{"id":385673,"date":"2018-03-07T01:30:59","date_gmt":"2018-03-07T00:30:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=385673"},"modified":"2018-10-25T16:20:11","modified_gmt":"2018-10-25T14:20:11","slug":"contacten-tabaksindustrie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/contacten-tabaksindustrie\/","title":{"rendered":"Ministeries verzwijgen nog altijd gevoelige contacten met de tabaksindustrie"},"content":{"rendered":"

In 2013 publiceerde Vrij Nederland een reeks van vier verhalen over de verwevenheid tussen de tabakslobby en de Nederlandse overheid (de verhalen vind je onderaan dit artikel). Op basis van interne overheidsdocumenten die waren verkregen via een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) reconstrueerden verslaggevers Stella Braam en Ivo van Woerden onder meer hoe lobbyisten erin slaagden bij beleidsambtenaren hun idee\u00ebn en opvattingen onder de aandacht te brengen en daarmee ook successen te behalen. Een voormalige manager corporate affairs van tabaksfabrikant Philip Morris zei het zo: \u2018Je moet zitten bij diegene die het witte papier voor zich heeft.\u2019<\/p>\n

Instellingen met\u00a0een ander belang dan de volksgezondheid mogen niet meepraten over\u00a0tabaksontmoediging.<\/p><\/blockquote>\n

En dat mag niet op grond van het door de Wereldgezondheidsraad opgestelde kaderverdrag inzake tabaksontmoediging. Op grond van dit verdrag mogen instellingen die een ander belang dienen dan de volksgezondheid niet meepraten als hierover regelgeving wordt opgesteld.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h5>\n
Katjes in het donker <\/strong><\/h5>\n

Vijf jaar geleden pleitte onder meer toenmalig PvdA-kamerlid Lea Bouwmeester in VN voor duidelijke regels met betrekking tot lobbyen, en als onderdeel daarvan voor een transparantieregister waarin alle lobbyactiviteiten moesten worden geopenbaard. Bouwmeester hoopte dat op die manier zichtbaar zou worden bij welke voorstellen welke argumenten hebben meegeteld en hoe die gewogen zijn. Bouwmeester, in 2013: \u2018Zolang dat er niet is, blijft er een zweem over lobbyen heen hangen van katjes die in het donker worden geknepen.\u2019<\/p>\n

De overheid mag in de regel geen contacten onderhouden met de tabaksindustrie.<\/p><\/blockquote>\n

Het feitenmateriaal dat Vrij Nederland destijds presenteerde, was niet voldoende om te zorgen dat er echt iets veranderde. Daar was een rechtszaak voor nodig die werd aangespannen door de Stichting Rookpreventie Jeugd (SRJ). In november 2015 wees de rechter de eisen van de stichting af, maar de overheid kwam wel in actie. De regering stelde een nota op waarin voor eens en voor altijd werd vastgelegd dat de overheid op zowel lokaal als landelijk niveau in de regel geen contacten mag onderhouden met de tabaksindustrie.<\/p>\n

In maart 2016 trad het protocol in werking, net als het transparantieregister. De ministeries van Financi\u00ebn en Volksgezondheid hebben zichzelf ertoe verplicht in dat register alle \u2018verslagen van wel toegestane overleggen\u2019 te publiceren en ook \u2018andere schriftelijke documenten waaronder correspondentie met de tabaksindustrie\u2019. Het ministerie van EZ deed niet mee aan het register maar zou haar contacten met de tabaksindustrie op de eigen website openbaar maken.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Nog een reden om te stoppen: roken is superslecht voor het milieu<\/span>21 september 2017<\/span><\/span><\/a>\n

Structureel de fout in<\/strong><\/h5>\n

Alles in orde, zou je denken.\u00a0Maar uit de correspondentie tussen vier ministeries en de tabaksindustrie die door Onderzoeksredactie Tabak<\/a> – een journalistiek platform dat onderzoek doet naar de tabaksindustrie en rookbeleid – zijn opgevraagd met een beroep op de wet openbaarheid van bestuur blijkt dat niet alles is opgegeven aan het transparantieregister.<\/p>\n

Neem bijvoorbeeld de douane. In maart 2016, dus net na de invoering van het transparantieregister, schreef een douanemedewerker van de afdeling Handhaving Cluster Accijns een e-mail in verband met een informatiedag waar ook vertegenwoordigers van de tabaksindustrie aanwezig zouden zijn. Hij drukte zijn collega\u2019s op het hart de nieuwe regels na te volgen en de contacten met de tabaksindustrie dus \u2018te beperken tot het hoogstnodige\u2019. Praten over \u2018bestrijding tabakssmokkel\u2019 was prima, maar \u2018onderwerpen als accijnsverhoging, accijnstarieven en nieuwe accijnszegels\u2019 moesten worden vermeden.<\/p>\n

Er werden, tegen de voorschriften in, geen verslagen van bijeenkomsten openbaar gemaakt.<\/p><\/blockquote>\n

Ondanks deze interne waarschuwing gingen medewerkers van de douane \u2013 onderdeel van het ministerie van Financi\u00ebn \u2013 sindsdien toch structureel de fout in, zo blijkt uit de interne correspondentie. Tijdens de informatiedag en alle zeven daaropvolgende contactmomenten kwamen wel degelijk de aan accijns gerelateerde onderwerpen aan de orde waar de tabaksindustrie graag invloed op uitoefent. Ook werden er, tegen de voorschriften in, geen verslagen van bijeenkomsten openbaar gemaakt.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h5>\n
Niks terug te vinden<\/strong><\/h5>\n

En de situatie bij de douane staat niet op zichzelf. Na onderzoek van alle gespreksverslagen, e-mails en brieven kan worden vastgesteld dat twee jaar na de invoering van het transparantieregister ruim een derde van de contacten tussen de vier ministeries en de tabaksindustrie niet geopenbaard zijn. Van de 110 contactmomenten ontbreken er 35. Bij Economische Zaken is op de website helemaal niks terug te vinden als het gaat om contacten met de tabaksindustrie.<\/p>\n