{"id":440493,"date":"2019-07-22T11:44:47","date_gmt":"2019-07-22T09:44:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=440493"},"modified":"2020-01-07T16:16:18","modified_gmt":"2020-01-07T15:16:18","slug":"poeziepodcast-37-antjie-krog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/poeziepodcast-37-antjie-krog\/","title":{"rendered":"Po\u00ebziepodcast 37: Antjie Krog, de grande dame van de Zuid-Afrikaanse po\u00ebzie"},"content":{"rendered":"<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/650948432&amp;color=%23e1242e&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>Vorige maand streek de Po\u00ebziepodcast neer op Poetry International, wat een doldwaze <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/poeziepodcast-36-een-viering-van-poezie-in-al-haar-verschijningsvormen\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">aflevering<\/a> opleverde met de meest uiteenlopende gesprekken over de meest uiteenlopende po\u00ebzie. Maar het festival is voorbij en het leven gaat door, dat wil zeggen, bijna dan. Want als er dan toch een keurkorps van internationale dichters naar Rotterdam komt, zou het dom zijn als ik daar niet even van profiteer.<\/p>\n<p>Zodoende is de nieuwe aflevering aan de ene kant een gewone aflevering, en aan de andere kant een hele bijzondere: in Rotterdam sprak ik met de grande dame van de Zuid-Afrikaanse po\u00ebzie: Antjie Krog.<\/p>\n<p>Aan het begin van de aflevering spreken we af om ons gesprek in het Engels te voeren, maar wie daardoor wordt afgeschrikt doet er goed aan om toch te luisteren, want al vrij snel schakelt Antjie volledig over op het Afrikaans, en ik op het Nederlands. Dat was voor ons allebei prima te volgen, dus voor jullie ongetwijfeld ook.<\/p>\n<p>Op haar hotelkamer in het Parkhotel, waar af en toe een helikopter voorbij vliegt en af en toe een vogel begint te zingen, hebben we het eerst over twee gedichten van N.P. van Wyk Louw, een dichter waar je in de Zuid-Afrikaanse literatuurgeschiedenis net zo moeilijk omheen kan als om Nijhoff in de Nederlandse.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5><strong>Nog eenmaal<\/strong><\/h5>\n<p>Nog eenmaal wil ek in die skemeraand<br \/>\nweer op ons dorp en by ons dorpsdam staan,<br \/>\nweer met my rek \u00f3p in die donker skiet,<br \/>\nen luister, en al word ek seer en dof,<br \/>\nhoe die klein klippie ver weg in die riet<br \/>\nuit donker in die donker water plof.<\/p>\n<p>Uit: <em>Nuwe Verse<\/em>, 1954.<\/p>\n<\/div>\n<h5><\/h5>\n<div class=\"info-box\">\n<h5><strong>XLV I I<\/strong><\/h5>\n<p>Kom, aand. Kom, nag. Dan is ek weer alleen,<br \/>\nEk eers in jou, my half-silwer aand:<br \/>\nhalf van die w\u00eareld, ek, en half van jou;<br \/>\niets soos April: lente en hongerig, want<\/p>\n<p>ervaring van oop-maak, van die groot-<br \/>\nen blinker-word in die kastanjeboom,<br \/>\nen half nog: trug-van-hunkering,<br \/>\nin Desember en die donker en die sneeu.<\/p>\n<p>En dan: my nag, my nag: vervulling<br \/>\nvolmaakter as die w\u00eareld wat ek weet:<br \/>\nkinderlose, vreugdelose en ondroewige<br \/>\ngetyelose maat van my, my nag.<\/p>\n<p>Uit: <em>Tristia<\/em>, 1962.<\/p>\n<\/div>\n<p>Antjie koos twee gedichten van Van Wyk Louw uit omdat je, de gedichten hierboven bewijzen dat, bijna zou kunnen zeggen dat hij twee oeuvres gemaakt heeft. Zijn vroege gedichten zijn klassiek, rijmend en beeldend. Zijn latere werk is vrijer en metaforischer, om zijn ontwikkeling als dichter even enorm kort door de bocht te schetsen.<\/p>\n<p>Voor Antjie is Van Wyk Louw van enorm belang geweest, omdat hij niet alleen zelf prachtig schreef maar ook een radioprogramma had waarin hij het publiek kennis liet maken met een breed scala aan po\u00ebzie, soms door hemzelf, soms door de auteur voorgelezen. Als jong meisje zat Antjie aan de radio gekluisterd voor dit programma. Zo stond Van Wyk Louw aan het begin van haar po\u00ebticale opvoeding.<\/p>\n<p>Maar de grote, alomtegenwoordige invloed van deze witte man op de Zuid-Afrikaanse letteren treft ook weerstand, met name van de jonge dichters van kleur die Antjie als hoogleraar aan de universiteit van Wes-Kaapland in creatief schrijven onderwijst. Als docent probeert ze dat op te vangen door hen werken van Van Wyk Louw te laten lezen die zich juist inleven in de woede en de onderdrukking die zij en hun naasten ervaren, zoals in \u2018Ballade van die bose\u2019, waarin Van Wyk Louw de woede laat zeggen:<\/p>\n<p>Wanneer jy wil vlug<br \/>\nuit die stad wat brand,<br \/>\ndan vlug ek saam<br \/>\nsoos &#8217;n vrou aan jou hand.<\/p>\n<p>Op het festival nam Antjie deel aan een bijzondere voorstelling. Voor een eerder project schreef ze de Mis voor het Universum, een tekst die de vorm gebruikt van de Hoogmis, maar waar God uit is weggesneden.<\/p>\n<p>Als ik vraag of God niet is weggelaten maar vervangen door de aarde, is Antjie resoluut. Nee, ze is geen panthe\u00efst, en we moeten de wereld niet benaderen zoals we God benaderen. We moeten onszelf tegelijk in het centrum zetten en kleiner maken, en leren om in overeenstemming met de wereld om ons heen te leven. Ze leest drie delen uit deze mis, twee aan het begin en een aan het eind:<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5><strong>\u2018N MISORDE VIR DIE NUWE VERBOND<\/strong><\/h5>\n<p class=\"content-text-indent\"><em>TEKSVERS<\/em>: hoe kan ons die planeet versorg as ons nie mekaar kan versorg nie \/ hoe kan ons mekaar versorg as ons nie die planeet kan versorg nie<\/p>\n<h5><strong>GLORIA <\/strong><\/h5>\n<p>Aardonyx celestae, Alikreukel, Akkedis<br \/>\nBantu, Bradysaurus, Boegoe, Blaasopvis<br \/>\nChlorofil, Chromista, Cactoblastis, Codlingmot<br \/>\nDamara Dik-Dik, Diederikie, Dikkop<br \/>\nEkostelsel, Eland, Eurasiese plaat<br \/>\nFotosintese, Fitoplankton, Fynbos, Flagellaat<br \/>\nGemsbok, Grieke, Gondwana, Galjoen<br \/>\nHomo habilis, Homo erectus,\u00a0 Naledi, Vermiljoen<br \/>\niMpevu, Invertebrae, Iyengar, Ibis<br \/>\nJakkals, Janfrederik, Jagluiperd, Jellievis<br \/>\nKhoi-San, Kraanvo\u00ebl, Kelte, Korhaan<br \/>\nLintwurm, Ligeen, Lystrosaurus, Likkewaan<br \/>\nMassospondylus, Mahem, Mestizo, Maraboe<br \/>\nNqwebasaurus, Nimmersat, Njala, Gnoe<br \/>\nOuvolk, Oorbietjie, Orde Liliales, Orgidie<br \/>\nPlankton, mevrou Ples, P\u00earelgryskop, Swie<br \/>\numQaqoba, iQwane, umQwashu, Quito-mond<br \/>\nRatel, Roerdomp, Rinkhals, Rot<br \/>\nSpeg, Selekant, Shongololo, Saagvlerkswael<br \/>\nSponse, Stekelkelp, Slymskimmel, Strandgarnaal<br \/>\nTiptol, Tsetsevlieg, Troupant, Tarentaal<br \/>\nTaung-kind, Tamboekie, Trichopteraal<br \/>\nUil, Uterus, Umuvi, wodaka<br \/>\nVlakvark, Vleiland, Vredefort krater<br \/>\nWielewaal, Wespes, Wulk, Walvisbul<br \/>\n\/Xam, umGxina, Xerofiet, Xantofil,<br \/>\nYsterkruid, Ystydperk, Yi Yao, Ystervark<br \/>\nZoeloelipvis, umZane, Zebra, Zambezi-karp<\/p>\n<h5><strong>CREDO<\/strong><\/h5>\n<p>Ek glo in die enige God,<br \/>\ndie Almagtige Son, G2V,<br \/>\nMoederster en Skepper van ons planeet en sy ellips;<br \/>\nEn in die Aarde,<br \/>\nhaar enig lewegewende seun, onse Allerhere<br \/>\nwat gebore is uit die Maagd Water<br \/>\nen gestabiliseer is deur die Heilige Maan,<br \/>\nwat ly onder homo sapiens,<br \/>\nbesoedel, vernietig en vermoor word;<br \/>\nmaar wat sal opstaan<br \/>\nuit die dodende selfsug,<br \/>\nsal kantel, steier en die mens van sig afskud<br \/>\nen voortleef<br \/>\nmet wat glip in ekostelsels.<br \/>\nEk glo in Heilige Suurstof.<br \/>\nEk glo aan heilige sianobakterie\u00eb,<br \/>\nfotosintese<br \/>\nen die gemeenskap van bome,<br \/>\ndie almag van Water,<br \/>\ndie se\u00ebviering van die Son,<br \/>\ndie wederopstanding van die planeet,<br \/>\nen \u2019n lewe van Ewige Omgee<\/p>\n<p>Amen<\/p>\n<p>Onse Brose Aarde wat onder die universum uitstrek,<br \/>\nlaat u Bestaan vir ons heilig word,<br \/>\nlaat ons u sien as \u2019n koninkryk,<br \/>\nlaat ons u oppas,<br \/>\nu ganse oppervlakte<br \/>\nnet soos ook u dieptes.<br \/>\nU gee ons elke dag<br \/>\nons daaglikse lig, getemperde water, fotosintese en brood<br \/>\nmaar ons besoedeling kan u nie vergeef nie,<br \/>\nook nie ons mishandeling en vernietiging van mekaar nie;<br \/>\nlei ons in die versoeking om u bo alles lief te h\u00ea<br \/>\nu te verlos van alle etterende ontering.<br \/>\nWant aan u behoort di\u00e9 punt in die heelal<br \/>\nen sy krag, sy oorvloed en heerlike ewewig tot<br \/>\nin die oneindigheid.<\/p>\n<\/div>\n<p>Het beproefde systeem van de mis is er eenvoudig in te herkennen, en de filosofie over aarde, mens, klimaat en toekomst die erin naar voren wordt gebracht kan ik onmogelijk recht doen door die hier te omschrijven, luister daar nou maar gewoon de aflevering voor. Ikzelf heb er in ieder geval het volste vertrouwen in dat het goed komt met de mensheid, als we maar bereid zijn om naar predikers als Antjie Krog te luisteren.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vorige maand streek de Po\u00ebziepodcast neer op Poetry International, wat een doldwaze aflevering opleverde met de meest uiteenlopende gesprekken over de meest uiteenlopende po\u00ebzie. Maar het festival is voorbij en het leven gaat door, dat wil zeggen, bijna dan. Want als er dan toch een keurkorps van internationale dichters naar Rotterdam komt, zou het dom [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-440493","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur"],"acf":[],"author_name":"Daan Doesborgh","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/440493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=440493"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/440493\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Daan Doesborgh","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=440493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=440493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}