{"id":433299,"date":"2019-05-24T04:00:35","date_gmt":"2019-05-24T02:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=433299"},"modified":"2020-01-14T10:40:34","modified_gmt":"2020-01-14T09:40:34","slug":"macht-op-vrijdag-john-bolton-trump","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/macht-op-vrijdag-john-bolton-trump\/","title":{"rendered":"Macht op vrijdag: John Bolton, het fluisterende duiveltje op Trumps schouder"},"content":{"rendered":"

In de strijd om de macht in het Witte Huis tussen President Trump en zijn veiligheidsadviseur John Bolton, zou je haast de kant van Trump kiezen. Een wat minder belangrijk argument is Trumps afkeer van de snor van Bolton. Een betere is zijn wantrouwen in het inschattingsvermogen van zijn adviseur, die aan minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo een gewillige medestander heeft. Het duo zet nu de zaken op scherp, hoe lang gaat dat goed?<\/p>\n

Bolton heeft de president in een jaar tijd een harde lijn gesouffleerd in ten minste tien dossiers. Er zijn er veel meer, maar in deze gevallen heeft de VS de zaken op scherp te gezet. Trump zegt alles onder controle te hebben. Maar is dat wel zo? Hier zijn de belangrijkste dossiers op een rijtje:<\/p>\n

Noord-Korea<\/strong><\/h5>\n

John Bolton heeft nooit geloofd in een deal met Noord-Korea. In de jaren negentig saboteerde hij al (een begin van) een akkoord<\/a> tussen Bill Clinton en Kim Jong-il, de vader van de huidige dictator Kim Jong-Un. Hij gelooft nu ook niet in een deal met Noord-Korea over de denuclearisering van het land.<\/p>\n

Niet zo lang voor hij Nationaal Veiligheidsadviseur werd, pleitte Bolton openlijk voor z\u00edjn oplossing: regime change<\/a><\/em> in Pyongyang. Hij overtuigde Trump een jaar geleden, na diens eerste ontmoeting met Kim Jong-Un, ervan dat een compromis niet stap voor stap moest worden bereikt, maar dat Noord-Korea eerst maar eens flink over de brug moest komen met ontmanteling van zijn arsenaal.<\/p>\n

Wie nog enig geloof had in de trumpiaanse macho-benadering in de buitenlandse politiek, komt daar nu wel op terug.<\/p><\/blockquote>\n<\/span>Lees ook<\/span>Donald Trump versus Kim Jong-un: de eindstand in Singapore<\/span>15 juni 2018<\/span><\/span><\/a>\n

N\u00f3g explicieter was zijn pleidooi<\/a> voor een oplossing \u00e0 la Libi\u00eb van het probleem Noord-Korea, die zoals bekend eindigde met oorlog en de moord op Khadaffi.<\/p>\n

Dat stond een tweede ontmoeting tussen Trump en Kim in februari van dit jaar in Singapore niet in de weg. Maar die liep op niets uit (en Trump liep na een telefoontje van Bolton weg) omdat een slecht voorbereide Trump en een onbuigzame Kim het niet eens werden.<\/p>\n

Na die mislukking is het maar de vraag of beide partijen elkaar weer zullen ontmoeten. De Noord-Koreaanse raketproeven zijn weer hervat. Zuid-Korea is in verwarring en bang. Poetin heeft zich intussen net als in Syri\u00eb als vertrouwenspersoon gemeld. In het Pentagon wordt weer verder gedokterd aan het Bolton-scenario van regime change<\/em> na een militaire interventie. En wie nog enig geloof had in de trumpiaanse macho-benadering (\u2018dat regelen we wel even\u2019) in de buitenlandse politiek, komt daar nu wel op terug.<\/p>\n

Iran <\/strong><\/h5>\n

Ook hier is regime change<\/em> in Teheran\u00a0de oplossing<\/a> in de ogen van Bolton. De deal die Obama en de rest van de wereld in 2015 met Iran sloten om het nucleaire programma\u00a0in elk geval voor tien tot vijftien jaar van zijn angel te ontdoen, is te vuur en te zwaard door Bolton bestreden.<\/p>\n

Er was misschien niet eens zoveel druk op Trump voor nodig om de president tot eenzijdige opzegging van de deal te bewegen. Wellicht is het Trump nog te doen om een variant van coercive diplomacy<\/em>\u00a0met Iran om een gunstigere deal te krijgen. Maar Bolton wil de situatie op scherp te zetten en schuwt\u00a0een militaire clash<\/a>\u00a0in ieder geval niet.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Macht op vrijdag: G\u00eanant, hoe Den Haag vluchtelingen ruilde voor vruchten in Venezuela<\/span>1 februari 2019<\/span><\/span><\/a>\n

Venezuela<\/strong><\/h5>\n

Toen\u00a0Juan Guaid\u00f3<\/a> op 25 april de macht dacht te grijpen in Venezuela had hij groen licht van Bolton. Toen de machtsgreep toch niet zo soepel verliep als hij had gehoopt, gooide Bolton zijn gewicht in de strijd en maande hij drie belangrijke Venezolaanse \u2018overlopers\u2019 hun trouw aan Juan Guaid\u00f3 waar te maken.<\/p>\n

Het liep anders. Defensieminister Vladimir Padrino L\u00f3pez, opperrechter Maikel Moreno en de commandant van de Presidenti\u00eble Garde Rafael Hernandez Dala, lieten het op het moment supr\u00eame afweten. Padrino stond op 1 mei gewoon nog naast Maduro, die de dag van de arbeid vierde en de staatsgreep mislukt verklaarde. Trump moet tandenknarsend gedacht hebben dat Bolton zijn hand overspeeld had.<\/p>\n

Het Internationaal Strafhof<\/strong><\/h5>\n

Het Internationaal Strafhof berecht buitenlandse leiders die zich voor oorlogsmisdaden moeten verantwoorden. Daar komt niks van in, waarschuwde Bolton in september vorig jaar op een bijeenkomst van de rechtse Federalist Society:\u00a0 \u2018The United States will use any means necessary to protect our citizens and those of our allies from unjust prosecution by this illegitimate court.\u00a0 If the court comes after us, Israel, or other allies, we will not sit quietly.’<\/p>\n

Binnenkort schijnen Amerikaanse soldaten die zich in Irak en Afghanistan misdragen hebben gepardonneerd te worden.\u00a0<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

De gedachte alleen al dat een Amerikaan in Den Haag terecht zou staan, is voor de VS onverdraaglijk. Zulke zaken besteed je niet uit en bovendien kun je de VS \u2013 de politieman van de wereld \u2013\u00a0niet de maat nemen die je iemand als Omar Bashir aanmeet. Bolton verklaarde: \u2018Het Strafhof is dood\u2019.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Ko Colijn over het Internationaal Strafhof<\/span>22 maart 2019<\/span><\/span><\/a>\n

Medio maart besloot de VS elke medewerker van het Strafhof die zich met zo\u2019n onderzoek bezighield een visum te weigeren en dreigde met sancties. \u2018Intimiderend\u2019 en \u2018schurkachtig\u2019 werden die maatregelen genoemd in de wereld van NGO’s. Het Strafhof protesteerde, maar is intussen gezwicht: er komt geen onderzoek naar Amerikaanse oorlogsmisdaden. Binnenkort\u00a0 schijnen Amerikaanse soldaten die zich in Irak en Afghanistan misdragen hebben gepardonneerd te worden.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n

\n
\n
Politiek dier? Lees onze nieuwsbrief Macht op vrijdag<\/div>\n \n
Iedere vrijdag de belangrijkste politieke verhalen in je mailbox.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Meld je aan ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n
Wapenbeheersing<\/strong><\/h5>\n

Begin oktober gaf de (toen nog) minister van Defensie Jim Mattis de Navo-bondgenoten twee maanden de tijd om nog met een creatief idee te komen. Anders zou in december op de Navo-jaarvergadering in Brussel toch echt een knoop doorgehakt moeten worden over Russisch wangedrag inzake wapenbeheersing.<\/p>\n

Daar stak Bolton een stokje voor: in een verrassingstoespraak op 20 oktober werd de knoop al doorgehakt door Trump met de aankondiging dat de VS zich uit het INF-raketverdrag zou terugtrekken. Alle bondgenoten werden gepasseerd. Bolton reisde meteen naar Moskou om minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov nog eens bij te praten. Mattis ruimde het veld. Bondskanselier Merkel bedong nog twee maanden uitstel, maar dat was een formaliteit.<\/p>\n

Nu schuift de VS Saoedi-Arabi\u00eb als oorlogspartner naar voren in de stand-off<\/em> met Iran. Zelfs Trump twijfelt of hij wel in het moeras van een oorlog met Iran wil worden gezogen.<\/p><\/blockquote>\n

Als Bolton ook nog zijn zin krijgt met betrekking tot het andere (en laatste) strategische arms control<\/em>-verdrag \u2013 New START (Strategic Arms Reduction Treaty) \u2013 zal een halve eeuw van nucleaire wapenbeheersing vanaf 2021 tot het verleden behoren.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Macht op vrijdag: De Khashoggi-affaire is een schandelijk lesje in politieke hypocrisie<\/span>26 oktober 2018<\/span><\/span><\/a>\n

Saoedi-Arabi\u00eb<\/strong><\/h5>\n

Bolton droomt van een machtswisseling in Iran. Bommen op Iran, schreef hij ooit in de New York Times<\/em><\/a>. Geobsedeerd door dat verlangen steunt hij Saoedi-Arabi\u00eb, de natuurlijke vijand van Iran. Aanvankelijk alleen nog in de vorm van indirecte steun door dat land in zijn (brute) oorlog tegen de Houthi\u2019s in Jemen te helpen, door na de moord op de journalist Khashoggi<\/a> de andere kant op te kijken<\/a>, en te gokken op Saoedische steun (en geld) voor het langverwachte vredesplan van Jared Kushner voor het Midden-Oosten. Nu schuift de VS Saoedi-Arabi\u00eb als oorlogspartner naar voren in de stand-off<\/em> met Iran. Zelfs Trump twijfelt of hij wel in het moeras van een oorlog met Iran wil worden gezogen.<\/p>\n

Noordpool<\/strong><\/h5>\n

Jaren van rust rond de Arctische Oceaan dreigen nu verstoord te worden door een steeds offensievere Amerikaanse houding in de Arctische Raad, het modelbolwerk van multilateralisme en bedachtzaam overleg over dit stuk wereld waar het te koud is om de\u00a0 kwesties op de spits te drijven.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Macht op vrijdag: De strijd om de smeltende Noordpool is losgebarsten<\/span>17 mei 2019<\/span><\/span><\/a>\n

Bolton is natuurlijk niet overal de schuld van: het smeltende ijs, het bereikbaar worden van bodemschatten, het bevaarbaar worden van zeeroutes, en de Chinese inmenging komen niet uit zijn koker. Maar het op scherp zetten van het slapende conflict met Canada over doorvaartrechten en het weigeren om het Zeerechtverdrag (UNCLOS) te ratificeren, zijn maar een greep uit de nieuwe koers die Amerika vaart: America First<\/em> ook in het hoge noorden.<\/p>\n

Brazili\u00eb<\/strong><\/h5>\n

Dat John Bolton niets moet hebben van de drie landen die hij de \u2018Trojka van tirannie\u2019 noemt, is welbekend en hem niet kwalijk te nemen. Venezuela, Nicaragua en Cuba zijn niet bepaald paradijs op aarde. Ook in deze gevallen luidt de oplossing van Bolton:\u00a0regime change<\/em>. Maar met welke middelen en met welke partners?<\/p>\n

Het Brazili\u00eb van de ultrarechtse Bolsonaro \u2013 homofoob, racistisch en vrouwonvriendelijk \u2013 ziet hij als ideale bondgenoot. Op 19 maart van dit jaar twitterde Bolton er ’trots’ op te zijn\u00a0 om Brazili\u00eb tot \u2018non-Nato Ally\u2019 te benoemen. Toen Bolsonaro eind maart het Witte Huis bezocht, ging Trump nog een stap verder door over toetreding tot de Navo zelf te reppen, en de Braziliaanse sollicitatie bij de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) te onderschrijven.<\/p>\n

\n