{"id":379789,"date":"2018-01-24T15:02:37","date_gmt":"2018-01-24T14:02:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=379789"},"modified":"2018-02-21T11:19:13","modified_gmt":"2018-02-21T10:19:13","slug":"hoe-de-boze-twitteraar-het-debat-bepaalt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hoe-de-boze-twitteraar-het-debat-bepaalt\/","title":{"rendered":"Hoe de boze twitteraar het debat bepaalt"},"content":{"rendered":"

SCHADUWMACHT<\/strong>
\nIn een serie reportages onderzoeken\u00a0Vrij Nederland\u00a0<\/em>en\u00a0Nieuwsuur<\/em> de werking van de democratie. Dit is de derde aflevering.\u00a0Eerder\u00a0schreven we over de Haagse banencarrousel<\/a>\u00a0en de macht van de Haagse lobbyclubs<\/a>.<\/p>\n

Wie zich regelmatig op Twitter beweegt (en niet alleen met de Efteling of vriendelijke boswachters bezig is), denkt al snel dat Nederland wordt bevolkt door louter boze burgers. Of het nu gaat over immigratie, Zwarte Piet, identiteit of genderneutrale toiletten: de oordelen van rechtse en linkse twitteraars tuimelen over elkaar heen, in gierende hyperbolen. En steeds vaker dringen de gepolariseerde discussies op de sociale media door in het politieke debat.<\/p>\n

Politici als Geert Wilders en Thierry Baudet maken er behendig gebruik van: via Twitter mobiliseren zij hun achterban, die vervolgens in Den Haag als \u2018de boze burger\u2019 over het voetlicht wordt gebracht. Hetzelfde gebeurt aan de linkerkant van het spectrum: daar trekken bijvoorbeeld Tunahan Kuzu en Sel\u00e7uk \u00d6zt\u00fcrk van DENK met hun kiezers via de nieuwe media ten strijde tegen de PVV en de gevestigde partijen, zonder de hinderlijke tussenkomst van \u2018bevooroordeelde\u2019 journalisten.<\/p>\n

Tegelijkertijd worden de traditionele media beheerst door de ene na de andere kwestie die op Facebook of Twitter begon. Zo werden in november na een Facebook-oproep en een campagne in De Telegraaf<\/span> een paar bussen met anti-Zwarte Piet-activisten op de snelweg bij Dokkum klemgereden door boze tegenstanders. En Thierry Baudet, wiens politieke opmars begon op Twitter, is na de laatste peilingen niet meer uit de media weg te slaan met zijn offensief namens de boze burger tegen Europa, de politieke elite en de \u2018massa-immigratie\u2019. Zelfs de koning praatte de polarisatie op het web na in zijn Kersttoespraak, alsof de hele samenleving uit elkaar dreigt te vallen.<\/p>\n

\"twitter\"<\/figure>\n

Maar intussen laat een recent rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau zien dat verreweg de meeste Nederlanders helemaal niet zo boos zijn, en zelfs tamelijk tevreden over hun eigen leven, de Europese samenwerking en de democratie, en nota bene milder gestemd over migranten dan 25 jaar geleden.<\/p>\n

De vraag is dan ook: waardoor wordt het heersende beeld van de boze burger bepaald? Wordt het aangejaagd door de polarisatie op internet? Wie zijn die boze twitteraars eigenlijk, aan de rechter- en de linkerkant van het spectrum? Hoe verhouden zij zich tot de traditionele media? En hoe groot is hun invloed op de politiek? In opdracht van Vrij Nederland<\/em> en Nieuwsuur<\/em> zocht de Utrecht Data School het grondig uit.<\/p>\n

15.000 rechtse\u00a0twitteraars<\/h3>\n

Met ruim 9 miljoen maandelijkse gebruikers is Facebook in Nederland het grootste en meest invloedrijke sociale media-platform, maar Facebook is voor wetenschappers een deels gesloten bolwerk omdat het moederbedrijf sinds 2015 vanwege privacy-maatregelen weigert gegevens van gebruikers openbaar te maken. Twitter heeft aanzienlijk minder maandelijkse gebruikers: rond de 900.000, en het aantal daalt al een paar jaar gestaag, maar het is een tamelijk transparant platform dat bovendien vooral door journalisten en politici van alle gezindten intensief wordt gebruikt.<\/p>\n

Onder leiding van Mirko Tobias Sch\u00e4fer richtten de onderzoekers van de Utrecht Data School zich vooral op Twitter. Op basis van een dataset van al het Nederlandstalige twitterverkeer in de onderzochte periode identificeerden zij 1200 \u2018topic communities\u2019 (gemeenschappen rondom bepaalde onderwerpen \u2013 opvallend populair: de Efteling, voetbal en boswachters), en onderzochten ze welke clusters van rechtse en linkse politiek ge\u00efnteresseerde twitteraars er kunnen worden aangeduid op grond van het beantwoorden en \u2018retweeten\u2019 oftewel doorsturen van elkaars berichten (zie verantwoording).<\/p>\n

Twitter is absoluut niet representatief voor de Nederlandse bevolking. En de twitteraars in het rechtse cluster al helemaal niet.<\/q><\/p>\n

Een eerste belangrijke bevinding: in de betreffende periode bleken er niet meer dan 15.000 twitteraars actief in het rechtse cluster. Zij bevinden zich in een tamelijk homogeen netwerk rondom politici als Geert Wilders en Thierry Baudet, platforms als De Telegraaf<\/em>, GeenStijl en The Post Online en publicisten als Wierd Duk (zie de grafiek).<\/p>\n

\"twitter\"<\/figure>\n

Het rechtse politieke geluid op Twitter wordt dus uitgedragen door een bijna verwaarloosbare fractie van de Nederlandse bevolking. En dat is op zijn beurt weer in overeenstemming met het SCP-rapport waaruit blijkt dat de overgrote meerderheid van de Nederlanders helemaal niet zo boos is.<\/p>\n

\u2018Twitter is op zichzelf al absoluut niet representatief voor de Nederlandse bevolking als geheel,\u2019 zegt onderzoeker Mirko Tobias Sch\u00e4fer. En de twitteraars in het rechtse cluster dus al helemaal niet.<\/p>\n

Volgens het onderzoek is een duidelijk \u2018links\u2019 cluster van politiek ge\u00efnteresseerde twitteraars veel moeilijker te identificeren. Rond de 40.000 actieve twitteraars bevinden zich in een tamelijk heterogeen cluster dat je \u2018gematigd links\u2019 zou kunnen noemen, rondom progressieve politici als Alexander Pechtold van D66, Jesse Klaver van GroenLinks en Peter Kwint van de SP, platforms als de NOS en de Volkskrant<\/em> en publieke figuren als tv-presentator Arjen Lubach.<\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

\u2018Het gematigd linkse cluster is duidelijk minder homogeen dan het rechtse,\u2019 zegt Sch\u00e4fer. \u2018Dat kun je goed zien in onze netwerkanalyse. De twitteraars in dit cluster reageren onderling heel anders op verschillende onderwerpen zoals identiteit, gender of de zorg. Het rechtse cluster is veel eenvormiger in het twittergedrag. Daar worden dezelfde berichten massaal gedeeld en dringen berichten van anderen minder makkelijk door.\u2019<\/p>\n

In het algemeen is de toon van het debat op Twitter veel ruwer dan in het gewone leven, aan alle kanten van het spectrum.<\/q><\/p>\n

Belangrijk verschil is ook dat de berichten van de rechtse twitteraars vaker negatief van toon zijn. Uit een steekproef van drie keer vijfhonderd tweets in de onderzochte periode en een kwalitatieve codering op negatief, neutraal en positief woordgebruik, blijkt dat de berichten van rechtse twitteraars drie keer zo vaak een negatieve lading hebben als die van linkse twittergebruikers.<\/p>\n

Bij nieuwsberichten over de \u2018treitervlogger\u2019 in Zaandam klonken bijvoorbeeld vanuit het rechterkamp commentaren als: \u2018Zie je wel, die kutmarokkanen moeten het land uit.\u2019 Bij berichten over een nieuwe wet op de orgaandonatie kwamen vanuit het progressieve kamp reacties als: \u2018Goed plan, eindelijk!\u2019<\/p>\n

Sch\u00e4fer: \u2018Er is een duidelijk verschil in toonzetting, maar dat geldt voor een klein deel van de twitterberichten. In het algemeen is de toon van het debat op Twitter veel ruwer dan in het gewone leven, aan alle kanten van het spectrum.\u2019<\/p>\n

\n

Toonaangevende \u2018rechtse\u2019 twitteraars<\/h3>\n