Begin jaren negentig stonden Nederlanders, Fransen en Duitsers nog volop achter verregaande Europese samenwerking. Tegelijkertijd keken de meeste Oost-Europeanen reikhalzend uit naar het EU-lidmaatschap. Hoe anders is de situatie vandaag. Na de Brexit is er gegronde vrees voor een Frexit, een Italeave, een Bye-gium, een Departugal, een Finish, een Czech-out of andere vormen van EU-thenasie.<\/p>\n
Volgens econoom Peter Rodenburg zit de EU in een klassieke catch-22<\/span> situatie. \u2018Om populairder te worden, moet Europa sociaal beleid ontwikkelen, maar dat kan alleen door middel van verregaande politieke integratie. Juist daarvoor bestaat geen draagvlak.\u2019 Steeds meer Europese burgers hebben volgens hem last van de gevolgen van globalisering en de Europese interne markt. \u2018Landen beconcurreren elkaar.<\/p>\n Dat leidt tot een erosie van arbeidsvoorwaarden en een verschuiving van belastingheffing op kapitaal naar arbeid. Kijk maar hoe de verzorgingsstaat de afgelopen 35 jaar steeds verder is uitgekleed.\u2019 Volgens Rodenburg wint de EU weer aan populariteit als ze \u2018burgers goed weet te beschermen tegen de toevalligheden in het leven. Een sterke verzorgingsstaat en een goed functionerende democratie vormen de kern van de Europese way of life<\/span>.\u2019<\/p>\n In de woorden aan van voormalig commissievoorzitter Jacques Delors: people do not fall in love with a single market.<\/span> Rodenburg: \u2018De EU moet sociaal zijn of de EU zal niet zijn. Maar het zal niet eenvoudig worden sociaal beleid op Europees niveau te ontwikkelen.’<\/p>\n \u2018De EU moet sociaal zijn of de EU zal niet zijn.<\/span><\/p><\/blockquote>\n Hoogleraar politicologie Ben Crum meent dat de communicatie tussen Europese beslissers en kiezers moet verbeteren. \u2018Politici moeten terugpraten tegen de kiezers en niet wegduiken.\u2019 Volgens Crum ontbreekt het aan effectieve kanalen voor dat contact: bij nationale verkiezingen wordt nauwelijks over Europa gesproken en de verkiezingscampagnes voor het Europarlement komen na 36 jaar nog altijd niet van de grond. Crum: \u2018Het gat wordt nu gevuld met referenda. Dat gaat met vallen en opstaan, en met veel weerstand van het politieke establishment.\u2019<\/p>\n Volgens Crum moeten we \u2018moedig voorwaarts\u2019. Ervaringen in Denemarken en Ierland tonen volgens hem aan dat \u2018hoe vaker je een referendum hebt, des te waarschijnlijker het wordt dat de kiezer zin van onzin weet te scheiden.\u2019 Naast meer referenda pleit Crum voor het openen van \u2018een nieuw politiek kanaal\u2019: \u2018Als je aanvaardt dat Brussel politieke macht heeft, vind ik veel te zeggen voor directe verkiezingen voor de voorzitter van de Europese Commissie, compleet met nationale primaries<\/span> ge\u00efnspireerd op het Amerikaanse model.\u2019<\/p>\n Communicatiewetenschapster Katjana Gattermann denkt eveneens dat Europese politici zichtbaarder moeten worden. \u2018De media beschrijven Europese besluitvorming nu meestal als onderhandelingsproces tussen landen. Voor elke top interviewen tv-zenders \u201chun\u201d staatshoofd of minister en beschrijven ze de uitkomst in termen van de consequenties voor de inwoners van hun land. Het Europa-brede perspectief ontbreekt.\u2019<\/p>\n Gattermann denkt dat een deel van de oplossing zou zijn dat nationale politici minder en Europese politici meer aandacht in de media krijgen als het gaat over Europees beleid. \u2018En dan niet alleen commissievoorzitter Jean-Claude Juncker of parlementsvoorzitter Martin Schulz, maar ook de individuele Europarlementari\u00ebrs, aangezien zij direct worden gekozen door de bevolking.\u2019 Bijkomend voordeel: kiezers krijgen dan herkenbare mikpunten voor kritiek of lof, in plaats van het abstracte concept van de \u2018Europese Unie\u2019.<\/p>\n Hoogleraar sociale psychologie Paul van Lange denkt dat de Europese samenwerking op twee manieren kan worden versterkt. \u2018Allereerst komen landen dichter bij elkaar door lotsverbondenheid. Dreiging van buitenaf is daartoe een probaat middel. Het helpt om samen effectief op te trekken tegen IS, milieuproblemen of de economische crisis.\u2019 Europese burgers ervaren deze lotsverbondenheid nu onvoldoende. \u2018Europese politici hoeven natuurlijk geen angst te zaaien, maar het besef dat je als ge\u00efsoleerd land kwetsbaar en zwak bent, kan beter en concreter worden gecommuniceerd.\u2019<\/p>\n In de tweede plaats kan de gemeenschappelijke Europese identiteit worden versterkt doordat Europese regeringsleiders onderling meer vertrouwen in elkaar uitstralen. \u2018Nu laten ze alleen zien dat ze haast hebben en het oneens zijn,\u2019 zegt Van Lange. \u2018Het tonen van onderlinge vriendschap, eenheid en vertrouwen tussen Europese leiders zou een belangrijke prioriteit moeten worden.\u2019 Hij adviseert de Europese premiers een \u2018week op de hei\u2019 met elkaar door te brengen, in vrijetijdskleding en zonder al te veel camera\u2019s, maar met professionele begeleiders. \u2018Leiders zijn ook maar mensen. Onder tijdsdruk hou je nu eenmaal vast aan nationale belangen en staat het onderhandelen voorop. Pas als je de tijd hebt, geef je vertrouwen, vriendschap en gezamenlijke oplossingen een oprechte kans.\u2019<\/p>\n Europees letterkundige Menno Spiering, schrijver van A Cultural History of British Euroscepticism<\/span>, denkt dat de Britten de afgelopen weken onbewust al een succesvolle campagne hebben gevoerd om de EU geliefder te maken. \u2018Heel wat Britten die voor een Brexit kozen, en nu geconfronteerd worden met een imploderend politiek bestel, een exploderend staatsbestel en grote economische onzekerheid, lijken zich te bedenken.\u2019<\/p>\n Zo interviewde de BBC een ge\u00ebmotioneerde Brexiteer die verklaarde dat hij alleen maar tegen Europa had willen stemmen, maar er natuurlijk niet echt<\/span> wilde uitstappen. \u2018De Brexit maakt plaats voor de Regrexit. Kortom: als je weer verliefd wilt worden op Europa, stoot haar dan van je weg. Laat maar komen die Nexit en whateverexit.\u2019 Volgens Spiering heeft De Dijk het ooit treffend verwoord: \u2018Een man weet niet wat hij mist \/ maar als ze er niet is \/ weet een man pas wat hij mist.\u2019<\/p>\n De oplossers<\/span><\/strong> Hoe wordt de Europese Unie weer geliefd?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-334291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht"],"acf":[],"author_name":"Esther de Roos, Michiel Hulshof","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/334291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=334291"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/334291\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Esther de Roos, Michiel Hulshof","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=334291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=334291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Een week op de hei voor Europese premiers.<\/q><\/p><\/blockquote>\n
\nIn de rubriek De Oplossers presenteert onderzoeksbureau Tertium antwoorden op complexe vragen die zijn voorgelegd aan meer dan 400 wetenschappers van VU en UvA. Kijk op www.deoplossers.nl<\/a> voor een overzicht van de interessantste bijdragen over de vraag van deze week.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"