Erwin Olaf over \u2018Joods\u2019<\/p>\n
Erwin Olaf is een beetje een sullige oude nicht aan het worden. Zijn woorden. \u2018Met spierballen rollen hoeft niet meer. Ik ben toch al in mijn overtime bezig.\u2019 Vroeger, toen hij nog vond dat hij zich moest bewijzen, was het barok en hedonisme troef in zijn werk: obscure halfnaakten (Squares, 1984-1990, Chessmen, 1988), rijpe dames in hitsige pakjes (Mature, 1999) en hysterische clowns \u00ad(Paradise \u2018the Club\u2019, 2001-2002). Na de clowns werd zijn fotografie ingetogener, maar alternatieve werkelijkheden schiep Olaf nog steeds. De series Rain, Hope, Grief en Fall (2004-2008) spelen zich af in verlaten interieurs die uit de jaren vijftig lijken te komen. De bijna grimmige beelden staan bol van gestileerde perfectie.<\/p>\n
Met het verstrijken van de tijd is Olafs aloude behoefte om een fantasiewereld te scheppen afgenomen. Moet u hem nu toch eens horen: \u2018Alleen een mens vind ik tegenwoordig al prachtig.\u2019 En als hij zich toch op het surrealistische vlak begeeft, zoals met zijn recente serie Berlin (2012), waarvoor hij zich liet inspireren door het interbellum en waarin kinderen de macht uitbeelden, dan is hij daar onzeker over. \u2018Dan zit er een jongetje op een wild zwijn met zo\u2019n klein vrouwtje erbij en dan denk ik: is dat niet te veel idee op idee?\u2019<\/p>\n
De portrettenreeks Joods maakte hij naar aanleiding van een (behoorlijk vrije) portretopdracht van Stadsarchief Amsterdam (zie naschrift) en hoort bij zijn soberste werk tot nu toe. Er komt geen decor aan te pas. \u2018Joy, die met die sproetjes en die lange nek, wat een waanzinnig mooi wijf. Een soort zwaan vind ik dat. Goed kijken. Waar staan de ogen op gericht? Wat denkt ze? Hoe echt is de blik in haar ogen? Of mensen echt kijken, daar ben ik nu het meeste mee bezig.\u2019<\/p>\n
Toen Olaf de opdracht kreeg, wist hij meteen dat het zou gaan over de lokale Joodse gemeenschap. Want in de loop der jaren was hij de Amsterdamse Jood uit het oog verloren. \u2018Minder keppeltjes, nergens pijpekrullen en hoeden meer. Tenminste, zo leek het. Het is nattevingerwerk, want ik ben maar een eenvoudige boerenfotograaf en geen wetenschapper.\u2019 Olaf begon te lezen over \u2018hoe schandalig die Joodse Nederlanders zijn behandeld\u2019. \u2018Weet je dat ze na de Tweede Wereldoorlog erfpachtbelasting moesten betalen en inkomstenbelasting over de jaren dat ze in kampen hadden gezeten? Nou ja, dat kan niet! Ik moest daar iets mee doen.\u2019<\/p>\n
Een mooi, sterk portret<\/p>\n
Zijn onderwerpkeuze komt ook voort uit zijn recentelijk doorontwikkelde behoefte om kwetsbaarheid vast te leggen. \u2018Maar in godsnaam niet zoals Afrikanen vaak worden gefotografeerd. Ziek, verslagen en zwak. Van boven, zo van: en nu zijn ze zielig.\u2019 Daarom werden het krachtige, verheffende beelden. Over alles is nagedacht, dat is niet veranderd sinds eerdere Erwin Olafs: standpunt, visagie, kleding, de lichtval die het portret iets schilderachtigs geeft. \u2018Ik constateerde dat er een bevolkingsgroep is die wereldwijd flinke klappen heeft gehad \u2013 en krijgt \u2013 en dan denk ik: dat ga ik overslaan. Ik ga een mooi, sterk portret maken.\u2019 Op een gegeven moment is hij en profile gaan fotograferen om te kijken of het vooroordeel van de grote neus klopt. \u2018Jonge, ik heb nog nooit zoveel kleine schattige wipneusjes voor de camera gehad.\u2019 Acht van de zestien foto\u2019s zijn kooldrukken, een arbeidsintensieve fototechniek uit de negentiende eeuw die bekendstaat om de intense en houdbare beelden. \u2018Dat in combinatie met de Joodse gemeenschap die heel veel heeft meegemaakt, vind ik symbolisch.\u2019<\/p>\n
Olaf stelde zichzelf ten doel om een dwarsdoorsnede van de Amsterdamse Joodse gemeenschap vast te leggen. Dat bleek nogal een kluif. \u2018Als fotograaf focus je het liefst op het religieuze, het zichtbare. Slechts tien of vijftien procent van de Joodse gemeenschap is religieus, heb ik me laten vertellen, dus dat kon niet.\u2019 Andere moeilijkheid: \u2018Soms is iemand niet religieus maar heeft wel de Joodse identiteit. Hanneke Groenteman zei: \u201cIk heb er niets mee maar ik ben het wel.\u201d Wat is dat dan? Die discussie woedt ook binnen de gemeenschap. Ben je echt alleen Joods als je moeder dat is? Wie heeft dat eigenlijk verzonnen? Geen peil op te trekken. Het lijkt de gewone wereld wel.\u2019<\/p>\n
VN Fotospecial Stadsarchief Amsterdam vroeg naast Erwin Olaf Petra Stavast en het duo Blommers\/Schumm om een portrettenreeks te maken. De opdracht: \u00adreageer op het werk van Merkelbach, een \u00adAmsterdamse fotostudio die tussen 1913 en 1969 gevestigd was aan het Leidse\u00adplein. \u2018Fotostudio Merkelbach\u2019 en \u2018Studioportretten 2013\u2019 zijn te \u00adbezichtigen van 13\/9 2013 tot en met 5\/1 2014. Flatland Gallery in Amsterdam exposeert van 7\/9 tot en met 12\/10 dit jaar Erwin Olafs \u2018Berlin\u2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Als een \u2018amateur-antropoloog\u2019 onderzocht Erwin Olaf de Amsterdamse Joodse \u00adgemeenschap. \u2018Geen peil op te trekken.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-33255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Kim Bos","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/33255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=33255"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/33255\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Kim Bos","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=33255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=33255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}