{"id":417343,"date":"2019-01-27T05:02:38","date_gmt":"2019-01-27T04:02:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=417343"},"modified":"2020-01-10T09:43:55","modified_gmt":"2020-01-10T08:43:55","slug":"tweede-kind","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/tweede-kind\/","title":{"rendered":"Hoe er over tweede kinderen wordt gedacht en waarom dat niet klopt"},"content":{"rendered":"

Al voor dat haar zoon geboren was, merkte Lynn Berger dat het krijgen van een tweede kind heel anders was dan het krijgen van de eerste. Niet alleen was het zwanger-zijn een andere ervaring \u2013 in plaats van de verwondering over haar eigen lichaam wist Berger deze keer precies wat ze wel en niet kon verwachten; de reacties waren ook anders. \u2018Toen ik zwanger was van mijn dochter, hoorde ik van iedereen hoe bijzonder dat was, en dat dit zo\u2019n belangrijk moment was in mijn leven,\u2019 zegt Berger. Als ze vertelde over haar tweede zwangerschap, kreeg ze te horen dat zij en haar vriend \u2018een kinderfabriek\u2019 geworden waren, en dat \u2018het echte werk\u2019 nu ging beginnen.<\/p>\n

Toen haar zoon eenmaal geboren was, kwamen er veel minder kaartjes en veel minder mensen op kraamvisite. Berger dacht terug aan iets wat ze een moeder had horen zeggen toen ze met haar dochter bij de zandbak zat. \u2018De eerste krijg je voor jezelf. De tweede krijg je voor de eerste.\u2019<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Een \u2018typisch tweede kind\u2019<\/h5>\n

Waarom willen we eigenlijk allemaal zo graag een tweede kind, begon Berger zich af te vragen, als we collectief harder applaudisseren voor de eerste? Zij en haar jongere zus hadden vrijwel hun hele kindertijd slaande ruzie \u2013 waar kwam eigenlijk het idee vandaan dat het wenselijk is om een broertje of zusje te hebben? En hoe is het om tweede kind te zijn in een wereld die geobsedeerd is met alles wat nieuw en uniek is \u2013 met eerste keren?<\/p>\n

Toen haar zoon begon op te groeien, werd hij al snel een \u2018typisch tweede kind\u2019 genoemd door familie en vrienden: hij begon met vier weken al te glimlachen, was sociaal, zelfstandig, dapper, rebels. Haar oudste kind, haar dochter, was bedachtzamer, verantwoordelijker \u2013 echt een eerstgeborene, dacht Berger. Net als zij zelf. Maar waar kwamen die idee\u00ebn eigenlijk vandaan?<\/p>\n

\u2018Als je vaak hoort dat jongste kinderen rebelser zijn, zal je rebelsheid bij je jongste eerder accepteren.\u2019<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Toen Berger op zoek ging naar de antwoorden op deze vragen, bleek er weinig geschreven over tweede kinderen krijgen, en over de dynamiek tussen broers en zussen. \u2018Over het eerste kind, de eerste zwangerschap en de eerste bevalling bestaan boekenkasten vol,\u2019 zegt Berger, \u2018maar over het krijgen van nog <\/span>een kind is nauwelijks iets te lezen.\u2019<\/p>\n

Wel bleek er een vrij jonge tak in de sociale wetenschap te bestaan die zich richtte op de invloed van broers en zussen op elkaar. Dus besloot Berger, die voor De Correspondent schrijft over technologie en cultuur, daarin te duiken. Het resultaat van haar onderzoek: het boek De tweede \u2013 Over het zijn en krijgen van een tweede kind<\/a> <\/span>verschijnt deze maand.<\/p>\n

Verschillende verwachtingen<\/h5>\n

Uit de onderzoeken die Berger voor haar boek tot zich heeft genomen \u2013 de meeste uitgevoerd door Amerikaanse wetenschappers \u2013 komt een duidelijk beeld naar voren: of je het eerste, tweede of zevende kind bent in een gezin maakt weinig tot niets uit voor je persoonlijkheid. En als<\/span> het al iets uitmaakt, dan komt dat door de verschillende verwachtingen die de ouders en omgeving hebben van eerste en tweede kinderen, en niet door het feit dat je al dan niet een broer of zus hebt.<\/p>\n

Berger haalt een Amerikaanse studie van een paar jaar geleden aan, waarin ouders werd gevraagd welk van hun twee kinderen het beter deed op school. \u2018De meerderheid van de ouders zei dat de oudste het beter deed, zelfs wanneer dat op basis van de rapportcijfers helemaal niet zo was,\u2019 vertelt Berger. Het opvallende: een jaar later keken de onderzoekers weer naar de rapportcijfers van de beide kinderen en bleken de oudste kinderen van wie de ouders geloofden dat zij het beste waren, daadwerkelijk meer vooruit te zijn gegaan dan hun jongere broer of zus.<\/p>\n

\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div><\/p>\n

\u2018We verwachten dat de oudste het slimst is,\u2019 legt Berger uit. \u2018En omdat we hem of haar daarnaar gaan behandelen \u2013 expliciet aanmoedigen op schoolprestaties, complimenten geven voor slimme opmerkingen en volwassen gedrag \u2013 is de kans groot dat het oudste kind daadwerkelijk meer gaat excelleren op school.\u2019<\/p>\n

Culturele mores<\/h5>\n

Bizar zijn de resultaten van een onderzoek uit Noorwegen waarin het IQ van broers en zussen wordt onderzocht. Daaruit blijkt dat het oudste kind gemiddeld een IQ heeft van zo\u2019n drie punten hoger. Maar, zo namen de onderzoekers waar, tweede kinderen van wie de oudere broer of zus is overleden, scoren gemiddeld net zo hoog als eerste kinderen. Een oudste kind wordt anders behandeld dan een jongste kind, en dat zie je terug in het IQ.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u2018De verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben, hebben in eerste instantie heel weinig met de kinderen zelf te maken, en veel meer met culturele mores,\u2019 zegt Berger. Ze vergelijkt het met horoscopen. \u2018We geloven: Stieren zijn koppig. Dus als iemand met dat sterrenbeeld koppig doet, denken we: komt omdat ze een Stier is. Terwijl diegene ook gewoon een koppige dag kan hebben.\u2019 Doordat we bepaalde verwachtingen hebben van eerste en tweede kinderen ontstaat een vicieuze cirkel: van oudsten wordt verwacht<\/span> dat ze verantwoordelijk zijn, daarom wordt verantwoordelijkheid bij hen expliciet geprezen en ontwikkelen ze die karaktereigenschap meer. En als een tweede kind zich ondeugend gedraagt, wordt dat gezien als het \u2018lekker rebelse gedrag\u2019 van de jongste, en daarom minder snel gecorrigeerd dan bij een eerste kind.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Waarom we moeten leren begrijpen dat sommige vrouwen g\u00e9\u00e9n kinderen willen<\/span>17 december 2018<\/span><\/span><\/a>\n

Maar uit de onderzoeken die Berger aanhaalt in haar boek blijkt steeds weer dat er helemaal geen verband is tussen iemands persoonlijkheid en de plek in het gezin. Of het nu gaat om verantwoordelijkheidsgevoel, aardigheid of stabiliteit. Evenmin is er enig bewijs voor het hardnekkige idee dat enig kinderen verwender zijn dan kinderen met een broer of zus.
\nEn het idee dat enig kinderen zielig zijn \u2013 voor veel ouders de voornaamste reden om een tweede te krijgen \u2013 komt simpelweg doordat ze in onze maatschappij de uitzondering zijn, zegt Berger. \u2018We zijn de norm gaan verwarren met het goede, en zien het feit dat enig kinderen de uitzondering vormen als bewijs van hun benadeelde positie.\u2019 Zoals Berger in haar boek opmerkt: het enige waar enig kinderen daadwerkelijk last van hebben, zijn de vooroordelen die er in onze samenleving over hen bestaan.<\/p>\n

Onderlinge conflicten<\/h5>\n

Berger, zelf de oudste, heeft \u2018anderhalf decennium\u2019 ruziegemaakt met haar jongere zusje, vertelt ze. \u2018Om T-shirts, om speelgoed, om alles, om niks.\u2019 Logisch dus, dat ze daaraan terugdacht toen ze zelf een tweede kind kreeg. Zou haar oudste dochter net zo lelijk gaan doen tegen haar jongere broertje als Berger zelf tegen haar zusje deed?<\/p>\n

Gelukkig voor haar bleken de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben ook een positief effect te kunnen hebben. Uit een Amerikaans onderzoek onder zesenvijftig gezinnen komt naar voren dat kinderen van moeders die vroeger een slechte band hadden met hun broer of zus minder ruzie met elkaar maken dan kinderen van wie de moeder juist een goede relatie had met haar broer of zus. De reden: moeders die verwachten <\/span>dat hun kinderen onderling veel ruzie zullen maken \u2013 zoals zij zelf vroeger gedaan hebben \u2013 doen meer om onderlinge conflicten te voorkomen.<\/p>\n

Als je maar vaak genoeg hoort dat jongste kinderen rebelser zijn, zal je rebelsheid bij je jongste eerder accepteren. Als je vroeger veel ruzie had met je broer of zus, zal je eerder ingrijpen als je kinderen elkaar de koppen in slaan.<\/p>\n

\u2018Bij zoiets wezenlijks als het opvoeden van je kind laat je je be\u00efnvloeden door idee\u00ebn die simpelweg nergens op slaan.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

In een kramp<\/h5>\n

Hoewel de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben dus helemaal niets met hun kinderen te maken hebben \u2013 hoogstens met hun eigen jeugd \u2013 be\u00efnvloeden ze hun leven wel. Langzaamaan begon Berger tijdens haar onderzoek in te zien dat haar idee\u00ebn over tweede kinderen misschien wetenschappelijk niet te bewijzen zijn, maar dat ze evengoed wel invloed hebben op de ontwikkeling van haar beide kinderen. \u2018Een verschil van drie punten op het IQ is natuurlijk heel klein, maar toch is het pijnlijk om te zien dat je je bij zoiets wezenlijks als het opvoeden van je kinderen zo laat be\u00efnvloeden door idee\u00ebn die simpelweg nergens op slaan.\u2019<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Veel ouders zullen zich bij het lezen van dit soort informatie met een schok afvragen of zij hun kinderen ook onbewust in bepaalde hokjes hebben geduwd. \u2018Moderne ouders schieten ontzettend snel in een kramp,\u2019 zegt Berger, \u2018we denken constant dat we het niet goed doen.\u2019<\/p>\n

Ze zijn bang dat ze hun kinderen te weinig zien, dat ze ze te veel naar schermen laten kijken, of dat ze de een meer aandacht geven dan de ander. \u2018Veel ouders zijn doodsbenauwd voor het idee dat ze hun tweede kind minder onverdeelde tijd en aandacht kunnen geven,\u2019 zegt Berger, \u2018maar in de praktijk kan het bijna niet anders.\u2019<\/p>\n

Aandacht van de ouders is bij het tweede kind veel vaker gedeelde aandacht, terwijl het oudste kind de ouders een hele periode helemaal voor zichzelf heeft gehad. Uit onderzoek onder ruim drieduizend Amerikaanse gezinnen blijkt dat tweede kinderen het met gemiddeld 3,5 uur minder \u2018kwaliteitstijd\u2019 met hun ouders moeten stellen \u2013 vergeleken met hun oudere broer of zus toen die diezelfde leeftijd had. Ouders lezen hun jongere kinderen minder voor, ondernemen minder uitstapjes die specifiek voor dat kind geschikt zijn en oefenen minder met ze in vaardigheden als cijfers leren en kleuren herkennen.<\/p>\n

Maar wat blijkt: de hoeveelheid aandacht is niet allesbepalend voor de ontwikkeling van een kind. Al eind vorige eeuw kwam uit meerdere studies naar voren dat het verschil in welzijn tussen kinderen van moeders die werken en moeders die de hele dag met ze thuisblijven nihil is. Voor het idee dat het \u2018beter\u2019 zou zijn om op te groeien met een ouder die altijd thuis is \u2013 een idee dat op hedendaagse mamablogs en op Instagrampagina\u2019s van jonge moeders vaak wordt gepredikt \u2013 bestaat geen wetenschappelijk bewijs.<\/p>\n

Gewoon kijken<\/h5>\n

Kijk, zegt Berger, basaal zijn voor kinderen een aantal dingen belangrijk: dat ze zich veilig en geliefd voelen en vrij zijn om zich te ontwikkelen. \u2018Maar of dat nou op een goede opvang is of thuis, met een lieve en aandachtige oppas \u00f3f met een van de ouders, dat maakt eigenlijk niet uit.\u2019<\/p>\n

Pijnlijk, natuurlijk: ouders voelen zich graag onmisbaar, maar in de praktijk zijn we dat heus niet altijd. \u2018We overschatten onze invloed nogal.\u2019<\/p>\n

Behalve als het gaat om de invloed op het ontwikkelen van \u2018eerste-\u2019 en \u2018tweede-kind-gedrag\u2019, dus \u2013 en het onbewust veroorzaken van een drie punten hoger IQ bij de oudste. Wat je daaraan als ouder kan doen \u2013 mocht je dat willen \u2013 is zorgen dat je je kinderen niet vergelijkt, zegt Berger. \u2018Daardoor kun je de stereotypen van \u201cde oudste\u201d en \u201cde jongste\u201d doorbreken.\u2019 Niet zeggen: \u2018je bent stoerder dan je zusje\u2019, maar gewoon zeggen \u2018je bent stoer\u2019. Niet verwachten dat de oudste slimmer zal zijn, of de jongste socialer. Gewoon kijken hoe je kinderen zichzelf ontwikkelen. En je vooral niet te druk maken over die paar uur minder voorleestijd.<\/p>\n

\n

Lynn Berger, De tweede \u2013 Over het zijn en krijgen van een tweede kind<\/em><\/a>, De Correspondent, 192 p., \u20ac 20,\u2013<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Waarom willen we eigenlijk een tweede kind, vroeg journalist Lynn Berger zich af. En hoe is het om tweede kind te zijn in een wereld die geobsedeerd is met alles wat nieuw en uniek is \u2013 met eerste keren?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-417343","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-essay"],"acf":[],"author_name":"Doortje Smithuijsen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/417343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=417343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/417343\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Doortje Smithuijsen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=417343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=417343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}