{"id":430687,"date":"2022-05-13T03:45:47","date_gmt":"2022-05-13T01:45:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=430687"},"modified":"2022-05-13T13:28:23","modified_gmt":"2022-05-13T11:28:23","slug":"songfestival-glitters-en-geopolitiek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/songfestival-glitters-en-geopolitiek\/","title":{"rendered":"Het Eurovisie Songfestival is nog politieker dan je al dacht"},"content":{"rendered":"

In april 2019 liep ik nietsvermoedend door Tel Aviv, toen ik een affiche zag met ‘Israel Calling’ erop. <\/em>Een paar weken later zou het Eurovisie Songfestival in Portugal beginnen. De poster bleek reclame te zijn voor een gratis feestelijke avond de volgende dag, waarop de meeste artiesten die dat jaar meededen waren opgetrommeld om in Tel Aviv alvast hun lied ten gehore te brengen. Als trouwe fan kon ik mijn geluk niet op en mijn reisgenoot voelde de bui al hangen.<\/p>\n

Ik houd van het Eurovisie Songfestival, ik schreef er als masterstudent Holocaust- en Genocidestudies zelfs mijn scriptie over. Het is de enige plek waar je zonder ironie een optreden te zien krijgt waar een piano in de fik vliegt<\/a>, een vampier opera zingt op een dubstepbeat, een groep monsters hardrock speelt<\/a> of een jaren tachtig-versie van Dzjengis Khan op het podium aerobics doet<\/a>. Vanavond is het weer zover en mogen we genieten van het festival waar smaak niet bestaat en less is more<\/em> overschreeuwd wordt door glitters, vuur en lichtshows.<\/p>\n

41 landen doen dit jaar mee, waarvan er vanavond 26 in de finale staan. Twee landen die vorig jaar nog meededen haakten af: Oekra\u00efne trok zich terug vanwege contractuele problemen, Bulgarije om financi\u00eble redenen. Meedoen aan het Eurovisie Songfestival is doorgaans namelijk nogal duur: gemiddeld kost deelname een half miljoen euro<\/a>. Al hangen de precieze kosten natuurlijk af van de act: zo’n zelfontvlammende piano kost meer dan drie mannen van wie de voornamen allemaal met een J<\/a> beginnen.<\/p>\n

meer dan muzikaal geweld en glitter<\/h5>\n

Voor landen die jaar op jaar niet door de halve finales komen, is het de vraag of meedoen wel loont. Bosni\u00eb en Herzegovina kampte lang\u00a0met financi\u00eble problemen bij de Bosnische publieke omroep en deed in 2016 weer een jaartje mee, om zich daarna weer terug te trekken. Net als Bulgarije doet ook Luxemburg niet mee vanwege financi\u00eble redenen en hetzelfde geldt voor Slowakije.<\/p>\n

Het wordt er niet goedkoper op als je hebt gewonnen, want ook het organiseren is ontzettend duur. Isra\u00ebl, de winnaar van vorig jaar, geeft deze week ongeveer 35 tot 45 miljoen euro<\/a> uit. Publieke omroepen kwamen in het verleden weleens in de problemen wanneer er het jaar na de overwinning georganiseerd moest worden. Toen Isra\u00ebl eind jaren zeventig twee keer achter elkaar won, kon het de tweede keer het geld niet meer ophoesten en werd het festival in 1980 noodgedwongen in Nederland georganiseerd.<\/p>\n

Naast voetbalwedstrijden zag de European Broadcasting Union potentie in een internationale muziekcompetitie. Eenheid door gezelligheid.<\/p><\/blockquote>\n

Waarom dan toch meedoen? Omdat het Eurovisie Songfestival meer is dan een liedjeswedstrijd van muzikaal geweld en glitter.<\/p>\n

In 1956 werd het festival opgericht als The Grand Prix Eurovision de la Chanson Europ\u00e9enne<\/em>, om een beetje internationale gezelligheid op de buis te cre\u00ebren. Het waren de jaren waarin de televisie de huiskamers veroverde (in 1966 had 75 procent van de Nederlandse huishoudens<\/a> er een). De European Broadcasting Union (EBU) was in 1954 opgericht om pan-Europese uitzendingen te realiseren. Naast voetbalwedstrijden zag het hoofd van de EBU (en vriend van Jean Monnet, \u2018de geestelijk vader\u2019 van Europa) Marcel Bezen\u00e7on de potentie van een internationale muziekcompetitie. Eenheid door gezelligheid.<\/p>\n

Al snel groeide het festival van zeven landen in 1956 (Zwitserland, Nederland, Belgi\u00eb, Luxemburg, Frankrijk, Itali\u00eb en West-Duitsland) naar de 41 van dit jaar. Om mee te mogen doen moet je lid worden van de EBU. Dat was vroeger best handig, want dan kon je ook internationale voetbalwedstrijden uitzenden. Lid worden kunnen alleen publieke omroepen van landen ten noorden van de 30ste breedtegraad en ten westen van de 40ste lengtegraad, en als de landsgrenzen daarbuiten vallen, moet het land lid zijn van de Raad van Europa<\/a>, zoals festivaldeelnemers Armeni\u00eb en Azerbeidzjan.<\/p>\n

Australi\u00eb was de uitzondering: in 2015 mocht het land ter ere van het zestigjarige jubileum van het festival een poging wagen. Als het land zou winnen, was het het jaar erop weer welkom. Australi\u00eb won niet, maar blijkbaar beviel de vuurdoop en doet het land nu alweer voor de vierde keer mee.<\/p>\n

Zingend naar binnen<\/h5>\n

Het oorspronkelijke clubje Eurovisie-landen uit 1956 groeide toevalligerwijs ook uit tot de harde kern van Europese integratie en naoorlogse economische bloei. De motor van Europa ging langzaamaan weer ronken. Met als gevolg dat meedoen aan het festival voor de minder succesvolle landen een teken werd ook bij Europa te horen.<\/p>\n

Zeker voor landen die wat te bewijzen hadden, zoals Spanje onder Franco, voormalig Joegoslavi\u00eb na Tito, en Oost-Europa na de val van de muur, was deelname meer dan symbolisch. Toen Estland in 2001 won, werd de overwinning in het land gevierd als een stap richting de Europese Unie en integratie. \u2018We kloppen niet langer aan de deur van Europa, we lopen zingend naar binnen\u2019, verkondigde<\/a>\u00a0president Mart Laar.<\/p>\n

Daarnaast, en misschien nog wel belangrijker, biedt het Eurovisie Songfestival landen een podium om de rest van de wereld (186 miljoen<\/a> kijkers in 2018) te laten zien wie jij bent en wat je kunt. Zeker na de grote toename in landen na de val van de Muur werd dit een belangrijke reden om als de wiedeweerga op de Eurovisie-b\u00fchne te gaan staan. Als je bestaansrecht jarenlang was opgeslokt door een Grote Onderdrukker, is het podium van het Eurovisie Songfestival een erkenning van je bestaansrecht. Overigens vreesde de Sovjet-Unie in haar tijd al de aantrekkingskracht van het Songfestival op Oost-Europese landen, en kwam met een eigen variant: de\u00a0Intervision Song Contest<\/em>.<\/p>\n

We horen een deuntje op een fluit, het blijkt een frula, de traditionele Servische fluit te zijn. Iemand zingt over abrikozen, blijkbaar de nationale vrucht van Armeni\u00eb.<\/p><\/blockquote>\n

Niet alleen besta je als Europees land pas echt als je meedoet aan het Songfestival, je bent ook zichtbaar.<\/strong> En hoe je je toont, heb je helemaal zelf in de hand.<\/p>\n

Wat in West-Europa vaak als folkloristische kitsch wordt bestempeld, is voor \u2018jongere\u2019 landen een uiting van de eigen identiteit en daarmee een bevestiging van het bestaansrecht. Een vorm van nationalisme bedoeld voor een groot publiek. We horen een deuntje op een fluit<\/a>, het blijkt een frula, de traditionele Servische fluit te zijn. Iemand zingt over abrikozen<\/a>, blijkbaar de nationale vrucht van Armeni\u00eb. We zien een zangeres in lappen kleding<\/a>, het blijkt ge\u00efnspireerd op traditionele Oekra\u00efense klederdracht. Er zit vaak veel meer achter de presentaties dan het onwetende oog ziet.<\/p>\n

Een scherp randje<\/h5>\n

Natuurlijk is niet elke inzending van het Eurovisie een weldoordachte aaneenrijging van verwijzingen naar culturele identiteiten, eeuwenlange geschiedenis en muzikale tradities. Er zijn genoeg inzendingen die daar ver van blijven. Maar de landen die zich er wel aan wagen, geven het festival een scherp randje.<\/p>\n

Servi\u00eb bracht na de Joegoslavische oorlogen, toen het land internationaal een reputatie had van geweld, machismo en bloedvergieten, voornamelijk zachtaardige<\/a>, rustige<\/a> liedjes<\/a> naar het festival. Gezongen door net geklede, goed verzorgde mannen. Of emotionele ballades door rustige vrouwen. Op die manier wilde het land afkomen van de associatie met agressieve turbo-folk en de rol<\/a> die dat genre had gespeeld tijdens de bloedige oorlogen.<\/p>\n

Voor het oog van miljoenen kijkers suggestief Lasha Tumbai <\/em>zingen met zwaaiende handbewegingen, dat is een politiek statement.<\/p><\/blockquote>\n

In 1979 moest Turkije zich noodgedwongen terugtrekken omdat de tweede oliecrisis in volle gang was in het Midden-Oosten, als gevolg van de Iraanse Revolutie. Het jaar erop stuurde Turkije Ajda Pekkan met het lied \u2018Pet\u2019r Oil\u2019<\/a>, een liefdesverklaring aan een man genaamd Pet\u2019r Oil (zeg dat maar eens drie keer snel achter elkaar).<\/p>\n

Een nog mooier en vooral vreemder voorbeeld is de Oekra\u00efense inzending \u2018Dancing Lasha Tumbai\u2019 van Verka Serduschka uit 2007. Verka Serduschka was verkleed als futuristisch geklede vrouw met een aluminium-zilver pakje, die op een drukke Europop-beat met zwaaiende danspasjes Lasha Tumbai <\/em>ten gehore bracht. Op de achtergrond dansten twee mannen in zilveren, iets te strakke legerpakjes vrolijk mee. Een derde beroerde in goud de accordeon naast twee eveneens in goud geklede achtergrondzangeressen.<\/p>\n