Nog steeds reist hij de wereld over. Tot voor kort was hij speciale gezant van de Verenigde Naties in Afrika, nu zijn het China en de Verenigde Staten waar hij als professor lesgeeft op universiteiten. Juist zijn ervaringen op die drie andere continenten doen hem realiseren dat een verenigd Europa geen dromerig project voor idealisten is, maar bittere noodzaak.<\/p>\n
Wat voor moment is het voor Europa? \u2018Niet bestaan\u2019. Is dat niet overdreven? Itali\u00eb heeft haar macht verspeeld door haar verdeeldheid? Is Duitsland arrogant? Hoe ziet u de rol van Duitsland binnen Europa? Beschikt Angela Merkel over die grandeur? Waarom, volgens u? Wat maakt de vluchtelingencrisis anders dan andere problemen die de Europa heeft gehad? Wat moet er gebeuren? Is zo\u2019n plan realistisch? Maar het lukt Europa op dit moment niet eens om een paar duizend vluchtelingen onderling te verdelen. Was het in uw tijd gemakkelijker als politicus? Toen Europa nog geliefd was, en de angst niet overheerste?<\/em> De macht in Europa ligt nu vooral bij de nationale regeringsleiders. Dat was anders gedurende Prodi\u2019s voorzitterschap van de Europese Commissie, tussen 1999 en 2004. De macht van Europa leek toen alleen maar toe te nemen. In 1999 sprak Prodi in een interview met de BBC de hoop uit dat de volgende Commissie na zijn termijn zou fungeren als daadwerkelijke regering van Europa, en dat er een Europees leger zou komen. Tegenwoordig beslist de Europese Commissie minder dan vroeger en ligt de macht meer bij de Europese Raad, die bestaat uit alle regeringsleiders van de verschillende landen. De \u2018verenigde staten van Europa\u2019 waar Prodi nog altijd op hoopt, lijken verder weg dan ooit.<\/p>\n \u2018Die machtsverschuiving naar de regeringsleiders in Europa is onderdeel van het probleem. Die zijn vooral bezig met het verdedigen van de belangen van hun eigen land in plaats van het gezamenlijk besturen van Europa. Regeringsleiders zijn immers verkiesbaar, commissarissen niet, zo simpel is het. Dus die schuiven op een heel andere manier aan. Dat bedoel ik als ik zeg dat Europa achteruit gaat.\u2019<\/p>\n Bent u nog Europist?<\/em> In Nederland is openlijk voorstander zijn van meer macht naar Europa inmiddels politieke zelfmoord voor een politicus. Dat geldt ook voor de klassieke partijen, die altijd voor Europa waren. Heeft u een voorbeeld?<\/em> Het ergert u.<\/em> Die ging tegen de kiezers in? Hoe kijkt u naar het brexit-referendum?<\/em> Van de Italiaanse politiek heeft hij al lange tijd afstand genomen. In 2008 zei hij al klaar te zijn met de Italiaanse politiek, en eigenlijk met politiek in het algemeen. Toch werd hij drie jaar geleden bijna president van Itali\u00eb. De linkse coalitie die vlak daarvoor de verkiezingen had gewonnen, had Prodi naar voren geschoven als kandidaat. Maar tijdens de stemming in het parlement \u2013 die een formaliteit had moeten zijn \u2013 ging het onverwacht mis. Een deel van de coalitie hield zich niet aan de afspraken, stemde tegen en liet daarmee de eigen kandidaat Romano Prodi vallen. Het was met name om hun ongenoegen te uiten over de koers van hun toenmalig leider Pier Luigi Bersani. \u2018Niemand van de huidige Europese politici durft verder te kijken dan zijn eigen ambtstermijn.\u2019<\/p><\/blockquote>\n Prodi sloot zijn politieke carri\u00e8re dus niet af met een presidentschap, ondanks het feit dat hij voor velen de gedroomde kandidaat was. Vriend en vijand zijn het erover eens dat Romano Prodi een dergelijke vernedering na zo\u2019n loopbaan niet verdiende. Wat vindt u van de opstelling van Renzi? Laat ik het anders stellen: wat vindt u van de rol van Itali\u00eb op dit moment binnen Europa? Hoe bedoelt u dat? Kunnen we niet meer van elkaar af?<\/em> Maar angsten voor bijvoorbeeld IS, terrorisme, die zijn toch ook re\u00ebel?<\/em> Zou dat uw advies zijn voor de huidige generatie leiders? Romano Prodi<\/p>\n Van 1996 tot 1998 en van 2006 tot 2008 was hij premier van Itali\u00eb met een centrumlinkse regeringscoalitie. Tussen die regeringsperiodes was hij zes jaar voorzitter van de Europese Commissie. Onder zijn voorzitterschap breidde de EU uit van 15 naar 25 lidstaten en werd de euro ingevoerd.<\/p>\n Tijdens Prodi\u2019s voorzitterschap van de Europese Commissie leek de macht van Europa alleen maar toe te nemen. In 1999 sprak Prodi nog de hoop uit dat er een Europees leger zou komen. Tegenwoordig beslist de Europese Commissie minder dan vroeger, en ligt de macht meer bij de Europese Raad, die bestaat uit alle regeringsleiders van de verschillende landen. De \u2018verenigde staten van Europa\u2019 waar Prodi nog altijd op hoopt, lijken verder weg dan ooit.<\/p>\n De afgelopen jaren stond hij aan het hoofd van VN-vredesmissies in Afrika en was hij speciale VN-gezant in Sahel. Als hoogleraar is hij verbonden aan de Amerikaanse Brown University, de China Europe International Business School in Shanghai en de universiteit van Bologna, wat hem in Itali\u00eb de bijnaam \u2018Il Professore\u2019 heeft opgeleverd.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Een verenigd Europa is bittere noodzaak<\/span>, zegt de voormalige voorzitter van de Europese Commissie Romano Prodi. \u2018Als we zo doorgaan, wordt de wereldpolitiek een een-tweetje tussen China en de VS.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-330977","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht"],"acf":[],"author_name":"Eveline Rethmeier","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/330977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=330977"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/330977\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Eveline Rethmeier","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=330977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=330977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/em>\u2018Een triest moment. Ik kan er niet meer van maken. Europa staat volledig stil en het is wachten tot de achteruitgang begint. We worden aan alle kanten ingehaald, en we staan erbij en kijken ernaar. Eeuwenlang was Europa de leider van de wereld. Vandaag de dag tellen we nog wel mee op economisch gebied, maar omdat we op politiek gebied eigenlijk niet bestaan, gaan we dat uiteindelijk ook financieel merken.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Geenszins. Het ontbreekt de EU aan een gemeenschappelijk buitenlands beleid, en juist d\u00e1t is essentieel om onze rol in de wereld te waarborgen. Lidstaten hebben nog steeds elk hun eigen buitenlandbeleid. Neem Libi\u00eb: elk land doet daar wat het wil, heeft daar eigen geheime diensten, en verbergt dat vervolgens voor de andere lidstaten. Het ontbreken van een heldere, naar buiten gerichte politiek houdt ons verdeeld, en dat is rampzalig. Dat heeft de Italiaanse geschiedenis aangetoond.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Absoluut. Tijdens de Renaissance liepen we wereldwijd voorop op het gebied van kunst, wetenschap, technologie, alles! En toen konden al die afzonderlijke Italiaanse staten van dat lange schiereiland niet samenwerken en verloren wij onze positie aan Nederland, Spanje, later aan Engeland en Frankrijk. Hetzelfde speelt nu in Europa. Als we zo doorgaan, voorzie ik een ondergang van Europa. Europa zal vooral de hoeder zijn van het werelderfgoed, maar geen rol van betekenis meer spelen binnen de wereldpolitiek en de wereldeconomie. Het wordt een een-tweetje tussen China en Amerika. Dat we soevereiniteit per land zullen verliezen, staat vast. Met Europa moeten we wat soevereiniteit inleveren, maar behouden we wel een zekere gedeelde soevereiniteit. Elk Europees land afzonderlijk kan niets tegen landen als China of de Verenigde Staten klaarspelen, z\u00e9lfs Duitsland niet\u2026 al denken ze van wel.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Kijk naar de Griekse crisis. Dat was een Duitse beslissing, een puur Duitse beslissing. Ik snap wel dat niet elke lidstaat een even harde stem kan laten horen, maar het begint meer en meer op een alleenheerschappij te lijken. Dat vind ik een slechte ontwikkeling. Tot voor kort hadden we drie landen die de dienst uitmaakten: Engeland, Frankrijk en Duitsland. Nu staat er \u00e9\u00e9n grote paraplu open boven Europa, de Duitse, en daar rent iedereen onder. Ik heb sterke twijfels of Duitsland de grandeur heeft om iedereen onder zijn paraplu te nemen.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Ik weet niet of zij die heeft. Het land zelf heeft het in ieder geval niet. Het is interessant dat Duitsland tot voor kort het enige land was dat niet of nauwelijks te maken had met anti-Europa-sentimenten.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Omdat Europa de Duitsers juist het gevoel gaf dat ze de besten van Europa waren. Duitsers denken dat ze Europa niet nodig hebben en dat ze ook zonder Europa een rol hebben in de wereld. Met de vluchtelingencrisis is die zelfgenoegzaamheid verdwenen, want het is een probleem dat Duitsland niet alleen aankan.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Het heeft de angst in Europa gebracht. Alle spanningen in Europa, ook de Griekse crisis, waren vrijwel onzichtbaar voor de gewone man. Het waren regeringszaken. Maar deze vluchtelingen zien we op onze stranden, op onze stations, in onze straten. Het zijn er veel, en, belangrijker, er is geen grip op. Dat beangstigt, en die angst is gegroeid doordat Europese leiders niet met een duidelijke aanpak komen. Elke staat opereert op eigen houtje: sluit grenzen, stuurt vluchtelingen door naar het volgende land… Dat is allemaal kortetermijn-denken. Geen enkel land kan dit probleem afzonderlijk aanpakken.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018We ruzi\u00ebn over opvang, terwijl er moet worden gekeken naar de plekken waar ze vandaan komen. Waarom zet Europa zich niet actiever in voor stabiliteit in landen als Syri\u00eb en Libi\u00eb? Dat komt door het ontbreken van dat buitenlandbeleid, omdat elke regering veel te druk is met het oplossen van onrust binnen haar eigen grenzen. Zo laten we het steeds meer uit de hand lopen. Daarnaast moet Europa gezamenlijk de dialoog starten met landen waarvandaan veel migranten en vluchtelingen vertrekken. Als premier had ik veel contact met Khadaffi (oud-president van Libi\u00eb, red.). Niet dat ik hem mis, hoor: ik kreeg continu het dreigement naar mijn hoofd geslingerd dat duizenden vluchtelingen per dag naar Itali\u00eb zouden worden gestuurd. Maar er was w\u00e9l een dialoog. Europa moet actiever op zoek naar die dialoog. En Europa moet met een plan komen voor economische groei voor Afrika.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Ambitieus is het zeker, maar het moet. Het zal veel geld kosten en het zal lang duren voordat het iets oplevert. Ik heb het niet over hulpverlening, maar over investeringen. Als je in die landen investeert, kun je vervolgens met de leiders afspreken hoe je de migratiestroom enigszins in banen kan leiden. En op langere termijn hoop je dat de economie in die landen gaat functioneren, zodat de wens om naar Europa te komen afneemt. Kijk verder dan de buitengrenzen van Europa en hoe je die zo goed mogelijk afsluit. Dat lukt toch niet.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018De samenhang moet worden gezien. Het heeft geen zin om onderlinge afspraken te maken over de verdeling van het aantal vluchtelingen dat er al is, zonder dat er een plan is voor de toekomst, voor de mensen die morgen aankomen. Dat voelt de bevolking. Men voelt dat het halve oplossingen zijn. En op die manier haal je de angst niet weg. Politici moeten het vertrouwen van de bevolking terugwinnen en ze ervan overtuigen dat ze in staat zijn dit probleem aan te pakken.\u2019<\/p>\n
\n\u2018Dat geef ik toe. Een bang volk besturen is niet gemakkelijk. Maar ik zie ook angst bij de leiders. Ze zijn bang om naar huis gestuurd te worden als politicus. Dat leidt nooit tot goede politiek.\u2019<\/p>\nMachtsverschuiving<\/h5>\n
\n\u2018Meer dan ooit. Niet uit idealisme; ik zie het als de enige manier om in deze wereld te overleven.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Dat zie je in de meeste Europese landen, helaas. Tien jaar geleden overheerste dat gevoel alleen in Engeland. De meeste politici weten echt wel dat ze nauwelijks iets voorstellen in deze wereld zonder Europa. En toch voeden ze de argwaan ten opzichte van Europa en lopen ze achter de populisten aan. Maar iedereen weet: als je dat doet, zullen de mensen altijd voor het origineel kiezen en niet voor de kopie.\u2019<\/p>\n
\n\u2018Kijk naar Oostenrijk. Daar roept extreem-rechts al tijden dat de Brennerpas (de grens tussen Oostenrijk en Itali\u00eb, red.) moet worden afgesloten om doorreizende vluchtelingen vanuit Itali\u00eb tegen te houden. Een paar maanden geleden, net voor de verkiezingen, begonnen de socialisten ineens met het bouwen van grenscontroles op de Brennerpas. Zo geef je als politicus een populistische partij gelijk en rechtvaardig je haar idee\u00ebn. Uiteindelijk zijn de Oostenrijkse verkiezingen op een haar na niet gewonnen door extreem-rechts. De socialisten hebben behoorlijk verloren. Overigens gaat die grens nooit dicht, hoor. Dan lopen ze daar ontzettend veel geld mis. Het is niet meer dan symboolpolitiek, spelletjes. En ik denk dat kiezers daar uiteindelijk doorheen prikken.\u2019<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/518893090_preview.jpg\")
\n\u2018Ja. Ik mis politieke moed. Die strijd tegen populistische partijen, die het hardst roepen uit de EU te willen stappen, verliezen we, omdat politici het populisme hebben gevolgd. Politici vrezen op korte termijn stemmen te verliezen, en handelen daarnaar. Kortetermijnsuccessen staan langetermijnoplossingen in de weg. Niemand van de huidige Europese politici durft verder te kijken dan zijn eigen ambtstermijn. Op dat soort momenten mis ik leiders als Helmut Kohl.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Nou, hij liet zich er niet door beperken. Hij zag een Europese toekomst voor Duitsland. Hij zei: \u201cIk wil de euro, want ik geloof in een Europees Duitsland.\u201d De Duitse bevolking voelde er weinig voor. Maar hij keek verder vooruit, en ook verder terug. Kohls overtuiging om Duitsland meer Europees te maken, was sterk verbonden met het feit dat hij de oorlog bewust had meegemaakt. Dat soort leiders mis ik op dit moment.\u2019<\/p>\n
\n\u2018Hoe het ook afloopt, dit referendum heeft de EU blijvend veranderd. Als ze eruit stappen, is dat historisch en zullen mogelijk ook andere landen ervoor kiezen om zich los te maken van de EU; of losser. Als ze erin blijven, en dat hoop ik van harte, zal er ook een EU ontstaan met verschillende gradaties: een sterkere en een zwakkere versie. Voor dit referendum heeft Cameron in Brussel namelijk afgedwongen dat Groot-Brittanni\u00eb slechts ten dele gebonden is aan de EU-regels. Vanuit Cameron is het te begrijpen; hij deed dit juist om de Britten zover te krijgen om voor de EU te stemmen. Ik verbaas me er vooral over dat de EU heeft toegestaan dat er een light-variant komt van EU-deelname. Dat was in mijn tijd onbespreekbaar geweest. Het is op geen enkele manier in de spirit <\/span>van het project Europa.\u2019<\/p>\nVernedering<\/h5>\n
\nProdi trok zijn kandidatuur in en reageerde met: \u2018Wie mij tot deze beslissing (zijn kandidatuur, red.) heeft gebracht, moge zijn verantwoordelijkheid nemen.\u2019 Partijleider Bersani trad direct hierna af.<\/p>\n
\nDe chaos (\u2018Italiaanse toestanden\u2019) van die dagen (in 2013) lijkt alweer lang geleden. Matteo Renzi is inmiddels ruim twee jaar premier en de politiek in Itali\u00eb is lange tijd niet zo stabiel geweest. Maar de strenge begrotingsregels en de eisen die door de EU worden gesteld aan de hervormingen van Itali\u00eb zijn nog altijd onderwerp van discussie. In toespraken en interviews benadrukt Renzi dat hij zich niet laat commanderen door Europa, noch door \u2018La Merkel\u2019 en dat Europa niet alleen door Duitsland kan worden geleid. Teksten als \u2018La Merkel moet ons niet als scholiertjes behandelen\u2019 doen het goed bij zowel rechts als linkse kiezers.<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Ik praat liever niet over de Italiaanse politiek.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Er is door geen enkel land, ook niet door Itali\u00eb, een serieus voorstel gedaan over de toekomst van de EU. In plaats daarvan verdedigt iedereen zijn eigen land ten opzichte van de andere lidstaten. Het wordt theater, op die manier: Itali\u00eb dat zich tegen Duitsland afzet, Nederland dat hard naar Griekenland roept. Het is uitsluitend voor de b\u00fchne, terwijl kiezers recht hebben op een serieuze discussie: hoe nu verder? Ik ben blij dat de euro als bindmiddel de boel nog bij elkaar houdt.\u2019<\/p>\n
\n\u2018Ja, zo werkt het wel. Eruit stappen is erg ingewikkeld en dat zal niet snel gebeuren. Het is een beetje als een huwelijk waarbij de echtgenoten dusdanig met elkaar verbonden zijn dat ze dan maar bij elkaar blijven, omdat uit elkaar gaan nog ingewikkelder is. Politici moeten kiezers opnieuw overtuigen van het belang van Europa. Ik vrees echter dat daar een n\u00f3g diepere crisis voor nodig zal blijken te zijn. Ik hoop van niet, maar ik vrees van wel. Ik kan me erover opwinden dat Europa overal de schuld van krijgt. Als we kijken wat Europa ons echt kost, is dat nog niet eens \u00e9\u00e9n procent van het totale bruto product van Europa. Maar de angst regeert en dan tellen feiten niet.\u2019<\/p>\n
\n\u2018Absoluut, maar je lost dat niet op door te roepen dat je geen vluchteling meer binnenlaat, omdat er misschien een terrorist tussen zit. Kijk naar de lange termijn in plaats van de kiezer te troosten met schijnzekerheid.\u2019<\/p>\n
\n<\/em>\u2018Ja, ik adviseer ze de geschiedenis te begrijpen, en zich te realiseren dat de wereld is veranderd en verder zal veranderen. Beweeg mee en klamp je niet vast aan een realiteit die achter ons ligt. Ik herinner mij gesprekken in de jaren tachtig met de Zuid-Afrikaanse premier Pieter Botha, over de anti-apartheidsbeweging. Die zei me: \u201cProfessor, u kunt mij alle adviezen geven die u wilt, maar niet in een richting waar ik mijn baan als premier verlies.\u201d Hij had gelijk, want mijn adviezen zouden precies dat tot gevolg hebben. Maar de geschiedenis had haar loop al genomen, en maakte een einde aan de apartheid. Die was niet meer te stoppen. Er zijn momenten waarop je er voor kunt kiezen deel uit te maken van de geschiedenis, of niet. Als je hem probeert af te remmen, verlies je sowieso. Dat is het Europa van vandaag. Europese leiders hopen dat de geschiedenis tot stilstand komt en dat Rusland, China en de Verenigde Staten ons niet van het podium zullen duwen. Een utopie; de geschiedenis dendert voort, probeer haar v\u00f3\u00f3r te blijven.\u2019<\/p>\nWie<\/h5>\n
Bekend van<\/h5>\n
Waarom<\/h5>\n
Enz<\/h5>\n