{"id":413895,"date":"2018-12-12T02:02:19","date_gmt":"2018-12-12T01:02:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=413895"},"modified":"2020-05-08T11:17:41","modified_gmt":"2020-05-08T09:17:41","slug":"identiteitspolitiek-cultuurmarxisme-intersectionaliteit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/identiteitspolitiek-cultuurmarxisme-intersectionaliteit\/","title":{"rendered":"Nee, j\u00edj bent een cultuurrelativist! Hoe academische begrippen strijdwapens werden"},"content":{"rendered":"

Het zijn \u2018tijden van identiteitspolitiek\u2019, zei Twan Huys begin dit jaar in Nieuwsuur<\/em>. Ook het Sinterklaasjournaal is \u2018middenin de identiteitspolitiek terecht gekomen\u2019, schreef NRC<\/a>\u00a0<\/em>in oktober. \u2018Identiteitspolitiek kan funest uitwerken\u2019, sprak minister Sigrid Kaag in september in haar Abel Herzberglezing \u2013 dat had ze gezien in het Midden-Oosten. En haar voorganger Bert Koenders zei in 2016<\/a> over Russische interventies dat Nederland zich in \u2018het spel van de identiteitspolitiek\u2019 aan bepaalde regels dient te houden.<\/p>\n

Identiteitspolitiek hangt in de lucht als een nevel die we allemaal inademen, zo lijkt het. Maar wat is het eigenlijk? Die vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. Afgaand op bovenstaande voorbeelden heeft het iets te maken met het Zwarte Piet-debat, maar ook met conflicten in het Midden-Oosten en geopolitieke spelletjes.<\/p>\n\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n
Buzzwords<\/strong><\/h5>\n

In het politieke debat zoemen meer abstracte buzzwords <\/em>rond die vraagtekens oproepen. Want wat bedoelen columnisten, activisten, maar ook Kamerleden, als ze tekeergaan tegen cultuurrelativisten, waarschuwen voor \u2018cultureel marxisme\u2019 of spreken van intersectionaliteit of genderneutraal?<\/p>\n

Veel van deze termen zijn in de academische wereld, met name de sociale wetenschappen, gemeengoed. Pas de laatste jaren komen ze in toenemende mate in de \u2018buitenwereld\u2019 voor. Zelf leerde ik begrippen als identiteitspolitiek en intersectionaliteit kennen tijdens mijn masterstudie antropologie. Na mijn afstuderen in 2015 kwam ik ze steeds vaker tegen. Waren het in mijn studietijd al lastig te defini\u00ebren concepten, in het publieke domein blijken ze pas echt glibberig.<\/p>\n

\u2018Om je als mens te handhaven, moet je de wereld in vakjes indelen. Het is dan het handigst om de classificaties over te nemen die je anderen hoort gebruiken.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

\u2018Bij taal is de precieze betekenis altijd vloeibaar, maar bij dit soort woorden is dat bij uitstek zo,\u2019 zegt Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en academische communicatie aan de Radboud Universiteit. \u2018Het zijn namelijk heel abstracte begrippen. Waar \u201cis\u201d cultuurrelativisme; waar in de werkelijkheid bevindt het zich? In de hoofden van cultuurrelativisten misschien, of in hun gedrag, maar hoe wijs je dat dan aan?\u2019<\/p>\n

Van Oostendorp vermoedt dat de aantrekkingskracht van dergelijke woorden deels schuilt in het feit dat ze de chaotische werkelijkheid helpen ordenen. \u2018Om je als mens te handhaven, moet je de wereld in vakjes indelen. Het is dan het handigst om de classificaties over te nemen die je anderen hoort gebruiken.\u2019<\/p>\n

Statistische explosie<\/strong><\/h5>\n

Dat proces van \u2018napraten\u2019 is de laatste jaren snel gegaan. Laten we de term \u2018identiteitspolitiek\u2019 weer als voorbeeld te nemen.<\/p>\n

In krantenarchieven duikt die term in 1987 voor het eerst op: communistisch dagblad De Waarheid<\/em>, inmiddels ter ziele, tekent het op uit de mond van de bekende feminist Anja Meulenbelt. De tweede keer dat het woord valt is in 1989, opnieuw in De Waarheid<\/em>. Maar tot ver in de jaren \u201910 blijft het in de gedrukte media een zeldzaam begrip.<\/p>\n

In 2017 en 2018 vindt er opeens een statistische explosie plaats. Dit jaar viel het woord in de grote dag- en opiniebladen al in meer dan tweehonderd artikelen. (Zie onderaan voor meer informatie over het bronnenonderzoek.)<\/p>\n

Denk werd begin 2015 opgericht, maar krijgt pas recentelijk het etiket identiteitspolitiek opgeplakt. V\u00f3\u00f3r die tijd zat het woord kennelijk nog niet in de politiek-journalistieke woordenwolk.<\/p><\/blockquote>\n

Ook op televisie is het woord de laatste twee jaar doorgedrongen. Zo noemde politicoloog Tom van der Meer de partij Denk, opgericht door twee Turkse Nederlanders, in een uitzending van Buitenhof<\/em><\/a> in maart 2018 \u2018het gevolg van vijftien jaar identiteitspolitiek in Nederland\u2019. Denk werd begin 2015 opgericht, maar de partij krijgt pas recentelijk dit etiket opgeplakt (ook bij Vrij Nederland<\/em><\/a>). V\u00f3\u00f3r die tijd zat het kennelijk nog niet in de politiek-journalistieke woordenwolk.<\/p>\n