{"id":430153,"date":"2019-12-21T10:00:27","date_gmt":"2019-12-21T09:00:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=430153"},"modified":"2019-12-23T14:07:10","modified_gmt":"2019-12-23T13:07:10","slug":"in-het-getto-van-kopenhagen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/in-het-getto-van-kopenhagen\/","title":{"rendered":"In de \u2018getto\u2019s\u2019 van Kopenhagen, de achterstandswijken waar speciale wetten gelden"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\"><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/627873828&amp;color=%23949494&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=false\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><br \/>\nLiever luisteren dan lezen? Blendle Audio heeft dit verhaal ingesproken.<\/div>\n<p class=\"tekst\">Met een grijns loopt Muhammad Saleem Sheikh tussen grauwgele huizen, langs de vergane vlaggen van de permanent gesloten Spar-supermarkt. \u2018Dit is geen getto,\u2019 zegt hij. \u2018Dit is de mooiste buurt van Kopenhagen!\u2019 Naast het buurtcentrum \u2013 waar de werkloze 57-jarige Sheikh vrijwilliger is, en dat binnenkort gesloopt zal worden om plaats te maken voor dure appartementencomplexen \u2013 staan pokdalige witte Denen met bruine tanden en halveliterblikken in hun hand. \u2018Frisse-lucht-mensen\u2019 noemt Sheikh ze. \u2018Alcoholisten is zo\u2019n lelijk woord.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dit is Tingbjerg, een buitenwijk in het noordwesten van Kopenhagen met vijfduizend inwoners. Vanaf de jaren vijftig verrezen hier als een kunstproject rijen gele huizenblokken met drie verdiepingen. Het waren de hoogtijdagen van de Scandinavische sociaal-democratie: betaalbare woningen voor iedereen, luidde het devies. Tingbjerg werd een stadje binnen een stad, met veel ruimte voor groen en grote speeltuinen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Decennia later staat de wijk onder Denen bekend als een van de meest problematische gebieden van Kopenhagen. Hier vandaan vertrokken jongeren naar Syri\u00eb om zich aan te sluiten bij het Kalifaat, anderen sloten zich aan bij de gewelddadige straatbende Loyal to Familia.<\/p>\n<h5>Twee keer zo hoog gestraft<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De Deense overheid zette Tingbjerg op de offici\u00eble \u2018gettolijst\u2019, een lijst van wijken waar men niet leeft volgens de \u2018Deense waarden\u2019. Daarom gelden sinds kort strenge \u2018gettowetten\u2019 in deze wijken.<\/p>\n<p>Denemarken stond altijd bekend als een tolerante Scandinavische natie. Het gaat prat op zijn gendergelijkheid, maar maakte de afgelopen drie jaar een sterke ruk naar rechts als het gaat over migranten.<\/p>\n<blockquote><p>Denemarken is het enige westerse land dat het woord \u2018getto\u2019 officieel gebruikt.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">In \u2018getto\u2019s\u2019 wordt twee keer zo hoog gestraft en uitgeprocedeerde asielzoekers worden verplaatst naar een afgelegen eiland in de Baltische zee. \u2018Het Deense model\u2019 wekte interesse bij verschillende Nederlandse politici: VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, PvdA-leider Lodewijk Asscher en recentelijk ook SP-immigratiewoordvoerder Jasper van Dijk bezochten Denemarken. In het kielzog van deze politici trok <span class=\"Cursief\">Vrij Nederland<\/span> naar de verpauperde wijken van Kopenhagen.<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/asscher-interview\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/403861\/LodewijkAsscher_sep2018_VNcrop_cDesire\u0301vandenBerg__87A7282-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Lodewijk Asscher: \u2018Ik zie onze idee\u00ebn over migratie niet als hard\u2019<\/span><span class=\"article-embed__date\">13 september 2018<\/span><\/span><\/a>\n<p class=\"tekst\">Op de \u2018gettolijst\u2019 staan 29 wijken. Die worden datagedreven geselecteerd: een wijk moet meer dan 50 procent bewoners met een niet-westerse migratieachtergrond hebben om als \u2018getto\u2019 te tellen. Dan moeten nog twee van de volgende vier criteria afgevinkt worden: meer dan 40 procent werkloosheid, drie keer het nationaal gemiddelde percentage criminelen, meer dan 60 procent inwoners die alleen basisonderwijs hebben genoten, en een gemiddeld inkomen dat minder is dan 55 procent van de omringende regio.<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"attachment_433751\" aria-describedby=\"caption-attachment-433751\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_1280 wp-image-433751\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen01-1280x960.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen01-320x240.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen01-640x480.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen01-1280x960.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen01-1920x1440.jpg 1920w\" alt=\"Kopenhagen\" width=\"1280\" height=\"960\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-433751\" class=\"wp-caption-text\">In wijken waar mensen niet leven volgens de \u2018Deense waarden\u2019 gelden sinds kort strengere wetten. Sarah van Rij maakte deze fotoserie in de &#8216;gettowijk&#8217; Mj\u00f8lnerparken.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Een betere mix<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Denemarken is het enige westerse land dat het woord \u2018getto\u2019 officieel gebruikt. In talkshows en respectabele kranten wordt rustig gesproken van \u2018getto-ouders\u2019 en \u2018gettokinderen\u2019. In deze wijken leven mensen niet volgens de \u2018Deense waarden\u2019, vindt de overheid. Dat moet veranderen. Een 22 punten tellend programma genaamd \u2018Een Denemarken zonder parallelle samenlevingen \u2013 geen getto\u2019s in 2030\u2019 is vorig jaar aangenomen in het parlement. Langzaamaan worden de zogenaamde \u2018gettowetten\u2019 over de wijken uitgerold.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het aandeel sociale woningen voor gezinnen wordt de komende tijd teruggebracht van in sommige wijken 100 procent naar maximaal 40 procent. In plaats daarvan komen studentenwoningen, ouderenwoningen, private huur en koopwoningen om voor een betere mix van mensen te zorgen. Oude gebouwen worden gesloopt, nieuwbouw komt daarvoor in de plaats. Veel mensen zullen moeten verhuizen. De overheid belooft ze een nieuw huis binnen de stad, maar op de oververhitte woningmarkt van Kopenhagen zijn geen vrije woningen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Muhammad Saleem Sheikh houdt intussen vol: \u2018Tingbjerg is g\u00e9\u00e9n getto.\u2019 \u2018Ben je neergeschoten toen je de wijk binnenliep?\u2019 vraagt hij half lachend, half serieus. \u2018Vlogen de kogels je om de oren?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Gevaarlijk, gewelddadig of anderszins onveilig voelt zijn buurt niet, wel multicultureel en armoedig.<\/p>\n<h5>Getto-ouders<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het ergste is dat ik niet weet of en waarheen ik moet verhuizen,\u2019 verzucht de 45-jarige moslima Laila Belhaj, die in Lundoftegade, een van de Kopenhaagse \u2018getto\u2019s\u2019 woont. De grijze flats van haar buurt steken schril af tegen de pastelkleurige negentiende-eeuwse appartementen eromheen. \u2018Ik weet gewoon niet wat er gaat gebeuren.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Getto-ouders\u2019 als Belhaj moeten hun kinderen verplicht 25 uur per week naar de buitenschoolse opvang sturen om de \u2018Deense waarden\u2019 en Deense taal te leren \u2013 anders worden ze gekort op hun uitkering. In de rest van het land krijgen ouders geld toe als ze hun kind niet naar de staatsgefinancierde gratis kinderdagverblijven brengen. \u2018Gettokinderen\u2019 als de dochter van Belhaj moeten hun kennis over de Deense waarden laten toetsen. \u2018Terwijl klasgenoten die twee straten verderop wonen die toets niet hoeven te maken.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Klaas Dijkhoff, de fractievoorzitter van de VVD, noemde het Deense model \u2018inspirerend\u2019.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">En, misschien wel het meest controversieel: bepaalde vormen van misdaad zouden in het getto twee keer zo zwaar bestraft moeten worden als elders, om bewoners te \u2018beschermen\u2019. Tot nu toe is dat nog niet gebeurd.<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"attachment_433753\" aria-describedby=\"caption-attachment-433753\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_1280 wp-image-433753\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen02-1280x960.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen02-320x240.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen02-640x480.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen02-1280x960.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen02-1920x1440.jpg 1920w\" alt=\"Kopenhagen\" width=\"1280\" height=\"960\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-433753\" class=\"wp-caption-text\">\u2018Om de Deense verzorgingsstaat te redden, moeten we controle krijgen over parallelle samenlevingen.\u2019<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Dijkhoff-wijken<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018Inspirerend\u2019 noemt Klaas Dijkhoff, de fractievoorzitter van de VVD, het \u2018Deense model\u2019. Op een warme februariochtend spreekt hij met <span class=\"Cursief\">Vrij Nederland <\/span>in zijn <span class=\"Cursief\">Mad Men-<\/span>esque werkkamer aan het Binnenhof. In het <span class=\"Cursief\">Algemeen Dagblad<\/span> stelde Dijkhoff vorig jaar september voor om het Deense model over te nemen \u2013 al neemt hij het woord \u2018getto\u2019 niet in de mond. Volgens de VVD-fractievoorzitter zijn er wijken in Nederland waar \u2018andere normen en waarden gelden dan in Nederland dominant moeten zijn\u2019. De Deense aanpak noemt hij \u2018stevig\u2019. Maar in het parlement zei hij al dat het hem \u2018niet stevig genoeg kan zijn als het gaat om mensen de vrijheid te bieden waar ze recht op hebben\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dijkhoff wil net als de Denen in bepaalde wijken twee keer zo hard straffen. Hij wil huisvestingsregels invoeren om de bevolkingssamenstelling te veranderen. Kinderen moeten verplicht naar een kinderdagverblijf om ze de Nederlandse taal, normen en waarden bij te brengen. Gemeenten zullen beloond worden als het beter gaat met deze wijken.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Postcoderacisme\u2019 noemde Denk-voorman Tunahan Kuzu het. SP-leider Lilian Marijnissen voorspelde: \u2018Hier gaan we nooit meer iets over horen.\u2019 Ook in de VVD rommelde het, een burgemeester stapte uit de partij.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De voorstellen werden algemeen gezien als een typische \u2018proefballon\u2019 van Dijkhoff, niet inhoudelijk bedoeld, maar om de aandacht van de afschaffing van de dividendbelasting af te leiden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dat maakt me toch helemaal geen zak uit?\u2019 grinnikt Dijkhoff in zijn werkkamer; bij het raam staat een mahoniebruin gelakt tafeltje met kristallen karaffen whisky. \u2018Van mij mogen ze het een proefballon noemen. De discretionaire bevoegdheid van de staatssecretaris bij het kinderpardon afschaffen werd ook zo genoemd. Inmiddels is dat gewoon gebeurd.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dijkhoff benadrukt dat zijn plan oorspronkelijk verkeerd ge\u00efnterpreteerd werd. \u2018Het is niet dat we mensen uit die wijken dubbel willen straffen, we willen misdaden die in zo\u2019n wijk gepleegd worden twee keer zo hard bestraffen. Dat is een wezenlijk verschil.\u2019<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<p class=\"tekst\">Het plan is nog niet af, maar in de afgelopen maanden heeft Dijkhoff, zegt hij, gestaag doorgewerkt aan zijn idee. Hij doet dat samen met de rest van de VVD-fractie, voornamelijk met integratiewoordvoerder Bente Becker.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dijkhoff wil net als de Denen \u2018datagedreven\u2019 kijken in welke wijken problemen zijn. \u2018Ik wil niet dat we vanuit Den Haag de wijken aanwijzen,\u2019 zegt hij. \u2018Het moet zo objectiveerbaar mogelijk.\u2019 Het percentage mensen met een niet-westerse achtergrond noemt hij \u2018gewoon een belangrijk criterium\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij heeft het kabinet gevraagd te onderzoeken of de criteria van de Denen bruikbaar zijn in Nederland. Rutte zei destijds in de Kamer dat het kabinet de maatregelen niet overneemt, maar de premier zegde wel een onderzoek toe. Daar is vooralsnog niets uitgekomen, dus is er nog geen lijst van \u2018Dijkhoff-wijken\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Inmiddels heeft Dijkhoff nog een scala aan extra maatregelen waarvan hij wil onderzoeken of ze werken, vertelt hij. \u2018Aan het plan zitten harde kanten,\u2019 zegt hij. \u2018Bij de verhoogde strafmaat hoort ook een verhoogde politie-inzet. En we kunnen rechtspraak in het buurthuis faciliteren, zodat mensen de rechtsstaat in de praktijk kunnen zien.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het dubbel straffen kan juridisch gewoon,\u2019 zegt Dijkhoff. Volgens premier Rutte ligt het \u2018strafrechtelijk ingewikkeld\u2019. VVD-coryfee Frits Bolkestein zei in het <em>Algemeen Dagblad<\/em>: \u2018Dat kan niet. Je kunt in het strafrecht geen onderscheid per regio maken. Dat is een misvatting.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Rutte heeft daar het meest gelijk, volgens Pauline Schuyt, hoogleraar sanctierecht en straftoemeting aan de Universiteit Leiden, want het is inderdaad ingewikkeld. \u2018Maar wat Dijkhoff zegt, klopt ook,\u2019 zegt Schuyt. \u2018Je kan dat met een strafverhogende factor in de wet \u2013 bijvoorbeeld: waar een delict gepleegd wordt \u2013 mogelijk maken.\u2019 Zo staat voor diefstal met geweld in een rijdende trein een hogere straf dan daarbuiten. \u2018Of je kan beleidsmatig het OM dwingen om twee keer zo hoog te eisen. Maar dat betekent niet dat er ook twee keer zo hoog gestraft w\u00f3rdt. Uiteindelijk beslist de rechter.\u2019<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"attachment_433755\" aria-describedby=\"caption-attachment-433755\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_1280 wp-image-433755\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen03-1280x960.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen03-320x240.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen03-640x480.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen03-1280x960.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen03-1920x1440.jpg 1920w\" alt=\"Kopenhagen\" width=\"1280\" height=\"960\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-433755\" class=\"wp-caption-text\">\u2018Getto-ouders\u2019 moeten hun kinderen verplicht 25 uur per week naar de buitenschoolse opvang sturen.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Voorbeeldfiguren<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Naast <span class=\"Cursief\">law and order<\/span> pleit de VVD-fractievoorzitter ook voor maatregelen \u2018aan de softe kant: meer wijkwerkers, meer plekken waar je weet dat je geholpen kan worden als je bijvoorbeeld wordt mishandeld\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Op scholen elders in de stad kunnen we plaatsen reserveren voor kinderen uit deze wijken. Om te stimuleren dat er meer onderlinge contacten zijn tussen verschillende mensen.\u2019 Voor het woord \u2018quota\u2019 bedankt hij. \u2018Reserveringen, wil ik het noemen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018De Denen spreken ieder lid van het gezin aan op welke pogingen er zijn gedaan om te werken. Plat gezegd: ook eisen dat vrouwen werken of een opleiding volgen. Je moet niet accepteren dat alleen de man een aanspreekpunt is voor de overheid. Je kunt mensen stimuleren om vrijwillig als voorbeeldfiguren in zo\u2019n wijk te gaan wonen en zich er actief mee te bemoeien. In Belgi\u00eb krijgen deze voorbeeldfiguren korting op de huur, in ruil daarvoor doen ze vrijwilligerswerk.\u2019 Dijkhoff wil daar dan wel lokaal draagvlak voor hebben.<\/p>\n<blockquote><p>Waar in Nederland gedoogsteun van populisten tot nu toe altijd is mislukt, is het in Denemarken doodnormaal.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">\u2018De middelen zijn niet altijd liberaal, dat is lastig. Maar met liberale middelen heb ik soms onliberale uitkomsten te slikken,\u2019 zegt Dijkhoff. \u2018We moeten ophouden met de heiligverklaring van middelen, maar kijken naar doelen. Als je focust op het doel: meer vrijheid voor het individu en gelijkwaardigheid voor iedereen, zul je soms onliberale middelen moeten accepteren om uiteindelijk toch een liberale samenleving te bereiken. Fixeer je op een middel, of fixeer je op een doel, dat is de vraag. Ik kies voor het laatste.\u2019<\/p>\n<h5>Kleine, rijke landen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Dijkhoff kijkt graag naar Denemarken, omdat de situatie daar volgens hem vergelijkbaar is met die in Nederland. Wat ook belangrijk is: in Denemarken steunt een brede coalitie de maatregelen, iets waar ook de VVD-leider naar streeft.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Niet alleen het rechtse \u2018blauwe blok\u2019 in Denemarken juicht de \u2018gettowetten\u2019 toe. Dat blok bestaat uit Venstre, de conservatief-liberale regeringspartij, kleine liberale en conservatieve coalitiepartners en de rechts-populistische gedoogpartner de Deense Volkspartij. Ook de sociaal-democraten in de oppositie zijn voorstander. Slechts drie kleine partijen zijn tegen: de socialisten, de groenen en de sociaal-liberalen \u2013 samen goed voor nog geen 20 procent van de stemmen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Denemarken en Nederland lijken op elkaar: klein, rijk en met een grote sociaal-democratische traditie. Maar in Denemarken kregen de populisten al in de jaren zeventig voet aan de grond. Het was het eerste land in Europa waar het rechtspopulisme zo groot werd. Waar in Nederland gedoogsteun van populisten mislukte, is het in Denemarken doodnormaal: de Volkspartij ondersteunt vanaf 2001 alle rechtse kabinetten.<\/p>\n<h5>Een spijkerhard migratiebeleid<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018Denemarken is een christelijk land,\u2019 zegt de 62-jarige Peter Willemsen, met een afkeurende blik op een groepje druk in het Arabisch kletsende moslima\u2019s. Willemsen staat in het winkelcentrum van Ish\u00f8j, een grijzig en multicultureel voorstadje van Kopenhagen. Hij draagt een rechthoekige bril en is ambtenaar. \u2018Wat als het straks islamitisch is?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Op de Volkspartij stemt Willemsen waarschijnlijk niet. \u2018Ik blijf een socialist, daarom stem ik denk ik toch op de Sociaaldemocraten.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Sinds kort staan ook de Deense Sociaaldemocraten voor een spijkerhard integratie- en migratiebeleid. Na de regeringsperiode tussen 2011 en 2015 verloor de partij flink. Het moest anders, beseften de Deense sociaal-democraten, als ze niet wilden eindigen als de Nederlandse Partij van de Arbeid, met nog geen 5 procent van de stemmen en verdoemd tot een rol in de marge.<\/p>\n<h5>Terugkeer naar het oude links<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Mattias Tesfaye is de 38-jarige woordvoerder migratie bij de Sociaaldemocraten, en een hardliner. Van de Brusselse insiderskrant <span class=\"Cursief\">Politico Europe<\/span> kreeg hij de bijnaam \u2018De Grenswacht\u2019 en een plaats in het lijstje van 28 politici die Europa vorm gaan geven. In de kantine van het parlement legt hij de nieuwe koers uit.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Om de Deense verzorgingsstaat te redden, moeten we controle krijgen over migratie en parallelle samenlevingen,\u2019 zegt hij. Op zijn vinger heeft hij een tatoeage, in zijn oor een piercing. Tesfaye is zoon van een Ethiopische vluchteling en een Deense communistische moeder, maar vindt dat zijn huidskleur niets te maken heeft met zijn standpunt. Eerder ziet hij zichzelf als iemand uit de arbeidersklasse. Voordat hij de politiek in ging, was hij metselaar. \u2018Identiteitspolitiek maakt links kapot,\u2019 zegt hij.<\/p>\n<blockquote><p>De boodschap: je bent geen racist als je je zorgen maakt over migratie.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">De koerswijziging in zijn partij ziet de voormalig communist niet als een \u2018ruk naar rechts\u2019, eerder als een \u2018terugkeer\u2019 naar het oude links. In zijn boek <span class=\"Cursief\">Welkom, Mustafa<\/span> beschrijft Tesfaye de geschiedenis van het migratiestandpunt van zijn eigen partij. \u2018V\u00f3\u00f3r de jaren tachtig was de sociaal-democratie helemaal niet zo pro-immigratie als men denkt. Daarna, in de jaren tachtig en negentig, dacht de sociaal-democratische elite dat integratie vanzelf zou gaan: economische rechtvaardigheid, dan is de volgende generatie gewoon Deens. Kritiek op dat idee werd door het establishment weggewuifd als racisme.\u2019<\/p>\n<h5>Geen racist<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Na vrijwel de hele twintigste eeuw aan het roer van de Deense verzorgingsstaat te hebben gestaan, kapseisde de sociaal-democratische partij na de wisseling van het millennium. Hun machtspositie was niet vanzelfsprekend meer. Veel kiezers verruilden de Sociaaldemocraten voor het populisme en het anti-migratiestandpunt van de Deense Volkspartij.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het moest anders, wilden de sociaal-democraten weer gaan regeren. De traditionele band met de sociaal-liberalen (het \u2018rode blok\u2019) werd verbroken, nu zoekt de partij zonder scrupules naar samenwerking met de populisten.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Toen de nieuwe leider van de partij Mette Frederiksen de koerswijziging qua migratie en integratie aankondigde, bood ze ook haar excuses aan. De boodschap: je bent geen racist als je je zorgen maakt over migratie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De grenzen gaan dicht, als het aan de Sociaaldemocraten ligt, asielzoekers zijn niet meer welkom. Spontane asielaanvragen worden onmogelijk \u2013 alleen via quota van de VN kunnen oorlogsvluchtelingen Denemarken nog inkomen. Migranten worden opgevangen in VN-kampen buiten Europa. Vrouwen met een migratieachtergrond moeten emanciperen en fulltime werken, anders vervallen uitkeringen. Als kinderen geen vloeiend Deens spreken, mogen ze niet naar school.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Het lijkt hier op een verplaswedstrijd wie het best migranten kan pesten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Die plannen oogsten lof en steun: de Sociaaldemocraten staan op kop in de peilingen en gaan waarschijnlijk de nieuwe regering leiden na de verkiezingen. Maar naast alle lof is er ook kritiek. De nieuwe toon en maatregelen van de Sociaaldemocraten zou wel erg als de rechts-populistische Deense Volkspartij klinken.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dat interesseert me niet,\u2019 zegt Tesfaye. \u2018Sommigen zeggen dat ik klink als een populist. Dan denk ik: <span class=\"Cursief\">so what? <\/span>Het kan me niet schelen hoe ik klink. Het is belangrijker om te denken over problemen en oplossingen. Als sociaal-democraten in Europa willen winnen, zullen ze moeten beseffen dat conservatisme geen vies woord is. Het is nodig.\u2019<\/p>\n<h5>Verplaswedstrijd<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De Deense Sociaaldemocraten riepen na de koerswijziging hun Nederlandse zusterpartij op om langs te komen. \u2018Het is gewoon triest om te zien hoe slecht de PvdA het in Nederland doet,\u2019 zei Henrik Sass Larsen, de tweede man van de Deense Sociaaldemocraten in maart vorig jaar tegen <span class=\"Cursief\">Nieuwsuur<\/span>. \u2018Ik hoop dat als ze hier komen kijken, ze het met mij eens zijn hoe je migratiepolitiek moet voeren.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Drie maanden later bezocht PvdA-leider Lodewijk Asscher de Deense Sociaaldemocraten om met hen te praten over overeenkomsten en verschillen. Aan een interview voor dit stuk wil Asscher niet meewerken, laat de persvoorlichter van de partij weten. De Deense sociaal-democratische plannen passen dan ook niet in de koers die de PvdA is ingeslagen: Asscher kan tegenwoordig nauwelijks nog een zin uitspreken zonder het woord \u2018zekerheid\u2019 in zijn mond te nemen, over migratie praat hij minder graag.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ook Jasper van Dijk, de migratiewoordvoerder van de SP, bezocht Kopenhagen onlangs om over migratiebeleid te praten. \u2018Het lijkt hier op een verplaswedstrijd wie het best migranten kan pesten,\u2019 zegt een weinig ge\u00efnspireerde Van Dijk. \u2018Dat moeten we in Nederland niet willen.\u2019<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"attachment_433757\" aria-describedby=\"caption-attachment-433757\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_1280 wp-image-433757\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen04-1280x960.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen04-320x240.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen04-640x480.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen04-1280x960.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Copenhagen04-1920x1440.jpg 1920w\" alt=\"Kopenhagen\" width=\"1280\" height=\"960\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-433757\" class=\"wp-caption-text\">\u2018Een hoog aandeel niet-westerse migranten is een noodzakelijk criterium om een getto te zijn.\u2019<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Juwelenwet<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De \u2018gettowetten\u2019 in Denemarken zijn slechts een greep uit de harde nieuwe maatregelen en retoriek over migratie en integratie. Er is ook een \u2018juwelenwet\u2019 ingevoerd, die de politie het recht geeft om asielzoekers bij de grens te fouilleren en hun juwelen en contant geld af te pakken. Daarnaast zijn uitkeringen van migranten gekort en boerka\u2019s verboden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Recent besloot het parlement dat Denemarken niet meer focust op integreren, maar op het repatri\u00ebren van nieuwkomers. Ook Syrische oorlogsvluchtelingen moeten niet verwachten dat ze mogen blijven, ze moeten zich klaarmaken om terug te keren.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als klap op de vuurpijl ligt het plan klaar om uitgeprocedeerde asielzoekers te verplaatsen naar een piepklein en moeilijk te bereiken eilandje in de Baltische zee, waar eerder besmettelijke veeziektes werden onderzocht. Een van de boten die de uitgeprocedeerden naar het eiland moet verplaatsen, heet \u2018Virus\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ze zijn ongewild in Denemarken,\u2019 schreef immigratieminister Inger St\u00f8jberg van de liberaal-conservatieve regeringspartij Venstre op Facebook. \u2018En dat zullen ze voelen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Er is nog geen grenswacht die juwelen van migranten aan de grens heeft afgepakt, noch is er een crimineel in het getto twee keer zo hoog gestraft. Maar de boodschap is kristalhelder.<\/p>\n<h5>Een wapen tegen populisten<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het immigratiedebat in Denemarken is compleet geradicaliseerd, daar is geen twijfel over mogelijk,\u2019 zegt Jakob Nielsen, hoofdredacteur bij het neutrale politieke blad <span class=\"Cursief\">Altinget. <\/span>Vanuit het raam van zijn kantoor op de vierde verdieping kun je het paleis Borgen, waar het Deense parlement zetelt, bijna zien.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Venstre, de liberaal-conservatieve partij, is al sinds de eeuwwisseling hard op immigratie en integratie. Maar nu lopen de sociaal-democraten achter de populisten aan qua retoriek,\u2019 zegt Nielsen. \u2018Het gevaarlijke daaraan is dat populisten altijd bereid zijn een stap verder te doen. Het is een <span class=\"Cursief\">race to the bottom<\/span>.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Toch is dat niet het hele verhaal. \u2018De Volkspartij is geaccepteerd in de mainstream en wordt daarmee gedwongen om zich te gedragen als een serieuze politieke partij. Ze kunnen niet meer alleen schreeuwen vanaf de zijlijn, maar moeten ook meedoen met bijvoorbeeld moeilijke pensioenhervormingen.\u2019 Anders dan in Nederland neemt de populariteit van de populisten in Denemarken af. In Denemarken lijkt macht geven een wapen tegen populisten.<\/p>\n<h5>\u00c1f van de getto\u2019s<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018In het buitenland denkt men: in Denemarken maken ze getto\u2019s voor immigranten, maar dat is niet zo,\u2019 zegt hoogleraar politicologie Peter Nedergaard in zijn snikhete kantoortje op de Universiteit van Kopenhagen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij legt uit hoe de harde aanpak in de traditie van de Deense sociaal-democratie past: \u2018Alle partijen willen juist \u00e1f van de getto\u2019s. Het idee achter deze wetten komt voort uit het ideaal van een egalitaire samenleving.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hoewel die opvatting breed gedragen wordt onder Denen, zeggen bewoners van de wijken bijna allemaal bang te zijn en grote delen van het beleid \u2018inhumaan\u2019, \u2018racistisch\u2019 en \u2018extreem\u2019 te vinden \u2013 al zijn er ook positieve geluiden te horen over de betere mix van mensen.<\/p>\n<h5>Bespuugd<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018De wetten zijn zo bizar, soms denk ik: gebeurt dit allemaal echt?\u2019 zegt Laila Belhaj. \u2018Ja, het gebeurt echt. De discriminatie is zo veel extremer dan vroeger,\u2019 zucht ze. Belhaj zit in Fata Morgana, een caf\u00e9 op de hoek van het \u2018getto\u2019 Lundoftegade, waar ze in een van de vier grote grijze flats woont. De straat links van Fata Morgana is een \u2018getto\u2019; de straat aan de rechterkant is dat niet. Een paar straten verderop worden peperdure Deense designtassen van gerecycled plastic verkocht.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ze vertelt hoe ze meermalen op straat is bespuugd, hoe haar zoon om niks wordt aangehouden, hoe mensen haar hijab van haar hoofd probeerden te trekken, hoe een man haar 75-jarige moeder in het gezicht sloeg. Midden in het gesprek wordt de opeenstapeling haar te veel, wanneer ze vertelt over een geliefde, een uitgeprocedeerde asielzoeker die onlangs is uitgezet. Ze barst in tranen uit.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ik ben zo bang voor de toekomst,\u2019 zegt ze, haar stem nog trillend, terwijl ze de uitgelopen make-up onder haar ogen vandaan veegt. \u2018We moeten blijven vechten. Maar we kunnen dit zo niet volhouden.\u2019<\/p>\n<h5>Natuurlijk is dat racistisch<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Kamille Hjuler Kofod woont vlak naast het \u2018getto\u2019 Mj\u00f8lnerparken, in het hippe N\u00f8rrebro, waar vintage kledingboetiekjes en halalslagerijen elkaar afwisselen. Een fietspad en een strook gras scheiden haar appartementenblok van het getto. Vanaf haar balkon wijst ze naar de overkant. \u2018Ik woonde daar een paar jaar geleden nog. Het is zo bizar, per toeval ben ik verhuisd naar de andere kant van het fietspad, nu gelden de \u201cgettowetten\u201d niet meer voor mij en mijn kinderen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het is overduidelijk dat de gettowetten racistisch zijn,\u2019 zegt Hjuler Kofod, aangesloten bij actiegroep Almen Modstand, die demonstraties organiseert tegen het beleid. \u2018Een hoog aandeel niet-westerse migranten is letterlijk een noodzakelijk criterium om een getto te zijn, natuurlijk is dat racistisch.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De actiegroep informeert bewoners die geen Deens spreken, en dat zijn er nogal wat, over de \u2018gettowetten\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Volgens activisten en juristen worden zowel de grondwet als mensenrechten geschonden: het gelijkheidsbeginsel staat onder druk. De Open Society Foundation van filantroop George Soros is momenteel in gesprek met Almen Modstand en andere mensenrechtenorganisaties over een mogelijke samenwerking. Het doel: de Deense staat aanklagen voor discriminatie bij de gettowetten.<\/p>\n<h5>De schuld van alle problemen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Aan de overkant, in Mj\u00f8lnerparken, woont de 52-jarige Muhammad Aslam. Hij woont er al dertig jaar en is bewonersvertegenwoordiger van Mj\u00f8lnerparken.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dit land was ooit een rolmodel,\u2019 herinnert hij zich. \u2018Mensen van over de hele wereld droomden dat ze in een land konden wonen dat zo sociaal was als Denemarken.\u2019<br \/>\nHij kijkt met nostalgie terug op zijn jeugd: de sociaal-democratische heilstaat was op zijn hoogtepunt, de sterken kwamen op voor de zwakken, voor minderheden was veel tolerantie. Maar dat is allemaal veranderd, constateert hij treurig. \u2018Ik had nooit gedacht dat mijn land zo\u2019n U-bocht zou nemen.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>&#8216;Het is een <span class=\"Cursief\">self-fulfilling prophecy<\/span>: als je een wijk een getto noemt, dan wordt het ook een getto.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">In Mj\u00f8lnerparken zien de roodbruine appartementenblokken er netjes uit, de hagen zijn keurig bijgehouden, over het pad langs de groene speelplaats loopt een stel met een kinderwagen, genietend van de zon.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Wij \u201cniet-westerse migranten\u201d, waar ze gewoon moslims mee bedoelen, krijgen de schuld van <span class=\"Cursief\">alle<\/span> problemen in Denemarken,\u2019 zegt Aslam. Hij heeft zijn lidmaatschap van de Sociaaldemocraten opgezegd. \u2018Het voortbestaan van de verzorgingsstaat is in gevaar vanwege ons, zeggen ze. Het maakt niet uit of het klopt of niet, wij krijgen de schuld. In Duitsland werd de mensen destijds verteld dat al hun problemen door de joden kwamen. We weten hoe dat is afgelopen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Door wijken een \u2018getto\u2019 te noemen, zal de discriminatie alleen maar toenemen, denkt de Iraans-Deense socioloog Aydin Soei. Het is volgens hem een <span class=\"Cursief\">self-fulfilling prophecy<\/span>: als je een wijk een getto noemt, dan wordt het ook een getto.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Bovendien hebben de wetten weinig te maken met de realiteit in die wijken,\u2019 zegt Soei.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Vijftien jaar doet hij nu onderzoek naar de criminele en geradicaliseerde jongeren uit de \u2018getto\u2019s\u2019. Hij schreef er een veelgeprezen boek over: <span class=\"Cursief\">Omar en de anderen. Boze jonge mannen en tegenburgerschap.<\/span> \u2018Als je naar de statistieken kijkt, zie je dat criminaliteit en analfabetisme ontzettend afnemen. Jongeren in wat de overheid \u201cgetto\u2019s\u201d noemt, werken meer en zitten vaker achter de computer dan dat ze op straat hangen. Het gaat al jaren veel beter dan media en politici ons doen geloven.\u2019<\/p>\n<h5>De \u2018bad boys\u2019<\/h5>\n<p class=\"tekst\">In buurthuis Klub 43 in het getto Lundoftegade hangen Ilyas Khomsi (17), Younes Azam (17) en Khaled Esteiti (19) op de bank, Khaled met zijn telefoon in z\u2019n hand. Of hij zich Deens voelt? Hij buldert het uit van het lachen: natuurlijk niet, hij is Palestijn! De drie jongens dragen zwarte trainingsbroeken en grote donkere jassen. Ze worden de \u2018bad boys\u2019 van de buurt genoemd, maar zijn eigenlijk heel lief, verzekert Laila Belhaj.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ik voel me geen Deen en ik wil me ook geen Deen voelen,\u2019 zegt Ilyas, zoon van Marokkaanse Denen. Hij gaat naar een muziekschool waar hij een van de weinige niet-witte studenten is. Hij is rapper en rapt over \u2018van alles\u2019, over wanneer hij rijk zal zijn, over het leven in het getto.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ik voel dat ze me niet als Deen zien.\u2019 Hij haalt zijn schouders op. \u2018Gewoon, door hoe ze naar me kijken als ik loop, door hoe ze me behandelen. Toen ik laatst in de trein zat, zei een man dat ik moest opstaan voor hem, omdat apen moeten staan voor blanken.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Younes is wat stiller dan Ilyas en Khaled. Een Deens paspoort heeft hij niet. Hij is Marokkaan, maar hier in Kopenhagen geboren. Als burger van het land wordt hij niet gezien, zegt hij zacht. \u2018Als ik alleen op m\u2019n kamer ben, dan komt het naar boven.\u2019 Hij is even stil, twijfelt, en geeft dan schoorvoetend toe dat hij daar wel eens moet huilen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Khaled proest: \u2018Huilen? Moet je echt huilen?\u2019 Als Younes zijn hoofd laat zakken, lacht Khaled niet meer.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Daarom moet Denemarken dood!\u2019 roept Ilyas uit. Hij slaat zijn arm om Younes heen en slaat met zijn vuist op tafel. \u2018Waarom moeten voor ons in het getto andere regels gelden dan voor de rest van het land? We zijn hier geboren, maar niemand accepteert ons. En het wordt alleen maar erger.\u2019<\/p>\n<h5>Contraburger<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Socioloog Aydin Soei noemt het sentiment van de jongens \u2018<span class=\"Cursief\">modborgerskab<\/span>\u2019 \u2013 <span class=\"Cursief\">counter citizenship <\/span>in het Engels, contraburgerschap in het Nederlands \u2013 een term die hij zelf muntte. \u2018Jonge boze mannen\u2019 in het \u2018getto\u2019, ook degenen die w\u00e9l een paspoort hebben, voelen zich geen burger, maar het tegenovergestelde. Een contraburger. Volgens Soei voelen ze zich alsof ze de samenleving continu moeten blijven afbetalen voor hun identiteit.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het Deense burgerschap voelt voor veel immigranten en hun kinderen als een ladder: elke keer dat je een stapje omhoog doet qua integratie \u2013 je leert de taal, gaat studeren, krijgt een baan, werkt hard \u2013 komt er weer een lat bij.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Echt erbij horen, dat is niet makkelijk. Geen wonder, zegt Soei, dat sommige jongeren radicaliseren of de criminaliteit in gaan.<\/p>\n<h5>Ongepaste taal<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Tijdens het parlementaire debat over de \u2018paradigmaverschuiving\u2019, waarin werd besloten dat vluchtelingen niet meer ge\u00efntegreerd maar gerepatrieerd worden, werd de schijnbare onhaalbaarheid van integratie voor moslims in Denemarken weer eens pijnlijk duidelijk.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Kenneth Kristensen Berth, parlementslid van de populistische partij Dansk Folkeparti, zei tijdens dat debat dat het \u2018onmogelijk\u2019 is om moslims te integreren in een westers land. Het socialistische parlementslid Pelle Dragsted was \u2018geschokt\u2019 en zei dat hij die opmerking \u2018racistisch\u2019 vond.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Prompt werd Dragsted op de vingers getikt door de voorzitter van het parlement, tevens oprichter van de Deense Volkspartij: dat soort ongepaste taal is niet toegestaan in het parlement.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ongelooflijk,\u2019 zegt Dragsted nu. \u2018Ik heb nog nooit zoiets meegemaakt.\u2019 Hij vindt het incident exemplarisch voor het politieke debat in Denemarken. \u2018Racistische uitspraken kunnen blijkbaar door de beugel, maar zeggen dat je dat racistisch vindt, wordt gezien als ongepast.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Kenneth Kristensen Berth vindt zijn uitspraak niet racistisch en staat er nog steeds achter, vertelt hij in zijn werkkamer in het parlement. \u2018Alles wordt tegenwoordig racistisch genoemd. Kijk eens naar de criminaliteitsstatistieken. Er is gewoon een groot verschil tussen moslims en niet-moslims, het is onmogelijk om ze te integreren,\u2019 zegt hij. \u2018Daarom is het belangrijk om te discrimineren.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Aan de grens met Duitsland moeten hoge hekken met prikkeldraad en bewapende grenswachters komen, vindt hij, immigratie vanuit islamitische landen moet compleet stoppen. \u2018Maar dat kan niet omdat we ons aan totaal debiele mensenrechtenverklaringen moeten houden. En we hebben niet genoeg zetels in het parlement.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Kristensen Berth laat trots statistieken zien waaruit blijkt dat de gehonoreerde asielaanvragen in Denemarken tot de laagste van Europa behoren. \u2018De harde maatregelen werken,\u2019 zegt hij glunderend. \u2018Immigranten willen niet meer naar Denemarken komen.\u2019<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p class=\"tekst\">Dit artikel is tot stand gekomen met steun van het <a href=\"http:\/\/www.fondsbjp.nl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten<\/a> en de Lira Startsubsidie voor jonge journalisten.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Op 5 juni zijn er verkiezingen in Denemarken. Zowel links als rechts zijn hard op migratie. Er zijn \u2018gettowijken\u2019 aangewezen waar \u2018gettowetten\u2019 gelden. \u2018Het Deense model\u2019 wekte interesse in Nederland. Kunnen we er iets van leren?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-430153","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Tim Luimes","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/430153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=430153"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/430153\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tim Luimes","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=430153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=430153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}