{"id":364316,"date":"2017-08-24T07:00:01","date_gmt":"2017-08-24T05:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=364316"},"modified":"2018-02-21T10:37:34","modified_gmt":"2018-02-21T09:37:34","slug":"de-verzwegen-moordpartij-van-palembang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-verzwegen-moordpartij-van-palembang\/","title":{"rendered":"De verzwegen moordpartij van Palembang"},"content":{"rendered":"
Op 4 januari 1947 seinde H. J. Wijnmalen, hoofd van de Tijdelijke Bestuursdienst in Palembang, een bericht naar de Nederlands-Indische regering in Batavia. Hij meldde dat er bij een militair treffen \u2018twee Chinezen en \u00e9\u00e9n Indonesi\u00ebr werden gedood\u2019 en voorts \u2018nog enkelen\u2019. Daarmee deed Wijnmalen de waarheid op grove wijze geweld aan. Er vielen vermoedelijk duizenden doden in de Zuid-Sumatraanse stad tijdens die eerste dagen van 1947. Het Rode Kruis zou later spreken van 2000 tot 3500 doden. De stad was een rokende puinhoop na aanvallen door de Nederlandse luchtmacht, de marine en gevechten in de straten. De burgerbevolking was totaal verrast omdat de luchtaanvallen in flagrante strijd met het internationaal oorlogsrecht niet van tevoren waren aangekondigd.<\/div>\n

Toch kregen de gebeurtenissen in Palembang in de Nederlandse media en het parlement nauwelijks aandacht; de autoriteiten hadden na \u2018zuiveringen\u2019 de rust hersteld. Ook in de Nederlandse geschiedschrijving is de moordpartij in Palembang onbeschreven gebleven. Maar in Indonesi\u00eb leeft de herinnering aan de slag om Palembang w\u00e9l voort. Daar wordt het gezien als de eerste grote oorlog tussen de Nederlanders en de Indonesi\u00ebrs waar zowel ter land, ter zee (de rivier de Moesi) als vanuit de lucht aanvallen werden uitgevoerd. Op een centraal plein in de stad staat een groot standbeeld dat de doden eert van de gebeurtenis die daar de \u2018oorlog van vijf dagen en vijf nachten\u2019 is gedoopt.<\/p>\n

Wat gebeurde er precies in die januaridagen? Waarom grepen de Nederlanders zo hard in? En hoe kan het dat deze episode in Nederland nooit tot enige ophef heeft geleid? Dit verhaal is een reconstructie van gebeurtenissen in Palembang op basis van brieven, kranten, archiefstukken, het proefschrift van een Indonesische historicus en twee nog levende ooggetuigen, de 91-jarige Charles Destree en de 96-jarige Ulrich van Kempen. Zij waren beiden als militair gelegerd in Palembang. Destree ging als oorlogsvrijwilliger naar Indonesi\u00eb nadat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog actief was in het verzet tegen de Duitse bezetter, Van Kempen diende als militair in het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger (KNIL).<\/p>\n

\"\"
Kolonel Mollinger, territoriaal commandant van Zuid-Sumatra, met kolonel Simbolon van de TNI. Foto: Nationaal archief\/Fotocollectie DLI<\/figcaption><\/figure>\n
Heethoofdige troepencommandant<\/h5>\n

Nadat de Japanse bezetter in augustus 1945 was verslagen, maakte Palembang deel uit van de recent uitgeroepen onafhankelijke Republiek Indonesi\u00eb, net als grote delen van Java en Sumatra. Aan die situatie kwam in oktober 1945 een einde met de komst van het British 1st Burma Regiment. Palembang was strategisch belangrijk: in de buurt lagen de voornaamste olievelden van Indonesi\u00eb. De Britten bezetten een aantal enclaves, waaronder de Nederlandse wijk Talang Semoet. Maar het grootste deel van de stad bleef in handen van het Tentara Republik Indonesia (TRI, later TNI), het Republikeinse leger. Een jaar later, na het politieke akkoord van Linggadjati in oktober 1946, werden de Britten afgelost door Nederlandse militairen van de Y-Brigade.<\/p>\n

Tussen de Nederlandse regering en de Republikeinse vertegenwoordiging was afgesproken dat de \u2018status quo\u2019 in Palembang voorlopig zou worden gehandhaafd. De komst van de Nederlanders verliep eerst zonder incidenten. De betrekkingen tussen het hoofd van de tijdelijke bestuursdienst H.J. Wijnmalen en Dr. Isa, de Republikeinse resident van de stad, waren goed begonnen. In een verslag over hun eerste ontmoeting schreef Wijnmalen dat hij in Isa geen groot leider zag, maar hij vond hem een \u2018beschaafde\u2019 en \u2018vriendelijke\u2019 man die goed Nederlands sprak. Ze spraken af de Juliana Bode<\/span> en de Obor Ra\u2019jat<\/span> (een nationalistische krant) te zullen uitwisselen. Ze waren beiden bezorgd over de houding van de Nederlandse troepen na de overname van de Britten.<\/p>\n

Die bezorgdheid was niet ongegrond: historicus R\u00e9my Limpach omschrijft in zijn proefschrift De Brandende Kampongs van Generaal Spoor<\/span> dat de autochtone KNIL-militairen van de Y-Brigade door de Britten als \u2018te provocerend voor de nationalisten\u2019 werden bevonden. Hun heethoofdige troepencommandant Frits Mollinger achtte Indonesi\u00ebrs \u2018per definitie onbetrouwbaar,\u2019 vertelde Wijnmalen in 1976 aan historicus Govert Zijlmans. Beide bestuurders vreesden dat als er niet voorzichtig zou worden gehandeld er een \u2018heilloze strijd\u2019 tussen de Nederlanders en de Republikeinse troepen zou ontbranden. En precies dat zou gebeuren, met dramatische gevolgen voor de bevolking.<\/p>\n

Zeevaart bedreigd door zeeroverij<\/h5>\n

Tussen oktober en december 1946 liepen de irritaties tussen de Nederlanders en de Indonesi\u00ebrs steeds verder op. Nederlandse media meldden vooral dat het de Indonesi\u00ebrs waren die steeds de zogenaamde demarcatielijnen overschreden. Maar historicus Mestika Zed van de Universiteit van Padang, die een proefschrift schreef over de gebeurtenissen in Palembang, schetst een beeld van Nederlandse expansiedrang. Zo begonnen de Nederlanders na het vertrek van de Britten met controles van de scheepvaart op de rivier de Moesi die dwars door Palembang loopt. \u2018De TRI zag dat als een provocatie, en beschuldigde de Nederlanders ervan de afspraken te schenden,\u2019 stelt Zed, en Indonesi\u00eb kon zo geen internationale handel drijven. Dat werd door veel Indonesi\u00ebrs als een economische blokkade door Nederland ervaren. \u2018Onze zeevaart bedreigd door zeeroverij!\u2019 aldus een kop in het blad Obor Ra\u2019jat<\/span> in die dagen.
\nOver en weer waren er incidenten. Op 29 december gooide een Indonesi\u00ebr een handgranaat in een Nederlandse truck; twee militairen kwamen om. Er volgden repercussies waarbij naar schatting 90 Indonesi\u00ebrs werden gedood, meldde stoottroeper Jan van Trigt in zijn dagboek, dat later zou uitkomen onder de titel Duizend dagen Indi\u00eb<\/span>. Dr. Isa en Wijnmalen slaagden er in de gemoederen te sussen, waarna de rust volgens Van Trigt terugkeerde in Palembang.<\/p>\n

Schieten op een witte vlag<\/h5>\n

Drie dagen later, op 1 januari 1947, escaleerde de situatie opnieuw. Volgens verzetsman Charles Destree begon het met \u2018een paar teute Ambonezen\u2019, militairen van het Koninklijk Nederlands Indische Leger, die op deze Nieuwjaarsdag in de lucht schoten. Indonesi\u00ebrs aan de andere kant van de demarcatielijn vuurden terug. Het was het begin van een langdurige schotenwisseling.<\/p>\n

En deze keer faalde alle diplomatie, merkte ook Ulrich van Kempen. Hij was gelegerd in het residentiegebouw in Palembang midden in de zone die onder controle stond van de Nederlanders. Van de legerleiding kreeg hij opdracht om vanaf het veld voor het gebouw mortieren af te vuren richting de rivier de Moesi waar zich vijandelijke troepen bevonden. \u2018\u201cTwintig granaten punt vuur en snel vuur!\u201d kreeg ik te horen. Taktaktak!\u2019 Het liep uit op een hels gevecht, herinnert Van Kempen zich, waarbij de Nederlanders werden aangevallen door \u2018laskars\u2019, Indonesische milities. \u2018Het leken er duizenden!\u2019<\/p>\n

Al snel escaleerde het tot een heuse oorlog. Destree zag vanuit het Nederlandse fort (\u2018de Benteng\u2019), dat aan de rivier ligt, hoe de Nederlandse luchtmacht met Mitchell bommenwerpers aanvallen uitvoerden op een dichtbevolkte stad, zonder enige waarschuwing aan burgers zoals het internationale oorlogsrecht voorschrijft.
\nUit militaire rapportages blijkt dat er tussen 1 en 5 januari door het 16de en 17de squadron 52 \u2018runs\u2019 werden gemaakt met boordwapens en granaten. Het ging volgens de rapporteurs steeds om militaire doelen zoals het hoofdkwartier van de Indonesische marine, militaire stellingen en verschillende vaar- en voertuigen. Maar volgens Destree werden ook burgerdoelen zoals de markt en verschillende gebouwen in brand geschoten, wat \u2018grote vlammen en veel rook\u2019 gaf. En vanaf de Moesi schoot de marine vanaf torpedobootjager Piet Hein \u2018op alles wat verdacht was\u2019, aldus Destree.
\nHet waren chaotische dagen. De burgerbevolking ontvluchtte hun huizen. Velen zochten hun heil bij het fort, maar werden er door de Nederlanders al snel weer uitgezet. Destree: \u2018We zaten al krap in de ruimte.\u2019 Een vrachtwagen met vluchtelingen werd het fort uitgereden, wanhopige mensen sprongen eraf. \u2018Wat willen jullie, Merdeka (onafhankelijkheid) of Orang Belanda (de Nederlander)?\u2019 riepen soldaten de angstige menigte toe, zo schrijft Destree in een brief. Orang Belanda, was het eensluidende antwoord. Maar veel hielp het niet. De vluchtelingen moesten zich maar elders zien te redden.<\/p>\n

Dr. Isa en andere Republikeinse bestuurders probeerden te interveni\u00ebren bij gewapende Indonesische eenheden, maar ontbeerden blijkbaar gezag omdat \u2018zelfs hun auto met witte vlag erop werd beschoten\u2019, aldus commandant Frits Mollinger in zijn verslag over de gebeurtenissen dat is te vinden in het Nationaal Archief.<\/p>\n

Etensbedelaars<\/h5>\n

Op 5 januari gaf de TRI zich over en werd tot 20 kilometer buiten de stad gedreven. Destree zag stromen \u2018etensbedelaars\u2019 voor het Nederlandse fort. \u2018Een vrouw had een kind op de arm, zo mager als ik nog nooit gezien had, suf uit de ogen kijkend.\u2019 De dagen erna waren er zuiveringen in en rond de stad, waarbij volgens Destree door de stoottroepen en het KNIL werd \u2018geroofd\u2019 van de bevolking en de inlichtingendiensten zich schuldig maakten aan \u2018mishandeling\u2019 van gevangenen. Destree: \u2018Sommige dingen die wij van de moffen gemeen vonden, worden hier door Nederlanders toegepast en goedgepraat.\u2019 Hij zag ook hoe leden van de radicale beweging Banteng Hitam (Zwarte Stier) werden gearresteerd. \u2018Ik kan niets tegen die mensen voelen,\u2019 schrijft voormalig verzetsstrijder Destree in een brief, \u2018want de vergelijking met ondergrondse nationalisten dringt zich toch steeds op.\u2019<\/p>\n

Feest voor de krokodillen<\/h5>\n

In de Nederlandse media werd begin 1947 over de gebeurtenissen in Palembang maar incidenteel en vooral partijdig bericht. De Leeuwarder Courant<\/span> had het over \u2018enkele gebouwen\u2019 die waren \u2018gezuiverd\u2019 en Het Nieuwsblad van het Zuiden<\/span> bekopte een artikel met \u2018De bevrijding van Palembang\u2019. Slechts het communistische dagblad De Waarheid<\/span> meldde op 11 januari dat de rijke olievelden van de Amerikaanse Standard Oil Company en de Koninklijke Shell bij Palembang het \u2018strategisch doel van de eerste orde\u2019 waren geweest.<\/p>\n

Destree: \u2018Sommige dingen die wij van de moffen gemeen vonden, worden hier door Nederlanders toegepast en goedgepraat.<\/q><\/p>\n

Maar in de media sijpelden ook destijds al berichten door dat de situatie ernstiger was. De toenmalige Republikeinse minister van Economische Zaken, Dr. A. Gani, een voormalig resident van Zuid-Sumatra, omschreef de situatie in Palembang in het Algemeen Handelsblad<\/span> van 7 januari als \u2018de ernstigste\u2019 sinds de wapenstilstand van Linggadjati vier maanden eerder. De mortieren en de granaten hadden \u2018ten minste tweehonderd inheemsen\u2019 het leven gekost. De Chinese consul had het over 250 Chinese burgerdoden. Een Nederlandse arts die ter plaatse was, onderschreef op 31 januari in Het<\/span> Nieuwsblad van het Zuiden <\/span>dat de stad was \u2018vernietigd\u2019 en dat er \u2018overal lijken\u2019 lagen. Dr. Isa maakte volgens hem aan de Nederlandse legerleiding melding van \u2018stapels doden\u2019 en \u2018getroffen vrouwen en kinderen\u2019. Dagen achtereen verpleegde de arts, zei hij, in de stad en omliggende kampongs de zwaargewonden, onder wie kleine kinderen.
\nOp 7 maart 1947, drie maanden na de strijd, kwam het blad Strijdend Nederland<\/span> met een reconstructie waarin werd gemeld dat de Indonesische verliezen naar schattingen van het Indonesische en het Chinese Rode Kruis \u20182000-3500 en nog groter aantal gewonden\u2019 bedroegen. De bron blijkt helaas niet meer op te sporen en het is onduidelijk of het om strijders of burgers ging. Hetzelfde blad meldde dat de stoottroepen \u2018de aanvallers bij honderden\u2019 zouden hebben neergemaaid.<\/p>\n

Stoottroeper Piet bevestigt in een brief op 25 januari 1947 (archief van het NIMH), dat de Y-Brigade in Palembang \u2018zo om en nabij de 3000 patjakkers\u2019 had uitgeschakeld. Ex-KNIL-militair Ulrich van Kempen kan geen exacte aantallen noemen, maar herinnert zich dat er in de rivier veel gedode Indonesische strijders voorbij dreven. \u2018Die jongens werden \u2019s nachts met lichtkogels de Moesi in gedreven. Dat was feest voor de krokodillen.\u2019<\/p>\n

Destree schreef in een brief aan zijn familie dat er volgens berichten \u2018tweeduizend\u2019 burger<\/span>doden bij de slag waren gevallen. Hij bevestigt nu de hoge aantallen: \u2018Er zijn toen onnodig grote hoeveelheden burgers gedood.\u2019 Historicus Zed noemt 2050 gedode Chinezen, en geen aantallen van andere getroffen burgers.<\/p>\n

Onmenselijk bombardement<\/h5>\n

Hoewel het voor Nederlandse gezagdragers in Palembang zonneklaar moet zijn geweest dat zich een menselijk drama had afgespeeld, werd het geweld vanaf dag \u00e9\u00e9n verdonkeremaand. Bestuurder Wijnmalen meldde ondanks zijn sympathie voor de Indonesische vrijheidsstrijd aan Batavia dat slechts een enkele Chinees of Indonesi\u00ebr was omgekomen. En op 7 januari 1947 schreef de hoogste politieke vertegenwoordiger in Nederlands-Indi\u00eb, de gouverneur-generaal Huib van Mook, aan de minister van Overzeese Gebiedsdelen dat de gebeurtenissen \u2018een goed verloop en een gunstig resultaat hebben gehad\u2019.<\/p>\n

Maar vertegenwoordigers van de Chinese gemeenschap, die zwaar was getroffen, beklaagden zich bij de autoriteiten. Op 19 januari gaf de Nederlands-Indische regering een persbericht uit dat als \u2018onschuldige burgers het slachtoffer waren geworden van gevechtshandelingen\u2019 dat \u2018ten zeerste\u2019 werd \u2018betreurd\u2019. Al was het leed van de Chinezen volgens de autoriteiten vooral door de Republikeinen veroorzaakt, toch was men bereid \u2018zoveel mogelijk bijstand\u2019 te verlenen aan de slachtoffers.<\/p>\n

Een paar dagen later ontstond internationale ophef over de gebeurtenissen. De Chineestalige krant Sin Po<\/span> in Singapore maakte op 23 januari melding van een \u2018onmenselijk bombardement\u2019 op burgerdoelen in Palembang, waarbij \u2018meer dan duizend Chinezen\u2019 zouden zijn gedood. De krant meldde voorts dat de Chinese bevolking het van twee kanten te verduren had gehad: van de Nederlandse aanval, maar \u00f3\u00f3k van Indonesische nationalisten die moordend en plunderend rondgingen. Chinese inwoners werden in die periode vaak terecht of onterecht beschuldigd van steun aan de Nederlandse koloniale bezetter. Dr. Isa veroordeelde de moord op Chinese landgenoten door Indonesi\u00ebrs in een rondschrijven, raadpleegbaar in het Nationaal Archief. Historicus Zed schetst een oorlog die zich binnen alle sociale lagen van de maatschappij afspeelde, en niet alleen tegen Nederland was gericht.De autoriteiten in Singapore en zelfs de regering in Peking, gealarmeerd door de Chinese consul in Batavia, vroegen zich af waarom zij, als Nederlandse bondgenoten, niet tevoren door het Nederlandse leger waren ge\u00efnformeerd over de luchtaanvallen.<\/p>\n

In een (vertrouwelijk) memo reageerde troepencommandant Frits Mollinger. Hij stelde dat het niet verantwoord was geweest aan wie dan ook inlichtingen te verschaffen \u2018met als doel om burgerbevolking, dus ook de Chinezen\u2019 gelegenheid te geven te vluchten. Dit is in rechtstreekse tegenspraak met het humanitaire oorlogsrecht. Mollinger noemde de schade \u2018beperkt\u2019 en hield vol dat \u2018uitsluitend militaire doelen\u2019 waren aangevallen.<\/p>\n

Militaire kliek<\/h5>\n

Over de aanloop naar de actie ontstond intussen op politiek niveau onenigheid tussen vertegenwoordigers van het koloniale gezag en de Republiek. Gouverneur Van Mook benadrukte op 7 januari tegen de minister van Overzeese Gebiedsdelen dat de Indonesi\u00ebrs \u2018met agressieve actie\u2019 hadden geprobeerd de uitvoering van de overeenkomst van Linggadjati te verhinderen, niet alleen in Palembang, maar ook in Buitenzorg en Medan (waar in deze periode ook hevige gevechten waren).
\nDe Republikeinse leiders in Djokjakarta kwamen juist met een tegenovergestelde klacht: Nederland had de wapenstilstand moedwillig geschonden. Van Mook vroeg Wijnmalen op 9 januari 1947 in een codetelegram documenten te verzamelen die deze beschuldigingen konden weerspreken. Wijnmalen meldde dat er door de inlichtingendiensten beslag was gelegd op een stafkaart met rode pijlen die in de richting van de Nederlandse wijken wees. \u2018Men zou dit een aanvalsplan kunnen noemen, hoewel het ook kan worden opgevat als een verdedigingsplan tegen eventuele \u201cagressie\u201d van NL zijde,\u2019 berichtte hij een paar dagen later aan Van Mook. Veel meer hard bewijs werd niet gevonden, toch concludeerde Wijnmalen dat de Indonesi\u00ebrs waren begonnen. Daarbij neemt hij het overigens wel op voor dr. Isa, zijn Republikeinse evenknie. Die had volgens hem geprobeerd \u2018de verschillende afspraken te doen naleven\u2019, maar zou zijn overvleugeld door \u2018de militaire kliek te Palembang\u2019. Historicus Zed beaamt dat de weinige grip die lokale bestuurders zoals Isa \u00e9n de centrale Republikeinse regering hadden op niet-offici\u00eble militaire troepen een uitdaging vormde voor de jonge Indonesische natie.<\/p>\n

Op 22 januari 1947 sprak de Nederlandse onderhandelaar (en latere premier) Wim Schermerhorn de Indonesische vertegenwoordigers Sutan Sjahrir en Mohammad Roem stevig aan op de gebeurtenissen in Palembang. Daar zou \u2018een compleet aanvalsplan van Indonesische zijde\u2019 zijn uitgevoerd. Van Mook vulde aan dat de Nederlanders \u2018nimmer enkele plannen\u2019 maakten om tot \u2018een aanval\u2019 over te gaan.<\/p>\n

Maar daar deed Van Mook de waarheid geweld aan. Uit documenten in bezit van het NIMH blijkt namelijk dat op 27 december 1946 door de chef-staf van de Y-Brigade, Frans van der Veen, een \u2018Continenten bevel\u2019 is opgesteld. Van der Veen was krijgsgevangene onder de Duitsers en zou later adjudant van de koningin worden. Het bevel is een gedetailleerd plan voor de verovering van Palembang en de omliggende olievelden voor het geval \u2018de Y-Brigade wordt genoodzaakt offensief op te treden\u2019. Dat er voorbereidingen werden getroffen voor een aanval zag ook Charles Destree. In een van zijn brieven meldde hij de komst van \u2018kwartiermakers\u2019 en een landingsboot vol Brencarriers (kleine pantserwagens).<\/p>\n

De plannen waren dus gereed, alles was voorbereid voor een offensieve actie. Op 31 december 1946 \u2013 juist toen dr. Isa de boel leek te hebben gesust \u2013 vroeg commandant Mollinger in een codetelegraaf aan Batavia om \u2018toestemming verbreken status quo\u2019. In de dagelijkse rapportage van het regionaal luchtvaartcommando Sumatra staat dat vervolgens op 1 januari drie Mitchell bommenwerpers een mitrailleuropstelling en een steiger aanvielen \u2018in opdracht van de commandant Y-Brigade\u2019.<\/p>\n

Geknakt prestigegevoel<\/h5>\n

Eind januari was de hoogste militair in Nederlands-Indi\u00eb, generaal Simon Spoor, in Den Haag op bezoek bij de minister van Overzeese Gebiedsdelen, de PvdA\u2019er Jan Anne Jonkman. Spoor maakte er geen geheim van dat de militairen geen heil meer hadden gezien in de diplomatieke route. \u2018In Palembang hebben wij de zaak schoongeveegd,\u2019 zei hij. In een eerder overleg had hij het gebied waarbinnen de Nederlandse militairen moesten opereren vergeleken met \u2018een concentratiekamp,\u2019 en dat was volgens hem \u2018onhoudbaar\u2019 geweest.<\/p>\n

Maar er lag meer aan de aanval ten grondslag dan Indonesische provocaties en een geknakt prestigegevoel van Hollandse militairen. In notulen van de vergadering van 15 januari van de commissie-generaal voor Nederlands-Indi\u00eb, het orgaan dat was opgericht om met de Indonesi\u00ebrs te onderhandelen, staat te lezen dat acties van deze omvang alleen konden worden gestart \u2018na overleg met de regering\u2019 om tot een zo gunstig mogelijke timing te kunnen komen. Door een \u2018goede keus van dit tijdstip\u2019 van de acties bij Palembang, maar ook bij Medan (waar tegelijkertijd eveneens hard is opgetreden) kon de Nederlandse positie worden versterkt. De actie bij Buitenzorg, was \u2018iets te vroeg\u2019 gekomen. De gelijktijdige Nederlandse offensieven, ook in Semarang, en een paar weken later in Padang, waar eind januari tijdens een luchtaanval op de markt van Bandar Buat honderden burgerdoden vielen, waren dus geen toeval. Er lijkt sprake te zijn van een doelbewuste poging van het koloniale gezag om al begin 1947 \u2013 dus een half jaar voor de offici\u00eble \u2018Eerste Politionele Actie\u2019 \u2013 op geco\u00f6rdineerde wijze met militair geweld controle te verwerven op cruciale plekken. Daarbij werden de grote hoeveelheden burgerslachtoffers op de koop toe genomen. Dat is extra opvallend omdat er gelijktijdig massaexecuties op Zuid-Celebes plaatsvonden door het Depot Speciale Troepen, waarbij duizenden Indonesi\u00ebrs omkwamen.<\/p>\n

Mollinger wilde de regering in Batavia positief stemmen over meer militaire actie: toen er tijdens een vergadering van de commissie-generaal op 21 januari naar het aantal doden tijdens de acties bij Palembang werd gevraagd, meldde hij Van Mook en Schermerhorn dat er \u2018slechts het zeer geringe aantal van vier (Nederlandse) gesneuvelden\u2019 te betreuren viel. Al waren ze gealarmeerd over de berichten vanuit de Chinese gemeenschap, onderhandelaar Schermerhorn stelde Palembang tijdens een volgend overleg van de commissie-generaal als voorbeeld om te laten zien dat er met het nemen van militaire maatregelen \u2018goede resultaten\u2019 te behalen vielen. De hoge aantallen Indonesische en Chinese doden en de kapotgeschoten stad deden er simpelweg niet toe.<\/p>\n

Geweldige clash<\/h5>\n

Dat hier een eerste grote klap werd uitgedeeld, was slechts bij weinigen bekend. Ook H.J. Wijnmalen, de bestuurder in Palembang, lijkt hierin nooit te zijn gekend. In het gesprek met historicus Zijlmans in 1976 meende hij zeker te weten dat de gebeurtenissen in gang werden gezet door de in het rond schietende Ambonezen waar Destree het in zijn brief al over had gehad. Ook Mollinger was daarmee verrast, zei hij. \u2018De geweldige clash\u2019, zo stelde Wijnmalen, was er dan ook een geweest tussen \u2018de TNI en onze Ambonese compagnie\u00ebn\u2019. Blijkbaar was niet alleen Isa overvleugeld door de lokale militaire hardliners, maar Wijnmalen zelf ook. Vele jaren later zocht hij Isa op in het onafhankelijke Indonesi\u00eb. Al had hij zich daar initieel wat zenuwachtig over gemaakt, zo zei hij in het interview, hij werd toch hartelijk door de oud-bestuurder en zijn vrouw ontvangen.<\/p>\n

Het is de vraag of ze die dramatische eerste dagen van het jaar 1947 toen in alle openheid met elkaar besproken zullen hebben.<\/p>\n

\n

Onderzoek militair geweld<\/h4>\n

In september 2017 start een groots opgezet wetenschappelijk onderzoek naar Nederlands militair geweld tijdens de dekolonisatieperiode in Indonesi\u00eb, gefinancierd door het kabinet. Doel is meer duidelijk te krijgen over de aard, omvang en de oorzaken van structureel extreem geweld in Indonesi\u00eb, vanuit een politieke, maatschappelijke en internationale context. Het onderzoek wordt gedaan door experts van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) en het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), en door buitenlandse academici. Ook de auteur van dit stuk, Anne-Lot Hoek, zal aan dat onderzoek meewerken.<\/p>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Weinigen weten dat Nederland al in januari 1947, een half jaar v\u00f3\u00f3r de zogenaamde \u2018Eerste Politionele Actie\u2019, een verwoestende aanval uitvoerde op de stad Palembang. In Indonesi\u00eb geldt de verzwegen moordpartij als een van de eerste grote clashes met Nederland. Een reconstructie.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[4448,8039],"class_list":["post-364316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-indonesie","tag-palembang"],"acf":[],"author_name":"Redactie Vrij Nederland","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/364316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=364316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/364316\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Redactie Vrij Nederland","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=364316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=364316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}