{"id":321765,"date":"2016-04-17T10:46:41","date_gmt":"2016-04-17T08:46:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=321765"},"modified":"2016-04-17T13:40:45","modified_gmt":"2016-04-17T11:40:45","slug":"pussy-album-stella-bergsma-jeroen-vullings","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/pussy-album-stella-bergsma-jeroen-vullings\/","title":{"rendered":"In Pussy Album word je gerieflijk meegevoerd op een ongerieflijke helletocht"},"content":{"rendered":"
Geen liederlijk detail blijft ons bespaard in Stella Bergsma\u2019s debuut \u2018Pussy album\u2019. Toch bleef ik geboeid doorlezen.<\/div>\n

Niet iedere roman blikkert de lezer behaagziek aan, met de zoete lokroep: toe, lees mij… Stella Bergsma\u2019s debuutroman doet dat bepaald niet. Eerst al die titel: Pussy album<\/span>. Dus niet po\u00ebziealbum, of zoals erg jonge meisjes het vroeger \u2013 en misschien nog steeds wel \u2013 noemden: poessie-album. Nee, de Angelsaksische term pussy<\/span> dus. Voor de al wat oudere lezers, bij wie de eerste literaire vervoering aanmerkelijk subtieler plaatsvond, door de tot op het bot rakende weergave van een traan in een gedicht van Verlaine bijvoorbeeld, hierbij een vrije vertaling: kut. Kutalbum<\/span>.<\/p>\n

De exotischer klinkende titel Pussy album<\/span> is inderdaad beter, want minder proza\u00efsch. Bovendien doet het direct denken aan de titel van een plaat van een band. Die laatste associatie kon wel eens doorslaggevend geweest zijn bij de jacht op een titel voor deze debuutroman, want de schrijfster is ook \u2013 zo meldt de achterflap \u2013 \u2018frontvrouw\u2019 van de formatie EinsteinBarbie.<\/p>\n

Bij het openslaan van het boek wordt meteen een boobytrap ingezet. Direct na de titelpagina lezen we op de witte bladzijde die voorbehouden is aan een motto: \u2018Ik hoop dat je sterft aan dit boek.\u2019 Goedemorgen. Dan moet de eerste zin nog komen: \u2018Mannen zijn klootzakken.\u2019 De tweede alinea opent met: \u2018Vrouwen zijn kuthoeren (…).\u2019 De derde alinea begint ogenschijnlijk rustiger met: \u2018Kinderen.\u2019 Maar binnen dezelfde regel volgen al twee synoniemen binnen het inmiddels vertrouwde vuilbekregister: \u2018Pockethitlers. Parasieten op regenlaarsjes.\u2019 Voor alle duidelijkheid: we zijn dan nog op de beginpagina van de feitelijke tekst, de inzet van een 287 pagina\u2019s tellende roman…<\/p>\n

In het vervolg van deze \u2018inleiding\u2019 voor de ikpersoon en verteller Eva van Liere (\u2018lerares, vrouw, junk\u2019) aan het woord mag komen, gaat de gesel na die kinderen (\u2018booskoters\u2019) ook nog alineagewijs over \u2018dingen\u2019 en de Ander in de vorm van een \u2018jij\u2019 (\u2018zo\u2019n onverbeterlijke, ongelofelijke klootzak\u2019). Niks deugt: \u2018het leven\u2019 wordt ten slotte in een korte zin afgedaan als \u2018de grootste klootzak\u2019. Er is kortom geen redding, hoop, verlossing, troost, laat staan een splintertje medemenselijkheid in dit ondermaanse, verklaart Pussy album<\/span> al direct programmatisch.<\/p>\n

Deprimerende seks<\/h5>\n

Uit de publiciteit rond de verschijning van dit romandebuut weten we dat het dichteres en vertaalster Bergsma (1973) gaat om een literair experiment: ze wilde een Charles Bukowski-roman schrijven vanuit het perspectief van een vrouw, met alle deprimerende seks, hectoliters drank, zelfvernietiging, gekte en totale verloedering van dien. Waarom zou zulk proza alleen door en vanuit de zienswijze van mannen geschreven kunnen worden?<\/p>\n

Anderen lopen tegenwoordig weg met Bukowski, zeker sinds die lang vergeten schrijver succesvol verhipt is door uitgeverij Lebowski. Maar de grootste waarde van Bukowski\u2019s boeken voor mij blijft dat ze dun zijn. Schuimende ingredi\u00ebnten an sich<\/span> houden maar beperkt de aandacht vast; die eentonigheid moet begrensd worden of ingezet voor iets hogers. Verrassend vrouwelijk perspectief of niet, bijna driehonderd pagina\u2019s Bukowski-proza achtereen wens je niet snel iemand toe.<\/p>\n

Toch bleef ik geboeid doorlezen in Bergsma\u2019s roman. Het stramien, de totale neergang van de hoofdpersoon, is bekend. Niet alleen voor lezers van Bukowski, maar ook voor degenen die wel eens een verfilming van zijn werk hebben gezien, Barbet Schroeders Barfly<\/span> voorop \u2013 al gaat de gedachte ook uit naar Looking for Mr. Goodbar<\/span>, waarin een brave schooljuf ten onder gaat aan haar nachtelijke one night stand<\/span>-bestaan.<\/p>\n

Eigenlijk is seks de kunst van het zo goed mogelijk uitstellen van het onvermijdelijke.<\/q><\/p>\n

De grote, echte dood<\/h5>\n

Het gaat dan ook niet zozeer om het verhaal bij Bergsma, want dat is dun. Eva, die met haar Bijbels betekenisvolle naam moet staan voor d\u00e9 vrouw, leren we kennen als een lerares met een zwak voor drank \u00e9n voor woorden. In het begin van het verhaal legt ze haar leerlingen uit dat geen woord taboe is, omdat niemand een probleem heeft met het woord \u2018keunen\u2019, een anagram van het \u2018vieze\u2019 woord \u2018neuken\u2019. Ze houdt de opeens stille pubers daarbij voor: \u2018Er zijn geen taboes bij schrijven, taal is vrijheid van geest.\u2019 Dat standpunt \u2013 totaal voorbijgaan aan de betekenis \u2013 staat natuurlijk voor Eva\u2019s onthechting van het bestaan. Ze zegt in de rouw te zijn om een verbroken, langdurige relatie, maar getuige het portret van haar dat Pussy album<\/span> biedt, is dat eerder een vlot klinkend excuus om te verhullen dat ze al langdurig depressief is. \u2018Eigenlijk is seks de kunst van het zo goed mogelijk uitstellen van het onvermijdelijke,\u2019 denkt Eva. In eerste instantie gaat dat over het orgasme, le petit mort<\/span>, maar natuurlijk reikt die uitspraak verder, naar de grote, echte dood. Nee, een zonnig gemoed heeft Eva niet: \u2018Langzaam verdwijnen (…) Dat wil ik van het leven.\u2019<\/p>\n

Haatpijpen<\/h5>\n

Niet alleen Stella Bergsma volvoert met Eva een experiment, waarbij al snel duidelijk is dat haar geslacht er niet toe doet. Eva doet dat zelf ook, of ze het nu doorheeft of niet: ze leidt willens en wetens een betekenisloos bestaan. Daarmee vel ik geen moreel oordeel, ik doel niet op een leven gevuld met futiliteiten, maar op een bestaan waarin ze nergens betekenis aan wil toekennen. Dat is natuurlijk een illusie, want ook al lukt dat wanneer het gaat om haar frequente seksuele avonturen met de ene na de andere gewillige man, die zich naar een plee of een andere snelle afwerkplek laat meesleuren, voortdurend, pagina na pagina, kleurt ze haar bestaan met woorden, met neologismen als \u2018woedepoepen\u2019 en \u2018haatpijpen\u2019. Dat zijn geen lege woorden, dat is taal waarin haar voorstelling van de werkelijkheid zich samenbalt, waarin haar wanen zich ontvouwen, waarin zich haar uiteindelijk romantische wijze uit om voort te gaan \u2013 zoals in de (getransponeerde Lolita<\/span>-achtige) romance met haar zestienjarige leerling Raven. Eva\u2019s (en dus Bergsma\u2019s) aldus tragisch beladen, originele woordkunst weet mij als lezer gerieflijk mee te voeren op de ongerieflijke, allengs meer en meer verontrustende helletocht die ze doormaakt.<\/p>\n

Amusementswaarde<\/h5>\n

Ook op een minder hooggestemd vlak heeft de weergave van Eva\u2019s intrieste wedervaren een hoge amusementswaarde. Geen liederlijk detail blijft ons bespaard. Niet alleen vreet ze de gebraden gehakt direct uit de pan, ook smeert Eva volgaarne haar \u2018natte kut\u2019 op andermans nette zitbank af. Want ja, \u2018een natte kut, dat is pas po\u00ebzie\u2019.<\/p>\n

Ook de explosief mislukkende werkavonturen bij een callcenter en de posterijen, nadat ze is ontslagen als lerares, kunnen de lachbeluste lezer danig bekoren. Maar uiteindelijk zijn het Bergma\u2019s wanhopig juichende woorden die de alomtegenwoordige grijze tristesse<\/span> in haar dwarse debuut draaglijk maken en pas echt, ten volle, van literaire experimenteerdrift getuigen.<\/p>\n

\n

Pussy album<\/a><\/em>,\u00a0<\/span>Stella Bergsma, Nijgh & Van Ditmar, 287 p., \u20ac 19,99<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Geen liederlijk detail blijft ons bespaard in Stella Bergsma\u2019s debuut \u2018Pussy album\u2019. Toch bleef ik geboeid doorlezen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-321765","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Jeroen Vullings","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/321765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=321765"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/321765\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen Vullings","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=321765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=321765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}