{"id":366590,"date":"2017-09-11T11:40:41","date_gmt":"2017-09-11T09:40:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=366590"},"modified":"2017-09-11T15:02:36","modified_gmt":"2017-09-11T13:02:36","slug":"jamal-ouariachi-de-barriere-van-baudelaire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/jamal-ouariachi-de-barriere-van-baudelaire\/","title":{"rendered":"Zo helpt de literatuur ons voorbij de barri\u00e8re van Baudelaire"},"content":{"rendered":"
\n

Het lijkt een onmogelijke opdracht, je\u00a0te kunnen voorstellen dat iemand anders de wereld totaal anders beleeft dan jij. De barri\u00e8re\u00a0van Baudelaire. Gelukkig helpt de literatuur een beetje.<\/p>\n<\/div>\n

Op de website van boekhandel Athenaeum staat de proloog voorgepubliceerd van\u00a0het deze week te verschijnen boek Nederlanders in Rome<\/em><\/a>, geschreven door historicus Arthur Weststeijn. De aankondigingstekst belooft de geschiedenissen van een stoet kleurrijke Nederlanders die in de loop der eeuwen naar de Eeuwige Stad reisden en er hun sporen achterlieten.<\/p>\n

In die proloog beschrijft Weststeijn de teleurstelling die veel Nederlanders ervaren als ze Rome voor het eerst bezoeken: de rauwe realiteit van de stad komt zelden overeen met de hooggestemde verwachtingen van de reiziger. Ook Weststeijns eigen eerste kennismaking, tijdens de Rome-reis in de vijfde klas van de middelbare school, leverde hem een \u2018gevoel van teleurstelling, en uiteindelijk lethargie\u2019 op. Zo bleek het Forum \u2018een zooi op elkaar gestapelde stukken steen\u2019, de kerkbezoeken waren te talrijk om een diepe indruk achter te laten, en omdat de avonden opgingen aan drinkgelagen, vernauwde overdag de kater sowieso het bewustzijn. \u2018En een paar dagen later,\u2019 schrijft hij, \u2018zaten we alweer terug in de trein naar huis, een kleine desillusie rijker.\u2019<\/p>\n

Grappig. En onvoorstelbaar. Ik was mee op diezelfde reis, want ik zat op dezelfde school en in hetzelfde jaar als Weststeijn. Ja, de excursies konden soms uitputtend langdradig zijn, en de vele katers maakten het er allemaal niet makkelijker op (inderdaad, kinderen, toen mocht je nog drinken onder de achttien…), en het is waar dat de verwachtingen absurd hoog waren, want oudere leerlingen repten altijd van de mooiste tijd uit hun schoolcarri\u00e8re als het over de Rome-reis ging – en toch beleefde \u00edk Rome allerminst als een teleurstelling. Integendeel. Het was alsof de zuurstof in die stad anders smaakte. Lekkerder, rijker. Amsterdam leek ineens een duf provinciegat in vergelijking met de razende energie van deze marmerglinsterende sprookjesstad, waar achter elke deur ongekende schoonheid verborgen lag, en op elke straathoek net zo goed ongekende lelijkheid te bewonderen viel.<\/p>\n

Het is de eeuwige vloek van ons individuele bewustzijn, dat we ons amper kunnen voorstellen dat iemand anders de wereld totaal anders kan beleven dan wij.<\/p>\n

Het was alsof de zuurstof in die stad anders smaakte. Lekkerder, rijker.<\/q><\/p>\n

Een paar jaar later keerde ik terug naar Rome. Opnieuw was de reis allerminst een desillusie, maar daarna was het voor langere tijd voorbij. Ik belandde in een bijna tien jaar durende relatie met iemand die een godsgruwelijke takkehekel aan Italianen had. De taal vond ze een mislukt mengsel van Frans en Spaans, het drukke geratel van Italianen maakte haar razend, en hun – volgens haar – onwetenschappelijke manier van doen op de congressen die ze bezocht, vond ze verachtelijk. Nee, een reisje naar Rome of waar dan ook in Itali\u00eb zat er niet in. Toegegeven, ik had in mijn eentje kunnen gaan, maar het kwam er niet van.<\/p>\n

Het was allemaal des te onbegrijpelijker omdat onze smaak op allerlei andere gebieden juist sterk overeenkwam – literair, muzikaal, wetenschappelijk – maar als het om\u00a0Itali\u00eb ging, kon hooguit de keuken haar goedkeuring wegdragen.<\/p>\n

Er is een prozagedicht van Baudelaire, Les yeux des pauvres<\/em> (\u2018De ogen van de arme mensen\u2019), waarin hij een ik-verteller opvoert die zijn geliefde toespreekt. Ze hebben samen een heerlijke dag in Parijs doorgebracht en \u2019s avonds strijken ze neer op het terras van een nieuw caf\u00e9 op de hoek van een nieuwe boulevard. Het caf\u00e9 is \u00e9\u00e9n en al pracht en praal, serveersters die aan nimfen en godinnen doen denken dragen op hun hoofd \u2018vruchten, pasteien en wild\u2019 rond, obers die worden omschreven als \u2018Hebes en Ganymedessen\u2019 houden \u2018met gestrekte arm de kleine amfora met Beierse puddinkjes of de tweekleurige obelisk met allerlei soorten ijs\u2019 aan de gasten voor: \u2018de hele geschiedenis en de hele mythologie ten dienste van de gulzigheid gesteld.\u2019<\/p>\n

Dan houdt er op straat een arme kerel halt, met aan zijn ene hand een klein jongetje en op zijn andere arm een wezentje \u2018dat te zwak was om te lopen\u2019. \u2018Allen in lompen gehuld.\u2019 In hun ogen leest de ik-figuur hun bewondering voor de overweldigende schoonheid van het caf\u00e9, een plek waar zij nooit toegang toe zullen krijgen. Ze vertederen hem, die mensen, en hij schaamt zich een beetje \u2018voor onze glazen en onze karaffen die groter waren dan onze dorst\u2019. En dan kijkt hij zijn geliefde aan, om in haar ogen zijn gedachten te lezen, maar zij zegt: \u2018Ik kan die mensen met hun ogen als theeschoteltjes niet verdragen! Kun je de caf\u00e9baas niet vragen ze weg te sturen?\u2019<\/p>\n

Sinds vier jaar ben ik samen met een vrouw die godzijdank w\u00e9l van Itali\u00eb houdt. Onze dochter, alweer bijna een halfjaar oud, verwekten we vorig jaar in de vroege zomer tijdens een lang verblijf op Sicili\u00eb. Een paar maanden eerder bezochten we Rome. Voor mij was het een langverhoopt weerzien. Uitgelaten, opgetogen, driftig ademend en intens<\/em> gelukkig slenterde ik over het Forum met mijn geliefde aan mijn zijde, en ik hoefde haar maar in de ogen te kijken om te weten: ik ben niet de enige die dit voelt. Ze bevestigde het met woorden – woorden die niet tegenvielen.<\/p>\n

Ik ga het boek van Arthur Weststeijn maar eens aanschaffen en lezen. Want ergens moet bij hem, die uiteindelijk jaren in Rome gewoond heeft, de liefdesvonk toch \u00f3\u00f3k zijn overgeslagen. En wie weet begrijp ik hoe dat kan als ik de laatste pagina heb omgeslagen. Want als literatuur \u00e9rgens toe in staat is, is het de barri\u00e8re van Baudelaire op te heffen en ons toegang te verlenen tot die o zo duistere krochten van andermans bewustzijn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zo helpt de literatuur ons voorbij de barri\u00e8re van Baudelaire.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-366590","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Jamal Ouariachi","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/366590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=366590"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/366590\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jamal Ouariachi","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=366590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=366590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}