{"id":398637,"date":"2018-07-21T03:00:09","date_gmt":"2018-07-21T01:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=398637"},"modified":"2018-07-23T12:28:24","modified_gmt":"2018-07-23T10:28:24","slug":"prep-hiv-nederland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/prep-hiv-nederland\/","title":{"rendered":"De jarenlange emancipatiestrijd voor anti-hiv-middel PrEP"},"content":{"rendered":"

Het klinkt als een film, en dat is het eigenlijk ook. \u2018Het was net Dallas Buyers Club,<\/em>\u2019 zegt Richard Keldoulis, eigenaar van fetisjclub Club Church.<\/p>\n

De film Dallas Buyers Club<\/em> vertelt het waargebeurde verhaal van Ron Woodroof uit Texas. Begin jaren tachtig krijgt hij aids. Als hij hoort van een aidsremmer die in Amerika nog niet is goedgekeurd, besluit hij een ondergrondse medicijnhandel op te zetten.<\/p>\n

In de film noemt het smokkelnetwerk zich Dallas Buyers Club, in Nederland heet het PrEP Shop Boys.\u00a0In 2017 haalden de PrEP Shop Boys voor honderden mannen het ‘wondermiddel’ PrEP uit Thailand en Zuid-Afrika, omdat PrEP in Nederland nog onbetaalbaar was. Een omgekeerde wereld, beseffen sommigen. In de jaren negentig gingen ze nog naar Afrika om aidsremmers te brengen. Keldoulis: ‘Ze deden iets wat belangrijk was, al was het misschien illegaal.’ <\/b>Deze maand werd bekend: het wordt (eindelijk) vergoed.<\/p>\n

550 euro per maand vroeg farmaceut Gilead voor PrEP-medicijn Truvada, waar het een patent op had. In het buitenland was generieke PrEP al te koop voor enkele tientallen euro\u2019s per maand.<\/p><\/blockquote>\n

PrEP was in Nederland nog onbetaalbaar: zo\u2019n 550 euro per maand. Dat vroeg farmaceut Gilead voor PrEP-medicijn Truvada, waar het een patent op had. Maar in het buitenland was generieke PrEP al te koop voor enkele tientallen euro\u2019s per maand.<\/p>\n

Stapels ongebruikte condooms<\/h5>\n

Al sinds 2010 is bekend dat PrEP een hiv-infectie kan voorkomen. Maar anno 2018 krijgen nog steeds twee Nederlanders per dag te horen dat ze hiv hebben, zo\u2019n achthonderd per jaar.<\/p>\n

Andere landen hebben al besloten PrEP te vergoeden. In Frankrijk, Noorwegen, Wales en Schotland zijn de medicijnen gratis, in Belgi\u00eb kosten ze zo\u2019n twaalf euro per maand. In de VS, Canada, Australi\u00eb, Isra\u00ebl, Zuid-Afrika, Kenia, Peru, Brazili\u00eb en Thailand wordt PrEP geheel of gedeeltelijk vergoed.<\/p>\n

\"\"
Rapper Eazy-E overleed in 1995 aan de gevolgen van aids. Foto: LGI\/Getty Images<\/figcaption><\/figure>\n

Maar in Nederland bleef het stil. Tot afgelopen 10 juli, toen VVD-minister Bruno Bruins van Medische Zorg aankondigde PrEP grotendeels te gaan vergoeden voor met name mannen die seks hebben met mannen.<\/p>\n

Waarom duurde het zo lang? Het antwoord ligt ergens tussen Bangkok en een land dat zijn voortrekkersrol in aidsbestrijding lijkt te zijn vergeten. En stapels, stapels ongebruikte condooms.<\/p>\n

2012<\/strong><\/h5>\n

Je kunt toch gewoon een condoom gebruiken? Huisartsen, politici, journalisten, ja, zelfs homo\u2019s en de directeur van het Aidsfonds hebben zich de afgelopen jaren massaal afgevraagd: w\u00e1\u00e1rom doen jullie het niet gewoon veilig?<\/p>\n

\u2018Joep Lange maakte het heel simpel. Hij zei: \u201cAlles wat er is om hiv te bestrijden, wil je kunnen inzetten.\u201d Dat dat nu nog steeds niet kan, is bedroevend.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Het was nota bene Antony Oomen zelf, die later de actiegroep PrEPnu zou oprichten, die zich dat in 2012 hardop afvroeg. In 2012 dronk hij samen met zijn goede vriend Joep Lange<\/a> een biertje in caf\u00e9 Wildschut in Amsterdam. Lange, hoogleraar infectieziekten, stond op dat moment wereldwijd bekend als d\u00e9 aidsdeskundige. Al in 2011 pleitte hij in Schorer Magazine<\/em>, een tijdschrift over homoseksualiteit en gezondheid, voor het inzetten van PrEP als hiv-preventiemiddel. Op een conferentie in Bangkok in 2012 noemde hij het in een debat \u2018onethisch om mensen die risico lopen op hiv een effectief preventiemiddel te onthouden\u2019. Niet wetende dat dat nog zeker zes jaar en zesduizend hiv-diagnoses zou duren.<\/p>\n

\u2018Laat die mensen eerst condooms gebruiken,\u2019 zei Oomen op het terras van Wildschut. Maar hij liet zich gemakkelijk overtuigen door Lange. \u2018Joep maakte het heel simpel,\u2019 zegt Oomen nu. \u2018Hij zei: \u201cAlles wat er is om hiv te bestrijden, wil je kunnen inzetten.\u201d Dat dat nu nog steeds niet kan, is bedroevend.\u2019<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Zes jaar na de MH17-ramp: een eerbetoon aan slachtoffer Joep Lange, door zijn zoon Max<\/span>4 april 2018<\/span><\/span><\/a>\n

Onbeschermd contact<\/h5>\n

Joep Lange overleed op 17 juli 2014 op weg naar een aidsconferentie in Australi\u00eb, aan boord van vlucht MH17. \u2018Als hij er nog was geweest, was PrEP allang ingevoerd,\u2019 denkt Oomen. \u2018Hij had zoveel connecties, zoveel invloed. Hij had toegang tot het hoogste niveau.\u2019<\/p>\n

In 2010 bleek dat PrEP de kans op hiv met 44 procent verlaagt vergeleken met de groep die een placebo slikte. Die doorbraak leek net op tijd te komen; in 2010 was het aantal nieuwe diagnoses in Nederland al jaren boven de 1.200, twee keer zo hoog als eind jaren negentig.<\/p>\n

Wie is er niet ooit een condoom \u2018vergeten\u2019? Je bent dronken, verliefd, of gewoon geil. Condooms scheuren, glijden af.<\/p><\/blockquote>\n

Volgens de Stichting HIV Monitoring was die stijging \u2018waarschijnlijk\u2019 te verklaren door meer onbeschermd seksueel anaal contact. Twee derde van het aantal nieuwe infecties trof mannen die seks hebben met mannen.\u00a0De oplossing leek simpel: het condoomgebruik moest omhoog.<\/p>\n

Onzin, zeiden PrEP-voorstanders. Wie is er niet ooit een condoom \u2018vergeten\u2019? Je bent dronken, verliefd, of gewoon geil. Condooms scheuren, glijden af. En aan te weinig voorlichting kon het moeilijk meer liggen.<\/p>\n

Nieuw gereedschap<\/h5>\n

Ooit waren condooms een zegen voor de homomannen die vrienden en partners zagen bezwijken aan een mysterieuze en gestigmatiseerde ziekte. Maar, zoals de Amerikaanse activist Peter Staley vorige maand twitterde: \u2018This \u201ccondoms always\u201d culture had more leaks from day one than my stack of expired condoms.\u2019<\/p>\n

Van de mensen met hiv vormt de groep die dat niet weet het grootste gevaar.<\/p><\/blockquote>\n

Van de mensen met hiv vormt de groep die dat niet weet het grootste gevaar. Dat zijn er in Nederland zo\u2019n 2.600, ofwel elf procent van de ge\u00efnfecteerden. Zij houden de epidemie in stand. \u2018We hebben een nieuw gereedschap nodig,\u2019 zegt Oomen. \u2018Via de andere kant.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik ben dertig jaar bang geweest voor hiv,\u2019 zegt Richard Keldoulis. Hij kwam in 1984, aan het begin van de aidsepidemie, uit de kast in zijn geboorteland Australi\u00eb. Zijn eerste vriend had hiv.\u00a0Toen hij begon met het slikken van PrEP was de angst meteen weg. \u2018Ik had nooit gedacht dat ik dat nog zou meemaken,\u2019 zegt hij. \u2018Het was altijd \u201cover tien jaar, over n\u00f3g tien jaar. PrEP is dat laatste zetje.\u2019 Zijn alterego Jennifer Hopelezz zet zich nu in voor de vergoeding van PrEP.<\/p>\n

Toen de Amerikaanse gezondheidsorganisatie FDA in 2012 PrEP goedkeurde, leek een hiv-loze wereld binnen handbereik.\u00a0De werkelijkheid bleek weerbarstiger.<\/p>\n

\"\"
Kunstenaar Keith Haring overleed in 1990 aan de gevolgen van aids. Foto: Nick Elgar\/Corbis\/Getty Images<\/figcaption><\/figure>\n
<\/div>\n
2013<\/strong><\/h5>\n

Begin 2013 vroeg Maria Prins bij de GGD Amsterdam geld aan voor onderzoek naar PrEP. Als hoogleraar Publieke Gezondheid bestudeert ze de epidemiologie van infectieziekten. Al in 2011 pleitte ze in haar oratie voor meer PrEP-onderzoek. \u2018Het aantal hiv-infecties daalde maar niet. Er moest wat gebeuren.\u2019<\/p>\n

Ze stuitte op weinig draagvlak. De manier waarop haar aanvraag werd afgewezen, vond ze \u2018heel frustrerend\u2019. Er was wel genoeg aandacht voor hiv-bestrijding, vonden haar collega\u2019s. En, zeiden ze: mensen kunnen toch gewoon condooms gebruiken?<\/p>\n

Prins zocht het hogerop en betrok de medisch directeur van de GGD, Han Fennema, erbij. Hij liet onderzoeken hoe de hiv-epidemie in Amsterdam kon worden aangepakt. In zijn eindrapport pleitte Frits van Griensven, voortrekker van hiv-preventieonderzoek in Thailand, eind 2013 voor een onderzoeksproject door de GGD waarin PrEP beschikbaar zou worden gesteld aan mannen die seks hebben met mannen.<\/p>\n

Hoe trouw slikken deelnemers PrEP? Hoe lang? En gaan ze minder condooms gebruiken?<\/p><\/blockquote>\n

In 2014 mochten ze eindelijk van start. Hun onderzoek AMPrEP zou het eerste grote demonstratieproject van Europa worden. Niet zozeer de effectiviteit van PrEP werd onderzocht, die was allang aangetoond, maar de dagelijkse praktijk. Hoe trouw slikken deelnemers PrEP? Hoe lang? En gaan ze minder condooms gebruiken?<\/p>\n

Ze sloten een deal met farmaceut Gilead om gratis PrEP te verstrekken in een driejarige proef, vanaf 2015. \u2018Tegen die tijd zou het wel vergoed zijn, dachten we.\u2019 Ze hadden budget voor 376 man. Er meldden zich 870 mannen aan.<\/p>\n

2014<\/strong><\/h5>\n

Oomen was de PrEP-discussie toen al moe. Toen hij in 2014 de directeur van de internationale organisatie Aids Healthcare Foundation PrEP een \u2018partydrug\u2019 hoorde noemen, klom hij in de pen. Hij schreef op zijn blog: \u2018Daar rijst het beeld op van de homo die hiv-remmers slikt als partydrug (liefst in combinatie met GHB, XTC en coke) om als \u2018Truvada-hoer\u2019 al barebackend van party naar party te flierefluiten.\u2019<\/p>\n

En: \u2018Binnenkort open ik in de Jordaan dan maar een winkeltje. […] En onder de toonbank, maar dat is nog geheim, ga ik tegen kostprijs generieke Truvada verhandelen, ge\u00efmporteerd uit India. Niet verder vertellen graag. Later meer.\u2019<\/p>\n

Het was bedoeld als grap.<\/p>\n

\"\"
Balletdanser Rudolf Nureyev overleed in 1993 aan de gevolgen van aids. Foto:\u00a0Lebrecht Music + Arts\/HH<\/figcaption><\/figure>\n
<\/div>\n
2015<\/strong><\/h5>\n

Intussen groeide het bewijs. In februari 2015 publiceerden de studies Proud (Verenigd Koninkrijk) en Ipergay (Frankrijk) op exact dezelfde dag exact dezelfde resultaten: PrEP verlaagt de kans op hiv met 86 procent. Een flinke stijging vergeleken met de 44 procent van vijf jaar eerder, maar toen bleken veel proefpersonen de pillen niet trouw te slikken. Trouwe PrEP-gebruikers zouden wel eens 99 procent minder risico kunnen lopen op hiv.<\/p>\n

Frankrijk besloot dat jaar nog PrEP te vergoeden, als eerste land na de VS.<\/p>\n

Die zomer bereikte PrEP voor het eerst de politiek. Tijdens de Amsterdam Gay Pride organiseerde D66 in hun stamcaf\u00e9 P96 aan de Prinsengracht een avond over het \u2018taboe rond hiv\u2019. Maar al snel ging het alleen maar over PrEP.<\/p>\n

Pia Dijkstra was in eerste instantie geen voorstander. Maar een jaar later was ze uitgegroeid tot \u2018de held\u2019 van de PrEP-beweging.<\/p><\/blockquote>\n

Het Amsterdamse raadslid Jan-Bert Vroege leidde de avond. \u2018Voor het eerst werd ik geconfronteerd met PrEP,\u2019 zegt Vroege nu. Het bleek een sleutelmoment. Later dat jaar bracht hij PrEP ter sprake in de landelijke D66-fractie. Daar zat ook Pia Dijkstra bij. Zij houdt zich in de Tweede Kamer bezig met medisch-ethische kwesties en was in eerste instantie geen voorstander. Maar een jaar later was Dijkstra uitgegroeid tot \u2018de held\u2019 van de PrEP-beweging.<\/p>\n

De dag na de avond in P96 verscheen op het rechtse opinieblog The Post Online een verslag van de bijeenkomst: \u2018Onveilige anale seks moet kunnen en u moet dat betalen<\/a>.\u2019<\/p>\n

Overtuigd van het preventiemiddel<\/h5>\n

De lobby voor PrEP was toen nog helemaal niet op gang gekomen. Antony Oomen moest eind 2015 de directeur van Soa Aids Nederland en het Aidsfonds, Louise van Deth, overtuigen van het belang van PrEP. \u2018Ik vroeg Antony: waarom kunnen ze geen condooms gebruiken?\u2019 vertelt Van Deth op haar werkkamer aan de Keizersgracht. Binnen vijf minuten had Antony haar overtuigd van het preventiemiddel. \u2018De effectiviteit was domweg onomstotelijk.\u2019<\/p>\n

In haar nieuwjaarsspeech nam Van Deth voor het eerst publiekelijk stelling: in 2016 zou PrEP breed beschikbaar moeten komen. Ze verklaarde de lobby voor geopend.<\/p>\n

Oomen had intussen mensen om zich heen verzameld. In december kwamen ze met een man of twintig bij elkaar in de Schreierstoren, de enige bewaard gebleven verdedigingstoren in Amsterdam, tegenover Centraal Station. De activisten bedachten een naam, PrEPnu, en sommigen zagen wel wat in Oomens \u2018winkeltje\u2019 in de Jordaan.<\/p>\n

2016<\/strong><\/h5>\n

In april 2016 was Pia Dijkstra de eerste die Kamervragen stelde over PrEP. Is het u eigenlijk wel bekend dat de effectiviteit van PrEP al is aangetoond, wilde ze weten van VVD-minister Schippers van Volksgezondheid. Dat andere landen het vergoeden? Dat farmaceut Gilead 7.000 euro per jaar rekent?<\/p>\n

De minister vond het nog \u2018te vroeg\u2019 om daarover iets te zeggen. Ze wachtte liever, \u2018conform de Geneesmiddelenwet\u2019, op de registratie van Truvada bij het Europese Medicijnagentschap EMA als preventiepil. Truvada werd toen al vergoed in de basisverzekering bij de behandeling van hiv-infecties.<\/p>\n

Maar toen het EMA die zomer PrEP ook als preventiemiddel goedkeurde, verduidelijkte Schippers al snel dat dat niet betekende dat Truvada ook als preventiemiddel zou worden vergoed. Schippers wilde eerst advies van de Gezondheidsraad. Daarmee schoof ze een beslissing over de vergoeding van een hiv-preventiepil in \u00e9\u00e9n klap anderhalf jaar voor zich uit.<\/p>\n

De gevolgen van dat uitstel werden niet lang daarna pijnlijk duidelijk. \u2018Ik zit hier namens twee jongens.\u2019 Hiv-consulent Loek Elsenburg was uitgenodigd op een debatavond over PrEP in De Balie in Amsterdam. Het was 30 september 2016. Iets meer dan een jaar geleden werden de jongens uitgeloot bij het AMPrEP-onderzoek. Nu, vertelde Elsenburg, hebben ze hiv. \u2018Ze voldeden helemaal aan het profiel. Ze waren zich heel goed bewust van hun risicogedrag.\u2019
\n\u2018Waarom zijn ze afgewezen?\u2019, vroeg dagvoorzitter Femke Halsema. \u2018De studie zat vol,\u2019 zei Elsenburg.<\/p>\n

\u2018Als heteromannen PrEP nodig hadden gehad, had het allang in het pakket gezeten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Vijf meter verder luisterden Tweede Kamerleden Linda Voortman (GroenLinks) en Pia Dijkstra (D66) naar zijn verhaal \u2013 andere politici wilden of konden niet komen.<\/p>\n

Mediawetenschapper Linda Duits maakte de vergelijking met de pil: \u2018Ik ben een cisgender heterovrouw. Daarom geniet ik allerlei privileges. Zo mag ik van de overheid gewoon onbeschermde seks hebben. We worden nooit aangesproken als lustige sletten, ook al zijn we dat soms wel.\u2019 De samenleving betaalt zelfs zodat zij niet ongewenst zwanger wordt. De anticonceptiepil is tot 21 jaar gratis, daarna is die aanvullend te verzekeren. Voor die verworvenheid was Duits de feministen van de tweede golf \u2018erg dankbaar\u2019: \u2018Al was het hen niet gelukt zonder de steun van heteromannen. Ik denk dat hun steun wel iets te maken heeft met het feit dat zij dankzij die pil ook lekker vrij kunnen penetreren en tijdens het zingen in de kerk kunnen blijven. Wat is het leven toch heerlijk als je de norm bent!\u2019<\/p>\n

\"\"
Afrobeat-grondlegger Fela Kuti overleed in 1997 aan de gevolgen van aids. Foto: Leemage\/HH<\/figcaption><\/figure>\n

Halsema voegde daar lachend aan toe: \u2018Als heteromannen PrEP nodig hadden gehad, had het allang in het pakket gezeten.\u2019 Applaus.<\/p>\n

Voortman en Dijkstra waren \u2018geschokt\u2019, zeiden ze die avond. Van het verhaal van de hiv-consulent, van homomannen die altijd bang zijn hiv te krijgen, en van een man die vertelde dat hij door de overheid gedwongen wordt PrEP online te bestellen. Voortman was stellig: \u2018Dat informele gebruik, dat moeten we echt voorkomen.\u2019<\/p>\n

Is het wel een collectief belang?<\/h5>\n

Ze deden hun best: amper twee maanden later vroegen ze drie miljoen euro aan Schippers zodat meer mensen toegang zouden krijgen tot PrEP. Schippers raadde de Kamer aan tegen te stemmen. Er was meer onderzoek nodig, vond ze, en ze had dat aan de Gezondheidsraad gevraagd. Hoeveel hiv-infecties kan PrEP precies voorkomen? Is het wel een collectief belang? Moet de overheid het vergoeden? En wat kost dat de samenleving eigenlijk? Bovendien: hebben PrEP-gebruikers niet meer onveilige seks?<\/p>\n

In december stemden 128 van de 150 Kamerleden tegen.<\/p>\n

\u2018De stap naar de Gezondheidsraad had ze niet hoeven maken,\u2019 zegt Van Deth van het Aidsfonds nu. \u2018Het bewijs lag er al.\u2019<\/p>\n

Een groep Amsterdamse homomannen besloot niet meer te wachten op de politiek. PrEP ging ondergronds.<\/p><\/blockquote>\n

Zo berekende het Erasmus MC dat het vergoeden van PrEP, \u00f3\u00f3k bij 550 euro per potje, kosteneffectief is. Als de kosten 40 procent dalen levert het zelfs de samenleving geld op. E\u00e9n hiv-infectie kost namelijk al gauw zo\u2019n 500.000 euro, wat wordt vergoed.<\/p>\n

Ook de eerste resultaten van de AMPrEP-studie waren al bekend: het condoomgebruik onder PrEP-gebruikers daalde weliswaar, maar het aantal soa\u2019s steeg niet. \u2018Waarschijnlijk omdat soa\u2019s in de proef eerder opgespoord, behandeld en dus niet verder verspreid kunnen worden,\u2019 zegt projectleider Elske Hoornenborg. PrEP-gebruikers moeten zich vier keer per jaar laten testen.<\/p>\n

Toch schreef Schippers: \u2018Het condoom is en blijft nog steeds de standaard in de hiv-bestrijding, het is beschikbaar voor een lage prijs, en er wordt niet alleen hiv mee voorkomen, maar ook andere soa\u2019s.\u2019<\/p>\n

Een groep Amsterdamse homomannen besloot niet meer te wachten op de politiek. PrEP ging ondergronds.<\/p>\n

<\/div>\n
2017<\/strong><\/h5>\n

\u2018Via de site van PrEPnu werd ons maar \u00e9\u00e9n vraag gesteld: hoe kom ik aan PrEP?\u2019 zegt PrEPnu-oprichter Oomen. \u2018Ik was het zat om te zeggen: je komt niet aan PrEP. Toen dacht ik: we moeten het gaan halen.\u2019<\/p>\n

PrEPnu tuigde een netwerk op. Het legde via via contact met een dokter van de Silom Pulse-kliniek in Bangkok, die \u2018Dokter Deyn\u2019 wordt genoemd, en met een arts in Zuid-Afrika. Zij wilden best goedkope PrEP voorschrijven aan Nederlandse mannen. Die moesten dan wel opgehaald worden, want medicijnen op de post doen mag niet.<\/p>\n

Aidsfonds liet juridisch uitzoeken dat iemand maximaal driehonderd pillen, ofwel tien potjes, legaal mee naar Nederland kan nemen.<\/p><\/blockquote>\n

Mannen die in Thailand of Zuid-Afrika op vakantie waren, haalden de pillen op in de kliniek. Ook cabinepersoneel van verschillende luchtvaartmaatschappijen en een piloot nemen pillen mee terug. Club Church-eigenaar Richard Keldoulis ging zelf zijn pillen halen: hij stopte een paar keer in Bangkok onderweg naar of van zijn thuisland Australi\u00eb.<\/p>\n

Aidsfonds liet juridisch uitzoeken dat iemand maximaal driehonderd pillen, ofwel tien potjes, legaal mee naar Nederland kan nemen. Voor eigen gebruik. Daarboven word je verdacht van (illegale) medicijnhandel.<\/p>\n

Voor de zekerheid nam Oomen een gerenommeerd advocatenkantoor uit Amsterdam in de arm voor als iemand in de problemen zou komen. Al had hij een proefproces niet per se erg gevonden.<\/p>\n

\"\"
Acteur Rock Hudson overleed in 1985 aan de gevolgen van aids. Foto:\u00a0Photo 12\/HH<\/figcaption><\/figure>\n
PrEP Shop Boys<\/h5>\n

Niet iedereen was het eens met deze actie. Artsen en verpleegkundigen die namens PrEPnu voorlichting gaven, wilden en konden er niet mee geassocieerd worden. Hun BIG-registratie mocht niet in gevaar komen. Het koeriersnetwerk werd daarom al gauw losgekoppeld en ging zelfstandig verder onder de naam PrEP Shop Boys.<\/p>\n

In anderhalf jaar hebben de PrEP Shop Boys ruim tweehonderd mannen aan betaalbare PrEP geholpen. De mannen haalden de pillen bij de activisten thuis op. \u2018Heel vervreemdend,\u2019 zegt Oomen. \u2018Gingen we in de jaren negentig naar Afrika om aidsremmers te brengen, nu tuigen we hier hiv-preventie op met pillen uit Afrika en Thailand.\u2019<\/p>\n

Volgens Oomen was hun verstrekking veilig en verantwoord. \u2018Klanten\u2019 moesten kunnen aantonen dat ze hiv-negatief waren. Als hiv-positieve personen PrEP slikken zonder andere hiv-remmers, kan het virus resistent worden. Voor sommigen komt de hulp te laat. Oomen: \u2018In het begin hebben we vijf nieuwe hiv-infecties aan het licht gebracht.\u2019<\/p>\n

Inmiddels is door het verlopen van het patent de prijs van PrEP gekelderd van 536 naar 48 euro per maand. Maar ook dat is voor veel mannen nog een flink bedrag, zegt Oomen. In het buitenland kost het de helft.<\/p>\n

PrEP is mainstream<\/h5>\n

\u2018Hoe is het mogelijk dat we zulke gezondheidsrisico\u2019s accepteren?\u2019 vroeg Femke Roosma, fractievoorzitter van GroenLinks in Amsterdam, zich af toen ze begin februari 2017 midden in Club Church stond. Er was een avond over PrEP en het stond bomvol. Ook D66-raadslid Jan-Bert Vroege was aanwezig. Hij was verbluft door de opkomst. \u2018Anderhalf jaar geleden stond ik in P96 nog voor een niche, dacht ik. Nu besefte ik: PrEP is mainstream geworden.\u2019<\/p>\n

Enkele maanden later dienden Roosma en Vroege een voorstel in bij de gemeenteraad van Amsterdam om naast de AMPrEP-studie nog eens driehonderd mannen te kunnen voorzien van PrEP-zorg. Het plan kost 375.000 euro. De raad stemde, na een korte interne discussie bij het CDA, unaniem voor.<\/p>\n

De hoofdstedelijke voortvarendheid is landelijk niet bepaald terug te zien. Pas in juni, een jaar nadat Schippers onderzoek van de Gezondheidsraad beloofde, werd een onderzoekscommissie ge\u00efnstalleerd. In december werd opnieuw een voorstel tot uitbreiding van de PrEP-zorg van GroenLinks en D66 weggestemd. De minister wilde wachten op het advies van de Gezondheidsraad. De discussie is doodgeslagen.<\/p>\n

2018<\/strong><\/h5>\n

Op 27 maart verscheen het langverwachte rapport van de Gezondheidsraad. Dat was bijzonder positief en glashelder: de overheid zou PrEP moeten aanbieden aan de hoogrisicogroep mannen die seks hebben met mannen. Die zorg noemde de raad zelfs \u2018urgent\u2019, omdat de prijsdaling van PrEP ertoe kan leiden dat mensen het middel \u2018zonder goede medische begeleiding\u2019 gaan gebruiken.<\/p>\n

Maar VVD-minister Bruno Bruins van Medische Zorg vroeg drie maanden reactietijd. Een jaar eerder nog beloofde Bruins\u2019 partijleider Halbe Zijlstra tijdens het COC Verkiezingsdebat \u2018als eerste\u2019 voor PrEP-vergoeding te stemmen als de Gezondheidsraad dat zou adviseren.<\/p>\n

\u2018Bijzonder irritant,\u2019 zegt hoogleraar Maria Prins van GGD Amsterdam. \u2018In de jaren tachtig gaven we zonder problemen schone naalden, spuiten en methadon aan hero\u00efnegebruikers. Toen was Nederland wel vooruitstrevend in de hiv-aanpak. Die voortrekkersrol zijn we kwijtgeraakt.\u2019<\/p>\n

Intussen zijn gemeentes en GGD\u2019s zelf al aan de slag gegaan. Utrecht startte een proef met het financieren van PrEP-zorg aan 66 mannen. Bij lokale GGD\u2019en zijn tientallen mannen al in behandeling genomen, en wachtlijsten ontstaan.<\/p>\n

Persoonlijke verantwoordelijkheid<\/h5>\n

Op 10 juli kwam dan eindelijk de kabinetsreactie: Bruins volgt het advies van de Gezondheidsraad grotendeels op. Alleen vergoeden<\/em>, daar wil de minister nog niet aan. Hij wil PrEP vanaf 2019 in \u2018een onderzoekssetting van vijf jaar\u2019 bij vijf tot zeven GGD\u2019en verstrekken aan voornamelijk mannen die seks hebben met mannen. Daarna volgt evaluatie. Bruins vraagt wel een eigen bijdrage van 12 euro per dertig pillen, net als in Belgi\u00eb en Australi\u00eb, \u2018omdat het voork\u00f3men van een hiv-infectie ook een persoonlijke verantwoordelijkheid is\u2019.<\/p>\n

Bruins gaat ervan uit dat 6.500 mannen gebruik gaan maken van de regeling. Hij hoopt 250 hiv-infecties per jaar te voorkomen.<\/p>\n

\"\"
Queen-zanger Freddie Mercury overleed in 1991 aan de gevolgen van aids. Foto: Hollandse Hoogte \/ REX by Shutterstock<\/figcaption><\/figure>\n

Aidsfonds-Soa Aids Nederland is \u2018bijzonder blij\u2019, maar het mist de urgentie die de Gezondheidsraad noemde. Waarom wachten tot 2019? De sector is al drie jaar bezig geweest met de voorbereidingen. Er is een behandelrichtlijn, GGD\u2019en en huisartsen zijn getraind en de doelgroep is ge\u00efnformeerd, j\u00faist om niet langer te hoeven wachten als de minister met een besluit komt.<\/p>\n

Oomen vindt het \u2018een beschamend weinig ambitieus, niet-betrokken bekrompen beleidsvoorstel\u2019: \u2018In 2019 zijn we weer vierhonderd infecties verder.\u2019<\/p>\n

Recht op seksuele vrijheid<\/h5>\n

Dat de vergoeding van PrEP zo lang heeft geduurd, getuigt van een gebrek aan emancipatie, zegt Sebastiaan Verboeket in een caf\u00e9 in het centrum van Amsterdam. Verboeket doet onderzoek naar hiv bij het AMC en geeft daarnaast voorlichting bij PrEPnu.<\/p>\n

PrEP betekent volgens hem niets minder dan het recht op seksuele vrijheid, op seksuele beleving. Hij kan dat uitleggen.<\/p>\n

\u2018De angst ongeneeslijk ziek te worden van seks is groot binnen de homogemeenschap. Toegeven dat je niet altijd een condoom gebruikt was daarom lange tijd not done<\/em>.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Zelf begon hij een jaar geleden met het slikken van PrEP, toen steeds meer vrienden seropositief werden. Er viel direct een last van zijn schouders. \u2018De angst ongeneeslijk ziek te worden van seks is groot binnen de homogemeenschap. Toegeven dat je niet altijd een condoom gebruikt was daarom lange tijd not done<\/em>. Niemand durfde daarover te praten. Een hiv-infectie brengt dan ook een enorme schaamte met zich mee.\u2019<\/p>\n

PrEP wrikte hem los van die schaamte, zegt Verboeket. \u2018Met PrEP durf je toe te geven dat je niet perfect bent. Dat je dus gewoon normaal bent. PrEP maakt je meer mens.\u2019<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het klinkt als een film, en dat is het eigenlijk ook. \u2018Het was net Dallas Buyers Club,\u2019 zegt Richard Keldoulis, eigenaar van fetisjclub Club Church. De film Dallas Buyers Club vertelt het waargebeurde verhaal van Ron Woodroof uit Texas. Begin jaren tachtig krijgt hij aids. Als hij hoort van een aidsremmer die in Amerika nog […]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-398637","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Menno Sedee","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/398637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=398637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/398637\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Menno Sedee","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=398637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=398637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}