{"id":38327,"date":"2013-05-18T00:00:00","date_gmt":"2013-05-17T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-eerste-glossy-van-zuid-soedan\/"},"modified":"2020-01-07T14:00:06","modified_gmt":"2020-01-07T13:00:06","slug":"de-eerste-glossy-van-zuid-soedan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-eerste-glossy-van-zuid-soedan\/","title":{"rendered":"De eerste glossy van Zuid-Soedan"},"content":{"rendered":"

Juba, Zuid-Soedan. Her en der steken doodskisten uit de grond. Er\u00adtussen staan golfplaten hutjes en een bordje: \u2018Don\u2019t park on the graveyard\u2019. Een brommer crost met korte bochten tussen de kisten door. Als hij nadert, stijgt een stofwolk op. Het lange, slanke model duikt weg achter het reflectiescherm.<\/p>\n

Model? Ja. Op deze onwaarschijnlijke locatie vindt vandaag een modeshoot plaats voor het blad SHE, de eerste vrouwenglossy van Zuid-Soedan. Initiatiefneemster en hoofdredactrice is de Nederlandse Brigitte Sins (41), die nu ook de foto\u2019s neemt en het model van kleding heeft voorzien, die ze zelf heeft gemaakt. Waarom is zij in een land met gebrek aan zo\u2019n beetje alles \u2013 van gezondheidszorg en infrastructuur tot schoon water en elektriciteit \u2013 een glossy begonnen?<\/p>\n\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n

\u2018Waarom niet? Vrouwen hebben overal ter wereld interesse in mode en beauty. Fashion gaat hier niet om dure merken, maar om creativiteit en zelfbewustzijn. Dat geeft een goed gevoel en vergroot eigenwaarde.\u2019 En, denkt Sins, het helpt bij het tot stand brengen van een gemeenschappelijke Zuid-Soedanese identiteit. Want officieel mag het land dan na 22 jaar burgeroorlog met het noorden sinds 2011 zelfstandig zijn, in de betwiste grensgebieden wordt nog altijd hevig gevochten, en delen van Zuid-Soedan zelf worden inmiddels verscheurd door moordpartijen tussen stammen.<\/p>\n

Wat dat betreft is het leven in Juba nog relatief rustig. De gloednieuwe, met de dag uitdijende hoofdstad is mede dankzij hulporganisaties en ondernemende Kenianen, Ethiopi\u00ebrs en Chine\u00adzen in razend tempo uit de grond gestampt. Er zijn nu een paar verharde wegen waarlangs hopen afval liggen, al dan niet in de fik gestoken. Tientallen gebouwen staan in de steigers. Toch is het geld in Juba in handen van een kleine groep. Dat betekent: sloppen aan de rand van de stad en hummers in het centrum.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Eigen spaargeld<\/h5>\n

Na enkele jaren in de journalistiek, onder meer als correspondent in Indonesi\u00eb voor Algemeen Dagblad<\/em>, werkt Bri\u00adgit\u00adte Sins sinds 2007 in Zuid-Soedan als adviseur op het snijvlak van media en ontwikkelingssamenwerking. Ze zag in de loop der jaren tientallen mediaprojecten voorbij komen, vaak drijvend op veel donorgeld en met wisselend succes. Dat dacht ze zelf beter te kunnen. En omdat er voor vrouwen niks was, moesten zij de doelgroep worden. \u2018Vrouwen zijn hier minderwaardige burgers. Ze mogen niet scheiden, ze mogen amper werken, ze worden verhandeld voor koeien, en er sterven hier meer vrouwen tijdens een bevalling dan op de meeste andere plaatsen in de wereld.\u2019<\/p>\n

Genoeg onderwerpen om een blad mee te vullen dus. En dat mag er best gelikt uitzien, vindt Sins. \u2018Ngo\u2019s steunen graag blaadjes met een hulpbehoevende uitstraling. Ik wil juist laten zien wat een kwalitatief goed magazine is.\u2019<\/p>\n

Sins investeerde dertigduizend euro spaargeld in het blad en leidde zelf journalistes op, van wie een deel is geboren en getogen in Zuid-Soe\u00addan en een ander deel na de oorlog teruggekeerd uit Afrikaanse buurlanden, de VS en Europa.<\/p>\n

Behalve reportages over mode en beauty staan in SHE ook veel serieuzere artikelen, met koppen als \u2018Shot and left for dead, Harriette survived a LRA attack\u2019 en \u2018I got sick after my husband slept with his second wife\u2019. Sins: \u2018Juist doordat we controversi\u00eble onderwerpen verpakken in een jasje van beauty en mode, komen we ermee weg. We roepen ook niet hoe slecht polygamie is, maar noemen de gezondheidseffecten. Dan kennen onze lezers in elk geval de risico\u2019s.\u2019<\/p>\n

 <\/p>\n

Rolmodellen<\/h5>\n

\u2018Mannen doen niks voor vrouwen. Wat ze verdienen, zuipen ze op.\u2019 SHE-journaliste Ayen Deng zit tegenover een oudere vrouw. Haar man stierf in de oorlog. Deng interviewt haar over haar start als ondernemer met behulp van een microkrediet. Vindt ze het leuk? Wat raadt ze anderen aan die een bedrijf willen starten? Als ze de vragen beantwoordt, krijgt de vrouw een trotse twinkeling in haar ogen. \u2018Ik heb geen man nodig, ik red mezelf nu.\u2019<\/p>\n

\u2018Dit is geen romantisch powervrouwen-verhaal,\u2019 licht Deng haar onderwerpkeuze achteraf toe. \u2018Deze weduwen hebben niemand en moeten voor zichzelf zorgen. Niet omdat ze feministen zijn, maar om te overleven. Ze grijpen hun kans. Anderen kunnen dat ook. Daarom past dit verhaal in SHE.\u2019 Deng is tijdens de oorlog opgeleid in Europa en is overtuigd van de kracht van het woord. \u2018Schrijven is een manier om de waarheid te laten zien, om mensen aan te moedigen op nieuwe manieren te denken. Onze samenleving is nogal rigide. Door decennia van oorlog zijn we ge\u00efsoleerd geraakt van de wereld. SHE brengt lezers nieuwe idee\u00ebn.\u2019<\/p>\n

Maar wie zijn die lezers eigenlijk? Volgens de offici\u00eble cijfers is slechts acht procent van de vrouwen in Zuid-Soedan geletterd. \u2018In stedelijke gebieden ligt dit percentage hoger, daar is geen onderzoek naar gedaan,\u2019 stelt Sins. \u2018Maar we pretenderen ook niet iedereen te bereiken. SHE richt zich op de voorlopers, diegenen in de stad met toegang tot verandering.\u2019 De afgelopen jaren heeft ze in Juba een klasse zien ontstaan die zich wil ontwikkelen. \u2018Zij zijn de rolmodellen voor de toekomst.\u2019 Bovendien, zegt Sins, verspreiden veel verhalen zich van mond tot mond. \u2018Regel\u00adma\u00adtig weten vrouwen die niet kunnen lezen wel wat er in de laatste SHE heeft gestaan.\u2019<\/p>\n

Van de mannen in Juba krijgt Sins nogal eens de vraag of ze HE wil maken, maar ook SHE bekijken de meesten met interesse. Dat is maar goed ook, stelt de hoofdredactrice. \u2018Zij maken voorlopig de regels en mogen niet op de kast worden gejaagd door een te heftige toon.\u2019 Toch gaat het blad sommigen te ver. Een hoge officier van de SPLM, de regerende partij, weigerde het in ontvangst te nemen. Ook de man die een SHE in een kiosk in brand stak, had waarschijnlijk weinig met het blad op. De verkoper gaf de resten in een plastic zakje terug aan Sins. Ze heeft hem gewoon betaald, h\u00edj kon er immers niks aan doen.<\/p>\n

Sins\u2019 telefoon is al dagen vergroeid met haar oor. Ondernemen op z\u2019n Zuid-Soedanees vergt veel geduld. Ondanks tientallen telefoontjes en e-mails kwam de oplage van SHE no. 5, die bij gebrek aan een drukker in Juba in Nai\u00adro\u00adbi wordt gemaakt, niet mee met het vliegtuig. De volgende dag dan? Misschien. Pre\u00adsi\u00addent Sal\u00adva Kiir vliegt spullen in. Het is de vraag of SHE erbij past. Sins zucht. \u2018Elke stap is improviseren.\u2019<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wantrouwen<\/h5>\n

Ook SHE-journaliste Evelyne Otto weet hoe lastig het is om in Zuid-Soedan een blad te maken. Ze zou graag een interview houden met een hiv-positieve vrouw die haar heeft verteld over haar drie gezonde kinderen. Haar openheid over haar besmetting is uniek in dit land. \u2018Haar verhaal kan anderen steunen die niks durven zeggen,\u2019 denkt Otto. Maar de vrouw neemt al dagen haar telefoon niet op. En dus gaat Otto, zelf hoogzwanger, op zoek. Met haar bolle buik stapt ze achterop een boda boda (brommertaxi). Als de vrouw is gevonden, blijkt ze geld te willen. Op z\u2019n minst vijftig pond. Want wat heeft zij aan een interview? Otto verdient er geld aan, maar zij blijft arm. En haar kinderen moeten toch eten. Otto probeert de vrouw duidelijk te maken dat ze heus niet rijk is. Maar de baas van SHE is toch een kawaja, een blanke? Die kan toch betalen? Het blad ziet er toch zo luxe uit? Otto druipt af. Wel maakt ze een afspraak voor de volgende dag, om verder te praten. \u2018Ver\u00adgeet mijn geld niet, h\u00e8!\u2019, roept de vrouw haar na.<\/p>\n

De dag erna is Otto terug en zegt dat haar baas niet betaalt voor interviews. De vrouw maakt een afkeurend geluid. Omstanders bemoeien zich ermee. Dus Otto is journalist? Hoe lang al? Wat zijn de vragen? Twee vrouwen praten Ara\u00adbisch. Het klinkt niet al te vriendelijk. Otto kijkt ongemakkelijk. Wat zeggen ze? \u2018Dat ik niet overkom als een journalist en nog veel moet leren.\u2019<\/p>\n

Na een vragenvuur van een half uur lijkt iedereen overtuigd. Otto lacht \u2013 te vroeg. Ze moet de baas van de vrouw nog om toestemming vragen. Otto knikt, zegt zacht: \u2018Alles voor het verhaal.\u2019<\/p>\n

Journalisten zijn in Zuid-Soedan niet erg geliefd, zegt Annet Yobu, werkzaam voor SHE en dagblad The Juba Post. \u2018In de tijd van het islamitische regime hielden spionnen in de gaten of mensen zich aan de sharia hielden. Nog steeds zijn mensen daar bang voor. Ze vertrouwen elkaar en de pers niet.\u2019 Yobu ervoer het aan den lijve toen ze foto\u2019s maakte van een compound die instortte. Een man zei dat ze daarmee moest stoppen. Toen ze zei dat ze journaliste was, sloeg hij haar in het gezicht. \u2018De pers is nu vrij en de mensen ook. In theorie. In de praktijk overheerst nog wantrouwen, angst en agressie.\u2019 Dat die cocktail tot escalaties kan leiden, blijkt een paar dagen later wanneer Sins en Deng hun ID\u2019s ophalen bij een beveiliger van de staatstelevisie; Deng is net live ge\u00efnterviewd over SHE. In het kantoortje ligt een man op de bank tv te kijken. Hij weet niet waar de beveiliger is. Naar huis? Kan gebeuren, maar mogen ze hun ID\u2019s? Nee, ze moeten wachten op degene die erover gaat. De beveiliger is onvindbaar en de man blijft op de bank liggen. Sins is het zat en pakt zelf haar ID van het bureau. De net nog zo lethargische man springt op. Schreeuwend. Dit kan niet! Leg terug! Wild zwaaiend met zijn armen verspert hij de uitgang. Sins wil weten wie hij is en wil zijn baas spreken. Olie op het vuur. Sins doet een stapje achteruit. Deng grijpt in en speelt het spel zoals het hoort. Onderdanig erkent ze zijn macht. Sins had haar ID nooit zelf mogen pakken. Dan mogen de vrouwen vertrekken.<\/p>\n

\u2018Dat is precies de mentaliteit die de ontwikkeling van het land stilhoudt,\u2019 raast Sins in de auto. \u2018Van die types die niks weten en kicken op hun powertrip. Als je daarin meegaat, leren ze nooit dat dit niet kan!\u2019 Deng is het daarmee eens, maar ze moesten toch ook hun ID\u2019s terug? \u2018Zo reageren mensen dus op jarenlange onderdrukking, oorlog en een autoritair regime,\u2019 zegt Sins. \u2018Als zo\u2019n jongen een geweer heeft, knalt-ie je zo neer. Want wapens zijn hier overal. Avond\u00adjes uit eindigen regelmatig met gezwaai met geweren. Ruzies op het ministerie trouwens ook.\u2019<\/p>\n

Mensenhandel<\/h5>\n

De volgende dag is SHE eindelijk op het vliegveld gearriveerd. Nu moeten de magazines nog worden ingeklaard. Deng zou komen helpen, maar is ziek. Otto deed een poging, maar viel van de boda boda. Haar vaste Oegandese chauffeur was niet beschikbaar en Dinka\u2019s, de grootse etnische groep van het land, staan niet bekend als erg goede chauffeurs. Dus moet Sins zelf een stuk of tien kantoren langs om allerlei bedragen te betalen voor stempels en papieren; de procedures en kosten verschillen per keer. Later die dag, als de frustratie is gezakt, toont ze begrip voor de afwezigheid van Deng en Otto. \u2018Deze meiden zijn vooral bezig met overleven, voor hen telt alleen de dag van morgen. Plannen, en inzien wat dat oplevert is hier erg ingewikkeld.\u2019<\/p>\n

Sins\u2019 streven om SHE over te dragen aan haar medewerksters lijkt nog verre van re\u00ebel. Zeker nu haar meest betrokken redactrice sinds haar huwelijk plots van het toneel is verdwenen. Haar telefoonnummer werkt niet meer, maar op haar facebookpagina staat de volgende statusupdate: \u2018Mijn moeder was 100 koeien waard, ik 225, wat zal mijn toekomstige dochter waard zijn?\u2019<\/p>\n

\u2018Tja,\u2019 zegt Sins, \u2018dat ondermijnt dus totaal het uitgangspunt van SHE. De hele gemeenschap legt in voor die koeien. Dus hoe meer er voor je is betaald, hoe meer je moet doen voor de groep. Je verkoopt je zelfbeschikkingsrecht. Het is mensenhandel, maar we noemen het cultuur.\u2019<\/p>\n

Is dit geen teken dat de kloof tussen de idee\u00ebn van Sins en de realiteit in Zuid-Soe\u00addan (nog) te groot is? \u2018Van die vraag ben ik me altijd bewust. Een vrouw zei ooit tegen mij: wat moeten we met vrouwenrechten als onze man ons \u2019s avonds in elkaar slaat? Ze heeft gelijk. Daarom is het belangrijk dat dit blad echt van de vrouwen hier wordt. Zij moeten zelf hun onderwerpen bepalen.\u2019<\/p>\n

Intussen heeft Evelyne Otto de baas van de hiv-positieve vrouw overtuigd. Het interview mag doorgaan. Monotoon en met een doffe blik vertelt de vrouw dat ze er tijdens de zwangerschap van haar derde kind achterkwam dat ze besmet was. Dankzij medicatie kwam de baby gezond ter wereld. Ze weet niet w\u00ed\u00e9 haar heeft besmet. De vader van de eerste twee kinderen stierf aan aids, maar pas toen ze zwanger was van zijn broer, bleek ze positief. Die man wil geen test. En ze weet niet waar hij is. De vrouw heeft inmiddels een relatie met een man die ook hiv heeft. Ze willen geen kinderen meer. \u2018Ik ben open over mijn verhaal, anders word ik gek,\u2019 zegt ze. \u2018Maar in de kerk groeten sommigen niet meer. Dat doet pijn.\u2019 Ze staat op. \u2018Ik heb honger. Je moet lunch voor me halen.\u2019 Otto probeert nog iets te vragen. \u2018Ik zeg niks meer. Eerst eten. Jij betaalt. Kom.\u2019 De rest van het interview komt later. Waarschijnlijk.<\/p>\n

\n

Dit artikel is tot stand gekomen dankzij subsidie van het Postcode Loterij Fonds<\/em> van Free Press Unlimited.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Acht procent van de vrouwen kan lezen maar: \u2018Ook vrouwen die niet kunnen lezen, weten wat er in de SHE staat.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[571],"class_list":["post-38327","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-marieke-kessel"],"acf":[],"author_name":"Marieke Kessel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/38327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=38327"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/38327\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marieke Kessel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=38327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=38327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}