{"id":399029,"date":"2018-07-19T12:01:03","date_gmt":"2018-07-19T10:01:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=399029"},"modified":"2018-07-26T16:37:05","modified_gmt":"2018-07-26T14:37:05","slug":"ongrijpbaar-zelfportret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/ongrijpbaar-zelfportret\/","title":{"rendered":"Po\u00ebziepodcast 25: Het ongrijpbare zelfportret van Alfred Schaffer"},"content":{"rendered":"<div class=\"gpdr-overlay-wrapper\">\n    <script type=\"text\/plain\" class=\"gpdr-iframe gdpr-service-soundcloud\">\n        <iframe title=\"Aflevering 25: Alfred Schaffer by De Po\u00ebziepodcast\" width=\"500\" height=\"400\" scrolling=\"no\" frameborder=\"no\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?visual=true&#038;url=https%3A%2F%2Fapi.soundcloud.com%2Ftracks%2F471147969&#038;show_artwork=true&#038;maxheight=750&#038;maxwidth=500\"><\/iframe>    <\/script><\/p>\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-sm-12\">\n<div class=\"gdpr-content\">\n<h4>SoundCloud<\/h4>\n<p>Deze dienst is alleen beschikbaar wanneer alle cookies zijn geaccepteerd<\/p>\n<p>                <a href=\"javascript: Cookiebot.renew()\" class=\"gdpr-settings btn btn--primary button--primary\">Wijzig cookie voorkeur<\/a>\n            <\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/div>\n<p>Ik had het, dat geef ik eerlijk toe, niet zo gepland, maar de nieuwe aflevering van de Po\u00ebziepodcast is de perfecte overgang van <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/poeziepodcast-24\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">het internationale uitstapje vorige maand<\/a> naar de gewone gang van zaken. Mijn gast deze week, Alfred Schaffer, is weer gewoon een Nederlandse dichter, met wie ik in het Nederlands een lang gesprek voer. Maar tegelijk is hij ook volstrekt niet \u2018gewoon een Nederlandse dichter\u2019. Hij woont en werkt al jaren in Zuid-Afrika, en in die zin zijn er vooral veel parallellen tussen zijn beleving van po\u00ebzie en die van bijvoorbeeld Dolores Dorantes of Maria Stepanova uit de vorige aflevering.<\/p>\n<p>Zelf zegt hij het ook, als het gaat om het verwerken van <em>engagement<\/em> in een gedicht. Op een natuurlijke, niet-demonstratieve manier over maatschappelijke problemen schrijven gaat makkelijker in landen waar die problemen meer in het oog springen. Alsof we het af hadden gesproken (wederom, dat hadden we niet) noemt hij als voorbeelden het leven in Mexico, de VS, Rusland, alledrie landen die door dichters zijn vertegenwoordigd in de vorige aflevering, waarin zij ook te spreken komen over hoe de problematische situatie in hun thuisland zich verhoudt tot hun dichterschap.<\/p>\n<p>Maar terug naar Alfred Schaffer. Ik had last van mijn keel dus ik ben nog heser dan gewoonlijk, en theedrinkend zitten we dan ook in de Kleine Zaal van Splendor (veel geklok van thee in kelen en gerinkel van lepeltjes in kopjes), waar het me gelukt is om Alfred een uurtje te mogen stelen tijdens de paar dagen dat hij in Nederland is. We bespreken een gedicht van de Zuid-Afrikaanse dichter Charl-Pierre Naud\u00e9. Het gedicht staat hieronder in het originele Afrikaans, maar dat kunt u best lezen, zeker met de prachtige, heldere voordracht van Alfred erbij.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p>TWEE DIEWE<\/p>\n<p>Alles wat aan my behoort, het ek di\u00e9 dag verloor.<br \/>\n<span style=\"font-size: 1.25rem;\">Besteel, rot en kaal, totaal onverwags.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-size: 1.25rem;\">Deur twee vreemdelinge, &#8217;n jong vrou en &#8217;n dogtertjie.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-size: 1.25rem;\">Die buurt is gewaarsku oor hierdie nuwe taktiek.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Hulle gebruik onskuldiges, en oorval jou dan van agter.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Ek het die sagte geklop aan my voordeur gehoor.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Soos &#8217;n besoeking van oorkant die groot skeidslyn.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">&#8217;n Toets natuurlik, of iemand tuis is of nie.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Ek het geluister vir die breekysters, &#8217;n broodmes in my hand.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Tot die kristalsakrament, die gelag, verdwyn het.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">In &#8217;n fladdering, soos twee duiwe wat uit &#8217;n sysak ontsnap.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Maar ek het op my hoede gebly. Dis wat ek nie verstaan nie.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Ek&#8217;t die waarskuwing ernstig opgeneem. Ek het geweet hulle sal terugkom.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Maar dit alles het my nie gevrywaar teen die bedrog nie.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Ek het die deur oopgemaak, mes agter die rug.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Hulle het amper moed opgegee, het die vrou ges\u00ea.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Haar dogter wil graag &#8217;n blaar van my boom h\u00ea, omdat dit silwer is.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Ek het verby hulle gespeur, vir die gevaar<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">wat agter skuil, die rede vir die lokval.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Hulle was brandarm, maar ryklik gekroon met hul glimlagte.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Vra God vir &#8217;n blaar, dis sy boom, s\u00ea ek nors.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">&#8217;n Ander man wou ons skiet, het die kind trots ges\u00ea,<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">salig onbewus dat sy dan dood sou wees.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Ek het gekyk hoe hulle wegstap, geklee in hul klanke.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Moeder en dogter. Met hul blaar, hulle wonderwerkie.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Niemand het my aangeval nie. Niks meer het gebeur nie.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit; font-size: 1.25rem;\">Daardie twee diewe het my kaal gestroop.<\/span><\/p>\n<p>Charl-Pierre Naud\u00e9, uit: <a href=\"http:\/\/www.proteaboekhuis.com\/site.php\/protea-outeurs-authors-naude-cp\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>In die geheim van die dag<\/em>, Protea 2005.<\/a><\/p>\n<\/div>\n<p>Wie dit gedicht leest begrijpt meteen waarom we, zoals ik hierboven al verklapte, een gesprek hadden over het op natuurlijke wijze verwerken van maatschappelijke problemen in een gedicht, zonder dat het demonstratief of prekerig wordt. In dit gedicht, een parabel bijna, weet Naud\u00e9 met ragfijne subtiliteit een verhaal te vertellen over rijk en arm, geweld, onschuld en achterdocht dat tegelijk specifiek weet te zijn over het Zuid-Afrika anno nu, en iets algemeens kan zeggen over de mensheid en de menselijkheid.<\/p>\n<p>Mij deed het gedicht ook denken aan een fenomeen dat Naud\u00e9 waarschijnlijk niet kent, namelijk de bezorgde burgers die in hun nette Vinexwijk een Poolse auto hebben gezien en meteen op Facebook hangen op een op handen zijnde inbraakgolf te voorspellen. Gelukkig mag dat in po\u00ebzie: er zelf betekenis aanhangen die de schrijver nooit bedoeld kan hebben, maar die je er t\u00f3ch in herkend hebt.<\/p>\n<p>Over het herkennen van betekenis die wel of niet door de schrijver is toegevoegd gaan we nog een heel stuk de diepte in als we het over Alfreds eigen gedicht gaan hebben. In 2016 verscheen zijn laatste bundeling nieuw werk, het bibliofiele <a href=\"https:\/\/denboerderuiter.vrijeboeken.com\/book\/9789079875719-postuum-een-lofzang.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Postuum. Een lofzang<\/em>.<\/a> Uit die bundel leest Alfred het volgende gedicht:<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p>INVASIE<\/p>\n<p>een lege trein<br \/>\nop weg naar het rangeerterrein.<\/p>\n<p>En uitgebrande trein<br \/>\nop een zijspoor.<\/p>\n<p>intimiderend staatseigendom bij nacht.<\/p>\n<p>of neem de menselijkheid<br \/>\nuitgegroeid door een bovenmenselijke intelligentie<\/p>\n<p>en weer in het leven geroepen.<br \/>\ndoor een eenling.<br \/>\ndie geen fratsen accepteert.<\/p>\n<p>te dwingen iets te doen, iets niet<br \/>\nte doen of te dulden.<\/p>\n<p>wat verlang ik naar dat iets<\/p>\n<p>als een hondje dat onvermoeid<br \/>\nin het gareel blijft lopen.<\/p>\n<p>nee, dat kun je niet zingen.<\/p>\n<p>ook ik niet,<br \/>\nmet mijn zware stem.<\/p>\n<p>Alfred Schaffer, uit: <a href=\"https:\/\/denboerderuiter.vrijeboeken.com\/book\/9789079875719-postuum-een-lofzang.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Postuum. Een lofzang<\/em>, Slibreeks 2016.<\/a><\/p>\n<\/div>\n<p>Alfred vertelt dat hij dit gedicht als een soort zelfportret ziet, maar dan wel een met een prominente rol voor wat er in zijn ogen onzegbaar is over zichzelf. De betekenis wordt door het gedicht op cruciale punten n\u00e9t buiten het bereik van de lezer gehouden, maar in die zin ook voor Alfred zelf.<\/p>\n<p>We wisselen anekdotes uit over gedichten. Ik heb het zelf ooit meegemaakt, die achteraf ineens informatie blijken te bevatten die de dichter op het moment van schrijven nog niet wist. Wie dat een al te esoterische opvatting vindt moet maar even zijn oren dicht houden als ik even later stel dat gedichten in feite een soort dromen zijn, maar ik vond het een mooi slotakkoord voor ons gesprek dat we eventjes en functioneel esoterisch konden zijn.<\/p>\n<p>Bovendien, in <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/de-poeziepodcast-tonnus-oosterhoff\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">de aflevering met Tonnus Oosterhoff<\/a> werd al vastgesteld dat het bovennatuurlijke deze podcast beduidend welgezind is. Gelukkig bereiken we ook nog wel het relativerende punt waarop Alfred zegt dat hij zich heel goed voor kan stellen dat buitenstaanders verzuchten:\u00a0<span lang=\"UZ-CYR\">\u2018<\/span>Waar m\u00e1ken die mensen zich druk om?<span lang=\"UZ-CYR\">\u2019<\/span><\/p>\n<p>In augustus ben ik met de Po\u00ebziepodcast live op het onvolprezen (en gratis) festival Zomerparkfeest in Venlo te bewonderen. U kunt de opname van de volgende aflevering bijwonen op 9 augustus aanstaande, in Venlo dus, en gratis dus. Mijn gast is dan Emma Crebolder. Mocht u er niet voor kiezen naar Venlo af te reizen bereikt mijn gesprek met Emma u eind augustus ook weer gewoon via de gebruikelijke kanalen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ik had het, dat geef ik eerlijk toe, niet zo gepland, maar de nieuwe aflevering van de Po\u00ebziepodcast is de perfecte overgang van het internationale uitstapje vorige maand naar de gewone gang van zaken. Mijn gast deze week, Alfred Schaffer, is weer gewoon een Nederlandse dichter, met wie ik in het Nederlands een lang gesprek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-399029","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Daan Doesborgh","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/399029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=399029"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/399029\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Daan Doesborgh","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=399029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=399029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}