je bijvoorbeeld voor veel geld abonneren op de Regional Political Risk Index<\/a>. Daarin lees ik dat het gemiddelde risico van de wereld vorig jaar 72 op een schaal van 0 tot 100 was. 0 is onveilig, 100 veilig. Nederland doet met 85 goed mee. De landen met het laagste risico waren Noorwegen (88), de Verenigde Arabische Emiraten (ook 88,\u00a0hier slaat mijn twijfel toe) en Hong Kong, met zelfs 93.<\/p>\n

Natuurlijk zijn we nu een jaar verder, maar daar kan een regering of buitenlandse investeerder geen rekening mee houden, ze moeten per definitie vooruitkijken. PRS bedient naar eigen zeggen ook de CIA, het State Department, het Amerikaanse leger en respectabele universiteiten. Maar wat zegt dat eigenlijk, een risico van 72?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een week geleden besloot de Hoge Raad dat de Nederlandse staat aansprakelijk is voor het debacle Srebrenica, de\u00a0safe haven die in 1995 onveilig bleek voor 8.500 Bosnische moslimmannen. Dat is een eufemisme, want onder de ogen van Dutchbat werden deze mannen gescheiden van vrouwen en kinderen en onder leiding van Mladic afgeslacht. Dutchbat, dat niet […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-440779","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht"],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/440779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=440779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/440779\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=440779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=440779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}