{"id":331603,"date":"2016-06-24T14:20:49","date_gmt":"2016-06-24T12:20:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=331603"},"modified":"2016-06-24T15:17:28","modified_gmt":"2016-06-24T13:17:28","slug":"hoflands-pleidooi-voor-de-kleine-dagelijkse-opstand","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hoflands-pleidooi-voor-de-kleine-dagelijkse-opstand\/","title":{"rendered":"Hoflands pleidooi voor de kleine dagelijkse opstand"},"content":{"rendered":"

Hofland vierde zijn eigen successen niet vaak. Maar dat\u00a0zijn essay in het tijdschrift dat\u00a0Sartre had opgericht verscheen, daarop was hij terecht trots.<\/strong><\/p>\n

Afgezien van wat lichte strubbelingen was het leven van H.J.A. Hofland een aaneenschakeling van kleine triomfen, indachtig het motto van Nietzsche uit G\u00f6tzen-D\u00e4mmerung<\/em>\u00a0dat hij geruime tijd voerde: \u2018wat mij niet ombrengt maakt me sterker\u2019. Niet dat Hofland zo vaak met Nietzsche schermde, maar dit kwam hem goed van pas. Elk geslaagd stuk beschouwde hij als een kleine triomf. Dat gold ook voor de lastige knutselwerkjes die hij tot een goed einde bracht. Het vieren van zijn triomfen kwam doorgaans niet verder dan de binnenkant van zijn hoofd, maar er waren er een paar die naar buiten mochten. Zoals toen in maart 1989 zijn essay Le social-d\u00e9mocratie et le marriage r\u00e9ussi <\/em>in Les Temps Modernes<\/em> werd gepubliceerd, het ooit door Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir opgerichte Franse tijdschrift. <\/em>\u2018Dit is weinig Nederlandse schrijvers overkomen,’\u00a0kon hij met recht zeggen. Hofland had een zwak voor Sartre, vooral voor zijn romanserie De wegen der vrijheid<\/em>. Ook al dook hij nooit diep in de filosofie, voor het existentialisme had hij sympathie. Het stond het dichtst bij het dagelijkse artistieke leven (\u2018existentie gaat vooraf aan essentie\u2019).<\/p>\n

\n
\"\"
Hofland geeft Sartre een vuurtje | Foto: Ronald Sweering<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

Dat zijn essay \u2018De sociaal-democratie en het goede huwelijk\u2019 uit Orde bestaat niet<\/em> in het tijdschrift van Sartre verscheen vroeg niet om solitair plezier, prat als hij altijd was gegaan op het feit dat hij Sartre samen met zijn vriend Hans Koetsier nog eens in het Doelen Hotel Amsterdam had ge\u00efnterviewd voor het Algemeen Handelsblad<\/em>. Juli 1963: ‘Sartre was allerbeminnelijkst. Hij schonk de gasten koffie uit een kannetje; als het leeg was, bracht de bediende het volgende. We mochten sigaretten uit zijn pakje roken, zoveel we wilden. Boyards Ma\u00efs, toen de dikste sigaret ter wereld. Er ontstond een huiselijke sfeer. Vader vertelde, vader legde het leven en de wereld uit.\u2019<\/p>\n

Sartre raakte op dreef terwijl er nog meer koffie werd gedronken en nog meer sigaretten gerookt werden: \u2018In de hotelkamer ruikt het naar bosbrand. We hebben op het ogenblik te maken met een nieuw soort kolonialisme, het ontluikend kolonialisme van het Amerikaanse zakenleven, de dollars! En daarom zal het op den duur opnieuw gaan tussen de haves<\/em> en de have-nots<\/em> van deze planeet.\u2019 Hofland, die in 1961 al de Anne Frank-prijs voor zijn eerste journalistieke werk had gekregen, zoog het allemaal op, ge\u00ebngageerd journalist als hij ook was.\u00a0<\/em><\/p>\n

\n
\"\"
Omslag van het nummer van Les Temps Modernes met Hoflands essay.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

Le social-d\u00e9mocratie et le marriage r\u00e9ussi<\/em> stond niet zomaar in Les Temps Modernes<\/em>. Het is een sleutelessay voor Hofland. Voor de sociaal-democratie moeten we de zogen\u00e1\u00e1md perfecte verzorgingsstaat lezen, en voor het goede huwelijk het zogen\u00e1\u00e1mde goede huwelijk. Ze hebben volgens Hofland allebei de pretentie om Goede Voorbeelden te zijn, maar met hun bedrieglijke tevredenheid en \u2018humane verstikking\u2019 vermoorden ze alle vitaliteit in mensen: \u2018hun kinderlijkheid, hun na\u00efveteit, het fantastische en bizarre van hun geest, hun explosiviteit, hun argeloosheid tegenover zichzelf.\u2019 In \u00e9\u00e9n zin: \u2018In stilte hebben ze hun eigen ziel gewurgd.\u2019 Het essay is een pleidooi voor het \u2018nee\u2019, voor de kleine dagelijkse opstand tegen de gelijkmatigheid, het stilstaan, de pretentie van deugdzaamheid, \u2018de grijze vaagheid\u2019, \u2018de morele allure\u2019, \u2018de ethische onaantastbaarheid\u2019, en v\u00f3\u00f3r de dagelijkse innerlijke revolutie, in het essay ook een \u2018miniatuur vulkanische prestatie\u2019 genoemd. Ontkomen aan al te veel Deugdzaamheid uitte zich bij Hofland bijvoorbeeld wanneer hij zich verplaatste in de gedachtenwereld van een tegenstander, zoals Martin Bosman van de PVV, schrijver van het boek De schijn-\u00e9lite van de valse munters<\/em> (\u2018Interessant boek hoor\u2019). Dat verplaatsen had hij geleerd van Jacques de Kadts Het fascisme en de nieuwe vrijheid<\/em>. Die vond dat je iets moest weten van de verleidelijke kanten van foute ideologie\u00ebn, zoals het fascisme. Vanuit dezelfde gedachte zette Hofland de boeken van de opsnijder Curzio Malaparte (De huid<\/em>, Kaputt<\/em>) bovenaan zijn lijstje van beste boeken (naast de essays van de socioloog Max Weber).<\/p>\n

\"\"
Albert Camus en Curzio Malaparte<\/figcaption><\/figure>\n

Hofland bracht Sartre en Camus, die juist uiteengegroeid waren, weer in zichzelf bij elkaar door ook Camus\u2019 De mens in opstand <\/em>te koesteren. Hij wilde niet als Mathieu de la Rue in De wegen der vrijheid<\/em> te laat \u2018nee\u2019 hebben gezegd tegen de Deugd, maar liefst elke dag voor de vrijheid van zijn geest hebben gekozen. Hij was altijd gespitst op \u00a0signalen van de pogingen om mensen te \u2018dresseren\u2019, bij de Russische en Chinese communisten en hun hersenspoelingen natuurlijk, maar ook in subtielere gedaanten als het zalvende Goede Voorbeeld of de \u2018gewatteerde dictaturen waarin mensen zich voor hun eigen bestwil vrijwillig en gelukkig moeten schikken.\u2019<\/p>\n

Als essay is \u2018De sociaal-democratie en het goede huwelijk\u2019 ook karakteristiek voor Hofland omdat hij de s.d. en het g.h. (zoals hij ze afkortte) uiteindelijk niet van zich afstoot, maar juist in bescherming neemt, hoezeer hij er ook tegen tekeer gaat. Dat is een opvallende wending in het slot van het essay, maar ook kenmerkend voor Hofland. Hoe libertair, radicaal vrijzwevend, hij ook wilde zijn, hij was ook een gedecideerde, tegels lichtende oppassende burger: \u2018de ethische aanspraken van s.d. en het g.h. zijn altijd nog beter te verdragen dan alles wat zich verder aandient,’ schrijft hij aan het einde.<\/p>\n

Hij was immers ook de zelfbenoemde Don Quichotte van de schone stoep.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hofland vierde zijn eigen successen niet vaak. Maar dat\u00a0zijn essay in het tijdschrift dat\u00a0Sartre had opgericht verscheen, daarop was hij terecht trots. Afgezien van wat lichte strubbelingen was het leven van H.J.A. Hofland een aaneenschakeling van kleine triomfen, indachtig het motto van Nietzsche uit G\u00f6tzen-D\u00e4mmerung\u00a0dat hij geruime tijd voerde: \u2018wat mij niet ombrengt maakt me […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-331603","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/331603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=331603"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/331603\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=331603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=331603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}