
 {"id":398789,"date":"2018-08-04T03:00:50","date_gmt":"2018-08-04T01:00:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=398789"},"modified":"2018-08-02T13:18:19","modified_gmt":"2018-08-02T11:18:19","slug":"twee-vrouwen-en-een-baby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/twee-vrouwen-en-een-baby\/","title":{"rendered":"Twee moeders, een vader: hoe werkt het roze ouderschap in de praktijk?"},"content":{"rendered":"<p>Mijn vriendin probeert zwanger te worden. Van een van mijn beste vrienden. Het klinkt als een waargebeurde nachtmerrie, maar voor ons is het de bijzondere laatste stap in een lang proces.<\/p>\n<p>Anna en ik willen een kindje samen, al heel lang. Twee zelfs, als het even kan. Anna wil de eerste dragen; haar klok tikt sneller dan de mijne. Een onbekende donor lijkt ons niets. We willen weten wie de vader van ons kind is. En we willen dat het kind zijn vader leert kennen.<\/p>\n<p>Johan is al jaren een hele goede vriend. We zaten bij elkaar op de cr\u00e8che en op de middelbare school kruisten onze paden opnieuw. We beleefden avonturen in Chili, waar we in een koude woestijnnacht de deur van onze auto niet meer open kregen. We crosten baldadig door Nijmegen op een onverzekerde scooter, en later over het Amsterdamse Haarlemmerplein. Dwars door de fonteinen heen.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Zeg, waar we het laatst voor de grap over hadden, onze kinderwens zeg maar. Zou je daar eens serieus over na willen denken?\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Toch klopte mijn hart in mijn keel toen ik op een woensdagavond tegenover hem zat in een caf\u00e9 in Amsterdam. Trillende handen, zweet op het voorhoofd. Hoe vraag je je beste vriend of hij de vader van je kind wil worden? Ik wachtte tot een paar minuten voor sluitingstijd. \u2018Zeg, waar we het laatst voor de grap over hadden, onze kinderwens zeg maar. Zou je daar eens serieus over na willen denken?\u2019 Het bleef stil. Toen verscheen er een trotse lach. \u2018Ik voel me ontzettend vereerd dat jullie me vragen.\u2019 Gefronste wenkbrauwen. \u2018Jezus. Ik ben totaal van m\u2019n \u00e0 propos.\u2019<\/p>\n<p>Johan consulteerde zijn ouders, een paar vrienden, sprak met een vrouw die volgens eenzelfde constructie kinderen had gekregen en op een zonnige ochtend in Artis meldde hij ons dat hij open stond voor onze vraag.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-400163\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_bike_web-1280x1810.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_bike_web-320x453.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_bike_web-640x905.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_bike_web-1280x1810.jpg 1280w\" alt=\"lesbisch ouderschap\" width=\"1119\" height=\"1582\" \/><\/p>\n<h5>Co-ouderschapsverklaring of een donorovereenkomst?<\/h5>\n<p>We voerden gesprekken over Johans rol en stelden elkaar vragen waar we geen van drie\u00ebn meteen het antwoord op wisten. Worden Johan\u2019s ouders \u2018opa en oma\u2019? Komt Johans naam op het geboortekaartje? Gaan we hem inlichten als de bevalling begint? Mag hij naar Tokio emigreren als hij dat wenst of verwachten we continu\u00efteit in zijn contact met het kind?<\/p>\n<p>De jurist die ons begeleidde maande ons tot duidelijkheid toen we de afspraken voor het eerst op papier hadden gezet: \u2018Is dit een co-ouderschapsverklaring of een donorovereenkomst?\u2019 Goeie vraag. Ons oorspronkelijke uitgangspunt was: een kind moet weten wie zijn vader is. W\u00edj wilden de juridische ouders worden en de opvoeding doen. Dat was \u00f3\u00f3k het uitgangspunt van Johan: hij wilde ons helpen met onze kinderwens.<\/p>\n<blockquote><p>Toen Johan aangaf graag met Kerst tijd te willen doorbrengen met de kleine, voelde ik dat in mijn buik. Ho, dacht ik. Wij zijn toch de ouders?<\/p><\/blockquote>\n<p>Maar een \u2018kleine rol\u2019 in het leven van het kind vonden we alledrie al snel ook wel wat hebben. Gaandeweg de gesprekken werd die rol steeds iets groter. Dat voelde goed. Ik gun het ons kind, ik gun het Johan. Maar toen Johan aangaf graag met Kerst tijd te willen doorbrengen met de kleine, voelde ik dat in mijn buik. Ho, dacht ik. Wij zijn toch de ouders?<\/p>\n<p>Het was voor mij het startsein van een ingewikkeld proces. Ons kindje heeft straks een moeder die hem draagt en voedt. Het heeft een vader op wie hij lijkt. Maar: wie ben ik in dit verhaal?<\/p>\n<p>Er doemen angsten en dilemma\u2019s op. Hoe veel \u2018papa\u2019 gaat Johan worden? Wat als ik niets voor ons kind ga voelen? Wat als hij of zij zich niet verbonden gaat voelen met mij? Hoe belangrijk is dat eigenlijk: genetisch verwant zijn aan je kind? En hoe zal dat zijn, straks, als Anna zwanger is en ik niet?<\/p>\n<h5>Opgroeien in een veilig gezin<\/h5>\n<p>Ik besluit in gesprek te gaan met vrouwen die meer weten over roze ouderschap en de positie van de niet-biologische moeder in het bijzonder. Henny Bos is hoogleraar Sexual and Gender Diversity in Families and Youth aan de UvA en op haar kamer op de negende verdieping met een prachtig uitzicht over Amsterdam plaatsen we mijn zorgen in perspectief. \u2018Het maakt voor het welzijn van kinderen niet uit of ze biologisch aan beide ouders verwant zijn, dat zien we keer op keer in onderzoek,\u2019 zegt Bos. \u2018Wat uitmaakt, is of ze opgroeien in een veilig gezin, waar voldoende emotionele steun is en waar zo nu en dan grenzen worden gesteld.\u2019<\/p>\n<p>Sterker nog, vertelt de professor geanimeerd, kinderen die opgroeien bij lesbische stellen scoren op een aantal terreinen b\u00e9ter dan kinderen met een vader en een moeder. Zo blijkt uit een langlopend Amerikaans onderzoek van Nanette Gartrell, waaraan ook Bos haar medewerking verleent. Van dat verschil is nog geen sprake bij kinderen in de basisschoolleeftijd, maar zodra ze gaan puberen is de kans op \u2018externaliserende probleemgedragingen\u2019 (uitingen van agressief of limietoverschrijdend gedrag) bij kinderen van lesbische ouders minder groot. Ze hebben minder sociale en psychische problemen en hun zelfbeeld is positiever.<\/p>\n<blockquote><p>De niet-biologische moeder van een lesbisch stel heeft een betere band met haar kinderen dan de heteroseksuele vader, bleek uit onderzoek.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u2018Lesbische stellen kiezen heel bewust voor het ouderschap,\u2019 duidt Bos dit verschil. \u2018Ze moeten wel.\u2019 Dat zelfbewustzijn speelt door in de opvoeding. De hoogleraar waagt zich zelfs aan de uitspraak dat de aanwezigheid van een mannelijk rolmodel de mindere score van kinderen in heterogezinnen als het gaat om agressief gedrag mogelijk verklaart.<\/p>\n<p>Als klap op de vuurpijl stelt Henny Bos dat de niet-biologische moeder van een lesbisch stel een betere band met haar kinderen heeft dan de heteroseksuele vader, zoals bleek uit haar promotieonderzoek. Bos: \u2018Het gaat dan vooral om de\u00a0 emotionele betrokkenheid. Mannen in een heteroseksuele relatie werken vaker dan hun vrouwen en dat heeft invloed op de mate waarin ze emotioneel betrokken zijn. Niet-biologische moeders doen juist enorm hun best in de opvoeding, om koste wat kost laten zien dat ze goede moeders zijn.\u2019<\/p>\n<p>Hanneke Felten, projectleider Effectiviteit en Diversiteit van kennisinstituut Movisie, bestudeerde eveneens nationale en internationale literatuur. Ook zij kwam tot een optimistische conclusie. \u2018Opvallend is dat uit onderzoek blijkt dat jongetjes helemaal geen mannelijk rolmodel nodig hebben om zich gezond als man te kunnen ontwikkelen,\u2019 schrijft Felten op de website van Movisie. \u2018Het gaat om de kwaliteit van ouderschap en het lijkt weinig uit te maken of de ouder man, vrouw, homo of hetero is.\u2019<\/p>\n<p>Kinderen van lesbische (maar ook van homoseksuele) ouders kunnen w\u00e9l te maken krijgen met stigmatiseringen: \u2018Wie is nou je echte moeder?\u2019 Jongeren bij wie daar sprake van is, vertonen vaker probleemgedragingen, zegt Henny Bos. Maar nog altijd m\u00ednder vaak dan kinderen uit traditionele gezinnen.<\/p>\n<h5>Hoe het <em>voelt<\/em><\/h5>\n<p>Volgens de onderzoekers is het duidelijk: er is voor mij geen enkele reden tot zorg. Voor de ontwikkeling en het welzijn van mijn kind \u00e9n voor onze onderlinge band maakt het geen verschil of ik al dan niet genetisch heb bijgedragen aan zijn of haar conceptie.<\/p>\n<p>Maar dat is de wetenschap. Nu de praktijk. Ik wil weten hoe het <em>voelt<\/em>. Los van de statistieken en de gemiddelden: hoe ervaren andere \u2018meemoeders\u2019 de band met hun kind? Hoe beleefden zij de zwangerschap van hun partner? Hadden zij dezelfde angsten als ik?<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Toen Machteld beviel van onze eerste dochter, voelde ook ik meteen: dit is mijn kind.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Via via kom ik in contact met Lonne, die samen met haar partner Machteld twee dochters heeft. Machteld was zwanger van de eerste, Lonne van de tweede. Pim is de biologische vader van de meiden en hij komt regelmatig over de vloer. \u2018Toen Machteld beviel van onze eerste dochter, voelde ook ik meteen: dit is mijn kind,\u2019 zegt Lonne aan de keukentafel in Amsterdam Oost. \u2018Maar eerlijk gezegd was ik daar ook niet zo bang voor. Ik was vooral nieuwsgierig naar hoe het zou gaan voelen.\u2019<\/p>\n<p>Van jaloerse gevoelens tijdens de zwangerschap van haar vriendin had Lonne geen last. \u2018Vooral omdat het contact tussen ons drie\u00ebn zo gelijkwaardig was. Pim stelde zich bescheiden op en was steeds \u00f3\u00f3k ge\u00efnteresseerd in mij, niet alleen in Machteld. Het voelde echt als een driehoek.\u2019<\/p>\n<p>Over de frequentie van het contact had het drietal van tevoren bewust geen precieze afspraken gemaakt. \u2018Dat zouden we gewoon gaan zien.\u2019 Het contact tussen Pim en de kinderen is organisch gegroeid. \u2018Op een gegeven moment vroegen we of hij een keer langs wilde komen op vakantie. Dat ging heel goed. Nu komt hij ieder jaar op vakantie een weekje langs.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-400165\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_photos_web-1280x1810.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_photos_web-320x453.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_photos_web-640x905.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/VN_photos_web-1280x1810.jpg 1280w\" alt=\"lesbisch ouderschap\" width=\"1152\" height=\"1629\" \/><\/p>\n<h5>Een soort oom<\/h5>\n<p>In debatcentrum De Balie spreek ik af met Yora Rienstra, cabareti\u00e8re en moeder van twee. Samen met haar partner Kirsten kreeg ze anderhalf jaar geleden een zoon. Met haar ex-vrouw werd ze zes jaar geleden voor het eerst moeder, ook van een zoon. De donoren van de kinderen hebben beiden een rol op afstand (\u2018ze zijn een soort oom\u2019). En beide keren was Yora zelf niet zwanger.<\/p>\n<p>\u2018Ik vond het een vreselijk onzekere periode, bijna een soort van identiteitscrisis,\u2019 vertelt ze lachend over de eerste zwangerschap. \u2018Ik had al dat soort angsten ook allemaal. Wat nou als hij helemaal niet op mij lijkt? Wat nou als ik niks heb met dat kind? En wat is nou mijn functie, wie ben ik? Je bent niet de vader, maar ook niet zwanger. En je hebt geen enkel referentiekader. Het voelde als een soort van niemandsland.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Yora: \u2018In zekere zin is onze positie niet zoveel anders dan die van vaders. Ook zij kunnen niets doen tijdens de zwangerschap en moeten zoeken naar hun rol.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Ter voorbereiding zocht ze bevriende vaders op om ervaringen te delen. Dat hielp. Yora: \u2018In zekere zin is onze positie niet zoveel anders dan die van vaders. Ook zij kunnen niets doen tijdens de zwangerschap en moeten zoeken naar hun rol.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Maar,\u2019 merkt ze op, \u2018eigenlijk vind ik het gek dat we die vraag niet \u00f3\u00f3k stellen aan biologische moeders. Zij zijn misschien ook wel bang om niks te gaan voelen voor het kind of om er niks aan te vinden. Sterker nog: een biologische moeder voelt die druk misschien nog wel sterker. W\u00edj kunnen er tenminste nog met elkaar over praten en lachen.\u2019<\/p>\n<h5>Iets instinctiefs<\/h5>\n<p>Als ik Lonne vraag of ze een verschil voelt tussen haar oudste dochter en haar jongste (van wie ze zwanger was), blijft het heel even stil. \u2018Ja, ik denk het wel,\u2019 zegt ze dan. \u2018Absoluut niet in de mate waarin je van ze houdt. Maar van je biologische kind zie je meer dingen van jezelf terug. Van de ene kant is dat fijn omdat je sommige dingen beter kunt snappen. Maar het nadeel is dat je er minder rustig en objectief naar kunt kijken omdat het juist kan gaan om iets wat jou toch al extra raakt.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Het is ook iets instinctiefs,\u2019 gaat Lonne verder. \u2018Over mijn biologische dochter had ik na de geboorte soms gekke irrationele gedachten. Dan was ik bijvoorbeeld bang dat ik haar per ongeluk in het water zou laten vallen als ik op de kade liep. Dat had ik bij onze eerste niet.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Maar,\u2019 vraagt ze retorisch, \u2018is dat verschil zo erg?\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Ik krijg genoeg bevestiging van mijn zoon. Dit is gewoon zoals het is. Waarom zou ik daar niet naar luisteren?\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Yora vertelt dat ze soms door het gehuil van de baby doorsliep. \u2018Misschien is dat toch iets instinctiefs, want mijn vrouw was gelijk wakker.\u2019 Als Yora\u2019s oudste zoon ziek is en hij zich \u00e9cht beroerd voelt, kruipt hij liever weg bij zijn biologische moeder. \u2018Ik heb daar totaal geen moeite mee,\u2019 vertelt Yora. \u2018Ik krijg genoeg bevestiging van mijn zoon. Dit is gewoon zoals het is. Waarom zou ik daar niet naar luisteren?\u2019<\/p>\n<p>Lastiger is hoe de buitenwereld blijft wijzen op het verschil tussen de biologische en de niet-biologische moeder. Lonne: \u2018Toen ik zwanger was van onze tweede, zeiden mensen: \u2018Wat leuk, nu word je ook moeder\u2019. Yora moest dealen met opmerkingen als: \u2018Wat nobel dat jij ook voor hem blijft zorgen,\u2019 toen zij en haar ex-vrouw uit elkaar gingen.<\/p>\n<h5>Geprogrammeerd<\/h5>\n<p>Ik vraag Henny Bos waarom genetische afstamming zo\u2019n belangrijke factor is in opvattingen over wat (goed) ouderschap is. Waarom zelfs ik, progressieve idealist uit Amsterdam, mijzelf serieus de vraag stel wat ik ga voelen voor het kind voor wie ik vanaf dag \u00e9\u00e9n zal zorgen. \u2018Het is iets wat we vooral in Nederland erg belangrijk vinden,\u2019 zegt Bos. \u2018Net als het moederschap, ook dat is in Nederland heilig. Niet voor niets ligt het aantal keizersnedes in Nederland zo laag. Vrouwen vinden dat ze &#8220;op de natuurlijke manier&#8221; pijn moeten lijden voordat ze moeder mogen worden. Dat soort mythes speelt in andere landen veel minder. Het zit een beetje in onze cultuur.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u00a0Net zoals homoseksualiteit de grenzen van wat we \u2018gewoon\u2019 vinden langzaam heeft bijgeschaafd, zo zal ons denken over ouderschap stap voor stap veranderen.<\/p><\/blockquote>\n<p>Of je nou in God gelooft of in de evolutie: we zijn eeuwenlang geprogrammeerd met het geloof dat een biologische moeder en vader de beste ouders zijn en de beste constructie vormen voor een gezin. Je ziet het terug in films, in boeken, in de wereld om je heen. Net zoals homoseksualiteit de grenzen van wat we \u2018gewoon\u2019 vinden langzaam heeft bijgeschaafd, zo zal ons denken over ouderschap stap voor stap veranderen.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-400131\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/VN_baby_web_preview-640x905.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/VN_baby_web_preview-320x453.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/VN_baby_web_preview-640x905.jpg 640w\" alt=\"lesbisch ouderschap\" width=\"640\" height=\"905\" \/><\/p>\n<h5>Niemandsland<\/h5>\n<p>Anna stormt de slaapkamer binnen, ze heeft de stick ferm in haar hand. Is het nog niet te vroeg? \u2018Google zegt dat het kan.\u2019 De zoekmachine krijgt gelijk. De stick kleurt snel blauw. Er is geen twijfel over mogelijk: mijn vriendin is zwanger.<\/p>\n<p>Die eerste dagen voelen rozegekleurd. De stad lacht, de lucht voelt lichter. \u2018Eindelijk oma!\u2019 lacht mijn moeder als we mijn familie het nieuws vertellen. \u2018Och kind!\u2019 snift de moeder van Anna. Vrienden zijn voelbaar blij, het eerste moederdagkaartje ligt al in de bus.<\/p>\n<p>Maar Yora had gelijk toen ze sprak over niemandsland. De literatuur die ook onze woonkamer langzaam binnendruppelt, is zonder uitzondering gericht aan de zwangere vrouw \u2013 en voor aanstaande vaders is er het boek van Kluun. Als Anna en ik samen aan mensen vertellen dat we een kindje krijgen, gaan de eerste felicitaties naar mijn zwangere vriendin. Soms daalt het besef zelfs pas later in. \u2018En jij ook gefeliciteerd, natuurlijk\u2019. Een studievriendin uit Zwitserland vraagt ongemakkelijk: \u2018Word jij dan papa of mama?\u2019<\/p>\n<p>Als mijn moeder een groepje collega\u2019s trots vertelt dat Anna zwanger is, hoort ze: \u2018Oh, maar dan word jij dus geen echte oma\u2019. Na afloop van onze eerste voorlichtingsavond sta ik met de vaders in de keuken, de lege kopjes thee van onze vrouwen in de hand. Ik voel me met hen verbonden. Maar ook weer niet.<\/p>\n<p>Dat is soms eenzaam. Anderen weten niet precies hoe ze zich in deze tot mij moeten verhouden, maar ook ik ken mijn rol nog niet. En dat gebrek aan referentiekader maakt onzeker. Precies dat is waarom ik het soms voel, in mijn buik, als het gaat over Johans rol als vader, of over de betekenis van biologische verwantschap. Omdat ik mijn eigen rol niet ken. Omdat mijn moederschap nog niet tastbaar is.<\/p>\n<p>Ondertussen groeit de baby onverstoorbaar door. Als we thuiskomen van de eerste echo zijn we blij, <em>thrilled<\/em>, emotioneel. Alles is goed met de baby: het hartje klopt, het lijfje is zo groot als een boon. Anna pakt mijn hand en legt die op haar buik. \u2018Voel maar,\u2019 zegt ze.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5><strong>Roze gezinnen in Nederland<\/strong><\/h5>\n<p>Het is lastig om precieze cijfers te vinden over het aantal homoseksuele stellen met kinderen. In de Emancipatiemonitor 2016 schatten het CBS en het SCP dat twee procent van alle samenwonende homostellen kinderen in het huishouden heeft. Voor samenwonende lesbische stellen wordt dat percentage geschat op vijfentwintig procent.<\/p>\n<p>Navraag bij het CBS leert dat die schatting in absolute zin uitkomt op een kleine 74.000 samenwonende paren van hetzelfde geslacht. Het CBS schat dat 600 van de 41.000 homokoppels kinderen in het huishouden heeft: zo\u2019n anderhalf procent. Van de 32.000 lesbische stellen ligt het geschatte aantal op 8.000, ofwel vijfentwintig procent.<\/p>\n<h5><strong>Adoptie en erkenning<\/strong><\/h5>\n<p>Sinds 2014 hoeft de vrouwelijke partner van de biologische moeder haar kind niet meer te adopteren. Als zij met haar partner getrouwd is of zij een geregistreerd partnerschap hebben, wordt de niet-biologische moeder automatisch juridisch ouder van het kind. Dit geldt echter alleen indien er sprake is van een onbekende donor.<\/p>\n<p>Als een bekende donor de biologische vader is, kan de duomoeder het kind erkennen. Toch wordt adoptie in deze nog vaak geadviseerd omdat die rechtsvorm in het buitenland beter wordt erkend. Bovendien schept adoptie ook in Nederland meer helderheid over de positie van zowel de niet-biologische moeder als de donor. Die laatste doet afstand van zijn juridische rechten en plichten als vader.<\/p>\n<h5><strong>Meerouderschap en de Commissie Herijking Ouderschap<\/strong><\/h5>\n<p>Belangenorganisatie COC en stichting Meer dan Gewenst pleiten al jaren voor een meerouderschapsregeling om ook andere vormen van (roze) ouderschap goed te regelen bij wet. Het gaat dan bijvoorbeeld om constructies waarbij het kind wordt opgevoed door een lesbisch stel en een homostel, of door twee moeders en \u00e9\u00e9n vader. Maar ook samengestelde (hetero)gezinnen zijn gebaat bij een goede meerouderschapsregeling.<\/p>\n<p>Op verzoek van de Eerste Kamerfractie van de SP werd in 2014 door toenmalig staatssecretaris Fred Teeven de Staatscommissie Herijking Ouderschap ingesteld. In 2016 adviseerde de Commissie het Kabinet in haar rapport om zowel meervoudig ouderschap en \u2013gezag als draagmoederschap beter bij wet te regelen. De Commissie adviseert een maximum van vier juridische ouders voor een kind, op ten hoogste twee woonadressen. Bij voorkeur worden hierover v\u00f3\u00f3r de geboorte afspraken gemaakt. Niet alleen de geboortemoeder en de personen met wie het kind een genetische band zal hebben komen in aanmerking voor het juridisch ouderschap: de meerouderschapsregeling moet ook voor hun partners gaan gelden.<\/p>\n<p>Ook met betrekking tot draagmoederschap moet er volgens de Staatscommissie een zorgvuldige wettelijke regeling komen. Nu gaan wensouders nog te vaak naar het buitenland: een juridisch complexe stap die wensouders bovendien veel geld kost. Nieuwe wetgeving op dit gebied zou het niet alleen voor homoparen makkelijker maken een (genetisch eigen) kind te krijgen, maar ook voor vrouwen van wie bijvoorbeeld de baarmoeder is verwijderd of voor wie een zwangerschap medisch gezien te risicovol is.<\/p>\n<p>In 2017 werd in aanloop naar de verkiezingen en op initiatief van het COC het Roze Stembusakkoord gesloten. Daarin beloofden acht partijen dat een meerouderschapsregeling er op korte termijn zou moeten komen. In maart van dit jaar echter besloot staatssecretaris Sander Dekker nog eens een jaar uit te trekken voor extra onderzoek. Op z\u2019n vroegst in maart 2019 komt de staatssecretaris met een voorstel.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mijn vriendin probeert zwanger te worden. Van een van mijn beste vrienden. Het klinkt als een waargebeurde nachtmerrie, maar voor ons is het de bijzondere laatste stap in een lang proces. Anna en ik willen een kindje samen, al heel lang. Twee zelfs, als het even kan. Anna wil de eerste dragen; haar klok tikt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-398789","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Sonja Alferink","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/398789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=398789"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/398789\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sonja Alferink","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=398789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=398789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}