{"id":395547,"date":"2018-06-13T05:00:27","date_gmt":"2018-06-13T03:00:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=395547"},"modified":"2018-06-13T09:17:58","modified_gmt":"2018-06-13T07:17:58","slug":"klimaat-nederland-veiligheidsraad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/klimaat-nederland-veiligheidsraad\/","title":{"rendered":"Hoe het klimaat door Nederland op de agenda van de Veiligheidsraad is gekomen"},"content":{"rendered":"

Het was 16 december 2017 toen voormalig minister Halbe Zijlstra een bezoek bracht aan New York. Bij EenVandaag<\/em> was te zien hoe Zijlstra \u2013 een beetje onhandig \u2013 in de vergaderzaal van de Veiligheidsraad in de stoel ging zitten achter het bordje \u2018Netherlands\u2019 en tegen fotografen grappenderwijs zei: \u2018Nou jongens, de wereldvrede is bijna tot stand gekomen.\u2019 Het was een stuntelig beeld van een minister die drie maanden later roemloos het politieke toneel zou verlaten.<\/p>\n

Maar wat weinig journalisten opviel, was dat Zijlstra tijdens datzelfde bezoek aan New York belangrijk diplomatiek werk verrichtte. Nederland is \u2013 met andere Europese landen \u2013 bezig om klimaatverandering hoger op de agenda van de Veiligheidsraad te krijgen en ook meer te verankeren binnen het VN-apparaat. En Zijlstra verwoordde die wens met kracht tijdens een informele bijeenkomst van de Veiligheidsraad \u2013 \u2018Voorbereiding op veiligheidsimplicaties van stijgende temperaturen\u2019, heette die bijeenkomst.<\/p>\n

\n
Alternatieve Veiligheidsraad #3<\/strong><\/h5>\n

Op dinsdag\u00a019 juni om 19:30 organiseert Humanity House<\/a> een debat over de klimaatvluchteling, als derde aflevering van een reeks debatten ter gelegenheid van het Nederlandse lidmaatschap van de Veiligheidsraad, onder de noemer: Alternatieve Veiligheidsraad. Het debat vindt plaats in het Theater aan het Spui in Den Haag.<\/p>\n

Meer informatie\u00a0volgt onderaan het artikel, of bezoek de website van Humanity House<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n

Die dag leek het wel alsof er een klimaatactivist aan het woord was in plaats van een VVD-minister. Binnen de VVD is een stroming die de opwarming van de aarde betwijfelt, maar daarvan was bij Zijlstra die dag weinig te merken. \u2018Klimaatverandering en de impact ervan staan nu hoog op de internationale agenda, en dat is precies waar ze moeten zijn,\u2019 aldus Zijlstra. \u2018De planeet zendt ons een duidelijke boodschap, een boodschap die wetenschappers steeds beter begrijpen. Er is nu brede wetenschappelijke overeenstemming en het is tijd voor ons om daarnaar te handelen.\u2019<\/p>\n

Wat volgde was een hartstochtelijk oproep van de minister aan de leden van de Veiligheidsraad om de effecten van klimaatverandering altijd mee te nemen bij analyses van veiligheidssituaties. En dat niet alleen, Zijlstra pleitte ook voor een \u2018institutioneel huis\u2019 binnen de VN. Experts zouden daar hun analyses kunnen maken, en hun \u2018expertise en onderzoeksresultaten\u2019 zouden vervolgens systematisch kunnen worden aangeleverd bij de Veiligheidsraad. Met andere woorden: Zijlstra vroeg om het vrijmaken van mensen en middelen binnen het hevig gepolitiseerde apparaat van de Verenigde Naties om er zeker van te zijn dat de gevolgen van klimaatverandering structureel een plaats krijgen in de beslissingsmachine. \u2018Dit is waar we op zullen aandringen bij het aanvaarden van onze zetel,\u2019 zei Zijlstra.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Sigrid Kaag, de beste minister van Buitenlandse Zaken die we nooit zullen krijgen<\/span>6 april 2018<\/span><\/span><\/a>\n

Huiverig<\/h5>\n

Zijlstra\u2019s standpunten zijn geen gemeengoed binnen de Veiligheidsraad. Dit hoogste orgaan van de Verenigde Naties buigt zich op grond van het handvest over kwesties die samenhangen met het handhaven van de internationale veiligheid en vrede. Valt klimaat daar wel onder? Ja, zeggen Nederland en andere Europese landen, want als gevolg van het veranderende klimaat kan voedselschaarste of watergebrek ontstaan die oplopende spanningen tussen bevolkingsgroepen of tussen landen tot gevolg kunnen hebben.<\/p>\n

Als gevolg van het veranderende klimaat kan voedselschaarste of watergebrek ontstaan die oplopende spanningen tussen bevolkingsgroepen of tussen landen tot gevolg kunnen hebben.<\/p><\/blockquote>\n

Rusland, China en ook Zuid-Afrika waren \u2013 en zijn \u2013 huiverig. Ze zijn bang dat als de Verenigde Naties zich teveel zouden gaan bemoeien met preventieve maatregelen om klimaatverandering te voorkomen, het mandaat veel te ver zou worden opgerekt en de soevereiniteit van lidstaten in het geding zou komen. Een ander vaak gehoord argument is dat de agenda van de Veiligheidsraad al veel te vol is; als er \u00f3\u00f3k nog over klimaatverandering moet worden gesproken, wordt de belasting te zwaar, en dus kan dit onderwerp beter bij andere VN-organen worden ondergebracht.<\/p>\n

\u2018Giftig brouwsel\u2019<\/h5>\n

Al voordat Nederland toetrad tot de Veiligheidsraad, was het denken over klimaatverandering aan het schuiven. In 2011 stelde de Veiligheidsraad voor de eerste keer dat de \u2018gevaren van klimaatverandering\u2019 konden leiden tot bedreigingen van vrede en veiligheid in de wereld. Secretaris-Generaal Ban Ki Moon deed toen een noodoproep: hij sprak over honderden miljoenen mensen die werden bedreigd door gebrek aan voedsel en water. Hij sprak van een \u2018giftig brouwsel\u2019 waaruit een gevaarlijk veiligheidsvacu\u00fcm kon ontstaan.<\/p>\n

Ondanks de cri de coeur van Ban Ki Moon kwam het klimaat in de jaren die volgenden maar sporadisch op de agenda. Pas in maart 2017, toen leden van de Veiligheidsraad een bezoek brachten aan de regio rond het Tsjaadmeer, werd een volgende stap gezet.<\/p>\n

Het meer is drastisch in omvang teruggelopen, waardoor er steeds minder vruchtbare grond beschikbaar is, wat leidt tot voedselschaarste en watergebrek. Gevolg: honderdduizenden hongerigen. Boko Haram en de Islamistische staat hebben gebruik gemaakt van de instabiele situatie in de regio, met tienduizenden doden tot gevolg.<\/p>\n

Tot dan toe werden de veiligheidsproblemen rond het Tsjaadmeer niet direct verbonden met klimaatverandering. Dat veranderde in de resolutie die na het bezoek aan de regio werd opgesteld, en waarin \u2018klimaatverandering en ecologische veranderingen\u2019 werden benoemd als \u2018nadelige effecten\u2019 op de stabiliteit in de regio.<\/p>\n

Een kleine doorbraak<\/h5>\n

Ondanks de wat omzichtige bewoordingen werd de Tsjaadmeer-resolutie als een kleine doorbraak gezien: voor het eerst stemden alle leden van de Veiligheidsraad (dus ook dwarsliggers als China en Rusland) v\u00f3\u00f3r de tekst.<\/p>\n

Nederland wilde dit momentum tijdens het lidmaatschap van de Veiligheidsraad verder uitbouwen, en de speech van Zijlstra was het slotstuk van een jarenlange voorbereiding.<\/p>\n

In 2015 richtte het ministerie van Buitenlandse Zaken het \u2018Planetary Security Initiative<\/a>\u2019 op, met jaarlijkse conferenties in Den Haag. Hier wordt door politici en experts gesproken over concrete oplossingen voor klimaat- en veiligheidsproblemen. In de \u2018Declaratie van Den Haag\u2019 wordt niet alleen opgeroepen tot de instelling van een \u2018speciaal vertegenwoordiger voor het klimaat\u2019, ook wordt ervoor gepleit om de wereldwijde migratie als gevolg van klimaat beter te co\u00f6rdineren en steden beter te wapenen tegen de effecten van klimaatverandering.<\/p>\n

Nederland claimde dus het thema \u2018klimaat en veiligheid\u2019 en twee dagen nadat de conferentie in 2017 ten einde liep, hield Zijlstra de misschien wel meest bevlogen speech in zijn korte carri\u00e8re als minister van Buitenlandse Zaken.<\/p>\n

We zijn nu een half jaar verder, en de lobbyactiviteiten van Nederland in de Veiligheidsraad hebben enig effect gehad, zo blijkt.<\/p>\n

De Veiligheidsraad spreekt van\u00a0grave concern<\/em> over de droogte en honger in Somali\u00eb, normaal een begrip dat wordt gebruik in combinatie met terrorisme en nucleaire bewapening.<\/p><\/blockquote>\n

Op 30 januari verklaarde de voorzitter van de Veiligheidsraad \u2013 op dat moment was dat een vertegenwoordiger van Kazachstan \u2013 dat \u2018klimaatverandering nadelige gevolgen heeft voor de regionale stabiliteit\u2019 in de Sahel en West-Afrika.\u00a0En op 28 maart \u2013 Nederland was toen voorzitter \u2013 erkende de Veiligheidsraad voor de eerste keer voluit dat klimaatverandering een destabiliserende factor is geweest in Somali\u00eb. In de tekst werd gesproken van grave concern<\/em> over de droogte en honger in Somali\u00eb, normaal een begrip dat wordt gebruik in combinatie met terrorisme en nucleaire bewapening.<\/p>\n

Klimaatexpert Janani Vivekananda noemde de stap van de Veiligheidsraad \u2018historisch\u2019 en \u2018een stap in de goede richting\u2019. Opvallend overigens dat de Verenigde Staten \u00f3\u00f3k voor de Somali\u00eb-resolutie stemden. Immers: president Donald Trump zegde het klimaatakkoord van Parijs op en toont zich keer op keer een klimaatscepticus. Blijkbaar wordt in de VN Veiligheidsraad een andere koers gevaren dan in het Witte Huis.<\/p>\n

Ook Rusland, dat altijd mordicus tegen het bespreken van klimaatgerelateerde kwesties in de Veiligheidsraad is geweest, lijkt een opening te cre\u00ebren. Op 24 mei werd een onder meer door Nederland ingediende resolutie aangenomen die uithongering als wapen moet tegengaan. Hierbij verklaarde de Russische ambassadeur voor het eerst dat het probleem van voedselschaarste niet alleen wordt veroorzaakt door oorlogen, maar ook door klimaatverandering.<\/p>\n

Erger voorkomen<\/h5>\n

Het zijn allemaal kleine stapjes, maar Louise van Schaik, duurzaamheidsexpert van instituut Clingendael en als projectmanager nauw betrokken bij het Planetary Security Initiative, noemt ze w\u00e9l belangrijk. \u2018Als de Veiligheidsraad, met al die machtige landen erin, het klimaat met name noemt als oorzaak voor toegenomen instabiliteit en onveiligheid, zal de rest van de VN-organisatie zich daarnaar richten. Dan komen gelden sneller beschikbaar voor preventieve maatregelen of voor onderhandelingsteams die in actie kunnen komen als interetnische conflicten dreigen die het gevolg zijn van waterschaarste of voedseltekorten. Als je op tijd ingrijpt, kun je vaak erger voorkomen.\u2019<\/p>\n

\u2018Als de Veiligheidsraad het klimaat met name noemt als oorzaak voor toegenomen instabiliteit en onveiligheid, zal de rest van de VN-organisatie zich daarnaar richten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Dat is ook voor Nederland heel belangrijk, zegt Van Schaik. \u2018Als het onveilig wordt in onze achtertuin, in de Sahel bijvoorbeeld, dan gaat dat ook voor Nederland gevolgen hebben. Je wil niet opnieuw mensen die door Europa trekken of bij duizenden in de Middellandse Zee verdrinken. Het is dan beter om de grondoorzaken aan te pakken en ter plekke beter in te spelen op de gevolgen van klimaatverandering. Natuurlijk, er is geen een-op-een relatie. Als het een jaartje droog is, komen mensen niet meteen massaal deze kant op. Maar door droogte en verwoestijning trekken ze wel naar de grote stad, en ze hopen van daaruit naar Europa te gaan. De bevolkingstoename in die regio is heel fors. Door preventief in te grijpen, kun je dan een hoop leed voorkomen.\u2019<\/p>\n

Een aparte \u2018speciale vertegenwoordiger voor klimaat en water\u2019 is er intussen nog niet. De Fiji-eilanden kwamen als eerste met dit idee, Zweden nam het over en ook Nederland ondersteunt de lobby. Maar een afzonderlijke gezant kan niet veel. Belangrijker is het dat er binnen de organisaties voldoende kennis is en dat die kennis zijn weg vindt naar de Veiligheidsraad en de Secretaris-Generaal.<\/p>\n

En dus moet er een \u2018institutioneel huis\u2019 komen. Daar wordt achter de schermen hard aan gewerkt, maar of deze plannen nog dit jaar worden verwezenlijkt, is onduidelijk. Zweden is in juli voorzitter van de Veiligheidsraad, Belgi\u00eb en Duitsland zullen volgend jaar een zetel krijgen en dan is er in september 2019 ook nog een grote klimaattop in New York waar een hele parade aan regeringsleiders, beroemdheden en topmensen uit het zakenleven acte de pr\u00e9sence zullen geven. In Den Haag bestaat goede hoop dat het uiteindelijk gaat lukken. In New York gaat alles altijd stapje voor stapje.<\/p>\n

\n
Alternatieve Veiligheidsraad #3<\/strong><\/h5>\n

Dinsdag 19 juni om 19:30 organiseert Humanity House<\/a> de derde aflevering van een reeks debatten ter gelegenheid van het Nederlandse lidmaatschap van de Veiligheidsraad, onder de noemer: de Alternatieve Veiligheidsraad. Dit keer wordt de klimaatvluchteling besproken.<\/p>\n

Sprekers zijn onder anderen Louise van Schaik<\/a> van Instituut Clingendael, Marri\u00ebt Schuurman,\u00a0<\/a>hoofd Taskforce VN-Veiligheidsraad van het ministerie van Buitenlandse Zaken en oud-commandant der strijdkrachten Tom Middendorp. Ook met foto\u2019s van Kadir van Lohuizen<\/a> en optredens van het Nationaal Theater met onder meer Romana Vrede.<\/p>\n

Erbij zijn? Dat kan! Meld je aan via deze link.<\/a><\/p>\n

Datum: 19 juni
\nAanvang: 19:30
\nAdres: Theater aan het Spui, Korte Voorhout 3, 2511 CW Den Haag<\/p>\n

Vrij Nederland is mediapartner van de Alternatieve Veiligheidsraad.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het was 16 december 2017 toen voormalig minister Halbe Zijlstra een bezoek bracht aan New York. Bij EenVandaag was te zien hoe Zijlstra \u2013 een beetje onhandig \u2013 in de vergaderzaal van de Veiligheidsraad in de stoel ging zitten achter het bordje \u2018Netherlands\u2019 en tegen fotografen grappenderwijs zei: \u2018Nou jongens, de wereldvrede is bijna tot […]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-395547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/395547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=395547"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/395547\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=395547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=395547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}