{"id":342041,"date":"2016-10-27T11:35:11","date_gmt":"2016-10-27T09:35:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=342041"},"modified":"2016-10-27T14:40:04","modified_gmt":"2016-10-27T12:40:04","slug":"de-schrijnende-geschiedenis-van-blackface-en-whitewashing-in-hollywood-en-nederland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-schrijnende-geschiedenis-van-blackface-en-whitewashing-in-hollywood-en-nederland\/","title":{"rendered":"De schrijnende geschiedenis van blackface en whitewashing in Hollywood \u00e9n Nederland"},"content":{"rendered":"
Hollywood is erom berucht dat het witte mensen cast voor gekleurde rollen. Nu dat niet meer kan, worden juist de\u00a0personages wit gemaakt. Twee\u00a0vormen van het zogenaamde\u00a0Whitewashing<\/em>. Dat moet anders.<\/div>\n

En ja hoor. We hebben er weer \u00e9\u00e9n. De Tibetaanse wijze uit de stripboeken van Doctor Strange<\/span> wordt in de nieuwe verfilming gespeeld door… een witte vrouw. Keltisch, is ze nu \u2013 dat klinkt ook best wijs. En leuk voor de vrouwenemancipatie dat deze mannenrol nu gespeeld wordt door Tilda Swinton. Maar als Aziatisch acteur schiet je er weinig mee op. Noch als Aziatisch-Amerikaanse kijker, die zichzelf vaker vertegenwoordigd\u00a0wil zien in grote Hollywood-producties.<\/p>\n

Whitewashing<\/span> is het fenomeen gedoopt \u2013 een goed label is de eerste voorwaarde voor effectief activisme. En natuurlijk zou Swintons casting helemaal geen probleem zijn geweest, als het de uitzondering was. Maar in Hollywood is het witwassen van gekleurde rollen pijnlijk genoeg de regel.<\/p>\n

Een paar recente voorbeelden. Swintons tegenspeler Benedict Cumberbatch (Doctor Strange) speelt in Star Trek Into Darkness <\/span>de voorheen Indiase slechterik Khan, waarbij een gelijktijdig uitgebracht stripboek moet uitleggen dat zijn personage met plastische chirurgie letterlijk<\/span> wit is gemaakt. Jake Gyllenhaal speelt, zonder zo\u2019n vergezochte verklaring, gewoon de Prince of Persia<\/span>; Johnny Depp de Comanche Tonto in The Lone Ranger<\/span>; Gerard Butler en andere witte acteurs de Gods of Egypt<\/span> en Christian Bale en Joel Edgerton Mozes en Ramses in Exodus: Gods and Kings<\/span>.<\/p>\n

\"\"
Tilda Swinton speelt de oorspronkelijk Tibetaanse ‘Ancient One’, en voor Chiwetel Ejiofor werd het oorspronkelijk witte personage Baron Mordo zwartgewassen. Foto: Jay Maidment<\/figcaption><\/figure>\n

En dat zijn dan allemaal nog fantasiefiguren. Maar in A Mighty Heart <\/span>speelt Angelina Jolie de echte, donkere Mariane Pearl, terwijl Juliette Binoche in The 33 <\/span>de echte Chileense mijnwerkersvrouw Maria Segovia speelt. En raad eens wie Michael Jackson mag spelen in de televisiefilm Elizabeth, Michael and Marlon<\/span>? Witte Brit Joseph Fiennes. \u2018Ik ben ook nogal geschokt,\u2019 reageerde die. Maar hij nam de rol wel aan.<\/p>\n

Witte Jezus<\/h5>\n

Vaak blijven de witte acteurs er dan gewoon wit uitzien. Net zoals alle witte filmsterren die ooit de semiet Jezus speelden. Maar regelmatig ook wordt hun huid een paar tinten donkerder gemaakt en met make-up de suggestie van een andere etniciteit gewekt \u2013 zie Jolie\u2019s Mariane Pearl en Edgertons Ramses. Het resultaat is vaak belachelijk.<\/p>\n

Daarmee past whitewashing<\/span> in de lange Amerikaanse traditie van blackface<\/span>. Die begon bij de negentiende-eeuwse Amerikaanse \u2018minstreelshow\u2019, waarin witte artiesten hun gezicht schoensmeerzwart schminkten, met wit of rood uitvergrote lippen, als karikatuur van een zwarte landgenoot. D\u00ed\u00e9<\/span> vorm van blackface<\/span> is sinds de zwarte burgerrechtenstrijd van de jaren zestig taboe, maar de term wordt ook gebruikt voor realistischer gevallen. Naast brownface<\/span>, yellowface<\/span> en redface<\/span>, voor witte acteurs die doen alsof ze latino, Aziaat of indiaan zijn.<\/p>\n

Dat inpikken van gekleurde rollen door witte acteurs is zo oud als Hollywood zelf. Zeer geliefde artiesten hebben zich eraan bezondigd. Marlon Brando als Japanner in The Teahouse of the August Moon<\/span> moet je zien om te geloven. Evenzo John Wayne als de Mongoolse Dzjengis Khan in The Conquerer<\/span>. Het ene ziet er achteraf g\u00eananter uit dan het andere: vergeleken met Katherine Hepburns kunstmatige spleetogen als Chinese in Dragon Seed<\/span> valt Elvis Presley\u2019s redface<\/span> in Stay Away, Joe<\/span> nog best mee.<\/p>\n

Nu zijn dit allemaal relatief onbekende films. Maar geverfde witten tref je ook aan in geliefde klassiekers. Mickey Rooney\u2019s pijnlijk overdreven Japanner, inclusief valse voortanden, vormt een eeuwige smet op Breakfast at Tiffany\u2019s <\/span>\u2013 regisseur Blake Edwards is er zich tot zijn dood voor blijven verontschuldigen. Alec Guinness speelde een Arabier in Lawrence of Arabia<\/span> en een India\u00ebr in A Passage to India<\/span>. Linda Hunt (man noch Chinees) kreeg een Oscar voor haar half-Chinese man in The Year of Living Dangerously<\/span>. Nathalie Wood liet zich voor West Side Story <\/span>schminken tot de Puertoricaanse Maria; Charlton Heston tot Mexicaan in Touch of Evil<\/span>. Dit zijn films die ons zullen blijven achtervolgen.<\/p>\n

Donkere Heathcliff<\/h5>\n

Maar tegenwoordig speelt vaak een andere vorm van witwassen: het veranderen van de etniciteit van een personage<\/span> naar wit \u2013 zoals bij Tilda Swinton. Het is eigenlijk een dubbele vorm van witwassen: niet alleen de acteur, ook het personage zelf wordt vervangen door een witte variant. Zo kun je uit The Hunger Games<\/span> niet opmaken dat de hoofdpersoon, gespeeld door de witte Jennifer Lawrence, in het boek eigenlijk een \u2018olijfkleurige huid\u2019 had \u2013 en wat pas echt schandalig was: alleen witte actrices mochten auditie doen. Omgekeerd verraste regisseur Andrea Arnold door in 2010 als eerste voor Wuthering Heights <\/span>het boek te volgen en eindelijk een donkere Heathcliff te casten. En wie weet dat Kapitein Nemo, wit in vele verfilmingen, in Jules Vernes 20.000 Thousand Leagues Under the Sea<\/span> eigenlijk een Indiase prins is?<\/p>\n

Het wordt nog ongemakkelijker als het gaat om echte mensen \u2013 zeker als ze nog leven. De Indiaas-Amerikaanse Divya Narendra was verbaasd dat hij in The Social Network <\/span>door \u2018een witte acteur\u2019 werd gespeeld. En in 21<\/span> werd zelfs het complete, beroemde Aziatisch-Amerikaanse blackjack-team van MIT witgewassen. Hoofdpersonage Ben Campbell, gespeeld door witte Brit Jim Sturgess, was in werkelijkheid de Chinees-Amerikaanse Jeffrey Ma.<\/p>\n

Blackface Sjimmie<\/h5>\n

Filmmakers verweren zich tegen beschuldigingen van whitewashing<\/span> met enkele vaste argumenten. Het eerste is dat de meeste witte filmsterren nu eenmaal meer geld in het laatje brengen \u2013 en dat, derhalve, een film z\u00f3nder<\/span> witte sterren vaak niet eens van de grond komt. Zo zei Ridley Scott over zijn bijbelepos Exodus: Gods and Kings<\/span>: \u2018Ik kan niet aankomen met hoofdrolspeler Mohammed die-en-die uit weet-ik-veel-waar. Dan krijg ik de film niet gefinancierd. Dat is \u00fcberhaupt geen optie.\u2019<\/p>\n

Engelstalige media constateerden dat veel witgewassen films het de afgelopen jaren slecht deden, terwijl televisieseries juist succes hebben met gemengde ensembles<\/q><\/p>\n

Dat zal tot op zekere hoogte kloppen. Aan de andere kant constateren Engelstalige media dat veel witgewassen films het de afgelopen jaren slecht deden, terwijl televisieseries juist succes hebben met gemengde ensembles. Een onderzoek van UCLA concludeerde vorig jaar dat ook in Hollywood diversiteit in de casting een gunstig effect had op de box-office. Het lijkt erop dat Hollywood \u2013 waar makers en acteurs meestal progressief, maar financiers en studiohoofden vaak conservatief zijn \u2013 achterloopt bij maatschappelijke ontwikkelingen. Bovendien, stelde racebending.com<\/a><\/span> terecht, blijken mensen zich zelfs te kunnen identificeren met \u2018robots, zeesponsen en pratende teddyberen\u2019, dus waar hebben we het over?<\/p>\n

Een ander argument dat veel wordt gebruikt: we hebben gezocht, maar niet gevonden. Ook dat k\u00e1n<\/span> kloppen. Het was misschien inderdaad niet gemakkelijk, zoals producent Sam Raimi stelde, om de Inuit-hoofdrol van 30 Days of Night<\/span> te casten \u2013 en dus werd het personage witgewassen voor acteur Josh Hartnett. Toen Henk van der Linden in 1955 zijn Sjors en Sjimmie<\/span>-films maakte, was een zwarte Sjimmie moeilijk te vinden: \u2018Echt een negerjongetje, die was er gewoon niet in Nederland. Die keek je na, dat was iets bijzonders. Hoe moest ik aan zo\u2019n donkerkleurig jongetje komen?\u2019, zei hij twee jaar geleden tegen Andere Tijden<\/a><\/span>. En dus gaf hij voor Sjors en Sjimmie op het Pirateneiland <\/span>dan maar zijn eigen dochtertje een blackface<\/span>.<\/p>\n

\"\"
Geen \u2018negerjongetje\u2019 te vinden voor de Sjors en Sjimmie-film in 1955.<\/figcaption><\/figure>\n

En toen acteur en producent Aziz Ansari vorig jaar in The New York Times<\/a> <\/span>schreef over zijn schok en woede toen hij ontdekte dat zijn jeugdheld, het Indiase personage in de sciencefictionkomedie Short Circuit 2<\/span>, een witte Amerikaan in brownface<\/span> bleek, vertelde hij er eerlijk bij dat hij zelf \u00f3\u00f3k<\/span> moeite had gehad om voor een rol in zijn hitserie Master of None<\/span> een goede Indiaas-Amerikaanse acteur te vinden.<\/p>\n

Let wel: hierin zitten vicieuze cirkels verborgen. Hoe minder rollen minderheden krijgen, hoe minder van hen hun brood in Hollywood verdienen en hoe minder van hen de kans krijgen uit te groeien tot echte sterren.<\/p>\n