
 {"id":409041,"date":"2018-11-27T03:00:30","date_gmt":"2018-11-27T02:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=409041"},"modified":"2018-11-26T16:03:54","modified_gmt":"2018-11-26T15:03:54","slug":"bernice-notenboom-de-noordpool","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/bernice-notenboom-de-noordpool\/","title":{"rendered":"Klimaatjournalist Bernice Notenboom: \u2018De Noordpool en ik zijn door de jaren heen verweerd\u2019"},"content":{"rendered":"<p class=\"tekst\">De temperatuur loopt op deze herfstdag toepasselijk hoog op in de Climate Planet-tent \u2013 een twintig meter hoge wereldbol op het Utrechtse Jaarbeursplein, met daarbinnen n\u00f3g een metershoge globe. Rondom planeet aarde luisteren een paar honderd mensen naar Bernice Notenboom, Noordpoolreizigster en klimaatkruisvaarder.<\/p>\nhttps:\/\/www.vn.nl\/product\/ecospecial-zo-verbeteren-we-de-wereld\/\n<p class=\"tekst\">Haar chique witte jurk contrasteert met de foto\u2019s tegen de tentwand waarop ze dik ingepakt en zo te zien halfbevroren in de camera blikt. Behalve naar haar kijken we, vanuit ruimtevaardersperspectief, naar planeet aarde midden in de zaal. Die bol is kwetsbaar, is de onuitgesproken boodschap, en er is voor zover we weten geen tweede van. Uit de documentaire die in 360 graden op de globe is geprojecteerd, bleek al overduidelijk dat we bezig om de aarde naar de gallemiezen te helpen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Hoe mooi gedaan ook, zo\u2019n depressieve film zou ik zelf nooit maken,\u2019 zegt Notenboom er later over. \u2018De plaatjes zijn prachtig, maar het is te veel. Al is er, met de klimaatconferentie in Katowice in het vooruitzicht, reden tot somberheid. Wat een gebrek aan ambitie. Maar wat wil je, Polen is geheel afhankelijk van kolen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Na afloop staan vertegenwoordigers van grote Nederlandse bedrijven op om in woord en beeld te getuigen van hun bekering tot de missie van een duurzamere samenleving. CEO\u2019s zijn een week met haar op expeditie geweest naar Spitsbergen en hebben daar van wetenschappers gehoord en met eigen ogen gezien wat de desastreuze gevolgen zijn van de opwarming van de atmosfeer.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Na hun terugkeer formuleerden banken en verzekeraars samen de Spitsbergenambitie,\u2019 zegt Bernice Notenboom een paar dagen later in de Amsterdamse Pijp, waar ze kantoor houdt. Dat convenant komt erop neer dat de financi\u00eble instellingen de CO2-uitstoot zullen meten van hun investeringen, en ernaar streven dat die <span class=\"Cursief\">assets<\/span> CO2-neutraal zijn. \u2018Het zal nog wel even duren voor ze echt zover zijn,\u2019 zegt Notenboom. \u2018Ze zitten nog veel te diep in de fossiele industrie.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-411961\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/BerniceNotenboom_VrijNederland_2018_cDesire\u0301vandenBerg__87A2164_preview-640x896.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/BerniceNotenboom_VrijNederland_2018_cDesire\u0301vandenBerg__87A2164_preview-320x448.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/BerniceNotenboom_VrijNederland_2018_cDesire\u0301vandenBerg__87A2164_preview-640x896.jpg 640w\" alt=\"Bernice Notenboom\" width=\"640\" height=\"896\" \/><\/p>\n<h5>Fulltime ontdekkingsreizigster<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Bernice Notenboom (1962) groeide op als stadskind in Rotterdam, de natuur leerde ze kennen door wandelvakanties in de Alpen. Ze studeerde in Amsterdam en later in Denver, Colorado. \u2018Daar woonde ik vlakbij de ruige natuur van de Rocky Mountains en ging ik om met mensen die net als ik van extreme sporten hielden.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Na een korte carri\u00e8re bij Microsoft en een tijdje als raftinggids in de Grand Canyon werd ze fulltime ontdekkingsreizigster en avonturierster. Sinds het begin van deze eeuw trok ze met nomaden door Pakistan en Mongoli\u00eb, ging ze in Jemen op zoek naar sporen van de koningin van Sheba, beklom ze de Matterhorn en de Mount Everest en zakte ze per kajak de rivier de Niger af in Mali, van de hoofdstad Bamako naar Timboektoe.<\/p>\n<blockquote><p>Binnen \u00e9\u00e9n generatie hebben wij de helft van het Noordpoolijs respectloos laten verdwijnen. Dat is een keiharde waarheid die ik tijdens mijn expedities onder ogen moest zien.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Meer nog dan de hoogte en de hitte trok de ijzige kou van Siberi\u00eb, Groenland, de Zuid- en de Noordpool. Vanaf het moment dat ze elf jaar geleden voor het eerst over de Noordpool skiede, is ze gefascineerd door het arctische gebied. Zorgen over het slinken van die geliefde ijskap maakten haar tot een betrokken klimaatjournalist: nergens anders zijn de gevolgen van de klimaatverandering tenslotte zo goed zichtbaar als tegen de 90 graden noorderbreedte. Van de 7 miljoen vierkante kilometer ijs zijn er nog maar 3,5 miljoen over \u2013 een gebied ter grootte van Europa is gesmolten.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dat wij binnen e\u0301e\u0301n generatie de helft van het Noordpoolijs respectloos hebben laten verdwijnen,\u2019 zegt Notenboom, \u2018is een keiharde waarheid die ik tijdens mijn expedities keer op keer onder ogen heb moeten zien.\u2019<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<h5>Bij de gratie van de golfstroom<\/h5>\n<p>Ze heeft net de laatste correcties aangebracht in <span class=\"Cursief\">Arctica. Mijn biografie van de Noordpool. <\/span>Dat boek begint met een liefdesverklaring aan de Noordpool, die haar ondanks alle klimaatzorgen nog steeds gelukkig maakt en die onmisbaar is voor alle aardbewoners. \u2018Het ijs en de sneeuw weerkaatsen 90 procent van de zonne-energie terug naar de ruimte, dat weerkaatsingseffect heet de <span class=\"Cursief\">albedo<\/span>,\u2019 doceert Notenboom. \u2018Zo vervult de Noordpool haar functie als airconditioning van de wereld.\u2019<\/p>\n<p>Het verdwijnen van sneeuw en ijs vermindert niet alleen die albedo, het is nog erger: het water dat voor sneeuw en ijs in de plaats komt, absorbeert juist warmte. \u2018Dat versnelt dus de opwarming van de aarde, waardoor het ijs er nog eerder smelt. Het is een neergaande spiraal en als er niets verandert, is de ijskap in 2030 vrijwel verdwenen. Dat is op termijn het einde van de Noordpool en ook fataal voor de rest van de wereld.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Voor West-Europa zal het gevolg op den duur vreemd genoeg betekenen dat de warme golfstroom stukje voor stukje naar het zuiden wordt geduwd, wat grote gevolgen zal hebben voor de leefbaarheid hier. \u2018Wij kunnen in West-Europa alleen maar leven bij de gratie van die golfstroom. Als die wegblijft, wordt het hier onleefbaar koud. Volg maar eens de 52ste breedtegraad vanuit Amsterdam: dan kom je terecht in Alaska en Siberi\u00eb.\u2019<\/p>\n<h5>Vatbaar voor drift<\/h5>\n<p>Behalve over haar eigen ervaringen en over de toekomst van het arctische gebied, schrijft ze in haar boek ook over de barre ontdekkingsreizen van Umberto Cagni, Robert Peary, Fridtjof Nansen, George DeLong en andere grote poolreizigers. Zij doolden vaak maanden rond op de Noordpool, iets wat nu alleen al door de afnemende ijskwaliteit niet meer zou kunnen. \u2018Het ijs vormt zich steeds later in het jaar en smelt steeds eerder, soms zelfs al in februari. Ook is het op sommige plaatsen is het nog maar tientallen centimeters \u2013 dat dunne ijs is vatbaar voor drift.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar toch, het is dat ze voor een poolexpeditie al gauw een miljoen euro kwijt is, geld dat ze zelf moet zien binnen te halen bij sponsors en subsidiegevers, anders zou Notenboom het liefst morgen alweer afreizen naar het hoogste noorden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ontneem me alle comfort, laat het leven op me afkomen: sneeuwstormen, drift, geulen en scheuren,\u2019 schrijft ze over haar natuurlijke biotoop. \u2018Ik voel me thuis in de ijzige wereld, ik schrik niet terug voor de tegenslagen en ben verbonden met een macht die me laat zien wie ik werkelijk ben.\u2019<\/p>\n<figure id=\"attachment_411963\" aria-describedby=\"caption-attachment-411963\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-411963 size-image_1280\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-3-_preview-1280x854.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-3-_preview-320x213.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-3-_preview-640x427.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-3-_preview-1280x854.jpg 1280w\" alt=\"Bernice Notenboom\" width=\"1280\" height=\"854\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-411963\" class=\"wp-caption-text\">Deze foto&#8217;s van de ijskappen zijn gemaakt door Martin Hartley tijdens afgelopen expeditie van Bernice Notenboom naar de Noordpool. Ze staan ook in haar boek <em>Arctica. Mijn biografie van de Noordpool<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n<h5>Langdurige droogte<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Sinds ze een huis heeft vlakbij de IJsselmeerdijk woont Bernice Notenboom afwisselend in Canada en daar. \u2018Mijn huis staat in het zeer protestante gedeelte van mijn dorp, ze vinden me vast een rare. Ik ben soms een paar maanden op pad of in Canada en zorg dus niet altijd even goed voor de plantjes.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hoe idyllisch het er ook is, als je goed oplet, zijn de gevolgen van de klimaatverandering nooit ver weg. Ooit werd de IJsselmeerdijk hier verhoogd om het water buiten te houden, een eeuw later dreigt er juist een tekort aan water.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Vanochtend om zes uur stapte ik in mijn ochtendjas de deur uit, klom over de dijk en dook zo het water in, dat lager staat dan ooit en dus relatief warm is.\u2019 De langdurige droogte heeft behalve voor de scheepvaart ook gevolgen voor de zoetwatervoorziening van Noord-Holland. \u201824 miljoen kubieke meter kraanwater wordt hier jaarlijks uit het IJsselmeer gepompt, maar doordat het water zo laag staat, is het bij het innamepunt nu veel te zout. Afgelopen zomer werd voor het eerst in de geschiedenis overwogen om tankschepen zoet water te laten invaren vanaf een diepere locatie in het IJsselmeer.\u2019<\/p>\n<h5>De laatste ijsbeer<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Noem haar liever geen activist, maar een zeer bevlogen waarnemer en verslaggever is Bernice Notenboom wel. Het enige wat haar lijkt te kunnen afremmen, is haar fysieke gestel dat zwaar heeft geleden onder alle ontberingen.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Ik heb mezelf als reder geregistreerd onder de vlag van Mongoli\u00eb. Ik had zonder problemen kernafval van Moermansk naar Rotterdam kunnen laten vervoeren.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">De jury van de <span class=\"Cursief\">Duurzame Top Honderd<\/span> boog onlangs nog diep voor het feit dat Notenboom, \u2018toch niet meer de jongste\u2019, niet alleen haar kennis en overtuiging in de strijd werpt, maar \u2018zelfs haar lichaam\u2019. In <span class=\"Cursief\">Arctica<\/span> vergelijkt zij zichzelf met de Noordpool: allebei <span class=\"Cursief\">damaged goods<\/span>. \u2018We zijn door de jaren heen beschadigd en verweerd. Op elke expeditie krijg ik het voor mijn kiezen: een bevroren lip, gevoelloze vingers en tenen en mijn knie\u00ebn zijn toe aan vervanging.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het gesleep en gesjouw met een loodzware slee over ijsschotsen, scheuren en sneeuwbergen heeft zijn tol ge\u00ebist. Volgende week reist ze naar Salt Lake City waar een specialist de knoop zal doorhakken: heeft een zevende knieoperatie nog zin, of moet ze aan de kunstknie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Bernice Notenboom voert haar strijd niet alleen op het ijs, maar ook met boeken en documentaires. Ze maakte de film <span class=\"Cursief\">Seablind<\/span> nadat ze de roetdeeltjes had laten analyseren die ze tot haar verbijstering aantrof op de ooit maagdelijke Noordpoolsneeuw<span class=\"Cursief\">. <\/span>\u2018Ik kwam terecht in de meest vervuilende, minst transparante en minst gereguleerde industrie ter wereld, die van de vracht- en cruiseschepen. \u2018In <span class=\"Cursief\">Seablind<\/span> zijn we helemaal losgegaan toen we merkten dat je je als individu als vlaggenstaat kon registreren,\u2019 herinnert Notenboom zich. \u2018Ik heb mezelf voor de duur van de opnames als reder geregistreerd onder de vlag van Mongoli\u00eb, dat ging gemakkelijk, hoewel dat land helemaal niet aan welke zee dan ook grenst. Ik had zonder problemen kernafval van Moermansk naar Rotterdam kunnen laten vervoeren.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wat voor haar een angstbeeld is, een ijsvrije Noordpool, is voor de Russische scheepvaart een winstgevend vooruitzicht. \u2018De Russen varen de helft van die noordoostroute al: ze vervoeren vloeibaar aardgas en olie van schiereiland Yamal naar Japan.\u2019 Maar haar echte nachtmerrie zijn de cruiseschepen met toeristen die straks de laatste ijsbeer willen gaan zien, en de laatste ijsberg. \u2018Toeristen willen steeds verder naar het noorden, afgelopen jaar voeren drie cruiseschepen onder Russische vlag door de noordwestelijke passage, waarvan er eentje prompt vastliep op een ijsberg. Dat gaat een keer goed mis, met alle vervuiling door stookolie vandien.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_1280 wp-image-411965\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-26-_preview-1280x852.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-26-_preview-320x213.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-26-_preview-640x426.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-26-_preview-1280x852.jpg 1280w\" alt=\"Bernice Notenboom\" width=\"1280\" height=\"852\" \/><\/p>\n<h5>Veertig graden<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Behalve aan het IJsselmeer woont Bernice Notenboom middenin de Canadese Rocky Mountains, in Fernie, British Columbia, een ski- en mijndorp met een paar duizend inwoners. \u2018Ik woon in een bos, met de bergen op de achtergrond. In de winter vriest het er vaak zo\u2019n veertig graden, dus ik kan er prima trainen voor mijn expedities.<\/p>\n<p class=\"tekst\">In Fernie ben ik het liefst om te schrijven.\u2019 Anders dan je zou verwachten, doet gidsland Canada nog minder aan klimaatmaatregelen dan Nederland, al is woningisolatie er vanzelfsprekend: \u2018Anders word je keihard afgestraft met je energierekening.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een deel van haar huis verhuurt ze aan een ingenieur die werkt in de kolenmijn vlakbij. \u2018Die mijn is er al tweehonderd jaar en was het bestaansrecht van Fernie. Elke dag denderen er vijftien treinen met metallurgische kool door het dorp, bedoeld voor de export naar China. Op termijn moet die mijn dicht. Maar voorlopig draait alles nog om fossiele energie.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Vooral aan de industrietafel gebeurt geen flikker.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Deze zomer was de hitte niet te harden in Fernie. \u2018Het was 40 graden in mijn dorp, waar het \u2019s zomers normaal gesproken 25 graden is, en er viel nul regen,\u2019 vertelt Notenboom. \u2018Er waren meer dan twaalfhonderd bosbranden alleen al in British Columbia.\u2019 Canada zou z\u00f3 het meest duurzame land ter wereld kunnen worden. \u2018We hebben water, wind, zon. Biomassa en hout hebben we ook. Maar de wil ontbreekt om de omschakeling te maken.\u2019<\/p>\n<h5>Grote storm<\/h5>\n<p class=\"tekst\">En Nederland? De Spitsbergenambitie van expeditie Notenboom is op een van de klimaattafels terechtgekomen waaraan eindeloos wordt gepolderd. \u2018Vooral aan de industrietafel gebeurt geen flikker,\u2019 aldus Notenboom. Voorlopig houdt de Nederlandse regering het bij beloftes aan Groningen en de wens om geld te verdienen aan de klimaatzaak door onze expertise aan het buitenland te verkopen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Profiteren van dreigende rampspoed door kennis te exporteren klinkt misschien cynisch, maar als het iets bijdraagt, mag het van Notenboom. \u2018Je moet het allebei doen, adaptatie en voorkomen van uitstoot. We weten hier hoe we moeten dealen met te veel zoet, zout of brak water. Mijn eigen huis aan het IJsselmeer is tijdens de grote storm van 1916 in zijn geheel naar een veiliger plek verplaatst toen een dijkdoorbraak dreigde. In Texas had je de <span class=\"Cursief\">great storm<\/span> van 1900, toen hebben ze de dijken verhoogd, maar de eeuw erna hebben de Amerikanen nauwelijks nog iets aan kustbeveiliging gedaan. Andere landen adviseren hoe ze zich kunnen aanpassen aan het nieuwe klimaat levert meteen geld op. Dat is aantrekkelijker voor de politiek dan inzetten op verandering van ons eigen gedrag omdat dat ons ooit financi\u00eble schade zal berokkenen.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-411967\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-34_preview-640x960.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-34_preview-320x480.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/afbeelding-34_preview-640x960.jpg 640w\" alt=\"Bernice Notenboom\" width=\"640\" height=\"960\" \/><\/p>\n<h5>De enige vegan<\/h5>\n<p>Op een abstracte dreiging die te ver in de toekomst ligt, kan ons brein zich nu eenmaal niet voorbereiden, leerde Notenboom van psychologen als Daniel Kahneman. \u2018Volgens de psychologie moet een abstracte kwestie als de klimaatcrisis aan drie voorwaarden voldoen voordat mensen bereid zijn in beweging te komen. Ten eerste: ze moeten echt begrijpen waarom het nodig is. Ten tweede: overstappen naar een duurzamer leven moet geen pijn doen. En ten derde: ze willen niet voor gek worden versleten. Niemand wil graag de enige <em>vegan<\/em> zijn in zijn vriendengroep, degene in de familie die nooit vliegt, die ene buurvrouw die haar huis op eigen kosten CO2-neutraal verbouwt.\u2019<\/p>\n<p>Dat psychologische mechanisme werkt bij CEO\u2019s van grote ondernemingen niet anders. \u2018Dus is het goed als je een week met elkaar op een bootje zit, los van raden van bestuur en aandeelhouders die in je nek hijgen met hun winstverwachtingen. Je hebt een week de tijd om te praten met mensen op hetzelfde niveau in andere bedrijven, \u00f3\u00f3k over je twijfels. Jammer genoeg loopt de wil tot veranderen toch vaak vast op het niveau van de raden van commissarissen, waarin dinosauri\u00ebrs als Van der Veer of Wijers zitten.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Als klimaatbewuste westerling koop je dan toch een aflaat in de vorm van CO2-compensatie, \u2018maar die onzin gaan we in de film ontrafelen.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<h5>Sky Gods<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Het komende jaar maakt Notenboom haar nieuwe film <span class=\"Cursief\">Sky Gods<\/span>, over de snelle groei van de luchtvaart. Vliegtuigen zijn verantwoordelijk voor 4 procent van de CO2-uitstoot en als we doorgaan met goedkoop en onbeperkt vliegen, kan dat oplopen tot 16 procent in 2035. Het vliegtoerisme zal toenemen omdat Chinezen steeds meer gaan vliegen en Indi\u00ebrs uiteindelijk ook. \u2018Net als bij <span class=\"Cursief\">Seablind<\/span> betrek ik alle <span class=\"Cursief\">stakeholders<\/span> bij deze film, ook luchthavens en airlines.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Alarmisme is haar vreemd, zegt Notenboom. Iedereen weet inmiddels wel dat vliegen slecht is en dat er grote financi\u00eble belangen spelen. Liever zoekt ze naar creatieve oplossingen, samen met de industrie en de consumenten, waarbij ze ook zichzelf niet buiten schot laat. \u2018Een paar weken geleden besloot ik mijn vlucht naar China af te zeggen \u2013 ik zou erheen vliegen voor mijn film en dat leek me plotseling hopeloos inconsequent.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als klimaatbewuste westerling koop je dan toch een aflaat in de vorm van CO2-compensatie, \u2018maar die onzin gaan we in de film ontrafelen. Kijk maar eens op de site van een vliegtuigmaatschappij als je de CO2-uitstoot van je vlucht wil compenseren. Dan vind je een vaag bericht dat die compensatie naar een of ander Panamees dorpje gaat, om het regenwoud daar te beschermen. Verder nul informatie, je sust je geweten met een zwart gat. Ja, dat geldt ook voor mijzelf, met mijn retourtjes Amsterdam-Vancouver.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Consumenten zijn medeverantwoordelijk. \u2018Wijzelf zijn de reizigers die voor een appel en een ei de hele wereld overvliegen.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">In <span class=\"Cursief\">Sky Gods<\/span> richt Notenboom zich op de CO2-productie van de luchtvaart: \u2018Als er elk uur van de dag 25.000 vliegtuigen in de lucht zijn die enorm veel CO2 uitstoten, wat gebeurt er dan in de stratosfeer?\u2019 Ze gaat op zoek naar alternatieven voor de onbelaste fossiele brandstof \u2013 \u2018waarom zou starten en landen, waarbij de meeste uitstoot plaatsvindt, niet elektrisch kunnen?\u2019 En ze zal voorbeelden laten zien van alternatieven voor het vliegverkeer zoals hyperloops en hogesnelheidslijnen. \u2018China is een voortrekker, Beijing-Shanghai is nu maar drie\u00ebnhalf uur met de trein en comfortabeler en gezonder dan per vliegtuig. In Europa moeten bestemmingen als Berlijn en Kopenhagen veel sneller per trein bereikbaar worden.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij overheden die sturend moeten optreden en de vervuiler moeten laten betalen, maar ook bij luchthavens en bij <span class=\"Cursief\">low cost<\/span> maatschappijen als easyJet en Ryanair, vindt Notenboom. \u2018De baas van Ryanair, Michael O\u2019Leary, lijkt geen moreel besef te hebben. Hij voelt geen enkele verplichting om iets te doen voor het klimaat.\u2019 En tenslotte: consumenten zijn medeverantwoordelijk. \u2018Wijzelf zijn de reizigers die voor een appel en een ei de hele wereld overvliegen. Wijzelf willen de spullen die we bestellen morgen gratis op de deurmat hebben en ook weer gratis terugsturen. Dat zorgt voor een wereldwijd gesleep met goederen.\u2019<\/p>\n<h5>IJsbreker<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Wat is haar volgende bestemming? \u2018Ik word ongelukkig als ik te lang op \u00e9\u00e9n plaats blijf en ik heb dus ongelooflijk veel gereisd en fantastische avonturen beleefd. Maar ik kan nooit meer een van de eerste reizigers in Birma zijn, waar ik clandestien de grens overging, of een historische voettocht maken op de grens tussen Pakistan en India, waar ik precies op het moment was van de aanslag op de Twin Towers. Ik was op veel plekken de eerste of de enige en die ervaringen kun je niet herhalen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wel heeft ze alvast haar oog laten vallen op de nieuwe zijderoute, waarmee China via Centraal Azi\u00eb het Westen wil bereiken. En ook haar geliefde Noordpool blijft ondanks alles lonken. \u2018Volgend jaar probeer ik mee te gaan op de Mosaic-expeditie. De Duitse ijsbreker Polarstern vertrekt dan vanuit het Noorse Troms\u00f8, met het doel zich vast te laten vriezen in het arctische gebied en dan een heel jaar rond de Noordpool te drijven om wetenschappelijk onderzoek te doen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Bernice Notenboom wil niets liever dan aanmonsteren en weet zeker dat het haar gaat lukken: \u2018Ze zoeken mensen die het arctische gebied heel goed kennen. En die met een geweer kunnen omgaan. Dan moeten ze mij dus hebben.\u2019<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p class=\"tekst\">Bernice Notenboom, <em>Arctica. Mijn biografie van de Noordpool<\/em>. Prometheus, \u20ac 24,99.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De missie van klimaatjournaliste Bernice Notenboom blijft om haar geliefde en voor de wereld zo belangrijke Noordpool te redden en de opwarming van de aarde af te remmen. \u2018Vooral aan de industrietafel gebeurt geen flikker.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-409041","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/409041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=409041"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/409041\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=409041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=409041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}