{"id":414033,"date":"2019-01-06T00:01:42","date_gmt":"2019-01-05T23:01:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=414033"},"modified":"2020-01-10T11:14:29","modified_gmt":"2020-01-10T10:14:29","slug":"minder-moeten-meer-leven-ontspannen-werken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/minder-moeten-meer-leven-ontspannen-werken\/","title":{"rendered":"Minder moeten, meer leven, deel VI: Zo ga je ontspannen aan het werk"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/554156241%3Fsecret_token%3Ds-44MVM&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p><em>Te druk om te lezen en liever luisteren? Lou-Anna Druyvesteyn heeft dit verhaal voor je ingesproken.\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p>\u2018Doe jij nog wel eens iets tegen je zin?\u2019 vroeg iemand me laatst. \u2018Nee,\u2019 zei ik. \u2018Echt niet?\u2019 vroeg hij ongelovig. Ik schudde mijn hoofd.<\/p>\n<p>Er is radicaliteit nodig om te kiezen voor waar je hart naar uitgaat. En momentum, zou arbeidspsycholoog Tony Crabbe zeggen: harde veranderingen vergen harde aanleidingen.<\/p>\n<h5>Slaapgebrek en geploeter<\/h5>\n<p>Toen ik nog op redacties werkte, was de afleiding op de werkvloer soms zo groot dat ik pas thuis aan schrijven toekwam. Maar zelfs als solitair werkende zzp\u2019er kon ik niet altijd ontsnappen aan wat de schrijver David Foster Wallace \u2018total noise\u2019 noemt, \u2018the seething static of every particular thing and experience, and one\u2019s total freedom of infinite choice about what to choose to attend to and represent and connect, and how, and why.\u2019<\/p>\n<p>Mijn remedie om die voortdurende ruis de baas te worden, was om net te veel werk in te plannen dat net te snel af moest, met de overtuiging dat als de druk maar hoog genoeg was, de urgentie van de naderende deadline vanzelf mijn concentratie af zou dwingen. Een strategie, zo lees ik in Crabbe\u2019s boek <em>Nooit meer te druk<\/em> die op korte termijn behulpzaam kan zijn, maar die je op lange termijn onderuithaalt.<\/p>\n<blockquote><p>Wie moe is, doet langer over zijn werk, heeft minder wilskracht om afleidingen te weerstaan. En achterstand op de planning helpt de nachtrust vervolgens verder om zeep.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u2018Dat knal ik er gewoon even doorheen,\u2019 was mijn gedachte. Dat was ook zo, maar het werkte niet bepaald leuk, en bovendien ga je er slecht van slapen. Slaapgebrek en geploeter zijn bondgenoten van het type dat elkaars bloed drinkt om eeuwige trouw te zweren. Wie moe is, doet langer over zijn werk, heeft meer moeite met hoofdlijnen, heeft minder wilskracht om afleidingen te weerstaan. En achterstand op de planning helpt de nachtrust vervolgens verder om zeep.<\/p>\n<p>Die rommelige balans was een van de redenen waarom ik besloot 2018 in het teken te stellen van \u2018ontploeteren\u2019, van minder moeten, meer leven, een zoektocht waarvan ik hier verslag doe. Deze zesde aflevering gaat over werken vanuit rust, want dat zijn we kwijtgeraakt. Crabbe, vaste raadgever in deze serie, schetst het zo: \u2018We hebben geen keus, geen controle, geen grenzen, geen focus, geen betekenis en geen zelfvertrouwen.\u2019<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/minder-moeten-meer-leven\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/380934\/onvermogen-spread_preview-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Minder moeten, meer leven, deel I: Een betoog voor het oogsten van momenten<\/span><span class=\"article-embed__date\">25 januari 2018<\/span><\/span><\/a>\n<h5>Menselijke maat<\/h5>\n<p>Een miljoen Nederlanders heeft burn-out klachten, en arbeidsbelasting speelt daarin een belangrijke rol: 36 procent van het ziekteverzuim komt door werkstress. Volgens cijfers uit 2017 heeft 16 procent van alle werknemers van 15 tot 75 jaar last van werkgerelateerde psychische vermoeidheid. Daar wordt onder verstaan je minstens een paar keer per maand emotioneel uitgeput en zwaar vermoeid voelen. Dat percentage stijgt: twee jaar eerder was dat nog 13 procent.<\/p>\n<p>De meest stressgevoelige beroepen zijn die van arts, verpleegkundige, jurist, docent en leidinggevende in de financi\u00eble en commerci\u00eble dienstverlening zoals accountancykantoren, banken en IT-bedrijven. Redenen voor die stress zijn een hoge werkdruk, en een gebrek aan autonomie. Zo heeft de zorg met personeelstekorten te kampen, maar ook met een aanwassende pati\u00ebntenstroom en een toename aan regelgeving.<\/p>\n<p>Het zijn precies de sectoren waarin Mikkel Hofstee, directeur van vitaliteitsorganisatie Lifeguard zijn troepen in stelling brengt. Lifeguard is een zeventig werknemers tellend adviesbureau op het gebied van \u2018gezond presteren\u2019. Het bedrijf verzorgt trainingen voor organisaties als Radboud UMC, accountancykantoor EY, de Rijksoverheid, FrieslandCampina, Aegon en ING. Hofstee beschrijft zijn inzichten over vijftien jaar stress bestrijden in <em>Oermens 2.0; oude genen in nieuwe tijden<\/em>.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Er moet zo effici\u00ebnt mogelijk worden gewerkt, en er moeten zo min mogelijk fouten worden gemaakt. Om ieder risicootje uit te bannen, moet alles volgens de regels; we controleren onszelf gek.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Volgens Hofstee is de grootste boosdoener van de hoge werkdruk \u2018de efficieny-maffia\u2019. \u2018Sinds de kredietcrisis is het aantal regels in ondermeer de advocatuur, accountancy en de zorg toegenomen,\u2019 zegt hij telefonisch. \u2018Er moet zo effici\u00ebnt mogelijk gewerkt worden, en er moeten zo min mogelijk fouten worden gemaakt. Om ieder risicootje uit te bannen, moet alles volgens de regels; we controleren onszelf gek.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Dan kun je wel op individueel niveau aan vitaliteitstraining doen, maar dat is dweilen met de kraan open. Dit moet je op organisatieniveau aanpakken.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Dat leidt volgens de vitaliteitsexpert tot een angstcultuur, tot een gebrek aan zeggenschap over hoe je je werk uitvoert, en ook tot verlies van betekenis en voldoening als je vanwege die tikkende klok en strakke protocollen precies die taken moet afraffelen die je eigenlijk het liefst doet. \u2018Die steriele manier van werken tast de menselijke maat aan,\u2019 zegt Hofstee. \u2018Dan kun je wel op individueel niveau aan vitaliteitstraining doen, maar dat is dweilen met de kraan open. Dit moet je op organisatieniveau aanpakken.\u2019<\/p>\n<p>Om de kern van de problemen te bestrijden, moet er volgens Hofstee in organisaties volstrekte openheid en empathie zijn over de belasting op de werkvloer. \u2018Vitaliteitsprogramma\u2019s waarin werknemers meer autonomie en steun krijgen, zijn alleen effectief als ze worden gedragen en voorgeleefd door de directie.\u2019<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/minder-moeten-meer-leven-2\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/388794\/hb_53.183-1-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Minder moeten, meer leven, deel II: Hoe maak je betere keuzes?<\/span><span class=\"article-embed__date\">12 april 2018<\/span><\/span><\/a>\n<h5>In het oranje<\/h5>\n<p>Te veel informatie, te veel vraag, te veel afleiding, ook dat zijn tegenwoordig boosdoeners op de werkvloer. De 2,7 miljoen werknemers in Nederland die volgens de jaarlijkse arbeidsenqu\u00eates een hoge werkdruk rapporteren, gaan gebukt onder een toename van \u2018input\u2019. \u2018Er zijn door de technologie enorm veel kleine taakjes bijgekomen, die zich allemaal onophoudelijk aandienen met een melding urgent te zijn,\u2019 zegt Paul Loomans, trainer bij De StressOntknoping. Loomans begeleidt medewerkers en teams in het onderwijs, de zorg en het bedrijfsleven. \u2018Er moet niet alleen heel veel gebeuren, je wordt ook steeds onderbroken, en dan duurt het een tijd voor je weer op het spoor bent.\u2019<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<p>We werken hierdoor te lang door en hebben te weinig herstel. Op een gegeven moment tuimel je dan in de rode zone, zegt Sandra Le Poole. Le Poole won als teammanager in 2008 goud met de Nederlandse dameshockeyploeg. Ze traint afdelingen in grote organisaties op effici\u00ebnt samenwerken. Ik interviewde haar voor <em>NRC<\/em> over de rol van ontspanning in topprestaties. \u2018Eerst zit je hier,\u2019 zei ze, staand voor een flipover met een vierkant verdeeld in vier kleuren, en wees op het vlak rechtsboven. \u2018Dit is de groene zone, in de sport noemen we dat de prestatiezone. Als de prestatie eenmaal is geleverd, moet je terug hier naartoe,\u2019 \u2013 ze wees naar het blauwe vlak eronder waarop \u2018herstelzone\u2019 stond, \u2018maar in plaats daarvan,\u2019 \u2013 ze ging met haar vinger naar het oranje vlak, \u2018gaan we in de overlevingsstand. We jakkeren gewoon door.\u2019<\/p>\n<p>Die oranje toestand was volgens Le Poole een riskante situatie omdat daar stresshormonen vrijkomen die een destabiliserend effect op ons gevoel en rationele denkvermogen hebben.<\/p>\n<blockquote><p>Sporten, slapen en face tot face afspreken met leuke mensen, daar zit volgens Le Poole de hersteltijd in.<\/p><\/blockquote>\n<p>Ik herkende in dat oranje vlak precies mijn eigen ploeterstand en die van de mensen om mij heen; een bevreemdende houding van onophoudelijk gekromd en gebukt gaan onder een vracht aan deels zelfopgelegde verplichtingen.<\/p>\n<p>Sporten, slapen en face tot face afspreken met leuke mensen, daar zit volgens Le Poole de hersteltijd in. \u2018Op teamniveau moet je samen even gas terugnemen \u2013 schouderklopjes uitdelen, successen vieren, checken of iedereen nog achter het gezamenlijke doel staat,\u2019 zei ze in <em>NRC<\/em>. \u2018Dat zorgt voor de aanmaak van gelukshormonen, en dat leidt weer tot goed werk.\u2019<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/minder-moeten-meer-leven-geld\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/428655\/joshua-coleman-623144-unsplash-scaled-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Minder moeten, meer leven, deel III: Wanneer heb je genoeg geld?<\/span><span class=\"article-embed__date\">19 mei 2018<\/span><\/span><\/a>\n<h5>Impact<\/h5>\n<p>\u2018Voor je gevoel ren je de hele dag achter jezelf aan,\u2019 schrijft efficiency-coach Ester Braat in het gratis e-book <em>Elke dag een topdag<\/em>. Braat coacht ondermeer afdelingen bij de overheid en het bedrijfsleven. \u2018Je weet in grote lijnen wel wat je te doen staat, maar het lijkt of er altijd iets tussenkomt. Deadlines haal je ternauwernood, je leeft van moment tot moment \u2013 maar niet op de mindful manier die je zou willen \u2013, en alleen in de lift heb je tijd om even adem te halen. Moe, druk en onvoldaan.\u2019<\/p>\n<p>Als je echt werk wilt maken van de verlaging van het burn-outrisico, moet dat vanuit de top van het bedrijf gestimuleerd worden, stellen arbeidsdeskundigen en stressspecialisten,\u00a0maar die organisaties zijn log, weet Braat van Office Rescue. \u2018Ondertussen kun je als werknemer best zelf een serie kleine fundamentele veranderingen aanbrengen.\u2019<\/p>\n<p>Waar het volgens Braat, Crabbe en Loomans mee begint, is om niet meer de input je agenda laten bepalen. Wat de inbox inkomt is sowieso teveel, en dat wordt alleen maar meer. \u2018De laatste vijftien jaar zie ik een enorme toename in de hoeveelheid informatie en taken die mensen te verwerken hebben,\u2019 zegt Braat. \u2018De meest geweldige projecten worden onder deze druk een zware last. Je komt daar alleen uit als je je aandacht en energie anders leert inzetten.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Die inbox managen ga je gewoon niet meer redden, en dat is niet jouw schuld,\u2019 zegt ook Crabbe. Die houding van het industri\u00eble tijdperk om door middel van effici\u00ebntie en timemanagement zoveel mogelijk af te vinken, moeten we volgens hem laten varen. \u2018As long as you are playing the more game you are playing the wrong game.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>De leidraad van wat we doen, is niet meer \u2018alles van A tot Z afvinken\u2019, maar vooral de dingen doen die \u2018impact\u2019 hebben.<\/p><\/blockquote>\n<p>Waar we wel controle op hebben, is onze \u2018output\u2019: wat er uit onze handen komt. De leidraad van wat we doen, is niet meer \u2018alles van A tot Z afvinken\u2019, maar vooral de dingen doen die \u2018impact\u2019 hebben. Die impact krijg je pas als je met onverdeelde aandacht aan de allerbelangrijkste taken werkt. Aan die dingen moet je \u2019s ochtends ogenblikkelijk beginnen. De concentratie en voldoening die dat oplevert, zijn ook nog eens een belangrijke preventie van stress. Zoals Crabbe vaak zegt in gesprekken over dit onderwerp: het tegenovergestelde van drukte is niet \u2018ontspanning\u2019, of \u2018meer vrije tijd\u2019, \u2013 ambitieuze mensen zitten daar niet per se op te wachten; het is je kunnen concentreren op iets wat je waardevol vindt, en dat kunnen afmaken.<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/hoe-kom-je-tot-rust\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/428639\/thumbliggenddejan-zakic-765762-unsplash-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Minder moeten, meer leven, deel IV: Hoe kom je tot rust?<\/span><span class=\"article-embed__date\">18 juli 2018<\/span><\/span><\/a>\n<h5>Eilanden van rust<\/h5>\n<p>Om die focus te waarborgen, stelt Paul Loomans, moet je eilanden van rust cre\u00ebren. Zorgen dat je een paar uur achter elkaar aan iets kunt doorwerken. Zoveel mogelijk alle ruis verwijderen, alle notificaties uitzetten.<\/p>\n<p>Zelf vind ik het fijn om op weekendochtenden te werken, dan word ik nauwelijks onderbroken. Op zaterdagochtend wordt ondertussen de markt onder mijn raam opgebouwd, op zondagochtend is het plein verlaten en pikken de meeuwen in het afval van de winkels beneden. Ik heb de platanen op het plein bladeren zien krijgen en verliezen. Als mijn tieners tegen lunchtijd hun slaapkamers uitwankelen, heb ik al een paar uur ongestoord gewerkt.<\/p>\n<p>Op de werkvloer kun je er volgens Paul Loomans ook voor zorgen dat je niet steeds onderbroken wordt, bijvoorbeeld door medewerkers te verzoeken hun vragen te bundelen. \u2018Als je toch onderbroken wordt, geef het dan je hele aandacht,\u2019 adviseert hij. Hij doet voor hoe dat gaat als iemand aan je bureau komt staan: \u2018Ha, even een momentje, dan sluit ik even af wat ik aan het doen ben\u2026 Yes! Tell me! Ah, ik heb nu geen tijd om daar op in te gaan, laten daar een moment voor afspreken.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Geef volle aandacht aan aankloppers,\u2019 noemt hij dat in zijn boek <em>Ik heb de tijd; een handleiding in tijdsurfen<\/em>.<\/p>\n<p>Een andere handzame tijdsurftip is \u2018Schep witjes tussen activiteiten\u2019. Een witje is een korte pauze nadat je 45 minuten gewerkt hebt (of hoe lang je je concentratie ook volhoudt) om het lichaam beweging te gunnen en de hersens rust. Loomans: \u2018Sta op, loop weg van je beeldscherm, laat de focus los. Op vijftig centimer afstand heb je de grootste bibliotheek ter wereld, alle mogelijke kranten, je hele vriendenkring; voor je het weet word je in de online trance gezogen.\u2019<\/p>\n<p>Het is mijn favoriete advies. Als ik een ingewikkeld artikel ga maken, denk ik: ik hoef alleen maar een half uur te beginnen, en dan kan ik in mijn witje alweer een paar appelflapjes de oven in schuiven.<\/p>\n<p>Dat is werken vanuit rust.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Geen koffie voor anderen meenemen,\u2019 raadt hij aan. \u2018Dat geeft ze de kans zelf even van hun bureau weg te lopen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Volgens Loomans moeten werknemers in organisaties deze witjes \u2018veroveren\u2019 omdat opstaan en weglopen gelijk staat aan lapzwansen. \u2018Geen koffie voor anderen meenemen,\u2019 raadt hij aan. \u2018Dat geeft ze de kans zelf even van hun bureau weg te lopen.\u2019<\/p>\n<p>In sommige beroepen is zo\u2019n pauze lastig. Docenten worden vaak in hun pauze aangeschoten door vakgenoten of het sectorhoofd. Loomans adviseert dan om hersteltijd te scheppen binnen de les, bijvoorbeeld door leerlingen zelfstandig te laten werken.<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/minder-moeten-meer-leven-nietsdoen\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/405495\/vijay-chennupati_preview-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Minder moeten, meer leven, deel V: Het wordt tijd om 'nietsdoen' bovenaan je to-dolijstje te zetten<\/span><span class=\"article-embed__date\">26 september 2018<\/span><\/span><\/a>\n<h5>Spin in het web<\/h5>\n<p>Een aandachtige werkweek begint met een aandachtige start. \u2018Start daarom maandag met het plannen van de week,\u2019 schrijft Braat in <em>Elke dag een topdag<\/em>. \u2018Cre\u00eber overzicht. Wees je bewust van je werkdoelen. Je herinnert jezelf aan deadlines en acties die je nog te nemen hebt.\u2019<\/p>\n<p>Uiteindelijk, zegt zo\u2019n beetje iedere stressspecialist die ik de afgelopen jaren heb gesproken, gaat het erom in hoeverre je aanwezig kunt zijn in dat wat je doet. En daar moet, zegt Loomans, veel meer en veel vaker over worden nagedacht. Waar gaat je aandacht naartoe en waarom? Dat betekent steeds opnieuw bepalen wat prioriteit heeft. Dat gaat niet vanzelf. De harde keuze om jezelf weg te trekken van \u2018de hypnotische aantrekkingskracht van de reactiviteit\u2019 (Crabbe), of om \u2018je slavernij aan afleiding op te heffen\u2019 (Hofstee) vergt moed. Druk zijn is de weg van de minste weerstand, vinden de deskundigen in dit verhaal. Het gevoel een spin in het web te zijn, stellen ze, maakt dat je je belangrijk voelt, en helemaal \u2018in control\u2019, maar echte vervulling brengt het niet.<\/p>\n<blockquote><p>Drukke mensen hopen met hun onophoudelijke ijver dat de zaken niet uit de hand lopen. Dat is \u2018preventie\u2019. Moedige mensen komen vooruit omdat ze de leiding nemen over hun leven, en scherpe keuzes durven maken.<\/p><\/blockquote>\n<p>Drukte is een zwaktebod, zegt Crabbe onomwonden. Hij maakt een onderscheid tussen \u2018preventie\u2019 en \u2018promotie\u2019. Drukke mensen zijn een beetje angstig, ziet hij, en hopen met hun onophoudelijke ijver dat de zaken niet uit de hand lopen. Dat is \u2018preventie\u2019. Moedige mensen komen vooruit omdat ze de leiding nemen over hun leven, en scherpe keuzes durven maken.<\/p>\n<p>Durven om \u2018nee\u2019 te zeggen, durven om niet iedereen te vriend te houden, durven om iets anders te doen dan de rest: moed is een belangrijk woord.<\/p>\n<p>\u2018Iemand met het risicoprofiel voor een burn-out zorgt vooral dat het goed gaat met zijn baas,\u2019 zei arbeidssocioloog Jan Denys in een interview in <em>Knack<\/em> in 2016.<\/p>\n<p>We brengen die moed vaak pas op als het echt niet anders meer kan. Dat geldt ook voor Crabbe en Loomans: ze gooiden het roer pas om toen ze door een overmaat aan spanningen bijna onderuitgingen.<\/p>\n<h5>Vlijmscherpe keuzes<\/h5>\n<p>Ik heb in dit ontploeterjaar mijn professionele leven flink versimpeld. Ik werk voor minder opdrachtgevers, schrijf over minder verschillende onderwerpen, en maak minder artikelen. Het strafregime van net te weinig tijd voor net te veel stukken, heeft plaatsgemaakt voor de gedachte: zo, hier ga ik eens even helemaal de tijd voor nemen.<\/p>\n<p>Het levert geen grote auto op, en voorlopig ook geen rondreis met mijn kinderen door een ver land. Maar ik heb wel de tijd, rust, focus en vrijheid om te kunnen beslissen waar mijn aandacht op dit moment naartoe gaat. Ik vind dat een rijkdom die grenst aan overvloed.<\/p>\n<p>Bovendien slaap ik tegenwoordig prima.<\/p>\n<p>Je kunt nog zoveel boeken lezen over timemanagement, over concentratie, over \u2018hyperfocus\u2019, maar je raakt de kern van het geploeter niet zonder fundamenteel onderzoek naar wat belangrijk is, en het gaat niet lukken zonder vlijmscherpe keuzes. Werken als zelfstandige zonder vangnet, een gescheiden moeder zijn van twee kinderen, het is een vrijheid waarvoor ik een prijs betaal, en mijn dierbaren ook. Als ik n\u00fa geen keus maak voor wat ik echt wil doen, als ik nu nog berust, sus, spaar, tegenmoet kom, waar is het dan allemaal goed voor geweest? Dus nee, ik doe niks tegen mijn zin; ik doe met mijn kostbare tijd alleen nog wat ik op dat moment het belangrijkst vind. Of het leukst. Of het nu gaat om een artikel schrijven, een voetbalwedstrijd bijwonen van mijn zoon, muziek luisteren met mijn dochter, of koken voor vrienden en familie. Belangrijk hoeft helemaal niet groots en meeslepend te zijn. De betekenis ervan verheft het gewone tot het speciale.<\/p>\n<p>Die beweging naar betekenis heeft verder aan kracht gewonnen door de abrupte dood van mijn geliefde. Net na de vorige aflevering van deze serie stierf mijn nieuwe partner onverwachts aan waarschijnlijk de gevolgen van een hartaanval.<\/p>\n<p>Topfit, onvoorstelbare levenskracht, lichaam als een staalkabel, zo iemand die in hitte en kou alles op topsnelheid kon.<\/p>\n<p>Van boven tot onder in de zon, van het ene op het andere moment dood.<\/p>\n<blockquote><p>Juist door de keuzes die ik heb gemaakt voor wat ten diepste betekenis heeft, kan ik nu doorgaan.<\/p><\/blockquote>\n<p>Hij zat vaak zachtjes om me te lachen. \u2018Ach liefje,\u2019 zei hij met een liefdevolle grijns als ik geagiteerd bij hem in de auto stapte, \u2018je hebt ook zoveel stress.\u2019<\/p>\n<p>Waarom ik dat hier vertel: juist door de keuzes die ik heb gemaakt voor wat ten diepste betekenis heeft, kan ik nu doorgaan. Als ik wakker word \u2019s ochtends, voel ik een messentrekkend verdriet, en toch heb ik zin om aan het werk te gaan. Durven kiezen voor waar je hart naar uitgaat biedt ook bescherming. Bevlogenheid versterkt. Het levert een diepe betrokkenheid op met de dingen die ik doe en de mensen met wie ik omga. Ik weet waarom ik opsta.<\/p>\n<p>Wat zouden we nog, mijn liefje en ik, en wat zouden we \u00f3\u00f3k, en wat zouden we niet allemaal\u2026<\/p>\n<p>Ik bepaal het nu iedere dag alleen, en ik bepaal het iedere dag opnieuw: dit is mijn ja, dit is mijn ja, dit is mijn ja.<\/p>\n<p>En ik doe het nu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Te druk om te lezen en liever luisteren? Lou-Anna Druyvesteyn heeft dit verhaal voor je ingesproken.\u00a0 \u2018Doe jij nog wel eens iets tegen je zin?\u2019 vroeg iemand me laatst. \u2018Nee,\u2019 zei ik. \u2018Echt niet?\u2019 vroeg hij ongelovig. Ik schudde mijn hoofd. Er is radicaliteit nodig om te kiezen voor waar je hart naar uitgaat. En [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-414033","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-rondgang"],"acf":[],"author_name":"Annemiek Leclaire","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/414033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=414033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/414033\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Annemiek Leclaire","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=414033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=414033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}