Onlangs droomde ik dat ik aan het fietsen was en dat er steeds meer onderdelen verdwenen. Mettertijd had ik geen stuur meer, alleen nog maar wielen, een fietskader, een ketting en trappers. Toch slaagde ik erin om, met enkele kniebewegingen zoekend naar mijn evenwicht, overeind te blijven en verder te fietsen. Ik wist immers hoe dat moest. En ik hoefde er niet bij na te denken. Mijn lichaam corrigeerde mijn bewegingen. Ik begon er plezier in te vinden, nadat ik mijn eerste schrik overwonnen had. Waarom was een stuur eigenlijk nodig? Ik belandde niet eens in de rivier die koud en grijs in de diepte naast me stroomde. Wat een vrijheid.<\/p>\n
Merleau-Ponty, de Franse filosoof die zich bezighield met de fenomenologie, de leer die uitgaat van de directe ervaring van fenomenen en niet van vooronderstellingen, had het in zijn grensverleggende studie Fenomenologie van de waarneming<\/em> (1945) over de souvenir moteur<\/em>, de motorische herinnering. Het lichaam weet wat het moet doen, in een organische relatie met de wereld. Volgens hem gaat het niet om een reproductie door het lichaam van wat het aangeleerd heeft gekregen. Er is geen scheiding tussen lichaam en geest. Het lichaam bewoont de ruimte en de tijd. Op die manier is er ook een voortdurende verbondenheid met de wereld. We bestaan niet naast de objecten om ons heen, zoals de stoel waarop we zitten of de fiets waarop we ons voortbewegen. \u2018Het gaat om een weten dat in de vingers zit, dat slechts in de lichamelijke inspanning tot uiting komt\u2019, aldus Merleau-Ponty.<\/p>\n Over Monica Vitti en over de vrouwen\u00a0die centraal staan in zijn films, zei Antonioni dat hij van vrouwen graag zijn hoofdpersonages maakte, \u2018omdat ze transparanter zijn, een betere filter voor de wereld.\u2019<\/p><\/blockquote>\n Mijn handen en mijn benen hadden dus het fietsen ge\u00efntegreerd. Mijn lichaam wist wat het moest doen. Gelukkig maar. Een droom? Ook in werkelijkheid kan het, zoals de fietsers op een eenwieler bewijzen. We kennen hen vooral als acrobaten in het circus, maar toch. Mijn lichaam begrijpt de dingen als het \u2018de eenheid ervaart tussen wat het ziet en wat gegeven is\u2019, zoals Merleau-Ponty stelt.<\/p>\n Dat lichamelijk begrijpen, merken we ook op in het gedicht \u2018Langs de rivier om\u2019 van Hans Tentije, uit zijn nieuwe bundel Begane grond. <\/em>In de laatste strofe voelen we bijna zelf de aanraking van Monica Vitti, de lievelingsactrice van een van mijn favoriete filmregisseurs, de Italiaan Michelangelo Antonioni. Hij is een meester in sc\u00e8nes waarin ogenschijnlijk niets opvallends gebeurt, van de observatie met de camera van zijn personages, van mentale landschappen waarin je met de personages kan verdwijnen, van het bevragen van onze waarneming.<\/p>\n Hans Tentijes po\u00ebzie deed mij al lang denken aan de films van Antonioni. En kijk, in Begane grond <\/em>laat hij Monica Vitti ons rakelings passeren. Over haar en over de vrouwen tout court<\/em> die centraal staan in zijn films, zei Antonioni dat hij van vrouwen graag zijn hoofdpersonages maakte, \u2018omdat ze transparanter zijn, een betere filter voor de wereld.\u2019<\/p>\n Ook in de po\u00ebzie van Hans Tentije, die in 2017 de Constantijn Huygens-prijs voor zijn po\u00ebzie kreeg, lijkt de wereld op een bedrieglijke manier transparant geworden. Er zijn dingen aan de hand, er zijn dingen die gebeurd zijn, maar we weten niet wat precies. Op die manier worden de situaties die Tentije schrijft opgeladen met betekenis. Wij mogen als lezers rondlopen in zijn gedichten, lichamelijk en geestelijk verbonden met de ruimte en de tijd die hij cre\u00ebert. Tentijes gedichten zijn concreet. En toch verhullen ze, omdat het niet om een soort miniverhalen of sc\u00e8nes gaat die door een plot gedreven zijn. Ze vertellen en verzwijgen. De klankkleur en het ritme Tentijes zijn middelen om te monteren.<\/p>\n Hoe graag voel ik Monica Vitti rakelings langs me passeren in \u2018Langs de rivier om\u2019. Maar, schrijft Tentije al in de eerste strofe, alles was er misschien wel nooit geweest.<\/p>\n En toch lijkt mijn lichaam te weten hoe Monica Vitti\u2019s blonde haar mijn gezicht streelt.<\/p>\n Langs de rivier om<\/p>\n Als buiten tijd en twijfel om, die diep vanbinnen de melkrijder van zeven uur had ik \u2019s ochtends geen tien, twintig meter zicht, een dichte mist voor ik er erg in had maakte een nog jonge vrouw zich los rakelings passeerden we elkaar, even streelde haar blonde haar Hans Tentije, Begane grond, De Harmonie, Amsterdam, 64p., 2018<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Onlangs droomde ik dat ik aan het fietsen was en dat er steeds meer onderdelen verdwenen. Mettertijd had ik geen stuur meer, alleen nog maar wielen, een fietskader, een ketting en trappers. Toch slaagde ik erin om, met enkele kniebewegingen zoekend naar mijn evenwicht, overeind te blijven en verder te fietsen. Ik wist immers hoe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-418171","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur"],"acf":[],"author_name":"Paul Demets","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/418171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=418171"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/418171\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Paul Demets","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=418171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=418171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\ngoed voelbaar waren, maar waar ik onmogelijk bij kon komen
\nterwijl alles rondom zich terugtrok, bezig
\nscheen te verdwijnen, er misschien wel nooit
\nzo geweest was, hier-<\/p>\n
\nniet voorbij zien of horen gaan, noch de bus met schoolkinderen
\nof Angelo\u2019s reutelende brommer<\/p>\n
\nhing boven de dijk, de rivier, het lage land, de stilte
\nmoest ook het minste gerucht
\nhebben gewist
\nde populieren begonnen
\nal blad te verliezen<\/p>\n
\nuit het wit en kwam me over het slecht
\nopgelapte asfalt haast schoorvoetend tegemoet-<\/p>\n
\nmijn gezicht en werd ik jaar mysterieuze
\nglimlach gewaar, maar toen haar vluchtige gestalte
\nzich verwijderde drong het pas
\ntot me door dat het Monica, d\u00e9 Monica Vitti was.<\/p>\n