{"id":33083,"date":"2013-09-02T15:00:00","date_gmt":"2013-09-02T13:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/interview-koos-van-dam\/"},"modified":"2013-09-02T15:00:00","modified_gmt":"2013-09-02T13:00:00","slug":"interview-koos-van-dam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/interview-koos-van-dam\/","title":{"rendered":"Interview: Koos van Dam"},"content":{"rendered":"
Praten met Assad en Hamas, Isra\u00ebl de duimschroeven aandraaien: oud-ambassadeur en arabist Koos van Dam spreekt zich uit. ‘De VVD zit in de greep van de pro-Isra\u00ebl lobby.’<\/div>\n
\n

In de studeerkamer van oud-ambassadeur Koos van Dam (68) in Den Haag staan Arabische boeken, in de woonkamer foto\u2019s van hem met koningin Bea\u00adtrix bij de opening van de nieuwe ambassade in Ber\u00adlijn (2004), en een antieke notenhouten kast. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\u2018Gekocht in een antiekzaak in Aleppo,\u2019 zegt Van Dam. \u2018Maar of die winkel er nog staat? Ik vrees van niet.\u2019<\/p>\n

Het Syri\u00eb waar de oud-diplomaat in 1964 als negentienjarige voor het eerst kwam en waar hij een gezaghebbend boek over schreef, is aan puin geschoten. Vrienden en bekenden zijn naar het buitenland gevlucht. Sinds de eerste vreedzame demonstraties tegen dictator Assad in 2011 is de machtsstrijd in het land ontaard in een burgeroorlog van iedereen tegen iedereen. Steden zijn in puin geschoten, historische monumenten zwaar beschadigd. Al meer dan 100.000 mensen kwamen om het leven, meer dan 1 miljoen ontvluchtten het land, binnen Syri\u00eb zijn 4 miljoen mensen ontheemd. Van Dam: \u2018Dat de bevolking op een gegeven moment in opstand zou komen tegen de ijzeren vuist waarmee het werd geregeerd, was te voorspellen, maar dat het zo bloedig uit de hand zou lopen? Dat had niemand verwacht, ook ik niet.\u2019<\/p>\n

Framen<\/b><\/p>\n

Het gesprek gaat over Van Dams grote passie, het Midden-Oosten: over de dramatische ontwikkelingen in Syri\u00eb, maar ook over het Arabisch-Isra\u00eblische conflict. Van Dam was tot zijn pensioen ambassadeur in Jakarta en daarvoor onder meer chef de poste<\/i> in Berlijn en Ankara. Zijn hart ligt bij de Arabische wereld, waar hij diende als ambassadeur in Irak en Egypte en in het begin van zijn carri\u00e8re in Libanon, Jordani\u00eb, de Palestijnse bezette gebieden en Libi\u00eb. Omdat hij sinds 2010 met pen\u00adsioen is, kan de oud-diplomaat nu vrijuit spreken. De afgelopen weken mengde hij zich dan ook volop in het debat over de verhoudingen tussen Nederland en Isra\u00ebl. En dat was even wennen voor de beschaafde en rustig formulerende oud-diplomaat. Op pro-Isra\u00eblische websites werd hij zwaar aangevallen. Aan\u00adleiding voor de tirades was een tv-debat<\/a> bij Knevel & Van den Brink<\/i> waar hij pleitte voor het onder druk zetten van Isra\u00ebl om dat land er zo toe te bewegen te stoppen met de bouw van nederzettingen. Van Dam ging in debat met Esther Voet, directeur van het Cen\u00adtrum Informatie en Documentatie Isra\u00ebl, de invloedrijkste Isra\u00ebl-lobby in Nederland. \u2018Ze noemde me \u201ceen vriend van de Palestijnen\u201d. Ze probeerde me te framen<\/i>. Maar z\u00edj is een lobbyist voor Isra\u00ebl, ik vertegenwoordig verder geen enkel belang.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

\u2018Isra\u00ebl bezet iedereen, terroriseert iedereen. Hoezo is het een democratie?’<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Toen Voet begon aan een betoog dat Isra\u00ebl \u2018een klein land is dat voortdurend onder de loep wordt gelegd\u2019, schoot Van Dam uit zijn slof. \u2018Geen wonder,\u2019 brieste hij. \u2018Isra\u00ebl bezet iedereen, terroriseert iedereen. Hoezo is Isra\u00ebl een democratie? Voorbij de groene lijn, in de bezette gebieden, is het \u00e9\u00e9n grote dictatuur. De Palestijnen willen gewoon van de bezetting af.\u2019<\/p>\n

Voet gebruikte volgens Van Dam afleidingsmanoeuvres \u2013 \u2018zoals de Isra\u00ebli\u2019s ook altijd doen\u2019 \u2013 door te praten over de dictaturen in Isra\u00ebls buurlanden in plaats van over die in de bezette gebieden. En dan was er ook nog Voets betoog dat 17.000 Palestijnse arbeiders mogelijk hun baan verliezen als bedrijven in de nederzettingen hun producten niet langer tegen een laag tarief naar de EU kunnen invoeren. \u2018Een gotspe,\u2019 volgens Van Dam. \u2018Die Palestijnen moeten<\/i> daar wel werken omdat de werkloosheid gigantisch is in de door Isra\u00ebl systematisch van de buitenwereld afgesloten bezette gebieden.\u2019<\/p>\n

Langspeelplaat<\/b><\/p>\n

Van Dams vader, een patholoog-anatoom, studeerde aanvankelijk Arabisch. In het ouderlijk huis stonden de woordenboeken nog in de kast. Koos was als tiener gefascineerd en kocht een zelfstudieboek Arabisch en een educatieve langspeelplaat waarop Egyptisch Arabisch werd gesproken. Zijn droom: de wereld ontdekken, in het bijzonder het Midden-Oosten. In de zomer van 1964 vertrok hij, 19 jaar oud. Het was het jaar dat de PLO werd opgericht en een jaar nadat de Ba\u2019ath-partij in Syri\u00eb de macht had gegrepen. Maar Van Dam was toen nog nauwelijks bezig met de grote politieke ontwikkelingen in de regio. Thuis werd nauwelijks over internationale politiek gepraat en over de spanningen in het Midden-Oosten al helemaal niet. \u2018Ik was een onbeschreven blad,\u2019 zegt hij. Per trein doorkruiste hij Europa met als bestemming de Turkse stad Isken\u00adderun. Van daaruit wilde hij \u2019s avonds laat de grens over naar Syri\u00eb, maar de douanebeambten waren al naar bed. Van Dam sliep op een bankje in het grenskantoor. Toen hij de volgende ochtend verder wilde reizen, kwam een Syri\u00ebr hem achterna gerend met Van Dams portemonnee die onder het bankje had gelegen: vergeten! \u2018Als dat anders was gelopen, was mijn eerste kennismaking met de Arabische wereld heel wat minder plezierig verlopen.\u2019<\/p>\n

Van Dam belandde in Aleppo in een klein hotel, dat bleek te functioneren als afwerkplek voor prostituees. Hij vertrok en liep rond in de oude, nu grotendeels verwoeste soek. Daar werd hij aangesproken door een Syrische student die hem uitnodigde te logeren bij zijn familie. VHij kwam in een dorpje met lemen koepelhuizen trecht, waar het vee beneden leefde en de families boven. \u2018Het hele dorp liep uit om me te bekijken, ik probeerde me verstaanbaar te maken via mijn gebrekkige Egyptisch-Arabisch dat ik had geleerd via de langspeelplaat. De ontvangst was geweldig, de gastvrijheid ongelofelijk.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"In
In Palmyra io de eerste reis naar Syri\u00eb, 1964. Priv\u00e9archief Koos van Dam<\/figcaption><\/figure>\n
\n

In 2007, toen hij in Aleppo een lezing hield ter gelegenheid van de viering van het vierhonderdjarig bestaan van het Neder\u00adlandse consulaat, noemde Van Dam zijn eerste bezoek zelfs \u2018een wedergeboorte\u2019 in een ander land, een andere cultuur. Het zou van grote invloed zijn op de rest van zijn leven: \u2018Sinds dat eerste bezoek heb ik mijn interesse voor Syri\u00eb nooit verloren.\u2019<\/p>\n

Op zijn reis bezocht Van Dam niet alleen Syri\u00eb, maar ook Libanon, Jordani\u00eb en Isra\u00ebl. \u2018Ik kwam overal mensen tegen die woedend waren over het onrecht dat de Palestijnen was aangedaan. Ook zag ik de Palestijnse kampen en sprak ik met de bewoners. Nog maar zestien jaar daarvoor waren ze uit Palestina\/Isra\u00ebl verjaagd. Ik vond en vind nog steeds dat er sprake was van grote onrechtvaardigheid.\u2019<\/p>\n

Van Dam spreekt met nadruk over \u2018etnische zuiveringen\u2019 als hij het heeft over de manier waarop de Isra\u00ebli\u2019s de Palestijnse bezittingen overnamen: \u2018Dat w\u00e1ren het ook. In Isra\u00ebl bestaat de mythe dat Palestijnen en masse<\/i> vertrokken toen ze daartoe werden opgeroepen door Arabische radiostations. Ze zouden een paar maanden nadat de Arabieren de Joden zouden hebben verjaagd weer terug kunnen keren. Dat verhaal is pure propaganda. Zulke radio-uitzendingen zijn er nooit geweest. En zelfs \u00e1ls er ooit eens zo\u2019n uitzending zou zijn geweest, dan kan dat nooit een rechtvaardiging zijn voor de etnische zuiveringen in Palestina. Uit onderzoek is onomstotelijk komen vast te staan dat Isra\u00eblische militairen 700.000 Palestijnen met geweld en intimidatie hebben verjaagd en hen hebben belet terug te keren.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Een Palestijn mag niet terug naar zijn eigen land, terwijl een Jood uit Brooklyn zich zonder problemen in Isra\u00ebl kan vestigen’<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Natuurlijk hebben de Joden recht op een eigen staat, zegt hij. Maar: \u2018Het is wel volstrekt onterecht dat de drama\u2019s rond de Holocaust en het antisemitisme werden afgewenteld op de bevolking in Palestina, en dat tot de dag van vandaag alle misdragingen van Isra\u00ebl worden goedgepraat door naar de Tweede Wereldoor\u00adlog te wijzen. Isra\u00ebl claimt veel meer dan waar het recht op heeft. Een Palestijn mag niet terug naar zijn eigen land, terwijl een Jood uit Brooklyn zich zonder problemen in Isra\u00ebl kan vestigen. Daar zit een grote onrechtvaardigheid.\u2019<\/p>\n

Syri\u00eb-kenner<\/b><\/p>\n

Na zijn rondreis door het Midden-Oosten studeerde Van Dam Arabisch en politicologie. De wilde jaren zestig gingen min of meer aan hem voorbij. Hij werd nooit lid van zoiets als het Palestina-comit\u00e9. \u2018Actievoeren lag me niet,\u2019 zegt hij. Hij zat gebogen over Arabische teksten, bestudeerde politieke theorie\u00ebn en woonde een jaar in Damascus om zijn scriptie te schrijven over de machtsstrijd tussen de verschillende facties binnen het Ba\u2019ath-regime en de rol van minderheden hierbij. Een hele kluif, temeer omdat op dit onderwerp een enorm taboe rustte in Syri\u00eb. Volgens de ideologie van de Ba\u2019ath\u00adpartij waren er in Syri\u00eb alleen \u2018Arabieren\u2019; van sektarische loyaliteiten onder minderheden als de Alawieten, Druzen en christenen of de meerderheid van Arabische soennieten wilde men niets horen. In werkelijkheid speelden en spelen die sektarische verschillen een grote rol. Het land zat ook in die jaren vol spionnen, en wie kritiek had op dictator Hafiz al-Assad belandde in de gevangenis. Het onderzoek dat Van Dam toen deed, zou een paar jaar later de basis vormen voor zijn proefschrift \u00e9n voor zijn boek The Struggle for Power<\/i> in Syria, dat vorig jaar nog een vierde herziene druk beleefde. Het is een standaardwerk dat ook na dertig jaar niets van zijn waarde heeft verloren, in Syri\u00eb is verboden maar bij alle kopstukken van het regime in de kast staat. Van Dams naam als Syri\u00eb-kenner was in \u00e9\u00e9n klap gevestigd. Indepen\u00addent<\/i>-correspon\u00addent Robert Fisk, de grand old man<\/i> onder de Midden-Oosten-correspondenten, prijst Van Dams boek aan als \u2018een monumentaal werk\u2019 en \u2018een van de boeken die je moet hebben gelezen om Syri\u00eb te kunnen begrijpen\u2019.<\/p>\n

In The Struggle<\/i> beschrijft Van Dam in detail hoe de machtsverhoudingen binnen het Ba\u2019ath-regime werden en worden bepaald door sektarisme, familieverbanden en regionale en stamverwantschappen. Hafiz al-Assad behoor\u00adde tot de Alawitische minderheid en steunde op een groep vertrouwelingen uit dezelfde streek als hij. Door de informele machtsstructuur, door r\u00fccksichtslos af te rekenen met voormalige medestanders die ook uit waren op de macht en door vergaande controle uit te oefenen op het openbare leven slaagden de Assads er in meer dan veertig jaar aan de macht te blijven.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Koos
Koos van Dam interviewt Koerdische leiders in de bergen, 1971. Foto: Rienko Wilton<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Dat het eens zou mislopen, was te voorspellen. \u2018Dit regime steunt te veel op \u00e9\u00e9n groep. De Assads zijn nooit in staat geweest om hun machtsbasis te verbreden.\u2019 Toen in maart 2011 op de golven van de Arabische lente ook in Syri\u00eb vreedzame demonstraties tegen de machthebbers begonnen, reageerden zij zoals altijd: met grof geweld. Maar het recept werkte niet meer. \u2018De deksel was er af. Mensen hadden genoeg van de mateloze repressie. En ze voelden zich aangemoedigd door de ontwikkelingen in buurlanden als Egypte en Tunesi\u00eb waar dictators van hun voetstuk waren gevallen.\u2019<\/p>\n

Van Dam prijst de \u2018bewonderenswaardige moed\u2019 waarmee de demonstranten die eerste maanden doorgingen. \u2018Als Assad met hen de dialoog was aangegaan, had er wellicht op een geleidelijke manier wat kunnen veranderen.\u2019 Maar meer mensen namen de wapens op, militairen deserteerden, de vreedzame protesten veranderden in een gewapende strijd van talloze groepen en groepjes tegen het regime en elkaar.<\/p>\n

Niet pragmatisch<\/b><\/p>\n

De oud-ambassadeur is na zijn pensionering niet op zijn lauweren gaan rusten. Als Syri\u00eb-expert wordt hij regelmatig gevraagd mee te denken tijdens brainstormsessies op het ministerie. Vorig jaar reisde hij zelfs af naar Gen\u00e8ve voor een besloten bijeenkomst met Kofi Annan, de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties die korte tijd probeerde als bemiddelaar op te treden tussen de strijdende partijen in Syri\u00eb. \u2018Heel jammer\u2019 vindt Van Dam het dat die pogingen zijn mislukt. \u2018De enige manier om het conflict in Syri\u00eb op te lossen is als de strijdende partijen om de tafel gaan zitten. Maar in plaats van daarop aan te sturen, isoleerden de Amerikanen en Europa Bashar al-Assad en verklaarden ze hem voor gek. We hebben het regime de duimschroeven aangedraaid. Op zich begrijpelijk, maar het is niet pragmatisch.\u2019<\/p>\n

Van Dam pleitte juist voor het openhouden van diplomatieke kanalen met Da\u00admas\u00adcus. \u2018Iedereen ging ervan uit dat Assad snel zou vallen. Maar hij zit er nog en zal tot het einde doorvechten, omdat hij weet dat met hem de hele Ala\u00adwitische gemeenschap te gronde zal worden gericht.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto:
Foto: Roberto Pfeil\/AP\/Reporter<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Nu het zo lang duurt, ontwaart Van Dam in de westerse hoofdsteden wel een zekere ontnuchtering. \u2018Als het regime weg is, komt er een volgende burgeroorlog of de dictatuur wordt vervangen door een nog veel wredere dictatuur. Het is dan ook heel verstandig dat de Amerikanen, Brit\u00adten en de Fransen ondanks hun aanvankelijke voornemens geen dodelijke wapens hebben geleverd aan de opstandelingen. Die wapens zouden heel goed bij Al-Qaida kunnen belanden. Bovendien ontmoedigt het de oppositie om met het regime te onderhandelen.\u2019<\/p>\n

Van Dam juicht het toe dat de Amerikanen onlangs \u2018een belangrijke koerswijziging\u2019 hebben gemaakt door Assad indirect te accepteren als gesprekspartner tijdens vredesonderhandelingen die in Gen\u00e8ve moeten gaan plaatsvinden. \u2018Eindelijk! Honderdduizend doden verder nemen de Amerikanen de pragmatische positie in waarvoor ik al zo lang pleit. Nu moeten ze nog accepteren dat ook Hezbollah en vooral Iran belangrijke spelers zijn zonder wie het nog moeilijker wordt een oplossing te bereiken. Dat zal wel moeilijk worden. Als je het niet bij voorbaat met de Ameri\u00adkanen eens bent, mag je van Washington niet zomaar meepraten.\u2019<\/p>\n

Moeilijk manoeuvreren<\/b><\/p>\n

Op het ministerie van Buitenlandse Zaken belandde de jonge arabist Van Dam in de jaren zeventig in een uitgesproken pro-Isra\u00ebl-omgeving waar maar weinig kennis was van de Arabische wereld. \u2018Onder PvdA\u2019er Max van der Stoel mocht je niets doen wat Isra\u00ebl kon schaden. Als we Ka\u00admer\u00advragen beantwoordden, mochten we de term \u201cPa\u00adles\u00adtijns thuisland\u201d niet eens gebruiken.\u2019 Bij latere ministers als Van den Broek, Van der Klaauw en Van Mierlo was er meer begrip voor de positie van de Pa\u00adles\u00adtij\u00adnen, maar het bleef moeilijk manoeuvreren voor Van Dam en zijn collega\u2019s.<\/p>\n

Tijdens de Isra\u00eblische invasie in Libanon in 1982 vuurden Isra\u00eblische marineschepen granaten af op Bei\u00adroet, waarbij ook het huis van Van Dam werd geraakt. Als aandenken staat in zijn boekenkast nog een exemplaar van het standaardwerk Islamic History. A New Interpretation<\/i> met een groot gat erin, waar een granaatscherf in sloeg. \u2018Ik was die dag wat later thuis en had dus ongelofelijk geluk, anders had ik hier niet gezeten. De ravage was enorm.\u2019 Hij drong er bij zijn superieuren in Den Haag op aan bij de Isra\u00ebli\u2019s een rekening in te dienen voor de geleden schade. \u2018Maar daar heb ik nooit wat op gehoord.\u2019 Na de Golfcrisis van 1990-1991 lag dit anders. Toen kwam er vanuit Den Haag juist het expliciete verzoek om een schadevergoeding in te dienen bij Saddam Hoessein. \u2018Wel bij Irak klagen en de Isra\u00ebli\u2019s vrijuit laten gaan? Kijk, dat vind ik nou meten met twee maten. Ik heb dat verzoek dan ook niet ingediend. Bovendien had ik geen grote materi\u00eble schade.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Waarom niet discussi\u00ebren over de inhoud?\u2019<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Dat het Isra\u00ebl-debat in Nederland niet op grond van feiten maar emoties wordt gevoerd, heeft hem vaak verbaasd. In 1998 schreef hij met journalist Jan Keulen De vrede die niet kwam<\/i>, over twintig jaar Nederlandse Midden-Oosten-diplomatie. In dat boek windt Van Dam zich al op over de niet uit te roeien clich\u00e9s. Hoezo troffen de Joden na de Tweede Wereldoorlog een leeg land aan? Hoezo is Isra\u00ebl een arm en klein land dat zich moeten verdedigen tegen een Arabische overmacht, hoezo is Isra\u00ebl een democratie?<\/p>\n

Ook vijftien jaar na publicatie is er weinig veranderd in Nederland, vindt Van Dam. Kijk maar naar de manier waarop oud-premier Van Agt en oud-minister van Buitenlandse Zaken Van den Broek, die zich de laatste jaren hebben opgeworpen als pleitbezorger voor de Palestijnse zaak, worden bejegend. Zij werden in november bij Nieuwsuur<\/i> door de Isra\u00eblische ambassadeur in Nederland, Haim Divon, weggezet als mensen die \u2018absoluut anti-Isra\u00ebl zijn\u2019, die \u2018de weg zijn kwijtgeraakt\u2019 en \u2018naar wie we niet hoeven te luisteren\u2019. Van Dam: \u2018Wat Van Agt en Van den Broek daar overkwam, was het zoveelste voorbeeld van effectieve framing<\/i> door de pro-Isra\u00ebl-lobby. Steeds wordt Van Agt verweten dat hij vroeger, toen hij nog actief politicus was, andere standpunten innam. Maar wat doet dat ertoe? Waarom niet discussi\u00ebren over de inhoud?\u2019<\/p>\n

Van Dam noemt Een schreeuw om recht<\/i>, Van Agts boek over de Palestijnse kwestie, \u2018goed ge\u00efnformeerd\u2019 en hij spreekt zijn bewondering uit over het vele werk dat de voormalige CDA-voorman heeft verricht. Over een andere voormalige bewindsman, de vorig jaar teruggetreden VVD-minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal, is Van Dam minder te spreken. Die noemt hij \u2018de meest kritiekloze pro-Isra\u00ebl-minister die we ooit hebben gehad\u2019 en de VVD een partij \u2018die in de greep zit van de pro-Isra\u00ebl-lobby\u2019.<\/p>\n

Fractiediscipline<\/b><\/p>\n

Van Dam is niet alleen als adviseur op de achtergrond betrokken bij het Syrische conflict, hij is ook een van de auteurs van het in maart verschenen rapport Tussen woord en daad. Perspectieven op duurzame vrede in het Midden-Oosten<\/i> van de Adviescommissie voor Internationale Vraagstukken (AIV). De commissie, onder leiding van VVD-erelid en minister van Staat Frits Kort\u00adhals Altes, kwam met een pleidooi voor een hardere lijn tegenover Isra\u00ebl, nu dat land maar doorgaat met het bouwen van nederzettingen. Ook bepleitte de AIV te gaan praten met de Palestijnse organisatie Hamas, tot nu toe een groot taboe.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘De tijd is rijp voor Europa om het associatieverdrag met Isra\u00ebl te herzien’<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Bij de VVD viel het advies \u2013 niet geheel onverwacht \u2013 helemaal verkeerd. \u2018Dit rapport heeft de schoonheid van de studeerkamer,\u2019 zei liberaal Han ten Broeke in het Nederlands Dagblad<\/i>. \u2018En dat is precies waar het thuishoort.\u2019 PvdA-buitenlandwoordvoerder en voormalig am\u00adbassadeur in Syri\u00eb D\u00e9sir\u00e9e Bonis sprak juist van een \u2018uitstekend rapport\u2019.<\/p>\n

Hoe gevoelig het Arabisch-Isra\u00eblische conflict nog ligt in Den Haag bleek vlak voor het zomerreces. Daags na een verhit debat kondigde \u00adPvdA\u2019er Bonis haar vertrek uit de politiek aan. Ze liet weten dat de overstap van de diplomatie naar de Tweede Kamer haar niet \u2018bracht wat ze ervan verwachtte\u2019. Verder gaf ze geen enkele toelichting. Van Dam kent Bonis goed. Ze werkten samen op de ambassade in Ca\u00efro en bezochten van daaruit verschillende keren de bezette gebieden. Als ambassadeur in Damascus had Bonis regelmatig contact met Syri\u00eb-kenner Van Dam. \u2018Haar vertrek hangt zonder twijfel samen met het Isra\u00ebl-beleid van de PvdA,\u2019 zegt Van Dam. \u2018D\u00e9sir\u00e9e dacht dat ze als Kamerlid een zekere vrijheid had in haar meningsvorming over het Arabisch-Isra\u00eblische conflict. Maar als woordvoerder buitenland moest ze, nu de PvdA in de regering zit, de fractiediscipline volgen. Mi\u00adnis\u00adter Timmermans heeft een beperkte manoeuvreerruimte in het Midden-Oosten-dossier omdat hij terdege rekening moet houden met het pro-Isra\u00eblische VVD-standpunt.\u2019 D\u00e9sir\u00e9e Bonis was niet bereid tot het geven van commentaar.<\/p>\n

Avocado\u2019s uit bezette gebieden<\/b><\/p>\n

Van Dam hoorde met stijgende verbazing het recente debat aan over het Europese voornemen om de herkomst van producten uit de bezette gebieden op etiketten te vermelden. Hij vindt het \u2018niet meer dan normaal\u2019 dat duidelijk wordt dat avocado\u2019s of druiven uit de illegale nederzettingen afkomstig zijn. Maar Isra\u00ebl reageerde gepikeerd \u2013 het was al niet blij met het recente besluit van de EU om geen samenwerkingen meer aan te gaan met bedrijven en instellingen die vestigingen hebben in de nederzettingen. \u2018Isra\u00ebl is altijd over alles woedend als ze geen gelijk krijgen. Ze zijn niet gewend om kritiek te krijgen. Maar dit soort speldenprikken zijn wel belangrijk, je oefent druk uit.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Foto:
Foto: Priv\u00e9archief Koos van Dam<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Van Dam wil veel verder gaan dan alleen producten uit de nederzettingen uitsluiten van de voordelige importtarieven. Wat hem betreft wordt het in 2000 met Isra\u00ebl gesloten associatieverdrag in zijn geheel herzien. \u2018Waarom alleen producten uit de nederzettingen uitsluiten? De beslissingen over die nederzettingen worden genomen door de Isra\u00eblische regering.Laten we niet vergeten dat de meeste leden van het huidige Isra\u00eblische kabinet een tweestaten-oplossing afwijzen. Isra\u00ebl moet volgens hen in de eerste plaats een Joodse staat zijn. Ze zijn de twee miljoen Palestijnen die in de staat Isra\u00ebl wonen liever kwijt dan rijk. Laat staan dat ze oprecht streven naar een deling van de macht met een te vormen Palestijnse staat. Ze hebben liever geen vrede dan dat ze de bezette gebieden verliezen. Daarom vind ik dat het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Isra\u00ebl moet worden heroverwogen. Ik vind dat we, indien daartoe voldoende aanleiding bestaat, moeten stoppen met het hanteren van lage importtarieven voor alle producten die vanuit Isra\u00ebl worden ge\u00efmporteerd.\u2019 Veel kans dat Van Dams pleidooi om het associatieverdrag te herzien snel werkelijkheid wordt, is er niet. \u2018Als je alleen al ziet wat voor commotie een kleine kwestie als de etikettering van de producten uit de bezette gebieden in Nederland al teweegbrengt, dan vraag ik me af of het ooit gaat lukken om 28 Europese landen op \u00e9\u00e9n lijn te krijgen.\u2019<\/p>\n

In De vrede die niet kwam<\/i> uit 1998 verklaarde Van Dam het almaar niet bereiken van een vredesakkoord door te wijzen op \u2018het gebrek aan politieke wil bij het veel sterkere Isra\u00ebl\u2019 en het ontbreken van de bereidheid bij de internationale gemeenschap om Isra\u00ebl echt onder druk te zetten. Hij vreest dat het nu, vijftien jaar later, dezelfde kant op zal gaan. Van Dam (\u2018je moet optimistisch blijven\u2019) juicht het recente Ame\u00adri\u00adkaanse vredesinitiatief toe, al vermoedt hij dat er niet veel uit zal komen. Hij wijst op de totale onwil van de Isra\u00eblische regering om de afgelopen jaren met de Pales\u00adtijnen in gesprek te gaan \u00e9n het provocerende besluit dat onlangs werd genomen om in de nederzettingen meer dan duizend nieuwe appartementen te gaan bouwen.<\/p>\n

Uit opiniepeilingen blijkt dat de Isra\u00eblische bevolking best vrede wil, maar er niets voor op wil geven. Met welk mandaat ga je dan onderhandelen? zo vraagt Van Dam zich af. De gesprekken zullen negen maanden duren. \u2018Nou, als er dan nog niets uit is gekomen, lijkt mij de tijd rijp om als Europa echt in actie te komen en het associatieverdrag te herzien,\u2019 zegt Van Dam. \u2018Isra\u00ebl moet een keer voelen dat het zo niet verder kan.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Praten met Assad en Hamas, Isra\u00ebl de duimschroeven aandraaien: oud-ambassadeur en arabist Koos van Dam spreekt zich uit. ‘De VVD zit in de greep van de pro-Isra\u00ebl lobby.’<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":247946,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-33083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/33083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=33083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/33083\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/247946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=33083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=33083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}