{"id":41201,"date":"2013-03-25T12:58:00","date_gmt":"2013-03-25T10:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/naar-een-nieuw-paradigma-voor-het-brein\/"},"modified":"2013-03-25T12:58:00","modified_gmt":"2013-03-25T10:58:00","slug":"naar-een-nieuw-paradigma-voor-het-brein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/naar-een-nieuw-paradigma-voor-het-brein\/","title":{"rendered":"Naar een nieuw paradigma voor het brein"},"content":{"rendered":"
Het boek van Thomas Nagel dat iedereen op de kast kreeg.<\/div>\n
\n

Thomas Huxley, de waakhond van Darwin die eervoor zorgde dat de evolutietheorie zo helder mogelijk werd uitgelegd voor het Victoriaanse publiek, kreeg tijdens zijn vele lezingen natuurlijk ook de vraag voorgelegd hoe het bewustzijn in de wereld is gekomen. Zijn antwoord luidde: \u2018Hoe zoiets opmerkelijks als een bewustzijnstoestand uit het prikkelen van zenuwweefsel kan ontstaan, is net zo onverklaarbaar als de verschijning van de djinn wanneer Aladdin over zijn wonderlamp wreef.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Goed honderdvijftig jaar na Darwins On the Origins of Species<\/i> (1959) zijn het de neo-Darwinisten die geen probleem meer maken van het bewustzijn. Zij hebben er een eenduidige verklaring voor: alles in de werkelijkheid bestaat volgens Daniel D. Dennett uit \u2018molecules in motion\u2019, \u2018bewegende moleculen\u2019, dus ook het bewustzijn. Dit past in de \u2018materialistische\u2019 (of \u2018naturalistische\u2019) traditie van de biologen, neurologen, genetici en evolutionisten die zeggen dat we uit niets anders bestaan dan uit materie die we \u2018neuronen\u2019 noemen. Zoals twintig jaar geleden de geneticus Francis Crick zei, \u2018Je zorgen en je vreugden, je herinneringen en ambities, je besef van persoonlijke identiteit en vrije wil, zijn in feite niet anders dan het gedrag van een groot aantal zenuwcellen en met hen geassocieerde moleculen. Wie je bent is niets anders een pakket neuronen.\u2019<\/p>\n

Een paar maanden geleden waren de belangrijkste \u2018naturalistische\u2019 filosofen en wetenschappers bij elkaar in Berkshires, Massachusetts voor een conferentie onder de titel \u2018Moving Naturalisme Forward\u2019. Om de naturalistische (en niet de religieuze) kijk op de wetenschap van het leven vooruit te helpen waren daar onder meer Richard Dawkins, schrijver van The selfish Gene<\/i>, Daniel D. Dennett, schrijver van Consciousness Explained<\/i> en Alex Rosenberg, schrijver van The Atheist\u2019s Guide to Reality: Enjoying life without Illusions<\/i>. Of het zo gepland was is niet helemaal duidelijk, maar volgens een verslag van de conferentie in The Weekly Standard<\/i> werd een groot deel van de conferentie in beslag genomen door gesprekken over het boek dat afgelopen november alle wetenschappers wakker schudde en door The Guardian meteen werd betiteld als \u2018The Most Despised Science Book of 2012\u2019 omdat het binnen de kortste tijd een vloed aan negatieve recensies kreeg: Thomas Nagels Mind and Cosmos. Why the Materialist Neo-Darwinian Conception of Nature is Almost Certainly False<\/i>. Er was weinig steun voor Nagel onder de neo-Darwinisten in Berkshires.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

“De materialisten of naturalisten zullen nu met een veel overtuigender antwoord moeten komen dan ze tot nu toe hebben gegeven..”<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Inmiddels hebben die negatieve recensies gezelschap gekregen van positieve of gematigd-kritische stukken van onder meer H. Allen Orr in The New York Review of Books<\/i> en van Leon Wieseltier in The New Republic<\/i>. Er waren ook enkele positieve recensies waar Nagel wellicht niet op zat te wachten: omdat hij schrijft dat de materialistische benadering van het leven fundamenteel \u2018incompleet\u2019 is, aangezien ze geen goede verklaring heeft voor het bewustzijn, voor betekenis en voor het ontstaan van waarden, denken creationisten dat Nagel misschien aan hun kant staat. Maar Nagel is een athe\u00efst die een verklaring zoekt zonder God erbij te hoeven halen. <\/p>\n

Thomas Nagel werd vermaard door het artikel What Is It Like To Be a Bat?<\/i> uit 1974 waarin hij schreef dat het onmogelijk is om je voor te stellen wat het wil zeggen om een vleermuis te zijn. De subjectieve ervaring van een vleermuis (of van eens mens) is niet te meten of te beleven door middel van de objectieve wetenschappelijke methoden. Dat was een uitgesproken standpunt op een moment dat men dacht dat we inmiddels wel alles konden meten. Maar oplichtende kleurige plekjes op een hersenscan zeggen heel weinig over de emoties of gedachten van de degene die aan dat brein vastzit. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Deze scepsis ten aanzien van de mogelijkheden om in de geest, de ziel of het bewustzijn te kijken heeft Nagel altijd behouden. De materialistische benadering blijft volgens Nagel incompleet zolang men denkt dat men achter het geheim van het bewustzijn kan komen met de huidige onderzoeksmethoden. Nagel noemt het niet zo, maar het komt er op neer dat er ten aanzien van het onderzoeken van het bewustzijn een paradigmawisseling plaats moet hebben. Er moet met hele andere, frisse ogen (\u2018reconceived\u2019) naar gekeken worden Het moet eerder gezocht worden in wat schijnbaar onwaarschijnlijk is, zoals elektromagnetische velden ooit ongeloofwaardig waren, of radiogolven, of de quantum mechanica nog steeds is (voorbeelden die H. Allen Orr geeft). Nagel zoekt het in de natuur zelf. Zijn hypothese is dat er van een \u2018natural teleology\u2019 sprake zou kunnen zijn: geen mechanische, maar doelgerichte (teleologische) natuurwetten die voor complexe organismen en bewustzijn zouden zorgen. <\/p>\n

Mij is niet helemaal duidelijk wat ik me hierbij moet voorstellen, maar duidelijk is wel dat met Nagels boek een punt in de discussie is bereikt dat de materialisten of naturalisten nu met een veel overtuigender antwoord moeten komen dan ze tot nu toe hebben gegeven. Zelf heb me altijd tevreden gesteld met een zelfbedachte verklaring: het bewustzijn is vele miljoenen jaren geleden in de natuur ontstaan door het langdurig op elkaar inwerken van verschillende elementen en moleculen. Daaruit is, ineens of geleidelijk, het bewustzijn ontstaan, zoals vuur ooit ontstond door twee stenen tegen elkaar te slaan. Voordat de stenen tegen elkaar werden geslagen zat er nog geen vuur in de stenen. Dat bewustzijn kreeg als eerste doel overleven. Dit is in de kern een materialistische verklaring. In al die miljoenen jaren hebben het bewustzijn, de geest en het verstand het voor het zeggen gekregen. De wonderbaarlijke materie waaruit ze zijn voortgekomen is de nederige dienaar van de geest en het bewustzijn. <\/p>\n

Toen Mind and Cosmos<\/i> verscheen twitterde Steven Pinker, de schrijver van Hoe de menselijke geest werkt<\/i>, dat het boek \u2018the shoddy reasoning of a once-great thinker\u2019 was. Zien hoe lang hij dit kan volhouden. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het boek van Thomas Nagel dat iedereen op de kast kreeg.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":252998,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-41201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/41201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=41201"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/41201\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/252998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=41201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=41201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}