{"id":406807,"date":"2018-10-11T04:45:52","date_gmt":"2018-10-11T02:45:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=406807"},"modified":"2018-10-26T16:24:42","modified_gmt":"2018-10-26T14:24:42","slug":"opvoeden-annemiek-leclaire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/opvoeden-annemiek-leclaire\/","title":{"rendered":"Ouders, ontspan! Soms lost een beetje gezelligheid opvoedproblemen al op"},"content":{"rendered":"

De mooiste vraag die een ouder stelde in de rubriek \u2018Opgevoed\u2019 van NRC<\/em><\/a> was \u2018Hoe maak ik een levensgenieter van mijn kind?\u2019 Zij en haar man, ouders van een kind van drie en een baby van negen maanden, stonden heel bewust in het leven, schreef ze. Ze namen heel serieus wat er gegeten werd, wat er gekocht werd, of het gezond was, en milieuvriendelijk.<\/p>\n

Ze wilden alles in de opvoeding zo goed mogelijk doen, en stonden daardoor een beetje zorgelijk en kritisch in het leven. \u2018Ik kijk altijd met zo veel bewondering naar anderen, die maar meteen op alles spontaan en blij kunnen reageren. Dat zou ik zelf ook wel willen, wat lichter leven. Ik zou willen dat ik niet constant een stemmetje in mijn hoofd had dat mij toespreekt.\u2019<\/p>\n

Haar vraag: \u2018Hoe voorkomen we dat we onze zorgelijkheid doorgeven aan onze kinderen?\u2019 Ze schreef: \u2018Mijn dochter is de vrolijkheid en spontaniteit zelve, ik geniet daar z\u00f3 van. Ik zou z\u00f3 graag willen dat ze zo positief in het leven blijft staan. Maar gaat dat lukken als ze ouders heeft als wij?\u2019<\/p>\n

\u2018U zou \u201ceen vrije zaterdag\u201d kunnen invoeren. Dan gaan jullie lekker patat eten en een stuk onverantwoord speelgoed kopen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

De twee deskundigen die de vraag onder ogen kregen, smolten van zoveel liefde en aandacht. \u2018Als het thuis zo zorgelijk was, zou uw dochtertje echt niet zo vrolijk zijn,\u2019 zeiden ze geruststellend. Maar, hielden ze de moeder voor: u mag best af en toe de regels eens aan uw laars lappen: \u2018U zou \u201ceen vrije zaterdag\u201d kunnen invoeren. Dan gaan jullie lekker patat eten en een stuk onverantwoord speelgoed kopen.\u2019<\/p>\n

De vraag laat zien hoezeer ouders tegenwoordig hun best doen voor de opvoeding, en hoe bezorgd ze zijn dat ze ondanks de allerbeste bedoelingen hun kinderen misschien toch ongemerkt benadelen. Een belangrijke taak van de deskundigen in de NRC<\/em>-rubriek is het relativeren van de ouderlijke zorgen.<\/p>\n

De weerbarstige praktijk<\/strong><\/h5>\n

In de rubriek \u2018Opgevoed\u2019, die ik sinds 2016 verzorg, leggen ouders, grootouders of andere betrokken volwassenen wekelijks anoniem dilemma\u2019s voor over de opvoeding van hun eigen of andermans kinderen. Anoniem omdat vragen over de opvoeding gevoelig liggen, zeker tegenwoordig.<\/p>\n

Er zijn vragen over gehoorzaamheid, zoals: \u2018Hoe ga ik om met een tiener die steeds \u201cnee\u201d zegt?\u2019 Over zelfstandigheid: \u2018Mogen onze peuters bij ons in bed slapen?\u2019 en \u2018Hoe krijg ik mijn zoon het huis uit?\u2019 Over conflicten thuis: \u2018Wat doe ik met een kind dat steeds boos wordt?\u2019 Over hoe het hoort: \u2018Mag ik andermans kinderen corrigeren?\u2019 en \u2018Wat als mijn zoontje liever rokjes draagt?\u2019 Over scheiden: \u2018Kun je ook in je eentje kinderen goed opvoeden?\u2019 Over schermgebruik: \u2018Hoe krijg ik mijn kind van het scherm af?\u2019 Over eten: \u2018Mijn kind wordt te dik.\u2019 Over liegen, stelen, middelengebruik: \u2018Mag mijn tienerzoon naar feestjes met alcohol?\u2019 Over seks: \u2018Mijn kinderen willen geen seksuele voorlichting.\u2019 Over tegenslag en frustratie: \u2018Hoe praat ik met mijn kind over sterven?\u2019 Over onzekerheid: \u2018Moet je een angstig kind forceren?\u2019<\/p>\n

Je wordt zonder kennis van zaken het ouderschap in gekatapulteerd, en probeert om er, onophoudelijk improviserend, het beste van te maken.<\/p><\/blockquote>\n

De vragen worden beantwoord door een steeds wisselend tweetal deskundigen. Ik raadpleeg voor deze rubriek een team van ervaren mensen waaronder pedagogen, kinderpsychologen en voedingsdeskundigen. Jelle Jolles maakt er deel van uit, hij is hoogleraar neuropsychologie en auteur van Het tienerbrein<\/em>, maar ook Patti Valkenburg, hoogleraar media, jeugd en samenleving, die kwesties over schermgebruik beantwoordt.<\/p>\n

Jeugdpsychiater Robert Vermeiren is panellid, maar ook Bas Levering, pedagoog en oude rot in het vak, en de jonge opvoedfilosoof Stijn Sieckelinck. Waar ik deze mensen op uitzoek, is hun werkbare advies. Theoretiseren over hoe het hoort kan iedereen, maar goede raad geven die in de weerbarstige praktijk van alledag overeind blijft, is nog wat anders. Dat er steeds twee deskundigen op een vraag aan het woord komen, laat zien dat er niet maar \u00e9\u00e9n goed antwoord is, voor het ene kind werkt nu eenmaal iets anders dan voor het andere.<\/p>\n

De vragen en antwoorden van de laatste twee jaar zijn nu gebundeld in een boek met de titel Andere ouders doen ook maar wat<\/em>. Al je vragen over opvoeden beantwoord door de beste deskundigen<\/em>. Je wordt immers zonder kennis van zaken het ouderschap in gekatapulteerd, en probeert om er, onophoudelijk improviserend, het beste van te maken.<\/p>\n

Matiging bijbrengen<\/strong><\/h5>\n

Scheidingsleed, schermgebruik, overgewicht: aan de opvoedvragen die worden gesteld in de rubriek zie je precies wat er speelt in de samenleving. Tien jaar geleden zou een moeder niet hebben gevraagd: \u2018Is veel Netflix kijken schadelijk voor mijn pubers?\u2019 Of: \u2018Mijn dochter wil net zo dun worden als de vloggers die ze volgt.\u2019<\/p>\n

Een vraag waaraan je de tijdgeest goed afleest, is die van een oma die vraagt of het normaal is dat de vijf kleinkinderen tijdens een familiebezoek de borreltafel plunderen.<\/p><\/blockquote>\n

Hoe we kinderen opvoeden, weerspiegelt wat we belangrijk vinden in een bepaald tijdsgewricht.<\/p>\n

Een vraag waaraan je de tijdgeest goed afleest, is die van een oma die vraagt of het normaal is dat de vijf kleinkinderen in de leeftijd van acht tot vijftien tijdens een familiebezoek de borreltafel plunderen. \u2018Omdat de kinderen zo zitten te schrokken, moeten de volwassenen ook snel hun slag slaan,\u2019 schrijft de oma, \u2018anders is de schaal met toastjes zalm leeg voor ik de eerste slok van mijn wijn heb kunnen nemen.\u2019<\/p>\n

Wat laat zich aan die vraag wel niet allemaal aan veranderingen aflezen. In de generatie van oma borrelden kinderen niet mee met de volwassenen, ze kregen een zakje chips en gingen ergens spelen. Ze l\u00fastten de versnaperingen die op tafel stonden ook niet eens.<\/p>\n

Door de welvaart is het smaakpalet van kinderen veranderd, wisten de deskundigen. Onderzoek laat zien dat kinderen steeds jonger complexe smaken waarderen. De afstand tussen kind en volwassene is stukken kleiner geworden dan vroeger, \u00e9n er is in deze tijd een probleem ontstaan met matiging. En dan krijg je dus dat vijf kleinkinderen onbekommerd de focaccia met tapenade, pittige garnalen en mediterrane salami naar binnen zitten te schrokken. \u2018Natuurlijk moet je die kinderen wat matiging bijbrengen,\u2019 stelden de deskundigen. \u2018Maar volwassenen moeten daar wel het voorbeeld in geven.\u2019<\/p>\n

Curlingouders<\/h5>\n

Ik bel de ouders die een vraag sturen altijd op, en wat me opvalt is hoe ontzettend ze hun best doen. Ouders van nu, in ieder geval de vragenstellers, leggen de lat in de opvoeding van hun kinderen voor zichzelf hoog. Ze koken gezond, zitten na zo\u2019n verantwoorde maaltijd nog een paar uur met hun kind aan wiskunde of Frans, en staan bij iedere sportwedstrijd warm aan te moedigen langs de lijn. Ook spannen ouders zich nu veel meer dan vroeger in om hun kinderen teleurstellingen te besparen.<\/p>\n

Leren omgaan met tegenslag en frustratie is uiteindelijk veel nuttiger voor het levensgeluk van een kind dan ertegen beschermd worden.<\/p><\/blockquote>\n

\u2018Curlingouders\u2019 heten de vaders en moeders, die, net als bij de curlingsport gebeurt, de obstakels op de baan voor hun kinderen snel proberen weg te bezemen. Zijn hun kinderen ongelukkig, dan rekenen ze dat zichzelf aan. Op hoge poten gaan de mondige, hoogopgeleide vaders en moeders naar de school om docenten en directie precies te vertellen wat hun kind nodig heeft. De deskundigen in de rubriek proberen er steeds maar weer op te hameren dat leren omgaan met tegenslag en frustratie uiteindelijk veel nuttiger is voor het levensgeluk van een kind dan ertegen beschermd worden.<\/p>\n

De angst het kind op de een of andere manier pijn te doen, kan richting grenzeloosheid gaan, merken de pedagogen en psychologen geregeld op in de rubriek. Klinisch pedagoog Liesbeth Groenhuijsen zei onlangs naar aanleiding van een vraag over een jongetje dat erg druk was in huis: \u2018Ouders zijn tegenwoordig bang om hun kind te benadelen door grenzen te stellen. Maar ze benadelen het juist door geen grenzen te stellen. Een kind heeft recht op opvoeding.\u2019<\/p>\n

\"\"
Opvoeden anno 1963<\/figcaption><\/figure>\n
Opvoedboeken<\/strong><\/h5>\n

De onderliggende vraag onder alle dilemma\u2019s waarmee ouders komen, is: doe ik het wel goed? Daaraan zie je dat de maakbaarheidsideologie ook de opvoeding heeft bereikt. Jennifer Senior schrijft in All Joy and No Fun, <\/em>The Paradox of Modern Parenthood<\/em> over de schappen vol opvoedboeken. \u2018Als ik een boekwinkel binnen loop en die opvoedboeken zie, zie ik geen hulp maar anxiety.<\/em> Ik zie een monument van collectieve paniek.\u2019<\/p>\n

Ik stoor me nu niet meer aan het gesteggel tussen mijn kinderen omdat ik heb geleerd dat gekibbel broers en zussen leert voor zichzelf op te komen zonder het gevaar iemand te verliezen.<\/p><\/blockquote>\n

Die zoektocht naar hoe op te voeden wordt ook ingegeven doordat er net als met voeding geen eensgezindheid meer is over wat een goede opvoeding eigenlijk is. De generatie ouders van nu wil de opvoeding vormgeven zoals ze hun eigen leven hebben vormgegeven: from scratch<\/em>, perfectionistisch en hyperbewust.<\/p>\n

De opvoeding die ze zelf als kinderen hebben gehad, en waar ze toch over het algemeen redelijk ongeschonden doorheen lijken te zijn gekomen, nemen ze niet meer als richtlijn, want, zegt Julia Senior in All Joy, No Fun<\/em>: \u2018Dat wat voor mij goed genoeg was, is dat niet meer voor mijn kinderen.\u2019<\/p>\n

Ook de rubriek \u2018Opgevoed\u2019 speelt in op al die vragen. Ik check altijd of de vragenstellers vooruit kunnen met de antwoorden, en dat is in het overgrote deel van de kwesties gelukkig het geval. Ik ben alleen maar de samensteller van de rubriek, ik ben geen jeugdpsycholoog of pedagoog, maar ik zou op basis wat van er door vaders en moeders soms gevraagd wordt, willen zeggen: lieve oudertjes, ontspan toch een beetje!<\/p>\n

In dat opzicht heeft de rubriek mijzelf als opvoeder van een zoon van 15 en een dochter van 16 danig be\u00efnvloed. Zo stoor ik me nu niet meer aan het gesteggel tussen mijn kinderen omdat ik heb geleerd dat gekibbel broers en zussen leert voor zichzelf op te komen zonder het gevaar iemand te verliezen, zoals met vrienden kan. Ik zit niet steeds te zeuren dat ze moeten ophouden met op Netflix Friends<\/em> te kijken omdat dergelijke series over jongvolwassenen een functie schijnen te hebben voor de persoonsontwikkeling.<\/p>\n

Ik heb geleerd dat hangerige pubers hulp kunnen gebruiken in structuur aanbrengen in de vrije tijd, en dat je tijdens ruzies thuis niet de boel op de spits moet drijven, een time-out moet nemen, en het kind een waardige aftocht moet gunnen. Ook ben ik opgelucht dat je dus helemaal geen seksuele voorlichting hoeft te geven, en dat je af en toe vooral een moral holiday<\/em> mag nemen en er maar een beetje op los mag leven met z\u2019n allen.<\/p>\n

Een beetje gezellig<\/strong><\/h5>\n

Wat valt er nog meer aan algemene richtlijnen over de opvoeding op te maken uit de 120 adviezen van de deskundigen in het boek? Behalve dus een beetje te ontspannen, en je kind soms vooral te laten<\/em> (iets wat we volgens Bas Levering verleerd zijn):<\/p>\n