{"id":406783,"date":"2018-11-10T05:00:00","date_gmt":"2018-11-10T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=406783"},"modified":"2018-11-09T17:07:48","modified_gmt":"2018-11-09T16:07:48","slug":"woongroep-barrieres-marit-willemsen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/woongroep-barrieres-marit-willemsen\/","title":{"rendered":"Wie graag in een woongroep wil wonen, stuit op enorme barri\u00e8res"},"content":{"rendered":"
\n

Dit is de tweede aflevering van een tweedelige serie over het nieuwe samenwonen. Lees de eerste aflevering hier<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n

Er zijn veel argumenten v\u00f3\u00f3r de woongemeenschap, zagen we in de vorige aflevering<\/a>: zelfbeschikking, betaalbaarheid, milieu, mantelzorg en het tegengaan van eenzaamheid. Maar het in praktijk brengen van zo\u2019n gemeenschap is ongelooflijk ingewikkeld.<\/p>\n

Op de dag dat ze hun vergunning eindelijk kregen, bleek dat de bank hen geen hypotheek meer wilde geven.<\/p><\/blockquote>\n

Twee jaar geleden besloten Ineke Stel en Peer Stevens om met hun kinderen samen te gaan wonen in hun boerderij uit 1832 waar ze wat dieren houden en een kleine natuurcamping en een bed & breakfast bestieren. Inmiddels is iedereen in de boerderij getrokken en wordt er hard gewerkt aan de verbouwing van de bed & breakfast. Het regelen van de vergunningen bleek bepaald niet makkelijk, vooral omdat de boerderij een monumentaal pand is. En op de dag dat ze hun vergunning eindelijk kregen, bleek dat de bank hen geen hypotheek meer wilde geven.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>De woongroep maakt een comeback, en zo gek is dat niet<\/span>6 november 2018<\/span><\/span><\/a>\n

De familie had besloten een woonvereniging op te richten; in deze rechtsvorm koopt de groep samen het pand. Door middel van statuten en huishoudelijke reglementen wordt alles vastgelegd, zoals wat te doen bij vertrek van bewoners. Of ze de rest van hun dagen op de boerderij willen wonen, weten de kinderen namelijk helemaal niet zeker. Een woonvereniging was een goed alternatief voor onderhuur, want dan zouden de kinderen geen aandeel hebben in de boerderij en niets opbouwen. Toen de familie vorig jaar haar besluit nam, werden er nog hypotheken aan woonverenigingen gegeven. Inmiddels is dat niet meer zo.<\/p>\n

Woongemeenschappen zijn nu eenmaal niet de norm in Nederland. \u2018En dat leidt tot barri\u00e8res.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Het is exemplarisch voor hoe het woongemeenschappen vaak vergaat. Ze zijn nu eenmaal niet de norm in Nederland. \u2018En dat leidt tot barri\u00e8res,\u2019 zegt hoogleraar Boelhouwer. De Nederlandse regelgeving is een groot obstakel voor het succesvol en snel opzetten van woongemeenschappen.<\/p>\n

\u2018In Nederland hebben we ons woonsysteem enorm dichtgeplamuurd,\u2019 zegt Lupi van Platform31. Een voorbeeld: als je een bestaand gebouw koopt, moet dat zoals alle gebouwen in Nederland voldoen aan een bestemmingsplan. \u2018In een oude school mag je niet zomaar wonen,\u2019 zegt Smits. En \u00e9\u00e9n boerderij is niet bedoeld voor drie woningen. Daar met drie stellen gaan wonen, is door de regelgeving dus al lastig. En dan hebben we het niet eens over woon-werk- of woon-zorg-combinaties. Smits: \u2018Iets wat niet of nauwelijks bestaat in bestaande regels proberen persen, is ontzettend moeilijk.\u2019<\/p>\n

En het werkt twee kanten op, zegt Lupi. Omdat er geen bestaande regels zijn voor de woongemeenschap, blijft de markt klein. \u2018En wie die regels wil ontwikkelen, loopt aan tegen die nog te kleine markt. Zo blijf je steeds hangen.\u2019 Deels heeft dat volgens haar ook te maken met de initiatieven zelf, die wel heel goed doordacht en niet te \u2018wild\u2019 moeten zijn, willen ze het maken. \u2018Er zit veel meer potentie in een woongemeenschap, het idee zou veel meer mainstream kunnen worden,\u2019 zegt ze.<\/p>\n

Krankjorum<\/strong><\/h5>\n

Woningcorporaties en projectontwikkelaars werken daar bepaald niet aan mee. In de crisis was er een tijdelijke opleving van nieuwbouw in de vorm van gezamenlijk wonen-projecten, legt hoogleraar Boelhouwer uit. \u2018Omdat er niet veel bouwopdrachten binnen kwamen, werden eigen initiatieven op prijs gesteld,\u2019 zegt hij. Maar nu is de crisis voorbij. Als individu heb je totaal geen positie tegenover grote projectontwikkelaars.<\/p>\n

\u2018Er komen gewoon steeds meer regeltjes en ons lukt het door dertig jaar ervaring nog om passende oplossingen te vinden. Andere woningcorporaties beginnen daar niet aan.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Een oplossing zou zijn als woningcorporaties ervoor zouden kunnen kiezen het beheer van hun panden in handen van collectieven van bewoners te geven. Zij kunnen een pand dan omvormen tot woongemeenschap. De WBVG doet dat, vanuit het ideaal dat collectief wonen beter<\/em> wonen is en dat het geregel en kosten voor de corporatie scheelt. Maar tot nu toe is zij de enige.<\/p>\n

\u2018Er komen gewoon steeds meer regeltjes en ons lukt het door dertig jaar ervaring nog om passende oplossingen te vinden,\u2019 zegt Smits. \u2018Andere woningcorporaties beginnen daar niet aan.\u2019 De WBVG helpt daarom steeds vaker andere corporaties. Smits krijgt daarnaast aanvragen van bewonerscollectieven uit het hele land, maar van de wet mag hij alleen in de regio Nijmegen\/Arnhem opereren.<\/p>\n

Bovendien mag hij geen collectieven meer beheren waarin wonen met werk of zorg wordt gecombineerd. \u2018Het is om krankjorum van te worden,\u2019 zegt Smits als hij het over alle regels heeft. \u2018Echt absurd, welbeschouwd. En je kunt je voorstellen wat er gebeurt als we per ongeluk t\u00f3ch iets verkeerd doen.\u2019<\/p>\n

\"\"
De foto’s van dit artikel zijn gemaakt op de boerderij van Peer Stevens en Ineke Stel<\/figcaption><\/figure>\n
Groot animo<\/strong><\/h5>\n

Wie een lange adem heeft en zijn idee voor een woongemeenschap ondanks alle regels weet door te zetten, komt bij het volgende obstakel: financiering. Daar loopt de familie van Ineke en Peer ook tegenaan. De Triodosbank is sinds het begin van dit jaar gestopt met het verstrekken van hypotheken aan woongemeenschappen. De Rabobank, de andere bank die woongemeenschappen sinds de jaren tachtig geholpen heeft, doet dit sinds 1 januari 2015 al niet meer. In theorie verstrekken ze nog wel zakelijke leningen, ziet Lupi, die nooit 100 procent dekken. Maar in de praktijk is dat nu slechts \u00e9\u00e9n keer gebeurd.<\/p>\n

Het animo voor het beginnen van een woongemeenschap is groot. \u2018Maar op dit moment lukt het niemand om financiering te krijgen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Er is, kortom, geen bank overgebleven die zich hieraan wil wagen, zeggen Roeland Slagmolen en Peter Sturkenboom. Zij runnen sinds 1996 vanuit een kantoortje in de kelder van een oud statig pand in Nijmegen hun adviesbureau STUT-consult, en daarvoor waren ze als vrijwilligers actief.<\/p>\n

Ze zijn gespecialiseerd in het adviseren van woonverenigingen. Zo helpen zij ook de familie van Ineke en Peer. En het animo voor het beginnen van een woongemeenschap is groot, zeggen de mannen. Wekelijks krijgt het bureautje diverse aanvragen binnen en zitten Slagmolen en Sturkenboom met vriendenclubs of een samenstelling van gezinnen om de tafel. \u2018Maar op dit moment lukt het niemand om financiering te krijgen,\u2019 zegt Sturkenboom.<\/p>\n

Meer dan twee poppetjes<\/strong><\/h5>\n

Dat heeft allereerst te maken met hoe banken hun hypotheeksysteem hebben opgezet, zeggen de mannen van STUT. \u2018Dat systeem is heel sterk gericht op de traditionele situatie,\u2019 legt Sturkenboom uit. E\u00e9n of twee mensen, dus. \u2018Op het moment dat je met drie komt aanzetten, kunnen de banken dat niet meer in hun systeem kwijt.\u2019<\/p>\n

Sturkenboom werkte aan een gemeenschappelijk-wonenproject, waar een bank wel een lening wilde verstrekken, maar alleen als twee personen van de groep de hypotheek afsloten. Omdat bij beide stellen \u00e9\u00e9n persoon een redelijk hoog inkomen had, lukte dat. Maar dat gaat nu juist voorbij aan een van de voordelen van gezamenlijk wonen: het collectieve eigendom is aantrekkelijk voor mensen met minder geld.<\/p>\n

Volgens Smits en STUT-consult is een tweede argument voor banken om geen leningen meer te verstrekken: hun zorgplicht. \u2018Dat houdt het idee in dat banken snappen welk product ze verkopen,\u2019 zegt Sturkenboom. Ook hier geldt dat de woongemeenschap niet gangbaar genoeg is. Banken schakelden lange tijd zelfs STUT in voor advies, zegt Sturkenboom.<\/p>\n

\u2018De systemen aanpassen zodat er meer dan twee poppetjes een hypotheek kunnen krijgen, kost geld. Dat geld willen banken er niet voor uittrekken. Het is een kwestie van prioriteiten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Zowel de Rabobank als Triodos zeggen hierop dat ze geen particuliere hypotheken aan woongemeenschappen k\u00fannen geven. Niet omdat het niet in hun systemen zou passen, maar omdat zo\u2019n financiering niet voldoet aan de aangescherpte richtlijnen van de toezichthouder Autoriteit Financi\u00eble Markten.<\/p>\n

De mannen van het adviesbureau vragen zich wel hardop af of banken zich niet achter die zorgplicht verschuilen. \u2018Wij realiseren ons ook wel dat woonverenigingen een nichemarkt zijn,\u2019 zegt Slagmolen. \u2018En bijvoorbeeld de systemen aanpassen zodat er meer dan twee poppetjes een hypotheek kunnen krijgen, kost geld. Dat geld willen banken er niet voor uittrekken. Het is een kwestie van prioriteiten.\u2019<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Woonco\u00f6peratie <\/strong><\/h5>\n

Het is wrang, vinden Slagmolen en Sturkenboom, dat het oprichten van een woongemeenschap een perfect voorbeeld van een burgerinitiatief is, aangemoedigd door de overheid, en dat het tegelijkertijd z\u00f3veel belemmeringen kent. Wordt hier wat aan gedaan?<\/p>\n

In de Woningwet van 2015 werd een vorm van wonen opgenomen die lijkt op de woonvereniging: de woonco\u00f6peratie. In deze vorm heeft een collectief van bewoners voor het grootste deel zeggenschap en verantwoordelijkheid over hun woningen. Dit hoeft niet altijd te betekenen dat elke woonco\u00f6peratie een woongemeenschap is, maar veel nieuwe woongemeenschappen proberen nu w\u00e9l van de woonco\u00f6peratievorm gebruik te maken om hun zaken te regelen.<\/p>\n

Het kennisnetwerk Platform31 heeft sinds 2015 zelfs een actieprogramma uitgevoerd dat komend najaar afloopt, om de woonco\u00f6peratie meer bekendheid te geven en zo de weg vrij te maken voor initiatieven. Het platform werd gesteund door de overheid, gemeenten, woningcorporaties en de Rabobank. In mei presenteerde het platform resultaten en aanbevelingen. Er kwam onder meer een magazine met de titel \u2018De woonco\u00f6peratie, die komt er w\u00e9l\u2019.<\/p>\n

De afgelopen jaren kwam de woonco\u00f6peratie er in elk geval nog niet. Slechts \u00e9\u00e9n woonco\u00f6peratieproject, aan de Roggeveenstraat in Den Haag, werd door steun van het actieprogramma werkelijkheid. Ook deze vorm van wonen loopt tegen de problemen van het \u2018anders\u2019 wonen aan: namelijk de financiering en regelgeving.<\/p>\n

\u2018Kijkend naar onze ambitie zijn we na drie jaar niet zo ver gekomen als gedacht,\u2019 zegt Tineke Lupi, die het project bij Platform31 leidde. Mislukt wil ze de opbrengst van het actieplan niet noemen. \u2018Het platform heeft zeker bijgedragen aan de bekendheid van de woonco\u00f6peratie,\u2019 zegt ze. Ze maakt zich wel zorgen: \u2018Hoe gaat het verder nu het actieprogramma bijna klaar is?\u2019<\/p>\n

Bestaande<\/strong> structuren<\/strong><\/h5>\n

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken heeft besloten verder in het idee van de woonco\u00f6peratie te investeren. Ze trekt 2,5 miljoen euro uit om bij een aantal woonco\u00f6peraties ervaring op te kunnen doen over oprichtings- en financieringsvraagstukken. Daarmee zou de woongemeenschap een opsteker kunnen krijgen.<\/p>\n

\u2018Hoe positief het initiatief van de minister ook is,\u2019 zegt Sturkenboom hierover, \u2018het zal ons alleen helpen wanneer de banken bereid zijn om leningen aan initiatieven op het gebied van gemeenschappelijk wonen te verstrekken.\u2019<\/p>\n

Nu wordt de woongemeenschap ingepast\u00a0in bestaande structuren. \u2018Dan worden d\u00e1\u00e1r weer allerlei regels voor bedacht. Daarmee verstik je het idee. Geef mensen nu eens de ruimte om zelf iets te ontwikkelen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Het Rijk k\u00e1n daarin een belangrijke rol spelen, zegt hoogleraar Boelhouwer. \u2018Het stelt namelijk de financieringsnormen vast die banken hanteren. Meer ruimte daarin voor groepsfinanciering zou dus zeker helpen.\u2019 Nu is het vaak onduidelijk of zo\u2019n constructie wel de goedkeuring van de toezichthouder Autoriteit Financi\u00eble Markten heeft. \u2018Maar een minister kan banken niet dwingen de kredietverlening weer op gang te brengen, banken zijn immers autonome instellingen,\u2019 zegt Sturkenboom.<\/p>\n

Smits pleit voor een fundamenteel andere benadering voor de woongemeenschap. Nu wordt volgens hem geprobeerd het fenomeen in te passen in bestaande structuren. \u2018Dan worden d\u00e1\u00e1r weer allerlei regels voor bedacht,\u2019 zegt hij. \u2018Daarmee verstik je het idee. Geef mensen nu eens de ruimte om zelf iets te ontwikkelen.\u2019<\/p>\n

Hoogleraar Boelhouwer denkt dat vooral de gemeente \u00e9cht wat voor woongemeenschappen kan betekenen. De rijksoverheid bepaalt niet wat er gebouwd wordt. \u2018Gemeenten kunnen woongemeenschappen in hun plannen opnemen en afspraken maken over gronduitgiften met ontwikkelaars.\u2019 Maar zij staan niet springen, weet hij. \u2018Een groep moet zich organiseren en dat werkt altijd wat trager. En bovendien zijn gemeenten onbekend met het fenomeen.\u2019<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Doorzettingsvermogen<\/strong><\/h5>\n

Door alle obstakels kunnen alleen mensen met ontzettend veel doorzettingsvermogen en kennis succesvol een woongemeenschap opzetten, zien betrokkenen. \u2018Het zijn altijd mensen met goede sociale vaardigheden en een duidelijk doel voor ogen, die niet te beroerd zijn om stad en land af te bellen,\u2019 zegt Smits. \u2018Of ze nu op hun oude dag goede zorg willen of graag ecologisch willen wonen: ze zijn bevlogen.\u2019<\/p>\n

Als de woongemeenschap actief wordt aangemoedigd door de regering, moet het dan niet een bereikbare optie zijn voor een grotere groep mensen?<\/p><\/blockquote>\n

Maar je kunt je afvragen of het allemaal wel zo moeilijk zou moeten zijn. Als de woongemeenschap actief wordt aangemoedigd door de regering, moet het dan niet een bereikbare optie zijn voor een grotere groep mensen?<\/p>\n

Aan doorzettingsvermogen lijkt het bij de familie van Ineke en Peer in elk geval niet te ontbreken. De familie blijft in gesprek met STUT, op zoek naar nieuwe manieren om hun woongemeenschap te kunnen betalen. \u2018We balen dat we w\u00e9\u00e9r een moeizame zoektocht moeten beginnen,\u2019 zegt Ineke. Maar ze blijft nuchter en positief. In de toekomst zullen vast veel meer soortgelijke constructies als de hunne opgezet worden, zegt ze. Dan wordt het idee misschien een beetje gemeengoed en komen er oplossingen. \u2018Nee hoor,\u2019 benadrukt ze, \u2018we laten ons de kop niet hangen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dit is de tweede aflevering van een tweedelige serie over het nieuwe samenwonen. Lees de eerste aflevering hier. Er zijn veel argumenten v\u00f3\u00f3r de woongemeenschap, zagen we in de vorige aflevering: zelfbeschikking, betaalbaarheid, milieu, mantelzorg en het tegengaan van eenzaamheid. Maar het in praktijk brengen van zo\u2019n gemeenschap is ongelooflijk ingewikkeld. Op de dag dat […]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-406783","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Marit Willemsen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/406783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=406783"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/406783\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marit Willemsen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=406783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=406783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}