{"id":342515,"date":"2016-11-07T14:00:40","date_gmt":"2016-11-07T13:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=342515"},"modified":"2016-11-07T14:31:21","modified_gmt":"2016-11-07T13:31:21","slug":"met-een-gebroken-hart-dwalen-over-de-buchmesse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/met-een-gebroken-hart-dwalen-over-de-buchmesse\/","title":{"rendered":"Met een gebroken hart dwalen over de Buchmesse"},"content":{"rendered":"
Wat een lol en kansen biedt de Frankfurter Buchmesse. Behalve als je met gebroken hart over de beursvloer schuifelt. Een mislukte reportage van de Nedervlaamse Literatuurwereld, door Elfie Tromp.<\/span><\/div>\n

Dit is een mislukte reportage. Voor Vrij Nederland zou ik verslag leggen van de Frankfurter Buchmesse. Tot de dag voor vertrek heb ik getwijfeld of ik zou gaan. De ene vriend zei dat het een goede afleiding zou zijn. De ander raadde me aan in bed te blijven liggen en een Netflix-abonnement te nemen. Ik heb namelijk liefdesverdriet. De soort waarbij ademen soms moeizaam gaat. Mijn borstkas lijkt regelmatig van vergruisd glas te zijn gemaakt. Drie weken geleden brak onverwachts mijn relatie. Een symbiotische liefde van zeven jaar met Jerry Hormone, ook een jonge schrijver. Toen niemand ons nog wilde publiceren, maakten we samen het blaadje Strak<\/em> met korte verhalen. We gaven feestjes met bier en voordrachten. We werden al snel als duo gezien. Hij met zijn lange haar en strakke pak. Ik daarnaast met broeierige blik. We werden elkaars \u2018haakje\u2019. Onze personen prikkelden en werden de insteek voor menig duo-interview. Dom om te doen misschien, maar wij zagen het calvinistischer. We hadden een winkeltje, zoals Gerard Reve het zou zeggen. We noemden onszelf gekscherend een \u2018tweekoppig monster\u2019. In mijn ogen een prachtige draak. Maar goed, met die mythische wezens loopt het in de meeste verhalen niet goed af. Ook hierin niet. Zodoende ben ik nu alleen op de Buchmesse. Normaliter zou ik me hebben ingelezen, een plan hebben gemaakt wie te spreken, hoe die te benaderen. Nu heb ik alleen een slaapplek, een treinticket en eigenlijk nergens zin in. Het is kloteweer. Uitstekend weer om binnen te zitten. Desnoods op een beurs.<\/p>\n

Eigen wereld<\/h5>\n

Nederland-Vlaanderen is het Schwerpunkt op de Frankfurter boekenbeurs dit jaar. Gemiddeld worden er 80 vertalingen per jaar gemaakt van Nederlandstalige boeken naar het Duits, dit jaar zijn dat er meer dan 300. Hoeveel van die schrijvers echt een lange internationale carri\u00e8re tegemoet gaan, is vooralsnog ongewis.<\/p>\n

Ik ben hier als piraat. Een perskaart als excuus om te kijken hoe de raderen draaien. Ik heb namelijk geen vertalingen en geen optredens. Dat in schril contrast tot mijn collega\u2019s die van interview naar voordracht voortjakkeren. Ik dobber rond en vraag me af hoe ik hierin pas. Jerry was altijd degene tot wie ik me verhield. Nu is er ineens de rest van de wereld waar ik tussen zou kunnen staan. Het is moeilijk te zeggen waar je grenzen liggen, wie je bent, als je vergroeid bent met een ander. Wat we deelden: verlangens. Grootse dromen die tussen twee kaften passen. We lazen elkaars werk, gaven advies. Peptalks als het niet wilde vlotten. We waren elkaars trouwste fans. Ik dacht dat we schreven om samen de wereld te veroveren. Zoveel mogelijk lezers te bereiken, in binnen- en buitenland. Maar nu weet ik dat niet meer zo zeker. Misschien schreef ik wel om hem dichtbij te houden. Om een eigen wereld te cre\u00ebren. Een veilige plek om samen naar terug te keren, waar de rest er niet meer zoveel toe deed.<\/p>\n

Gratis kriek en patatjes<\/h5>\n

\u2018Het is een klein wonder als een Nederlands boek een internationaal succes wordt,\u2019 vertelt Ilonka Reintjes. Zij is teamco\u00f6rdinator van Frankfurt 2016. \u2018Van de Engelse markt is maar zo\u2019n 5 procent vertaalde literatuur. Waarvan weer ongeveer 4 procent Latijns-Amerika behelst. 1 procent voor de rest van de wereld dus. De Duitse markt is een veel grotere springplank naar mogelijke andere vertalingen. Daarom is het zo belangrijk dat we hier gezien worden.\u2019<\/p>\n

Ze leidt me rond door het Nederlands-Vlaamse paviljoen, een verduisterde ruimte die tot bezinning stemt. Op de vloer liggen 66.000 wiebelige bakstenen van grove klei. De meterslange muren zijn bedekt met een schimmige projectie van de Noordzee op doorzichtig doek. Erachter doemen boekenkasten op met rijen vertaalde werken, van jeugdboek tot historisch naslagwerk. Dies ist, was wir teilen<\/em> is de slogan op de perspex muren van de verschillende nisjes in de ruimte. Plat vertaald: we delen de Noordzee, de kleigrond en de taal. Iedereen die er binnenstapt, beweegt zich direct trager. Laat het gejaagde van de voortrekkende en uitpuilende loopbanden tussen de hallen achter zich. Op strandstoelen kunnen bezoekers neerzijgen en zich gedichten in het oor laten fluisteren. In de hoeken van de zaal zijn virtualreality-ervaringen, korte films, een dagelijks tijdschrift, een podium met voordrachten. En elke dag, stipt om 17.00 uur, gratis kriek en patatjes.<\/p>\n

\"\"
Foto: Remko de Waal\/ANP\/HH<\/figcaption><\/figure>\n
Walgelijk gebral<\/h5>\n

Hoe mensen reddingsboeien worden. Sinds het liefdesverdriet dreig ik regelmatig te verzuipen in neerslachtig gepeins. Tot iemand een lijntje uitgooit. Zodra ik de immense hallenstructuur van de Messe binnenstap, loop ik de geruststellende Jenneke Harings tegen het lijf. Ze is er zo een die je in je binnenzak zou willen hebben op slechte dagen. Nooit haast, scherpe geest en altijd een relativerend grapje. Ze werkt bij het Brabants Kenniscentrum van Cultuur en is op de beurs om vrienden te ontmoeten en inspiratie op te doen. Een prettige tegenhanger van de jachtige sfeer van scouts en agenten die zich naar hun afspraken haasten. We spreken over de Pauw-uitzending met Tommy, Connie en Adriaan voorafgaand aan de beurs. De gearriveerde garde grossierde aan de talkshowtafel in gemaakte nonchalance over hun tientallen vertalingen (Montenegrijns, is dat eigenlijk wel een taal?), kift (Maarten \u2019t Hart is een slechte schrijver, aldus Palmen) en dronkemansverhalen (Tommy plaste eens naakt in een asbak).<\/p>\n

Ik had me afgevraagd of ik, als ik ooit in hun positie zou komen, zo achteloos zou kunnen doen over zoveel succes. Jenneke heeft een uitgesprokener mening. \u2018Een walgelijk gebral,\u2019 zegt ze. \u2018Er hoeft maar \u00e9\u00e9n iemand de link te leggen met de 5,7 miljoen die er is ge\u00efnvesteerd vanuit het gastland voor dit evenement en je hebt effectief de hele industrie weer als linkse hobby weggezet. Ze gaan totaal voorbij aan de inspanningen van het Letterenfonds. Die zijn er al drie jaar ontzettend hard voor aan het werk. Nu goed,\u2019 sluit ze haar tirade af. \u2018Biertje?\u2019<\/p>\n

Die investering gaat niet alleen op aan gratis kriek. Schrijver Bart Moeyaert, de artistiek leider, heeft gepleit voor een programma van een jaar, met samenwerkingen en optredens van Nederlandse en Vlaamse auteurs in de zeven grootste steden van Duitsland. Op de beurs zelf is het een doorlopend komen en gaan van onze schrijvers op de verschillende podia. En ook op andere plekken in de stad maken de schrijvers hun opwachting. Ze treden op in kerken, musea, boekhandels en op het Centraal Station.<\/p>\n

Afgunst<\/h5>\n

Ik breek hier met een van de weinige regels die Jerry en ik onszelf hadden opgelegd: niet klagen.<\/p>\n

Het gaat om het werk. Niet om de afgunst. \u2018Alles komt, zoals het altijd gekomen was.\u2019 Hij kon dat zo geruststellend zeggen, dat ik erin geloofde. Ge\u00efntimideerd door de grootste hallen, met rijen uitgevers en boeken, had hij naast me gestaan. Zijn lefbekkerij maskeerde ook mijn onzekerheid. Maar nu zit hij op een tropisch eiland over zijn leven na te denken. Ik sta in de miezer een Bratwurst als lunch weg te schuiven. Het vet druipt over mijn vingers en ik weet dat ik niet die ene zure schrijver wil worden. Maar het gaat allang niet alleen meer om het werk. Het gaat ook om de mens erachter. En dit mens heeft pijn. En twijfels. Is het de moeite wel waard? Wie zit er eigenlijk op te wachten? Ik kan me voorstellen dat het voor Ni\u00f1a Weijers makkelijker is om verder te schrijven, aangemoedigd door zoveel literaire prijzen. Of voor Lize Spit, die zo\u2019n bestseller heeft gehad dat haar verkochte boeken op elkaar gestapeld de Eiffeltoren in lengte evenaren. Misschien stel ik me aan en heeft iedereen zijn uitdagingen. Schrijf maar eens een waardig vervolg op je bestseller. Ik zou het niet weten. Handen afvegen, tanden op elkaar en blijven glimlachen.<\/p>\n

De beste tactiek<\/h5>\n

Ik spreek Jaap Robben \u2019s nachts pas. Hij is een fijne schrijver en vriend en het charmekanon van mijn uitgeverij. Overdag rent hij van optreden naar interview en ook in het donker is hij nog bezig: hij moet nog even dansen met zijn Finse vertaler, even een drankje halen voor die Praagse uitgever. Het is fascinerend om hem aan het werk te zien. Werkelijk iedereen betovert hij met zijn grapjes en plagerijtjes. Jaap maakt plezier. Er is niets hijgerigs aan hem, niets krampachtigs. Dat maakt hem prettig gezelschap. Bij de bar hebben we het kort over zelfpromotie. \u2018Schrijvers die hier alleen zijn voor de persmomentjes zijn wat mij betreft af. Mano Benzamour die even komt poseren voor de auteurstrein en niet meerijdt. Prima voor hem dat hij dat doet, maar mij is het te hijgerig.\u2019<\/p>\n

\"\"
Minister Bussemaker wordt voorgelezen in het Nederlands-Vlaamse paviljoen. Foto: Remko de Waal\/ANP\/HH<\/figcaption><\/figure>\n

Mano is een schrijver waar andere schrijvers graag op afgeven; met zijn parelwitte glimlach, sixpack en su\u00e8de schoenen lijkt hij het succes aan zijn gespierde kontje te hebben hangen. Ook ik knars soms met mijn tanden als hij de zoveelste buitenlandtour-selfie plaatst. Tientallen vertalingen op zijn naam en nog steeds zet hij de wekker voor een Nederlands persmomentje. Maar in alle eerlijkheid: had iemand me gevraagd om te komen, dan stond ik er misschien ook wel. Het idee dat ik een manier zou hebben laten liggen om mijn boek bij de lezer te krijgen, vind ik onverteerbaar. Maar hoe blijf je oprecht? Wanneer wordt het circus?<\/p>\n

Over de dagen heen zie ik iedere schrijver het op zijn of haar eigen manier aanpakken: Alma Mathijsen gaat na twee gesprekken en een drankje resoluut weer terug met de trein, Dimitri Verhulst trekt als een grijnzende clown de nacht door en verschijnt de volgende dag grinnikend op de beurs met een pruik en in een kort jurkje. Rodaan Al Galidi doet tussendoor een dutje in een strandstoel van het paviljoen. Het lijkt de beste tactiek het niet te serieus te nemen. Want hoewel er boeken worden verkocht, gaat het niet per se om de schrijvers zelf.<\/p>\n

Iedereen is boekengek<\/h5>\n

\u2018De functie van de beurs is verschoven,\u2019 vertelt buitenlands agent Marleen Seegers van 2 Seas Agency uit Californi\u00eb me. Voorafgaand aan de beurs heeft ze al afspraken gehad in New York, Parijs, Amsterdam en Keulen. \u2018De tijd dat er op de beurs echt grote aankopen werden gedaan, manuscripten meegingen naar de hotelkamers, is voorbij. Door internet vindt de grote biedingswoede al v\u00f3\u00f3r de beurs plaats. Hier is het vooral weer iedereen zien en bijpraten.\u2019 Ik mag een half uurtje bij haar aanschuiven in het agentencentrum. Dit zijn de loopgraven van de beurs. Hier worden meters veroverd op de buitenlandse markt door agenten zoals Marleen. De raamloze ruimte, met een schier oneindige hoeveelheid tafeltjes tussen klikwanden, wordt door een bevriende uitgever een extra laag van Dantes hel genoemd. Ik tref Marleen op vrijdagmiddag, en hoewel ze hier van woensdag tot zondag non-stop boeken zit aan te prijzen, lijkt ze allesbehalve afgepeigerd. Ze zit rechtop en kijkt me monter aan. Elk half uur schuift er weer een andere scout, internationale uitgever of agent bij haar aan. Moeiteloos stapt ze over van Nederlands naar Frans en pitcht ontspannen drie boeken. \u2018Als ze interesse hebben, dan krijgen we de biedingen nu per mail. De harde gesprekken vinden nauwelijks meer op de beurs plaats. Dat maakt het eigenlijk prettiger. Hoe vaker ik hier kom, hoe beter ik weet welk boek bij wie past. Het is een menselijke zaak.\u2019<\/p>\n

En dat is waar. Wie ik ook spreek op de beurs, iedereen is boekengek. Ik had het wellicht zakelijker verwacht. Berekenender misschien, maar iedereen spreekt hier vanuit zijn liefde voor de letteren met elkaar en ja, dan willen ze die ook verkopen. \u2018Het is moeilijk te voorspellen wat gaat lopen. Zoiets als Verdriet is een ding met veren<\/em> was eigenlijk een vreemde eend in de bijt, maar toch ging dat ineens goed, juist omdat het ongrijpbaar is. Je kunt wel trends zien. Natuurboeken gaan goed, narratieve non-fictie steeds beter en actualiteit krijgt altijd interesse.\u2019<\/p>\n

Technohol<\/h5>\n

Iedere uitgever probeert zijn stand een stukje sfeer mee te geven, voor zover dat kan in een omgeving van tapijttegels en tl-licht. De Bezige Bij heeft slingertjes opgehangen. Atlas Contact heeft elke dag een fantastische lunch. Singel knalt met een veelkleurig sloganontwerp van Ron van Roon. Ik zie de Iraanse stand die alleen de Koran verkoopt (wel in verschillende kleuren omslag). Azerbeidzjan pakt elke namiddag uit met een trommelsessie van twee kind-muzikanten. Marokko komt een tikje verfomfaaid over met wat uitgeprinte zwart-witbrochures die met plakband zijn opgehangen.<\/p>\n

Die dag gonst de beurs van \u00e9\u00e9n vraag: heb jij al een kaartje voor Cannongate? De Britse rockster-uitgever Jamie Byng geeft le-gen-da-rische feesten, naar het schijnt. De wilde Brit met krullend schouderlang haar en woeste baard staat zelf achter de draaitafels. Vorig jaar was Mick Jagger op het feest. Dat was wel op de Londense bookfair. Maar toch.<\/p>\n

Mijn ligt hart als een opgerolde egel in mijn borst ligt en steekt met elke slag.<\/q><\/p>\n

Ik weet een kaartje te regelen voor het feest op de Yachtclub. Ik verwacht iets met kroonluchters en cocktails, maar kom in een soort drijvend technohol terecht. Ik probeer te zien waar de nooduitgangen zijn, maar daar is het te donker voor. Existenti\u00eble angsten dan maar opzij en een wodka bestellen. De sfeer is uitzinnig; iedereen is blij er te zijn en dat werkt aanstekelijk. Het missen wordt erger na twaalven en ik probeer het met meer wodka te dempen. Dat lijkt aardig te gaan. Ik raak in gesprek met een leuke Duitse uitgever, hoor mezelf in steeds incoherenter Engels mijn boek pitchen. Zou het dan toch? Even lijkt alles mogelijk. We gaan dansen en een prachtige redactrice pakt mijn handen. Ik denk dat ik vanavond best weleens lesbisch zou kunnen worden en zoen haar vol op de mond. Ze zoent terug en lacht het dan weg. Ik druip af naar de bar.<\/p>\n

Tanden op elkaar<\/h5>\n

Ik wantrouw mensen die geloven dat alles in het leven met een reden gebeurt. Volgens mij is het leven een struikelpartij. Soms hinkel je met een sierlijke boog richting je doel. Soms val je plat op je bek de verkeerde kant op. Ik word wakker bij een advocaat die Schindler heet. Dat vond ik \u2019s nachts nog erg grappig. \u2019s Ochtends wat minder. We zijn vergeten het kale peertje aan het plafond uit te doen. Aan de vaalwitte muur van zijn slaapkamer hangt \u00e9\u00e9n foto. Schindler poseert met een geweer, temidden van zijn vrindjes van de jachtclub. Binnen vijf minuten sta ik buiten.<\/p>\n

De rest van de dag trekt wazig aan me voorbij. Mijn serotonine is inmiddels beneden het nulpunt gezakt en ik moet me inhouden mijn ex niet te bellen. Die troost is er niet meer. Weer de tanden op elkaar.<\/p>\n

Die avond staan uitgever Vic van de Reijt en Arnon Grunberg achter de draaitafels. Vic speelt luchtsaxofoon met een lied mee, Arnon zit verwonderd naar de dansende massa voor hem te staren. De lila discolampen draaien over de dansende uitgever en starende schrijver heen. Ietwat vertwijfeld drukt Arnon op de knop voor het volgende nummer.
\nIk spreek de boomlange Chris Herschendorfer, uitgever van Ambo Anthos. Ik moet op mijn tenen staan om mijn vraag in zijn oor te brullen. Dit is de man die Nicci French groot kreeg. Die Herman Koch uitgeeft. \u2018Hoe breek je door in het buitenland?\u2019 vraag ik hem. Zijn ernstige gezicht breekt open. Hij lacht, drukt zijn bril weer terug op zijn neusbrug. \u2018Als ik dat zou weten, zou elk boek een succes zijn,\u2019 zegt hij. \u2018Het moet ergens branden, dan verspreidt het vuurtje zich.\u2019<\/p>\n

\u2018Als een epidemie?\u2019 vraag ik. \u2018Als een flinke uitbraak van roodvonk?\u2019 Hij knikt, lacht weer. \u2018Zo had ik het nog niet gezien.\u2019<\/p>\n

De volgende dag zit ik in de trein terug. Ik heb vier uur geslapen en kramp in mijn voeten van het dansen. Alles vind ik irritant. De bedelaar die vijf minuten voor vertrek snel iedereen aanschiet in de coup\u00e9, het feit dat ik geen plek aan het raam heb, mijn hart dat als een opgerolde egel in mijn borst ligt en met elke slag steekt. Ik klap mijn laptop open. Ik weet wat me te doen staat. Het enige wat ik nog kan doen. Schrijven. Schrijven alsof ik roodvonk heb. Schrijven alsof ik roodvonk ben.<\/p>\n

Schwerpunkt <\/span>Met de klok mee: bezoekers; Douwe Draaisma; Jet Bussemaker die wordt voorgelezen; onderhandelende uitgevers; het Grunberglab.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nederland-Vlaanderen was dit jaar het \u2018schwerpunkt\u2019 <\/span>op de Frankfurter Buchmesse, met tal van optredens, manifestaties en borrels. Reden voor Elfie Tromp om rond te dwalen in de literaire fabriek van de grootste Europese boekenbeurs.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-342515","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Elfie Tromp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/342515","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=342515"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/342515\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Elfie Tromp","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=342515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=342515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}