{"id":334243,"date":"2016-07-25T13:16:48","date_gmt":"2016-07-25T11:16:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=334243"},"modified":"2016-07-26T08:19:51","modified_gmt":"2016-07-26T06:19:51","slug":"waarom-erdo%e1%b8%a1ans-woorden-over-virussen-en-kankers-zo-gevaarlijk-zijn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/waarom-erdo%e1%b8%a1ans-woorden-over-virussen-en-kankers-zo-gevaarlijk-zijn\/","title":{"rendered":"Waarom Erdo\u011fans woorden over virussen en kankers zo gevaarlijk zijn"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\">\n<p>De Turkse president\u00a0Erdo\u011fan vergelijkt tegenstanders met virussen en kankergezwellen. De geschiedenis leert\u00a0wat voor consequenties zulke taal kan hebben.<\/p>\n<\/div>\n<p>Het waren dramatische woorden die de Turkse president\u00a0Erdo\u011fan\u00a0<span style=\"font-family: Kievit, sans-serif; font-size: 1em; color: #333333; line-height: 1.556em;\">op 17 juli in de mond nam. &#8216;We zullen doorgaan tot het virus uit alle staatsinstellingen is weggewassen, want dat virus heeft zich verspreid. Helaas heeft het de staat ingekapseld als een kankergezwel,&#8217; hield hij op die dag in Istanboel de natie voor bij de begrafenis van een aantal slachtoffers van de couppoging van 15 juli, onder wie zijn campagnechef Erol Ol\u00e7ak en diens zoon. Voorwerp van zijn woede waren de putschisten, maar vooral de aanhangers van doodsvijand Fethullah G\u00fclen.<\/span><\/p>\n<p><iframe width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/PBewsmxXBTU?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Ondanks dat de Turkse leider zijn tranen niet kon bedwingen, ging het om veel meer dan een smakeloze maar onder de omstandigheden alleszins begrijpelijke emotionele uitbarsting. Want een paar dagen later en volledig van de emoties hersteld, deed hij er in een <a href=\"http:\/\/www.thepeninsulaqatar.com\/news\/middle-east\/387905\/coup-according-to-erdogan-turkish-president-narrates-how-that-day-unfolded-in-an-interview-with-reuters-his-first-after-the-coup-attempt\" target=\"_blank\">interview<\/a> met Reuters\u00a0nog een flinke schep bovenop. &#8216;Het zijn verraders,&#8217; fulmineerde hij. &#8216;Ze hebben dit land verraden. Ze zitten in het onderwijs, in de handel, in de religieuze wereld. Ze waren altijd al, laten we maar zeggen dubbelhartig, en nu zien we overduidelijk hun ware gezicht. Zowel in het Turkse leger als de Turkse nationale politie, bijna overal zijn deze lieden ge\u00efnfiltreerd, ze hebben al deze instituties in hun greep gekregen. Ze vormden een bezettingsmacht binnen die staatsinstellingen omdat ze zich niet voor hun thuisland inspanden, en nu gaan die verraders de prijs daarvoor betalen.&#8217;<\/p>\n<p>Dat is demonisering van een kaliber dat doet denken aan de donkerste dagen van de twintigste eeuw, maar het was niet meer dan de opmaat tot de kern van Erdo\u011fans boodschap: &#8216;Ik zeg het altijd maar zo: het is als met kanker, het is een kankergezwel dat zich uitzaait in het lichaam van de mens. De dokters kunnen wel zeggen dat ze het schoon weggesneden hebben, maar dikke kans dat je de kanker na een tijdje weer ziet opduiken.&#8217;<\/p>\n<h5>Ontmenselijking<\/h5>\n<p>Erdo\u011fan gebruikt die termen virus en kanker welbewust, om twee redenen. In de eerste plaats is het een vorm van ontmenselijking van de tegenstander. Dat is een even oude als effectieve manier om hele massa\u2019s mensen zover te krijgen dat ze meewerken aan heksenjachten, pogroms en andere vormen van vervolging. Zelfs &#8216;verraders&#8217;, de meest abjecte van alle volksvijandige misdadigers, zijn nog altijd mensen. Op grond daarvan hebben ze, hoe dom, slecht of boosaardig ook, een vanzelfsprekend recht op een zeker respect en een enigszins humane behandeling \u2013 het is precies dat besef dat ons zo doet gruwen van de letterlijk &#8216;onmenselijke&#8217; martel- en moordpraktijken van barbaarse bendes als Boko Haram en IS. Maar de geschiedenis leert dat als je de ander weet voor te stellen als een on-mens, en liefst ook nog als een on-dier, die remmingen bij schrikbarend veel mensen wegvallen.<\/p>\n<p>Maar als ontmenselijking zijn enige opzet was geweest, had de sultan in spe het kunnen houden bij gebruikelijke kwalificaties als &#8216;ongedierte&#8217;, &#8216;ratten&#8217;, &#8216;kakkerlakken&#8217; of eenvoudig &#8216;parasieten&#8217;. Alles wat je als mens zonder scrupules onder je hak kunt, ja zelfs moet vermorzelen, volstaat. Juist door doelgericht over kankergezwellen en virussen te spreken, riep Erdo\u011fan een tweede, nog gemener spook op, dat van de samenleving als organisme.<\/p>\n<p>In de westerse wereld zijn we al een eeuw of twee gewend aan de gedachte dat samenlevingen berusten op een sociaal contract. Dat is een denkbeeldige overeenkomst tussen de bevolking en het bestuur van een natie, waarbij over en weer rechten, bevoegdheden en plichten worden vastgelegd. Gaan burgers de fout in, dan laat de overheid ze arresteren en berechten, en gaat de overheid ernstig zijn boekje te buiten, dan kan het volk haar op zijn beurt laten vervolgen, het vertrouwen opzeggen, desnoods in opstand komen en de overheid vervangen. Iedereen draagt dus een zekere verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen van de natie als geheel. Daar hoort, hoe weinig het misschien ook in de praktijk lijkt voor te stellen, een zekere gelijkheid bij, plus een aantal onvervreemdbare rechten. Privacy bijvoorbeeld, en vrijheid van vergadering en van meningsuiting, want hoe moet de burger anders zijn idee\u00ebn vormen en kenbaar maken over hoe het contract wordt nageleefd?<\/p>\n<p>Dat is allemaal heel anders voor wie de maatschappij beschouwt als een organisme, een levend wezen. Weg onvervreemdbare vrijheden! In plaats daarvan heeft ieder zijn van hogerhand voorbestemde, onwrikbare plaats en taak in het grote geheel. Een hart moet pompen, een nier filteren en alle spieren op commando samentrekken en ontspannen, verder niks. In zo\u2019n samenleving is het individu inwisselbaar, alles draait om het collectief. Oppositie en onenigheid zijn ongewenst, dat is maar zand in de machine. Het corporatisme dat de katholieke kerk altijd voorstond is er een voorbeeld van: maatschappelijke geledingen als werkgevers, werknemers en het staatgezag moesten onder het alomtegenwoordig toeziend oog van de kerk in harmonieus overleg overeenkomen hoe de zaken dienden te lopen, de burger had zich eenvoudig te schikken. Het is ook de kernopvatting van de islam, waarbinnen iedereen door geboorte onvervreemdbaar deel van de gemeenschap uitmaakt en in letterlijk alles onderhorig is aan een onbetwistbaar goddelijk gezag.<\/p>\n<h5>Krachtdadig chirurgisch ingrijpen<\/h5>\n<p>Over de merites daarvan valt misschien nog te discussi\u00ebren, maar in de organische maatschappijvisie schuilt een wel heel kwaadaardig venijn: organismen kunnen ziek worden en zelfs doodgaan door bedreigingen van buitenaf, zoals virussen, of van binnenuit, zoals zich uitzaaiende kanker. En wie ziek is, heeft de dure plicht om genezing te zoeken en de ziekteverwekkers te verdelgen. Zelfbehoud gaat, ook moreel, boven vrijwel al het andere. Dat heeft verschrikkelijke consequenties. Het is bijvoorbeeld de reden dat de volksmassa\u2019s van heel Europa in 1914 zich met zulk onbegrijpelijk enthousiasme naar het slagveld lieten sturen: de maatschappij heette verzwakt en ziek, de oorlog werd verkocht als een krachtdadig chirurgisch ingrijpen dat nieuwe frisheid en vitaliteit zou brengen, met de bajonet als scalpel. Nou, dat hebben ze geweten. En nu zet datzelfde ziekte-idee in Turkije de deur wagenwijd open naar nietsontziend optreden tegen &#8216;volksvreemde&#8217; elementen (virussen) en minderheidsgroepen binnen de eigen maatschappij (kankergezwellen).<\/p>\n<p>Te vrezen valt dat Erdo\u011fans voorstelling van zaken met de islam als aanjagende kracht in vruchtbare aarde valt in de Turkse samenleving, die traditioneel geobsedeerd is met het eigen groots verleden en de eigen superioriteit. Want ondanks alle uiterlijke moderniteit hangt de collectivistische Turkse samenleving, ook in de diaspora, nog altijd aan elkaar van clansolidariteit en cli\u00ebntelisme \u2013 iedereen brengt er altijd wel weer een ye\u011fen of amca, een neef of oom in het spel als er wat geregeld moet worden. G\u00fclenisten, secularisten, Koerden, intellectuelen, vrijdenkers en niet-islamieten kunnen hun borst maar beter natmaken.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De Turkse president\u00a0Erdo\u011fan vergelijkt tegenstanders met virussen en kankergezwellen. De geschiedenis leert\u00a0wat voor consequenties zulke taal kan hebben. Het waren dramatische woorden die de Turkse president\u00a0Erdo\u011fan\u00a0op 17 juli in de mond nam. &#8216;We zullen doorgaan tot het virus uit alle staatsinstellingen is weggewassen, want dat virus heeft zich verspreid. Helaas heeft het de staat ingekapseld [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Rik Smits","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/334243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=334243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/334243\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rik Smits","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=334243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=334243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=334243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}