Als tongen bleven struikelen over haar naam, adviseerde ik weleens het op \u2018Sushi\u2019 te houden.<\/p><\/blockquote>\n
Terecht nemen media haar de maat, maar diezelfde media speelden jarenlang ook een grote rol om Suu Kyi, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede van 1991, tot mythische proporties uit te laten groeien. De strijd tussen de fotogenieke oppositieleidster en de lompe generaals had een aantrekkelijk Beauty and The Beast<\/em>-gehalte. \u2018Ga je haar opzoeken?\u2019 was met regelmaat de eerste vraag van opdrachtgevers als ik een reis naar Myanmar aankondigde. Als tongen bleven struikelen over haar naam, adviseerde ik weleens het op \u2018Sushi\u2019 te houden.<\/p>\n Dat voorbij de villa op University Avenue, waar Suu Kyi woonde en in huisarrest had gezeten, een complexe lappendeken van spelers lag met conflicten waarin inmiddels een derde generatie opgroeide, was een heel wat lastiger te verkopen verhaal.<\/p>\n Toen het leger vorig jaar aan de gruwelijke verdrijving van de Rohingya-bevolking begon, was de aandacht voor The Lady opnieuw zo groot, dat Min Aung Hlaing als opperbevelhebber van de geweldsmachine aanvankelijk buiten beeld bleef, net als de ingewikkelde achtergronden en de lange voorgeschiedenis.<\/p>\n Myanmar stal onmiddellijk mijn journalistieke hart toen ik ruim 25 jaar geleden voor het eerst over het land berichtte. Die relatie begon in de jungle, waar een bont gezelschap zich verzette tegen de militaire overheersing. Voor een beginnend journalist lagen de verhalen voor het oprapen. Tanige commandanten van het Karen-volk die nog onder de Britten hadden gediend, wekten met hun eigen levensloop de lange geschiedenis van een vergeten oorlog voor me tot leven. Jonge dissidenten die gevlucht waren uit de steden, probeerden me vol vuur van hun revolutie te overtuigen, terwijl we scrabble speelden met uit karton geknipte letters. Ik verloor trouwens steevast, want om de tijd te doden hadden ze de Webster\u2019s Dictionary <\/em>uit hun hoofd geleerd.<\/p>\n Het duurde nooit lang voor de naam Aung San Suu Kyi viel. Voor de bewoners uit de steden die hun toevlucht gezocht hadden in de jungle, was de oppositieleidster die onder huisarrest zat in Rangoon (tegenwoordig Yangon) een onaantastbaar boegbeeld en de reddingsboei voor het zinkende land. Haar gezicht prijkte op de wanden van bamboehutten en op T-shirts met teksten als: \u2018Fear is a habit, I am not afraid\u2019 en \u2018There will be change because all the military have is arms.\u2019<\/p>\n Bij de etnische minderheden lag haar status een stuk ingewikkelder. Over het algemeen gaven ze Suu Kyi het voordeel van de twijfel, maar ze waarschuwden ook dat ze een Birmaanse was. Net als het leger dat al decennia te keer ging in de thuislanden. Binnenkort zie je ons Karen alleen nog in het museum, zei een vrouwelijke commandant. Ze meende het.<\/p>\n Als er iets was dat ik leerde van mijn verblijf in de jungle, was het wel dat het land waaraan ik zo gehecht geraakt was, meerdere zielen in zijn borst droeg. Maar in Centraal-Birma, waar de burgeroorlog ver weg was en de stalen vuist van de junta het leven domineerde, was het makkelijk die beladen maar o zo cruciale complexiteit te vergeten. Dat had ook te maken met de boodschap van Aung San Suu Kyi, al zag ik dat niet toen ik haar in 1995 voor het eerst ontmoette.<\/p>\n Nerveus nam ik in de hobbelende taxi mijn vragen nog eens door en nadat de auto met een laatste rochel tot stilstand kwam, droop het zweet langs mijn rug. Mijn rommelige acte de presence vormde een g\u00eanant contrast met de onberispelijke verschijning van Suu Kyi op wie de hitte geen vat leek te hebben. In haar rug zat een bezemsteel, maar ze ontdooide toen bleek dat ik mijn huiswerk had gedaan.<\/p>\n Ze besefte niet werkelijk hoe diep de grieven van de minderheden gingen en met hoe veel meer wantrouwen deze groepen naar de toekomst keken.<\/p><\/blockquote>\n Haar strijd voor democratie noemde ze in de eerste plaats \u2018een revolutie van de geest\u2019. Iedereen moest stappen zetten om aan de dwangbuis van angst en gehoorzaamheid te ontsnappen. Daarmee beschouwde ze haar campagne als een strijd waarin iedereen die van het regime af wilde \u2013 en dat was de overgrote meerderheid \u2013 zich vanzelfsprekend zou kunnen vinden. Maar tragisch genoeg besefte ze daarmee net als vele andere inwoners van Centraal-Birma niet werkelijk hoe diep de grieven van de minderheden gingen en met hoe veel meer wantrouwen deze groepen naar de toekomst keken.<\/p>\n Haar twee secondanten, ex-militairen met wie ze in die dagen bij haar toespraken boven het hek aan de University Avenue verscheen, waren populair in Centraal-Birma, maar mijn kennissen in de jungle zagen twee commandanten met wie ze een bittere oorlog hadden uitgevochten. Ook Suu Kyi\u2019s kijk op het leger zelf verschilde van die van vele anderen, al bleef dat vanwege haar krachtmeting met de junta toen nog grotendeels verborgen.<\/p>\n Haar vader was de oprichter van de Burmese Independence Army, de voorloper van het huidige leger de Tatmadaw. Militairen hadden de kleine Suu getroost met verhaaltjes nadat hij in 1947 aan de vooravond van de onafhankelijkheid was vermoord. Ze kon behoorlijk vileine grappen maken over de bewakers die haar onder huisarrest hielden, maar de affectie uit haar kindertijd verdween nooit helemaal. Ze vertelde ook hoe haar moeder haar opvoedde als haar vaders dochter. Zo vormde zijn dood haar meer dan zijn leven ooit had kunnen doen.<\/p>\n Interviews vond ze een corvee en ze was eigenlijk op haar best tijdens de vraag- en antwoordsessies die elk weekend bij het hek van University Avenue 54 plaatsvonden. Die bijeenkomsten waren verrassend lichtvoetig en er werd veel gelachen, ook al liep ieder van de aanwezigen het risico na afloop opgepakt te worden. Op die momenten snapte ik volkomen waarom mensen zeiden: \u2018Suu Kyi geeft echt om ons en we hebben nog nooit een leider gehad die om ons gaf.\u2019 Al droegen ook de verering van haar vader en de gedachte dat ze een bodhisattva was (iemand die de verlichte staat van Boeddha benadert), bij aan haar populariteit<\/a>.<\/p>\n Ik vroeg me af of ze niet geschikter was voor een rol als symbolisch leider dan voor de positie van politica die ze kennelijk ambieerde, in een complexe arena die ze nauwelijks uit eigen ervaring kende.<\/p><\/blockquote>\n Ondertussen hing in de verschraalde tuin aan de andere kant van het hek een sfeer van: wie niet met ons is, is tegen ons. De inner circle<\/em> van de opkrabbelende volksbeweging waarover The Lady de strenge scepter zwaaide, bestond uit getrouwen die het niet zozeer van hun competentie als wel van hun onvoorwaardelijke loyaliteit aan haar moesten hebben. Verraad en intriges loerden immers overal. Vaak werd Big Brother uit Orwells 1984 <\/em>aangehaald als het over Myanmar ging, maar ik moest vooral denken aan zijn roman Burmese Days,<\/em> waarin Orwell dat broeierige gekonkel zo treffend beschrijft.<\/p>\n Ik vond de moed die Suu Kyi in die periode aan de dag legde indrukwekkend en ik kreeg met regelmaat ook haar hartelijke kant te zien. Maar door wat ik van dichtbij meemaakte vroeg ik me ook steeds vaker af of ze niet geschikter was voor een rol als symbolisch leider dan voor de positie van politica die ze kennelijk ambieerde, in een complexe arena die ze nauwelijks uit eigen ervaring kende.<\/p>\n Anno 2018 is de situatie in Myanmar tragischer dan ik me ondanks mijn bedenkingen van toen had kunnen voorstellen.<\/p>\n Niet eerder maakte een internationaal icoon van mensenrechten zo\u2019n duikvlucht. De enorme vaart waarmee dat in korte tijd gebeurde, laat ook zien wat er schort aan de journalistiek.<\/p>\n Zelfs verslaggevers die de afgelopen decennia weerstand boden aan de bewondering voor Suu Kyi, en die verder keken dan haar villa, duidden haar en het land overwegend met politieke analyse. Die bril geeft onvermijdelijk blinde vlekken. Om over een samenleving die kampt met de schadelijke erfenis van een dictatuur te berichten, is oog voor de psychologische, sociologische en antropologische aspecten minstens zo essentieel.<\/p>\n Terugvallen op de eigen identiteit voelt een stuk veiliger dan het streven om van Myanmar een inclusieve natiestaat te maken.<\/p><\/blockquote>\n En passant sneuvelde in alle berichtgeving over Myanmar nog een mythe: dat aanhangers van het boeddhisme toonbeelden van tolerantie en vredelievendheid zijn. Maar wie verder gaat dan alleen de politieke analyse, kan verklaren hoe het zit. Meer dan een halve eeuw cre\u00eberde het militaire regime met de boodschap van Birmaanse boeddhistische superioriteit en een beleid van verdeel en heers een vruchtbare voedingsbodem voor vijandigheid jegens \u2018de ander\u2019. Dat vuurtje wordt deze dagen door militairen, fanatieke boeddhistische monniken en andere tegenstanders van het democratiseringsproces weer flink opgepookt met onheilsberichten over het islamitische gevaar<\/a> en lof voor het leger als hoeder van de staat.<\/p>\n![\"Aung](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/HH-16190797_preview-1280x854.jpg\")
Scrabble<\/strong><\/h5>\n
Krachtmeting met de junta<\/h5>\n
![\"Aung](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/ANP-58624890_preview-1280x854.jpg\")
Trauma\u2019s uit het verleden<\/h5>\n