{"id":361026,"date":"2017-06-16T14:29:10","date_gmt":"2017-06-16T12:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=361026"},"modified":"2017-06-21T09:52:44","modified_gmt":"2017-06-21T07:52:44","slug":"miniatuurhoutsnijwerk-is-dus-saai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/miniatuurhoutsnijwerk-is-dus-saai\/","title":{"rendered":"Miniatuurhoutsnijwerk in het Rijks: dat is dus n\u00ed\u00e9t saai"},"content":{"rendered":"
\n

Het heeft de vorm van een linnenkast, de deurtjes staan open en binnenin het kastje zit een complete kruisigingssc\u00e8ne, met in totaal zo\u2019n dertig houtgesneden figuren. Ook de binnenkanten van de deurtjes wemelen van de piepkleine houten figuren.<\/p>\n<\/div>\n

Het mini-altaartje met de mini-bijbelsc\u00e8ne vol minimensjes op minipaardjes is het werk van de zestiende-eeuwse megamaestro Adam Dircksz, een vermoedelijk Delftse kunstenaar die in zijn eentje verantwoordelijk lijkt te zijn voor een complete kunststroming die zelfs bij veel doorgewinterde liefhebbers van laatmiddeleeuwse kunst onbekend is: miniatuurhoutsnijwerk. Behalve altaartjes grossierde Dircksz vooral in het maken van gebedsnoten: houten kogels, niet groter dan een abrikoos, die als je ze openklapt dichtbevolkte bijbelsc\u00e8nes blijken te bevatten. Op de tentoonstelling Small Wonders liggen er ruim dertig.<\/p>\n

Deze tentoonstelling laat je van de ene verbazing in de andere vallen<\/q><\/p>\n

Dat de middeleeuwse kunstenaars van priegelen hielden, weten we al van miniaturen: illustraties in boeken met soms verbluffend klein geschilderde details. Ook de grotere paneelschilderijen van bijvoorbeeld Jan van Eyck hebben vaak een stadsgezicht op de achtergrond dat een Waar is Waldo-achtig panorama vormt van piepkleine figuurtjes en bootjes en diertjes. Het vakmanschap van Dircksz en zijn atelier kan zich moeiteloos meten met die giganten van de Middeleeuwse kunst. Tientallen speren nog dunner dan een naald steken uit boven een menigte mensen met hoofden ter grootte van een speldenknop, waar evengoed duidelijk verschillende gezichten in te herkennen zijn. In een van de gebedsnoten, die op de tentoonstelling niet geopend te zien is, schijnt aan een houtgesneden muurtje een houtgesneden rozenkrans te hangen, die echt bungelt.<\/p>\n

Voorovergebukt kijken<\/h3>\n

De client\u00e8le van Dircksz hoorde tot de fine fleur van de zestiende-eeuwse adel. Hendrik VIII mocht tussen het vermoorden van vrouwen door graag de rozenkrans bidden die Dircksz voor hem gemaakt had. Een houten ring met een houten zegel eraan zat dan om Hendriks vinger, gevolgd door een houten crucifix die hij dan in zijn hand kon houden. Daarna volgden negen kralen met elk vijf bijbelvoorstellingen erin gesneden, om af te sluiten met een openklapbare gebedsnoot. Het geheel zat in een leren foedraal dat eruit ziet alsof het een nare strijdknots bevat, waar een rauwdouwer als Hendrik zich niet voor hoefde te schamen.<\/p>\n

\"\"
Miniatuuraltaardam van Adam\u00a0Dircksz. en atelier, ca. 1500 – ca. 1520. Maria geflankeerd door Sint-Barbara (links) en Sint-Catharina (rechts)<\/figcaption><\/figure>\n

Small Wonders laat je van de ene verbazing in de andere vallen. Bovendien is het geheel bijzonder ergonomisch ontworpen door Aldo Bakker. De werken staan in kleine vitrines midden op grote tafels. Je kan zowel van de bovenkant als van alle zijkanten met je neus dicht op het werk naar alle details kijken, en de tafels geven daarbij veel ruimte om te leunen, en die ga je nodig hebben ook. Ik heb bijna alleen maar voorovergebukt naar deze tentoonstelling gekeken. Swarovski heeft speciaal voor Small Wonders kloeke loepen ontworpen, om alles van n\u00f3g dichterbij te kunnen bekijken.<\/p>\n

Bij de\u00a0catalogus van Irma Boom is beknibbeld op het gebruiksgemak.<\/q><\/p>\n

De catalogus van Small Wonders is ontworpen door Rijks- en VN-lieveling Irma Boom, en de museumwinkel of op je designkoffietafel is het een prachtig boek, met een minimalistisch omslag en een afwisseling van wit en bruin papier die het boek het uitzien van generfd hout geeft. Een kunstboek in de letterlijke zin van het woord, want ten gunste van de looks heeft Boom wel her en der beknibbeld op het gebruiksgemak. De foto\u2019s en de beschrijvingen staan niet bij elkaar waardoor je voortdurend moet bladeren, en alle afbeeldingen bij de artikelen zijn afgedrukt op bruin papier, met een zwarte achtergrond. Dat past mooi in de artistieke uitstraling van het boek, maar het contrast vervaagt waardoor details moeilijk te zien zijn, en dat lijkt me niet de bedoeling in een boek over houtsnijwerk op de kubieke micrometer. Ook Boom\u2019s keuze voor een heel klein formaat is artistiek gezien natuurlijk leuk: kleine beeldjes, kleine catalogus. Maar wil je niet juist deze pietepeuterige werkjes thuis nog eens op enorm formaat kunnen bestuderen, en niet half afgesneden, net te klein of, en hou daar nu toch eens mee op lieve boekontwerpers, afgedrukt over twee pagina\u2019s, waardoor de helft in de vouw verdwijnt? Ik in ieder geval wel.<\/p>\n

Als je meer van laatgotische kunst houdt dan van de boeken van Irma Boom moet je het dus maar gewoon bij de tentoonstelling houden. Vergeet dan ook vooral niet de folder bij de hand te houden. De teksten bij de werken zelf zijn heel summier, dus je hebt het foldertje nodig om te ontdekken welke van de twee rozenkransen nou eigenlijk van koning Blauwbaard is geweest (gek genoeg: die iets minder mooie).<\/p>\n

De tentoonstelling ‘Small Wonders’<\/a>\u00a0in het Rijksmuseum loopt van 17 juni tot en met 17 september 2017.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het heeft de vorm van een linnenkast, de deurtjes staan open en binnenin het kastje zit een complete kruisigingssc\u00e8ne, met in totaal zo\u2019n dertig houtgesneden figuren. Ook de binnenkanten van de deurtjes wemelen van de piepkleine houten figuren. Het mini-altaartje met de mini-bijbelsc\u00e8ne vol minimensjes op minipaardjes is het werk van de zestiende-eeuwse megamaestro Adam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[6063,7503,3530,3332,4849,7501],"class_list":["post-361026","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-daan-doesborgh","tag-houtsnijwerk","tag-kunst","tag-musea","tag-rijksmuseum","tag-small-wonders"],"acf":[],"author_name":"Daan Doesborgh","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/361026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=361026"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/361026\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Daan Doesborgh","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=361026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=361026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}