{"id":386655,"date":"2018-03-16T01:23:19","date_gmt":"2018-03-16T00:23:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=386655"},"modified":"2018-03-16T01:24:01","modified_gmt":"2018-03-16T00:24:01","slug":"d66-democratische-vernieuwing","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/d66-democratische-vernieuwing\/","title":{"rendered":"Eens, nog niet zo lang geleden, was D66 de kampioen van de democratische vernieuwing"},"content":{"rendered":"

Wat waren ze trots op Thom de Graaf, op het verkiezingscongres van D66 in de Rotterdamse Doelen. De oud-minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, huidige fractievoorzitter in de Eerste Kamer en mogelijke opvolger van Piet Hein Donner als vicepresident van de Raad van State nam in Rotterdam de taak op zich om uit te leggen wat de Democraten in hun geschiedenis nou wel en niet met het raadgevend referendum hadden gehad.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Meer Macht op vrijdag<\/em>: Trump richt zijn pijlen op Europa<\/span>16 maart 2018<\/span><\/span><\/a>\n

En hij deed dat overtuigender dan woordvoerder in de Tweede Kamer Rob Jetten en partijleider Alexander Pechtold, die niet verder kwamen dan algemeenheden als \u2018Voor D66 staat meer democratie voorop maar we staren ons niet blind op de instrumenten\u2019 (Jetten) en \u2018Het raadgevend referendum bleek een schijnoplossing. Ontoereikend, verwarrend en vals in gebruik\u2019 (Pechtold). Senator De Graaf, sinds het overlijden van Hans van Mierlo het staatsrechtelijk geweten van D66, maakte zich er niet met een Jantje van Leiden vanaf. Er stond veel goeds in het regeerakkoord maar ook een aantal punten waar de Eerste Kamerfractie tegen aan hikte, zei hij.<\/p>\n

Buiten de Grondwet om<\/h5>\n

Een zo\u2019n lastig punt was het besluit van het nieuwe kabinet om het raadgevend referendum in te trekken: \u2018Zeker voor mij, ik zal dat niet verhelen. Jullie weten dat democratische vernieuwing mij altijd aan het hart is gegaan\u2019. Vervolgens dook hij het verleden in. Niet iedereen binnen D66 stond te trappelen om bestuurlijke vernieuwing, memoreerde De Graaf. Van Mierlo en hijzelf wel, maar Jan Terlouw (partijleider van 1973 tot 1982) hoorde je niet over de gekozen minister-president, het districtenstelsel of het referendum. \u2018Wie nu doet alsof de afschaffing van het raadgevend referendum verraad aan onze eigen geboortepapieren is, heeft die nooit gelezen.\u2019 Als fractievoorzitter in de Tweede Kamer in de jaren negentig zette De Graaf zich in voor wat hij nu het echte referendum noemt: een bindende volksraadpleging waarvan de uitslag niet door de politiek kan worden genegeerd en die is vastgelegd in de Grondwet.<\/p>\n

Het desbetreffende voorstel van het paarse kabinet sneuvelde voorjaar 1999 tijdens de Nacht van Wiegel in de Eerste Kamer. De Graaf: \u2018Toen we dat niet voor elkaar kregen, is de politiek gaan knutselen met halve oplossingen buiten de Grondwet om, ik ook. We dachten: dan heb je tenminste toch wat.\u2019 H\u00e8 h\u00e8, eindelijk een D66-prominent die hardop uitspreekt dat zijn partij sinds 1999 meewerkte aan zo\u2019n beetje alle pogingen om een raadgevend referendum in te voeren want dat waren er nogal wat. Er kwam een Tijdelijke Referendumwet die een niet-bindende volksraadpleging mogelijk maakte – op aandringen van de Democraten die anders uit het tweede kabinet-Kok waren gestapt. In 2005 volgde de Wet raadplegend referendum Europese Grondwet, een initiatief van de Tweede Kamerleden Farah Karimi (GroenLinks), Niesco Dubbelboer (PvdA) \u00e9n Boris van der Ham (D66).<\/p>\n

Nog datzelfde jaar dienden Dubbelboer, Van der Ham en GroenLinkser Wijnand Duyvendak de Wet raadgevend referendum in, bedoeld om een volksraadpleging makkelijker te maken dan in 1999 de bedoeling was. Zo waren er voortaan nog maar 300.000 in plaats van 600.000 handtekeningen nodig om een referendum te houden. Dankzij de PVV, die de initiatiefnemers bijviel, was er een decennium later eindelijk een meerderheid voor de niet-bindende volksraadpleging.<\/p>\n

Was het wel zo verstandig geweest een instrument in het leven te roepen dat zo makkelijk door rechts-populisten kon worden gekaapt?<\/p><\/blockquote>\n

In de senaat werd de wet verdedigd door de Tweede Kamerleden\u00a0Manon Fokke<\/a>\u00a0(PvdA),\u00a0Linda Voortman<\/a>\u00a0(GroenLinks) \u00e9n\u00a0Gerard Schouw<\/a>\u00a0(D66). Vervolgens wonnen Thierry Baudet en de zijnen het Oekra\u00efne-referendum en krabden de Democraten zich achter de oren. Was het wel verstandig geweest een instrument in het leven te roepen dat zo makkelijk door de rechts-populisten kon worden gekaapt? In de jubileumbundel \u2018Redelijk radicaal<\/a>\u2019, die in 2016 ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van D66 verscheen, uitten verschillende partijprominenten hun twijfels.<\/p>\n

E\u00e9n van hen was Thom de Graaf. In De Doelen benadrukte hij dat de voorstanders van het raadgevend referendum zwaar hadden onderschat hoe makkelijk het in het internet-tijdperk was om 300.000 handtekeningen bij elkaar te krijgen. \u2018Ik vind het voorstel van het kabinet om dit in te trekken daarom niet onlogisch. Maar wel lastig en ongemakkelijk. Want het steekt natuurlijk mij en heel veel andere D66\u2019ers enorm als er wordt gezegd dat wij alleen de democratie omarmen als \u2019t onszelf toevallig goed uitkomt.\u00a0Wij waren toch de kampioen van de democratische vernieuwing?\u2019<\/p>\n

De Graaf, Pechtold, Jetten en ook minister Ollongren benadrukken nu om beurten dat ze blijven ijveren voor het \u00e9chte referendum, de bindende variant die in de Grondwet wordt opgenomen. Ze zijn daar nog net zo\u2019n enthousiast voorstander van als v\u00f3\u00f3r de Nacht van Wiegel, worden ze niet moe te herhalen. \u2018Als \u00e9\u00e9n weg doodloopt, dan zoeken we nieuwe wegen,\u2019 zei De Graaf hoopvol. T\u00e9 hoopvol. Want voor een Grondwetswijziging is een tweederdemeerderheid in beide Kamers van de Staten-Generaal nodig en de kans daarop is niet veel groter dan in 1999. Bovendien verwierp de Tweede Kamer vorig jaar september nog een voorstel van SP\u2019er Ronald van Raak om zo\u2019n bindend correctief referendum in te voeren. E\u00e9n van de partijen die tegenstemden: D66 dat niet wilde dat internationale verdragen als \u2018Oekra\u00efne\u2019 referendabel zouden zijn. Behalve de SP liepen nog alleen de PVV, 50Plus en Forum voor Democratie warm voor het bindend referendum.<\/p>\n

Niet zo raar dus dat mensen zich afvragen of het D66 van twee\u00ebnvijftig jaar na de oprichting nog wel de kampioen van de democratische vernieuwing is.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wat waren ze trots op Thom de Graaf, op het verkiezingscongres van D66 in de Rotterdamse Doelen. De oud-minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, huidige fractievoorzitter in de Eerste Kamer en mogelijke opvolger van Piet Hein Donner als vicepresident van de Raad van State nam in Rotterdam de taak op zich om uit te leggen […]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-386655","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Max van Weezel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/386655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=386655"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/386655\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Max van Weezel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=386655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=386655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}