{"id":326792,"date":"2016-05-23T10:00:29","date_gmt":"2016-05-23T08:00:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=326792"},"modified":"2016-05-23T22:26:23","modified_gmt":"2016-05-23T20:26:23","slug":"waarom-kwantumcomputer-nu-blijbezorgd-moet-maken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/waarom-kwantumcomputer-nu-blijbezorgd-moet-maken\/","title":{"rendered":"Moeten we ons zorgen maken om de kwantumcomputer?"},"content":{"rendered":"
\n

Deze week gaf de EU een miljard euro aan kwantumonderzoek. Grote bedrijven zijn ook al flink bezig. Waarom? En wat is dat kwantumgedoe \u00fcberhaupt? Het kan onze levens gaan veranderen.<\/p>\n<\/div>\n

In het EU2016 gebouw liet John Martinis een sheet zien van een oud dubbeldekvliegtuigje uit het begin van deze eeuw, naast een afbeelding van de Eagle op de maan. De sheets had Martinis gemaakt voor een briefing in het Witte Huis. Wat hij wilde zeggen is dat het nog te vroeg is voor een maanlandingsproject, maar dat hij wel wil beginnen met vliegen.<\/p>\n

John Martinis was afgelopen week te gast bij de Quantum Europe conferentie in Amsterdam, waar de EU zich voor 1 miljard euro verbond aan een Europees kwantumproject. Martinis is letterlijk en figuurlijk een grote man in de wereld van het kwantumonderzoek. Hij is ruim twee meter lang, heeft wilde krullen en lijkt wat motoriek betreft een beetje op Kramer uit Seinfeld<\/em>. Sinds 2014 werkt hij met zijn team voor Google, waar hij een groot budget gekregen heeft om zijn droom waar te maken. Het bouwen van een echte kwantumcomputer.<\/p>\n

De regels van de kwantummechanica zijn simpel, maar zo raar, dat het moeilijk is om ze toe te passen zonder in de war te raken. E\u00e9n ding kan op twee plaatsen tegelijk zijn en iets kan zowel linksom als rechtsom draaien, op hetzelfde moment. De natuurkundige Erwin Schr\u00f6dinger dacht dat het er niet zo veel toe deed omdat het toch nooit mogelijk zou zijn om naar een enkele elektron of een individueel atoom te kijken. Waar het om ging was hoe een miljoen deeltjes zich samen gedroegen. Maar de laatste decennia zijn natuurkundigen erin geslaagd om individuele atomen en elektronen te mennen, en ze te laten doen wat ze willen. Ze zijn gaan bouwen met de magische bouwsteentjes. Daarnaast is het gelukt om met supergeleiders tastbare objecten te maken die zich \u2013\u00a0als ze afgekoeld worden \u2013\u00a0gedragen alsof ze atomen zijn en die zich in twee toestanden tegelijk kunnen bevinden. Zogenaamde qubits, die 0 en 1 tegelijk kunnen zijn. Twee qubits kunnen 00, 01, 10 en 11 tegelijk zijn. Drie qubits kunnen 000, 001, 010, 011, 100, 101, 110 en 111 tegelijk zijn. Het is als met de legende van het schaakbord en de rijstkorrels. Dat loopt snel uit de hand. Een kwantumcomputer is te zien als \u00e9\u00e9n computer die zich gedraagt alsof hij heel veel computers tegelijk is. Met een kwantumcomputer kun je rekenen \u2018als de natuur zelf rekent,\u2019 zei de Delftse onderzoeker Leo Kouwenhoven in zijn voordracht.<\/p>\n

De tweede kwantumrevolutie is het gaan heten.<\/p>\n

Niet vaak zie je zoveel wetenschappers bij elkaar die met lichtjes in de ogen vertellen wat ze over twee jaar voor elkaar denken te hebben.<\/q>Maar het is erg lastig om een qubit in leven te houden. Je hoeft er letterlijk maar naar te kijken, of het wordt een gewone bit. Een 0 of een 1. Wetenschappers zijn nu in staat om rond de tien qubits aan elkaar te koppelen. En dat is als jongleren met tien ballen. Elke bal erbij maakt het vier keer zo moeilijk. Maar er broeit wat. Niet vaak zie je zoveel wetenschappers bij elkaar die met lichtjes in de ogen vertellen wat ze over twee jaar voor elkaar denken te hebben. Die niet kunnen wachten, en het liefst meteen weer aan het werk willen. John Martinis is ervan overtuigd dat hij in 2018 veertig of vijftig qubits kan beheersen. De Delftse Leo DiCarlo en Lieven Vandersypen van QuTech doen niet voor Martinis onder en zijn hem misschien wel voor. Leo Kouwenhoven en zijn concullega Charles Marcus in Kopenhagen denken zelfs nog een beter idee te hebben, gebaseerd op de bijna illusionaire Majorana-deeltjes, die eigenlijk halve deeltjes zijn en daardoor beter te beschermen zijn als je de helften ver uit elkaar weet te houden, maar dat leg ik een andere keer nog wel uit.<\/p>\n

Waar het om gaat is dat het nu heel snel kan gaan. De stap van twee naar dertig aan elkaar gekoppelde qubits lijkt lastiger dan de stap van dertig naar honderd, omdat een groepje van dertig qubits samen \u00e9\u00e9n stabielere qubit kunnen maken. Een kwantumcomputer met \u2019maar\u2019 honderd qubits is een machtig wapen, dat problemen op kan lossen die nu buiten het bereik liggen van de grootste supercomputers. Een apparaat waarmee dingen gedaan kunnen worden, waar nu nog niemand aan denkt. Een speciaal team bij Microsoft onder leiding van Krysta Svore denkt daar al diep over na, en verzint nu al de kwantumcomputerprocedures die helpen zoeken naar alternatieven voor kunstmest, organische batterijen en manieren om koolstofdioxide uit de lucht te halen. Een betere wereld en zo.<\/p>\n

En oh ja.. Sommige dingen worden misschien wat slechter. Met een fatsoenlijke kwantumcomputer is het ook mogelijk om zo\u2019n beetje alle beveiligingscodes te kraken die we nu met zijn allen gebruiken. Vandaar ook de warme interesse van inlichtingendiensten. Als het een beetje mee- of tegenzit – hoe je het ook maar bekijkt \u2013 zijn hun grote geheimen nog maar tien jaar geheim.<\/p>\n

Als wielrenners voor de eindsprint zit iedereen naar elkaar te kijken, tot er iemand demarreert.<\/q>Steeds vaker zijn er daarom op de hoogste verdiepingen van megakantoren en bij wereldleiders briefings over de kwantumcomputer. Wat moeten we doen? Moeten we nog even wachten? Of moeten we nu miljarden vrij maken om zo\u2019n ding bouwen? Mensen uit het bedrijfsleven en politici zijn vooralsnog voorzichtig. De mastodonten: Microsoft, IBM, Intel, Google en de NSA investeren ieder tientallen miljoenen per jaar. Dit zijn nog bescheiden bedragen voor dat soort mega-organisaties. Ergens de komende jaren zullen het miljarden worden. Als wielrenners voor de eindsprint zit iedereen naar elkaar te kijken, tot er iemand demarreert.<\/p>\n

De EU laat in ieder geval zien niet achter te willen blijven. Het heeft nu een miljard beloofd aan Europese kwantumwetenschappers. Niet alleen voor het bouwen van een kwantumcomputer, maar ook voor het verder ontwikkelen van kwantumsensoren en kwantumcryptografie. Om zich een beetje in te dekken tegen de mogelijkheid dat kwantumcomputervliegtuigje na vliegtuigje neerstort.<\/p>\n

Maar de meest onorthodoxe kwantumwetenschappers turen naar de kwantumcomputer achter de horizon. Ze hebben hun vliegbril opgezet en lijken opvallend zeker van hun zaak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Deze week gaf de EU een miljard euro aan kwantumonderzoek. Grote bedrijven zijn ook al flink bezig. Waarom? En wat is dat kwantumgedoe \u00fcberhaupt? Het kan onze levens gaan veranderen. In het EU2016 gebouw liet John Martinis een sheet zien van een oud dubbeldekvliegtuigje uit het begin van deze eeuw, naast een afbeelding van de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-326792","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Gerard Janssen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/326792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=326792"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/326792\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Gerard Janssen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=326792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=326792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}