{"id":339369,"date":"2016-09-23T13:24:53","date_gmt":"2016-09-23T11:24:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=339369"},"modified":"2016-09-24T15:06:14","modified_gmt":"2016-09-24T13:06:14","slug":"chris-van-esterik-beziet-de-radicale-jaren-zeventig-met-lachende-gelatenheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/chris-van-esterik-beziet-de-radicale-jaren-zeventig-met-lachende-gelatenheid\/","title":{"rendered":"Chris van Esterik beziet de radicale jaren zeventig met lachende gelatenheid"},"content":{"rendered":"
\n

Overzichten en geschiedenissen van de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn er wel, maar persoonlijke memoires minder. Chris van Esterik voorziet hierin ten dele in zijn boek over die jaren gezien door de ogen van de politicologen.<\/p>\n<\/div>\n

Het is gevaarlijk je als vriendengroep te spiegelen aan Nescio\u2019s Titaantjes en dus van jezelf te zeggen: \u2018Jongens waren we \u2013 maar aardige jongens. Al zeg ik \u2018t zelf.\u2019 De Titaantjes staan voor verloren illusies, voor \u2018stakkerig wijs\u2019 geworden zijn en jezelf als held te hebben opgegeven. Dat klinkt, aangelengd met een biertje, misschien sympathiek, maar het is beter zo\u2019n directe vereenzelviging te ontwijken en de Titaantjes de Titaantjes te laten. Het gevaar dat je bij \u2018gelatenheid\u2019 uitkomt is te groot. Chris van Esterik neemt het risico in Jongens waren we<\/em>, zijn memoires als journalist en eertijds politicoloog in het licht van de \u2018totalitaire verleiding\u2019 in de jaren zeventig. Die verleiding, je aansluiten bij het om je heen vigerende marxistisch-leninistische gedachtengoed, wist Van Esterik te weerstaan.<\/p>\n

<\/figure>\n

Het boeiende aan Jongens waren we<\/em> is hoe Van Esterik, als zoon van een caf\u00e9baas in het Betuwse dorp Ingen, zich in Amsterdam beweegt, in een steeds hedonistischer en ideologisch radicaler wordende omgeving. Hij voelt zich tijdens de studie politicologie wel verleid door al dat nieuwe (marxisme, protestmanifestaties, krakers, feminisme, burgerlijke ongehoorzaamheid, Frankfurter Schule, CPN, drugs, geweld als politiek middel), maar verder dan zijn grote teen gaan hij en zijn drie vrienden er niet in. Zijn marxisme houdt op hij\u00a0zeggen dat we in een klassenmaatschappij leven en dat alles om de economie draait. Vandaar dat Van Esterik van iedereen de doopceel licht en tot vervelens toe vertelt uit wat voor milieu ze komen. Dat is in tegenspraak met zijn grote bewondering voor de \u2018onafhankelijkheid en mentale soevereiniteit\u2019 van de politicoloog Siep Stuurman, voor wie afkomst kennelijk geen punt meer is.<\/p>\n

Van Esterik werd een heimatloser Linke <\/em>die zag hoe studenten van goede huize de vrijheid niet aankonden en zich aansloten bij de communisten.<\/q><\/p>\n

Jammer is dat Van Esterik er niet echt memoires van heeft gemaakt. Hij wil ook de historicus van het decennium zijn, terwijl daar genoeg andere boeken voor zijn. Wanneer hij vanuit zijn eigen perspectief schrijft, en niet vanuit de archieven, wordt het een kleine intellectuele geschiedenis. Dan krijgt Van Esteriks geest reli\u00ebf, bijvoorbeeld omdat hij al als puber Pressers Ondergang<\/em> las, het boek over de vernietiging van de joden. Daarna ontpopte hij zich tot \u2018hardcore revist\u2019 en werd hij liefhebber van Koestler, Elsschot, Dostojewski, Orwell, Solzjenitsyn en Canetti. Dit zijn allemaal anti-ideologische schrijvers. Van Esterik werd een heimatloser Linke <\/em>die zag hoe studenten van goede huize (\u2018elitekinderen\u2019) de vrijheid niet aankonden en zich aansloten bij de communisten van de CPN omdat daar alles streng vastlag: denkvrijheid nul.<\/p>\n

Wanneer Van Esterik door zijn eigen ogen kijkt kijk je graag met hem mee. Over zijn verbijstering bij het lezen van Sartre\u2019s inleiding bij De verworpenen der aarde<\/em> van Frantz Fanon. Daarin kreeg het Westen de schuld van al het leed in de wereld. Sartre deed er nog een schepje bovenop: \u2018Het is nodig alle structuren op te blazen en niets minder. (\u2026) Het menselijke van de strijder zit in zijn wapen. Want in de eerste periode van de opstand moet er gedood worden: met het uit de weg ruimen van een Europeaan sla je twee vliegen in een klap, je rekent af met een onderdrukker en met een onderdrukte: blijven over een dode en een vrije mens.\u2019<\/p>\n

Of zijn verbazing bij het lezen van de inzichten van de radicale theoloog Bert ter Schegget. Die vond dat het geweld door de Palestijnen van de PLO werd gepleegd \u2018met een beroep op een betere, menselijker toekomst; het revolutionaire geweld vindt zijn rechtvaardiging in zijn doel, namelijk te komen tot een wereld zonder geweld.\u2019 Geweld als politiek doel had in de jaren zeventig een zekere uitstraling. De criminoloog Willem Nagel ontlokte dat de uitspraak: \u2018Ik ben helemaal niet zo tegen terroristen.\u2019<\/p>\n

\n
\"\"
Lucas van der Land (midden) tijdens een congres over sociaal-democratie in 1981 | Foto: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

Van Esterik zelf nam de geest van het caf\u00e9 (\u2018de genade van mijn geboorteplek\u2019) mee: daar was sprake \u2018van immer botsende visies.\u2019 Hij was voorstander van het \u2018polarisatiemodel\u2019, wat inhield dat er permanent gedebatteerd moest worden. Hij beleefde ook groot genoegen aan het lezen van stukken of columns waar hij het helemaal niet mee eens was. Het \u2018narcisme\u2019 en de \u2018geborneerdheid\u2019 in de columns van Annemarie Grewel in De Groene Amsterdammer<\/em> vond hij \u2018geestig\u2019. Het half-religieuze gezever van Emmy van Overeem in NRC Handelsblad<\/em> had in hem \u2018een toegewijd lezer\u2019 omdat het zo idioot was. De toon van buitenlandcommentator Karel Roskam op de radio \u2018duldde geen tegenspraak\u2019, vandaar dat Van Esterik er zich op verheugde die weer te horen.<\/p>\n

Van Esterik bewonderde Lucas van der Land omdat hij politicologie zag als de studie van conflicterende idee\u00ebn en theorie\u00ebn, niet als een bolwerk waarin een ideologie werd gepredikt, zoals indertijd door de CPN-ers als Meindert Fennema of Kees van der Pijl (die zich een \u2018vervreemd, overgetheoretiseerd mannetje\u2019 noemt). Die waren dan wel \u2018anti-fascistisch\u2019, maar niet anti-totalitair. Ze leefden in de \u2018papieren werkelijkheid\u2019. Van Esterik gaf de voorkeur aan de harde werkelijkheid van de tap, met lachende gelatenheid zou je kunnen zeggen.<\/p>\n

\n

Jongens waren we. Totalitaire verleiding in de jaren zeventig<\/em> door Chris van Esterik is uitgegeven door Balans.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Overzichten en geschiedenissen van de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn er wel, maar persoonlijke memoires minder. Chris van Esterik voorziet hierin ten dele in zijn boek over die jaren gezien door de ogen van de politicologen. Het is gevaarlijk je als vriendengroep te spiegelen aan Nescio\u2019s Titaantjes en dus van jezelf te zeggen: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-339369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/339369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=339369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/339369\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=339369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=339369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}