
 {"id":321771,"date":"2016-06-12T10:10:45","date_gmt":"2016-06-12T08:10:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=321771"},"modified":"2016-06-12T10:33:44","modified_gmt":"2016-06-12T08:33:44","slug":"de-ondernemer-als-moreel-leider","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-ondernemer-als-moreel-leider\/","title":{"rendered":"Elon Musk: de ondernemer als moreel leider"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\">Geld verdienen met het redden van de wereld: voor Elon Musk is het logisch. Deze week presenteerde de miljardair de Tesla Model 3, een betaalbare auto die elektrisch rijden cool moet maken. Altru\u00efsme bestaat voor Musk niet en het doel heiligt de middelen. Inderdaad: alle middelen.<\/div>\n<p class=\"p_1\">Hoeveel tijd kost een vrouw? Zo luidde de vraag van Elon Musk, directeur van Tesla (iPhone onder de elektrische auto\u2019s) en SpaceX (rakettenfabriek die de mensheid naar Mars wil emigreren); een rijke vent die het beste met de mensheid voor heeft.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij zat met een probleem, zo vertrouwde hij zijn biograaf toe, hij was net voor de tweede keer gescheiden en zocht nu een nieuwe vriendin, maar hij vreesde dat een object van liefde tijd zou kosten. \u2018Hoeveel tijd denk je dat een vrouw per week verlangt? Tien uur misschien? Is dat zo\u2019n beetje het minimum? Ik weet het niet.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Doel: een vriendin die weinig tijd kost.<br \/>\nMiddel: een nog te vinden vrouw.<\/p>\n<h5>Instrumenteel<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Ook de wijze waarop Musk met zijn personeel omgaat, is instrumenteel: alsof het productiemiddelen zijn. Hij jaagt er veel werknemers doorheen, na trouwe dienst en opoffering van het priv\u00e9leven kan ontslag nog gemakkelijk volgen. En toch zijn er velen die graag voor hem werken, want het is niet zo dat hij zijn personeel structureel slecht behandelt. Van eerdere kritiek leerde hij zijn les: hij wil <span class=\"Cursief\">productiviteit<\/span> van ze en komt die niet kwaad- schiks, dan maar goedschiks. Nieuwe ingenieurs spreekt hij zelf, maar vooraf worden ze wel gewaarschuwd in een mailtje:<\/p>\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">De kans is groot dat Elon gewoon doorgaat met het opstellen van e-mails en andere werkzaamheden in het begin van het gesprek en dat hij niet veel zegt. Geen paniek. Dat is normaal. Uiteindelijk zal hij zich omdraaien in zijn stoel om je aan te kijken. Zelfs dan maakt hij vaak nog geen echt oogcontact met je en lijkt hij je aanwezigheid nauwelijks op te merken. Geen paniek. Dat is normaal. Uiteindelijk zal hij met je praten.<\/span><\/p>\n<p class=\"tekst\">Doel: productie.<br \/>\nMiddel: arbeiders.<\/p>\n<h5>Stoer kuifje<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De mens als middel. Musk schendt het tweede gebod van Kants categorische imperatief ook wanneer hij zichzelf gebruikt. In de tijd dat hij zijn ruimtebedrijf SpaceX oprichtte, hing hij opeens rond met patsers, met andere internet-miljonairs, met filmsterren, hij ging wonen in Bel Air naast Quincy Jones. Hij mat zich een strakkere kledingstijl aan, er verscheen een stoer kuifje op zijn voorheen kalende hoofd, zijn nieuwe vrouw werd de Engelse filmster Talulah Riley \u2013 hij werd die excentrieke uitvinder met de naam van een exotische aftershave. Verbaasd vroeg zijn moeder hem waarom hij opeens een <span class=\"Cursief\">celebrity<\/span> wilde zijn. Zijn antwoord: \u2018<span class=\"Cursief\">Nobody will sell me any parts if they do not know who I am.\u2019<\/span><\/p>\n<p class=\"tekst\">Middel: hijzelf.<br \/>\nDoel: daar gaan we het nu over hebben.<\/p>\n<h3>1.<\/h3>\n<p class=\"tekst\">\u2018Hij doet wat hij wil en hij is daar meedogenloos in. Het is Elons wereld, en de rest van ons leeft daarin,\u2019 zegt zijn eerste ex-vrouw Justine.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Waarom? Wat wil hij? En waarom slaagt hij, althans zakelijk? Wat is zijn succes? In honderden artikelen wordt hij ontleed en dat brengt een feest van nooit heel overtuigende interpretaties en analyses. Steevast wordt Musk voorgesteld volgens het bekende patroon van uitzonderlijk genie, met unieke ervaringen in de jeugd, aparte karaktereigenschappen en excentriciteit \u2013 en niettemin zijn er altijd lessen voor wie ook eens een keertje succes wil.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar hoe zit dat met de overtuiging van een eigen gelijk, zo diep dat je er iedereen en alles, inclusief jezelf, aan ondergeschikt mag maken? Ashlee Vance\u2019s recent verschenen biografie, interviews en transcripten van vergaderingen napluizend op existenti\u00eble vragen, rijst wel een consistent beeld.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De enige redding voor de mens is de techniek, gelooft Musk, maar anders dan de techno-utopisten uit Silicon Valley is hij ook bang voor haar ontsporingen. Het cre\u00ebren van artifici\u00eble intelligentie, bijvoorbeeld, noemt hij het verzoeken van de duivel. Het raakt zijn grootste zorg: de uitroeiing van de mens hier op aarde, zonder dat we op tijd een nieuwe plek hebben gevonden, op Mars of elders.<br \/>\nDie zorg schijnt oprecht. En contrasteert met de achtergrond waartegen zijn zegetocht is begonnen. Die kan gekenschetst worden in een aantal citaten uit de biografie:<\/p>\n<p>Een Facebook-ingenieur tegen biograaf Vance: \u2018De scherpste geesten van mijn generatie zijn alleen maar bezig met bedenken hoe ze mensen advertenties kunnen laten aanklikken.\u2019<br \/>\nPeter Thiel, medeoprichter van PayPal en investeerder in Facebook: \u2018We wilden vliegende auto\u2019s en we kregen in plaats daarvan honderdveertig tekens.\u2019<br \/>\nElon Musk zelf: \u2018Ik denk dat slimme mensen zich misschien wel te veel storten op dat hele internetgebeuren, de financi\u00eble dienstverlening en de advocatuur. Dat is deels ook de reden dat we niet zoveel innovatie meer zien.\u2019<br \/>\nEn Vance voegt eraan toe: \u2018Waar Mark Zuckerberg je wil helpen je babyfoto\u2019s te delen, wil Musk\u2026 nou ja\u2026 de mensheid beschermen.\u2019<\/p>\n<h3>2.<\/h3>\n<p class=\"tekst\">Hij werd gepest en in elkaar geslagen op school in Pretoria, Zuid-Afrika. School, straat, land \u2013 ze waren extreem gewelddadig. Over zijn vader willen hij en zijn familie niet praten, maar dat was duidelijk een tirannieke man. Edoch, er zijn meer mensen met een harde jeugd, zegt broer Kimbal: \u2018Wij hebben het losgelaten. We hebben het achter ons gelaten.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Achterlaten en verder trekken, het zal het thema in het leven van Elon worden.<br \/>\nHij vluchtte in de boeken. Verslond hele encyclopedie\u00ebn en strips over superhelden die de wereld redden. Op zijn veertiende raakte hij bevangen door, in zijn eigen woorden: <span class=\"Cursief\">een existenti\u00eble crisis<\/span>. Wat deed hij hier op aarde? Hoe moest hij leven? Hij zocht steun bij de grote filosofen, maar kwam van een kouwe kermis thuis: \u2018Ik las Schopenhauer en Nietzsche en het was vreselijk. Niemand zou hen moeten lezen. Veel te deprimerend. Dat waren geen gelukkige mensen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De filosofen konden hem niks vertellen over de zin van het leven. Toen kwam hij <span class=\"Cursief\">The Hitchhiker\u2019s Guide to the Galaxy<\/span> tegen. Daar kon hij wel wat mee, dat leerde hem dat de antwoorden voor het oprapen liggen, het gaat erom de juiste vragen te vinden. Maar hoe moet hij dat dan doen, vragen zoeken? Hij sloeg aan het nadenken en dat is in zijn geval een vaak als magisch voorgesteld proces: als Elon nadenkt, zeggen vrienden, slaagt hij erin zich heel lang te concentreren op \u00e9\u00e9n probleem. Die keer was dat dus de zin van het leven.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Zijn conclusie luidde dat we \u2018ernaar zouden moeten streven om de reikwijdte en de schaal van het menselijk bewustzijn te vergroten, zodat we beter begrijpen welke vragen we moeten stellen\u2019.<br \/>\nKlinkt logisch.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Musk verhaalt erover in de biografie, in interviews, hij gebruikt verschillende formuleringen en dan valt opeens op dat hij er ook een morele dimensie mee betreedt.<br \/>\nHij zegt: \u2018Het enige zinnige om naar te streven, is een grotere collectieve verlichting.\u2019<br \/>\nErgens anders: \u2018Als we streven naar verlichting, kunnen we beter begrijpen welke vragen we moeten stellen over het universum. <span class=\"Cursief\">It seems like there\u2019s a fundamental good in that.\u2019<br \/>\n<\/span>Het fundamenteel <span class=\"Cursief\">goede <\/span>voor de mens. Niets minder. Daarop zullen zijn doelen zijn gebaseerd.<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"post-321872 media-321872\" class=\"align-left\"><img srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-obama-320x190.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-obama-640x381.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-obama-1280x761.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-obama-1920x1142.jpg 1920w\" alt=\"\" \/><figcaption>Obama bezoekt ruimtebedrijf SpaceX | Foto: Luke Sharrett \/ The New York Times<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Permanente expansie<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Verder. Op zijn negende krijgt hij zijn eerste Commodore computer. Op zijn twaalfde wint hij een prijs met een zelf geschreven computerspel. Op zijn zeventiende verlaat hij het gewelddadige Zuid-Afrika voorgoed. Met 100 dollar trekt hij via Canada (zijn moeder is Canadees) naar Amerika en gaat voor de Amerikaanse droom. <span class=\"Cursief\">Go West young man, go West.<\/span> Voorbij de grenzen van het Westen, voorbij \u00e1lle grenzen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij stelt zichzelf de vraag: wat kan de toekomst van de mensheid het meest be\u00efnvloeden? En komt met een lijstje:<br \/>\n\u2013\u00a0internet;<br \/>\n\u2013 duurzame energie;<br \/>\n\u2013\u00a0ruimtevaart met in het bijzonder het zoeken naar permanente expansie van het leven buiten de aardbol;<br \/>\n\u2013 kunstmatige intelligentie;<br \/>\n\u2013\u00a0het herprogrammeren van de menselijke genetische code.<br \/>\nNou, tot nu toe zijn alleen de laatste twee nog niet behandeld.<\/p>\n<h5>Rentenieren?<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Met zijn broer begint hij een bedrijf dat een soort Gouden Gids op internet moet zijn. Het klassieke start-upverhaal: geen geld, alleen maar werken, geen huis maar slapen in het kantoor en vl\u00e1k voor de internetbubbel barst in 1999 koopt Compaq zijn bedrijf. De dan 27-jarige Musk schrijft zijn eerste 22 miljoen dollar bij. Rentenieren? Hij probeert met het geld een internetbank op te richten. Die gaat op in PayPal, dat wordt gekocht door Ebay en in 2002 kan Musk 180 miljoen dollar netto bijschrijven op zijn rekening. Rentenieren? Hij is 31 en het echte werk kan beginnen: op naar Mars.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Elon Musk steekt een slordige 100 miljoen in SpaceX, een bedrijf dat ruimtevaart goedkoper moet maken en de mensheid in staat moet stellen de planeet Mars te koloniseren. (Het zal nu ver boven de 10 miljard waard zijn.) In 2004 pompt hij nog eens 70 miljoen in een ander project: Tesla, de elektrische auto (waarde: nu vele tientallen miljarden, of, als het vorige week gepresenteerde nieuwe model mislukt: bijna niks.) Hij heeft nog 10 miljoen over, die stopt hij in SolarCity, een bedrijf geleid door zijn twee neven, dat huizen op zonne-energie moet laten draaien (waarde: nu boven de 5 miljard).<\/p>\n<h5>Herbruikbare raketten<\/h5>\n<p class=\"tekst\">In 2008 dreigt het flink mis te gaan. Er is een kredietcrisis. De eerste drie raketten zijn bij lancering ge\u00ebxplodeerd en het geld van SpaceX is op. Zo ook bij Tesla. Zijn huwelijk (vijf kinderen) breekt, de bedrijven kunnen elk moment imploderen, persoonlijk bankroet komt in zicht. En dan\u2026 SpaceX lanceert haar vierde raket en\u2026 die verdwijnt de ruimte in. Niet veel later zal het internationale ruimtestation (ISS) worden bevoorraad, grote contracten van de Amerikaanse overheid volgen. En Tesla zal met zijn supercoole model S in \u00e9\u00e9n klap met een elektrische auto naast de stoerste Audi\u2019s, BMW\u2019s en Mercedessen staan.<\/p>\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">Go West young man, go West<\/span>, zei men in de negentiende eeuw. <span class=\"Cursief\">To infinity and beyond<\/span> werd het credo van deze tijd. Eertijds had je de <span class=\"Cursief\">settlers<\/span> op land, nu op Mars. Musk verwijst er rechtstreeks naar als hij zegt dat Mars alleen gekoloniseerd kan worden met herbruikbare raketten: \u2018Er zouden nooit pioniers in de Amerikaanse koloni\u00ebn zijn geweest als de schepen die de oceaan over voeren niet herbruikbaar waren geweest.\u2019<\/p>\n<h3>3.<\/h3>\n<p class=\"tekst\">Hij wil alleen de beste talenten. Ging langs topuniversiteiten om de beste studenten te ronselen, belde hen gewoon op in hun studentenhuizen. Zet zijn mensen onder immense druk. Iedereen wordt afgeknepen en alles moet snel, snel, sneller. En hij is de snelste. \u2018Hij pist zelfs snel,\u2019 zegt een medewerker, \u2018het lijkt wel een brandweerslang \u2013 drie seconden en klaar.\u2019 Obstakels worden geslecht door beter te denken, langer te werken of door te dure onderdelen zelf te maken. Niks assemblage: liever heel grote fabrieken met alles en iedereen vlak bij elkaar want dat betekent: niet wachten, geen tijdverlies, directe communicatie. Binnenkort opent hij de Gigafactory, een nieuwe batterijenfabriek met de grootste omtrek ter wereld en nul giftige uitstoot.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Alles lijkt onconventioneel: geen reclame maken \u2013 met de ideologische reden dat reclame manipuleert en oneerlijk is. Auto\u2019s moeten niet jaarlijks met een nieuw model komen, nee, het huidige model wordt constant beter \u2013 als je wilt wachten op een nieuw model kun je voor altijd wachten. Bovendien ondergaat je Tesla continu software-updates. Iets als automatisch van rijbaan verwisselen is een nachtelijke download. Over vijf jaar, denkt Musk, zijn die zover dat de Tesla\u2019s zichzelf kunnen rijden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ook onconventioneel: raketten maken en lanceren vanaf het afgelegen atol Kwajalein in de Grote Oceaan. Alles kan hij ook en onderzoekt hij zelf. De technische handboeken over ruimtevaart leest hij zelf. Dat de werkdruk gigantisch is, moge duidelijk zijn, maar hij blijft vrienden en tevreden werknemers houden. En respect. Als je tachtig uur per week voor een baas werkt, blijf je dat eerder doen wanneer die er zelf honderd werkt. Maar, waar het om gaat: ze doen het niet voor Elon, ze doen het voor d\u00e9 mensheid. Het doel is zo groot. Wie gaat er nou zeuren over vrije uren als het lot van de mensheid op spel staat? Het doel maakt elke klacht futiel, heiligt alle middelen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Musk stelt simpel: \u2018Je gaat geen revolutionaire auto\u2019s of raketten cre\u00ebren in veertig uur per week, het koloniseren van Mars gaat niet gebeuren in veertig uur per week.\u2019<br \/>\nOpofferen, allemaal.<\/p>\n<h3>4.<\/h3>\n<p class=\"tekst\">Musk schijnt zichzelf en de anderen als een soort computers te beschouwen. Hij spreekt over leren als het \u2018downloaden van data en algoritmen in je brein\u2019 en op scholen leren kinderen met een \u2018belachelijk langzame downloadsnelheid\u2019. Mensen op Mars zetten noemt hij een <span class=\"Cursief\">backup: <\/span>\u2018Je maakt een backup van je harddrive. Misschien moeten we het leven ook <span class=\"Cursief\">backuppen<\/span>?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wel is de mens een wat beperkte computer: als hij oud wordt, stort het hele systeem in elkaar,<span class=\"Cursief\"> \u2018The whole system is shutting down.\u2019<\/span> De enige oplossing: het herprogrammeren van onze genen, maar sleutelen aan het DNA ligt wat gevoelig. Musk: \u2018Ik noem dat het Hitler-probleem. Hitler was erg bezig met het cre\u00ebren van de \u00dcbermensch en genetische zuiverheid, en het is\u2026 hoe vermijd je het Hitler-probleem? Ik weet het niet.\u2019<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"post-321875 media-321875\" class=\"align-left\"><img srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-talulah-riley-320x211.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-talulah-riley-640x423.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-talulah-riley-1280x846.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-talulah-riley-1920x1269.jpg 1920w\" alt=\"\" \/><figcaption>Musk met zijn tweede echtegenote, filmster Talulah Riley | Foto: Joshua Roberts \/ Reuters \/ ANP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Snel weer verder<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Er zijn mooie verhalen over hoe hij liever dan in hotels bij zijn vrienden, zoals Google-CEO Larry Page, op de bank crasht en dat bijna wekelijks doet. Het is een complex en uitzonderlijk leven, en ja, hij had niet alleen verscheidene nanny\u2019s in dienst maar er was zelfs een nanny-manager. Hij heeft dan ook vijf jonge zonen (een tweeling en een drieling; van wie \u00e9\u00e9n autistisch, de tweede misschien) die vier dagen per week bij hem zijn. Hij gaat misschien niet met ze naar honkbal op zaterdag, maar neemt ze dan wel weer zomaar mee naar Shanghai in papa\u2019s eigen vliegtuig. Omdat de scholen hem niks aanstonden, kocht hij een eigen gebouw, nam drie leraren in dienst, regelde vijftien andere leerlingen en cre\u00eberde zo een eigen school voor ze, die hij Ad Astra (<span class=\"Cursief\">naar de sterren!<\/span>) doopte.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ex-vrouw Justine \u2013 na hun scheiding schreef ze blogs over Musk en een illuster artikel in Marie Claire getiteld: \u2018<span class=\"Cursief\">Ik was de vrouw van een starter: een inkijkje in Amerika\u2019s smerigste scheiding\u2019<\/span> \u2013 vertelde dat hun eerste kindje na tien weken stierf, wiegendood. Musk wilde er niet over praten. <span class=\"Cursief\">He doesn\u2019t do well in the dark places<\/span>, zegt zij nu. Maar hij repliceert dat hij niet inziet waarom je over deze dingen moet praten, het helpt je niet en je belast er anderen mee. Hij ging snel weer verder. <span class=\"Cursief\">Go West young man, go West.<\/span><\/p>\n<p class=\"tekst\">Toen Justine hem zei dat ze ongelukkig was, ging het paar in huwelijkstherapie. Na een maand waren ze niks opgeschoten en Musk zei: accepteer het huwelijk dan zoals het is. Justine weigerde en de volgende dag vroeg hij de scheiding aan. Zes weken later verloofde hij zich met zijn nieuwe vriendin Talulah Riley. <span class=\"Cursief\">We moeten rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan, we kunnen hier niet blijven, we kunnen hier niet langer blijven staan.<br \/>\n<\/span><\/p>\n<h5>Onhandige opmerkingen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Hij heeft haast, een haast waar je als werknemer niets tegenin kunt brengen. Hij houdt serieus rekening met de Derde Wereldoorlog, een nucleaire, en hij noemt andere mogelijke obstakels: een sociale beweging tegen technologie, religieus extremisme. Dus moeten we naar Mars, en over het leven daar heeft hij ook nagedacht: hij denkt dat de planeet een \u2018<span class=\"Cursief\">fixer-upper<\/span>\u2019 nodig heeft. \u2018<span class=\"Cursief\">Drop thermonuclear weapons over the poles<\/span>\u2019 teneinde de planeet op te warmen en een gunstiger atmosfeer te cre\u00ebren.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dat soort opmerkingen ontmoet natuurlijk kritiek. Ook omdat hij ze soms nogal onhandig doet. Na een belangrijke software-update waarbij de Tesla meer zelfstandig kon, sprak hij de woorden: <span class=\"Cursief\">\u2018<\/span><span class=\"Cursief\">H<\/span>ij zou geen voetgangers moeten raken, <span class=\"Cursief\">hopelijk.\u2019<\/span><\/p>\n<p class=\"tekst\">En er valt natuurlijk een hoop af te dingen op zijn succesverhaal. Afgelopen week, voor de lancering van Model 3, verscheen een serieus rapport dat beweerde dat Tesla\u2019s veel minder goed voor het milieu zijn dan gedacht. En voorlopig heeft hij met zijn raketten vooral geld verdiend door goedkope diensten te leveren aan de Amerikaanse overheid. Mariana Mazzucato, die <span class=\"Cursief\">The Entrepreneurial State<\/span> schreef (over hoe het succes van blitse ondernemingen als die van Musk indirect vooral door de overheid wordt gefinancierd), zegt daarover: \u2018SpaceX surft op jaren en jaren van met overheidsgeld ontwikkelde techniek met steun van de publieke sector.\u2019<\/p>\n<h3 class=\"tekst\">5.<\/h3>\n<p class=\"tekst\">Het heeft hem geen windeieren gelegd, dat redden van de mensheid. Maar ik wil hem wel geloven als hij zichzelf in het openbaar de vraag stelt of hij de Tesla maakt uit altru\u00efstische redenen en vraagt: bestaat altru\u00efsme eigenlijk wel? Ook al komt hij dan met een redenering als: \u2018Ik denk dat we in de gaten moeten blijven houden dat we allemaal in hetzelfde schip zitten, weet je wel, van samen de Aarde zijn. En dat als Tesla slaagt maar het klimaat wordt geru\u00efneerd, ik niet zeker ben of Tesla daar dan wel wat aan heeft.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Twee jaar geleden gooide hij de patenten van alle Tesla-software open en maakte die gratis beschikbaar voor jan en alleman, onder het mom: spreid de kennis, het doel is niet geld maar de wereld beter maken.<\/p>\n<div class=\"media-wide\">\n<figure id=\"post-321878 media-321878\" class=\"align-left\"><img srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-onthulling-tesla-3-320x240.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-onthulling-tesla-3-640x480.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-onthulling-tesla-3-1280x960.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/elon-musk-onthulling-tesla-3-1920x1440.jpg 1920w\" alt=\"\" \/><figcaption>De onthulling van Model 3 van de Tesla. Binnen een dag waren er 100.000 reserveringen. | Foto: Justin Prichard \/ AP \/ HH<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<h5>Iets tastbaars<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De consument laat zich kennelijk graag moreel leiden. Afgelopen week zei een Nederlander die Model 3 kwam reserveren, en die waarschijnlijk een groot gat had op de plek waar vroeger de meningen van kerk en minister-president heersten: \u2018Ik doe het voornamelijk voor het milieu. De gadgets komen er mooi bij.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dat Model 3 werd binnen 24 uur zo\u2019n 115.000 keer gereserveerd \u00e0 raison van duizend dollar of euro direct te voldoen. Dat is een mooi kapitaal voor Tesla, dat de auto\u2019s pas volgend jaar in Amerika en in 2018 in Europa gaat afleveren, maar dan zullen ze <span class=\"Cursief\">maar<\/span> 30.000 euro kosten en is het de bedoeling dat ze de wereld veroveren. Volgens plan. In augustus 2006 schreef Musk op de Tesla-website:<br \/>\n<span class=\"Cursief\">So, in short, the master plan is: Build sports car. Use that money to build affordable car. Use that money to build more affordable car.<br \/>\n<\/span>Financieel slaagt Model 3 alleen als heel veel exemplaren worden verkocht, maar dan heeft Musk wel <span class=\"Cursief\">iets<\/span> tastbaars gedaan in de strijd voor een duurzamer vervoer.<br \/>\nEn een betere wereld.<\/p>\n<p>Zijn biograaf, die ervan overtuigd is dat Musk de wereld aan het veranderen is, zegt dat tientallen mensen hem vertelden dat Musk in het autistische spectrum zit, maar zelf heeft hij een soort theorie dat Musk een unieke vorm van empathie heeft die niet is gericht op \u00e9\u00e9n mens maar op de mensheid zelf.<\/p>\n<p>Doel: de mensheid.<br \/>\nMiddel: de mens.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">Ashlee Vance, \u2018<a href=\"https:\/\/www.vn.nl.kpnis.nl\/Winkel\/Webwinkel\/Web-winkel-Product\/Elon-Musk-Ashlee-Vance.htm\" target=\"_blank\">E<\/a><a href=\"https:\/\/www.vn.nl.kpnis.nl\/Winkel\/Webwinkel\/Web-winkel-Product\/Elon-Musk-Ashlee-Vance.htm\" target=\"_blank\">lon Musk; hoe de topman van SpaceX en Tesla onze toekomst vormgeeft<\/a>\u2019, Vertaald door Henk Popken, A.W. Bruna,<\/span> <span class=\"Cursief\">448 p., \u20ac\u00a024,99.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<p class=\"onderschrift\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><span class=\"03_Intro_Kapitaal\">Ja, er zit geld in moraal. <\/span>Elon Musk presenteerde de Tesla Model 3, de coole en betaalbare elektrische auto die de wereld moet veranderen, en hij wil de mensheid redden door Mars te koloniseren. Het heeft hem geen windeieren gelegd, dat redden van de mensheid.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-321771","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Sander Pleij","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/321771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=321771"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/321771\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sander Pleij","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=321771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=321771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}