Voor alle duidelijkheid: we hebben het hier niet over eenmalige flauwe grapjes of \u00e9\u00e9n, twee \u2018rotte appels\u2019, maar over hardnekkige gedragspatronen en machtsmisbruik. Van voortdurende seksistische opmerkingen \u2013 \u2018microagressie\u2019 heet dat \u2013 tot bordeelbezoek in crisisgebieden, seks-voor-medicijnenchantage, stalken, aanranding of regelrechte verkrachting. Heel wat slachtoffers worden onder druk gezet te zwijgen, op straffe van ontslag of \u2018schade aan de organisatie\u2019.<\/p>\n
Zowel eigen mensen als ingehuurde partners maken zich er schuldig aan. In het verleden gingen zaken die de media haalden merendeels over misdragingen van hulpverleners tegenover degenen die zij kwamen helpen. Sinds #MeToo komt echter ook onderling seksueel machtsmisbruik tussen collega\u2019s naar boven, deels via gevestigde media, deels via online vervolg-initiatieven op #MeToo, zoals #AidToo en #TimesUp.<\/p>\n
\u2018Al te vaak heerst een hanenmentaliteit van patriarchaal seksisme, machtsmisbruik en racisme,\u2019 zegt schrijfster en hulpveterane Shasta Aziz.<\/p><\/blockquote>\n
Vrijwel steeds zijn de beschuldigden c.q. daders man. De slachtoffers \u2013 survivors<\/em> noemen zij zich ook wel \u2013 zijn meestal vrouwen en homoseksuelen. Bij misbruik van de lokale bevolking gaat het ook vaak om minderjarigen en kinderen. Overigens, ook machogedrag of doofpotoperaties door vrouwen \u2013 \u2018verhard binnen de organisatiecultuur\u2019 \u2013 komen voor. \u2018Al te vaak heerst een hanenmentaliteit van patriarchaal seksisme, machtsmisbruik en racisme,\u2019 zegt schrijfster en hulpveterane Shaista Aziz, na vijftien jaar ervaring binnen INGO\u2019s. \u2018Rotte appels zijn ingebed in een cultuur van alledaagse, neerbuigende misogynie, loonkloven tussen blank en gekleurd en nog veel meer.\u2019<\/p>\nHet resultaat kan diep ontwrichtend zijn. Slachtoffers en getuigen houden hun mond. Omdat ze nergens hun verhaal kwijt kunnen, of uit loyaliteit, of uit zelfverwijt en schaamte. Maar eerst en vooral uit angst voor repercussies. Niemand wil ontslagen worden, of via de tamtam als lastpak gebrandmerkt raken in het noodhulpcircuit. Mensen werken daar immers met hart en ziel. Aangifte doen? Dat maakt alleen een kansje bij juridisch strafbare delicten \u2013 tenminste, wanneer justitie ter plaatse zelf niet corrupt of ook zelf seksistisch is.<\/p>\n
Moral Injury<\/strong><\/h5>\n\u2018Wie het nooit heeft meegemaakt, heeft geen idee wat het met je doet,\u2019 zegt een vrouw die wij telefonisch meerdere keren spreken. Ze bekleedde hoge functies binnen verschillende INGO\u2019s, en werd bij twee ervan door een collega verkracht. \u2018Hoewel ik zelf interviews over zulke ervaringen had afgenomen, duurde het de eerste keer enige tijd voordat ik kon accepteren dat ikzelf nu verkracht was. En er was niemand waar ik het veilig kon melden. Ik voelde me totaal alleen.\u2019<\/p>\n
Seksuele intimidatie, aanranding, verkrachting: de levens van slachtoffers worden er soms door gebroken. Moral injury<\/em> noemen therapeuten het: je morele wereld- en je zelfbeeld stort compleet in elkaar. We gaan te rade bij verschillende experts, die in hun werk met zulke problemen te maken hebben. Daaronder klinisch psycholoog Iva Bicanic, hoofd van het Centrum Seksueel Geweld van het UMC Utrecht. Jonge, en zeker idealistische, mensen gaan ervan uit dat de wereld en zijzelf ok\u00e9 zijn, dat je lijf van jezelf is \u00e9n dat je verantwoordelijk bent voor je leven, zeggen zij. Seksuele intimidatie zet dat volledig op zijn kop. Slachtoffers verstijven in verbijstering en denken vervolgens dat het aan henzelf ligt.<\/p>\n\u2018Door victim blaming<\/em> raken slachtoffers soms nog m\u00e9\u00e9r getraumatiseerd.\u2019<\/p><\/blockquote>\nHet is de plotselinge, gapende kloof tussen de normen- en waardenwereld waarbinnen je jezelf definieerde v\u00f3\u00f3r het gebeuren en de totale \u2018ander\u2019 die je voor je gevoel daarna geworden bent. Je zou de klok willen terugzetten, maar je bestaan is voorgoed het onbekommerde kwijt. Het kan uitmonden in diepe zelfverachting of haat voor je \u2018onteigende\u2019 lijf. Nog erger wordt het doordat vrienden en collega\u2019s zich de omstandigheden vaak niet kunnen of willen voorstellen en half (of werkelijk) beschuldigend reageren: \u2018Waarom heb je niet gewoon\u2026,\u2019 of: \u2018Mij zou zoiets nooit overkomen\u2019. Iva Bicanic: \u2018Door dergelijke victim blaming<\/em> raken slachtoffers soms nog m\u00e9\u00e9r getraumatiseerd.\u2019<\/p>\nMachtseksonthullingen<\/strong><\/h5>\nVoor journalisten en donateurs kwamen de machtseksonthullingen misschien onverwacht, voor de sector zelf geldt dat allerminst. \u2018Iedereen wist het,\u2019 benadrukt onderzoekster Dyan Mazurana, die aan de Tufts University in Boston de problematiek in 2017 wetenschappelijk in kaart bracht bij zeventig internationale hulporganisaties. Al zeker zestien jaar circuleren interne rapporten en legio verhalen. Alarm was ook al eerder geslagen. Bij de Verenigde Naties nam Per Anders Kompass, een van de topambtenaren van de VN-Commissaris voor de Mensenrechten, in 2015 ontslag vanwege de \u2018straffeloosheid voor veel daders en verantwoordelijke functionarissen\u2019 bij VN-gerelateerde misbruikzaken. De in datzelfde jaar opgerichte online platforms Report the Abuse en Humanitarian Women\u2019s Network kregen in korte tijd respectievelijk 1.418 en 1.005 meldingen binnen. Het ging zowel over VN-hulpverleners als over onafhankelijke NGO\u2019s, aldus HWN mede-oprichtster Anika Krstic via Skype, momenteel country director<\/em> bij Action Against Hunger in Zuid-Soedan.<\/p>\n\n