Omdat kinderen van buitenlandse arbeiders niet weten hoe een Nederlandse plee werkt (ze gaan op de bril staan), tekende hij (in opdracht) een jongetje en meisje die keurig plassen en handjes wassen. Zijn atelier (op de hoogste verdieping van een erg mooi Jugendstil-huis in Utrecht) heeft veel van een grote overzichtelijke en lieve kinderkamer. Omringd door tekeningen, Nijntjes en Beren van textiel, een kast vol eigen boekjes, deed hij urenlang verlegen z\u2019n best intens vriendelijk en zorgeloos te lijken. Al waren er momenten dat ik dacht, verdomd, n\u00e9t die duistere beer op zijn affiches. Mijn tweede poging bracht me dichter bij de werkelijkheid. Hierop is dit interview gebaseerd. Drie\u00ebntwintig jaar geleden verscheen z\u2019n eerste kinderboek \u2018De Appel\u2019. In een tijd van grote persoonlijke verwarring was hij vreselijk bezig geweest met Matisse, vooral met diens laatste werken.<\/p>\n
\u2018Op zo\u2019n directe, eenvoudige manier, dacht ik, zou je kinderboeken moeten illustreren. Maar \u201cDe Appel\u201d werd erg slecht verkocht. Ouders zeiden: \u201cEr staat haast niks op.\u201d Een verschrikkelijk moeilijke tijd. Tot het een beetje ging lopen. DOOR DE KINDEREN. Met deze twee penseeltjes (afgebeten en gesleten) heb ik de eerste zes boekjes gemaakt. Ik teken altijd met penseel, daardoor krijg je dat een beetje beverige.\u2019<\/p>\n
De Nijntje-boeken bestaan al zo lang dat sommige Australische moeders, die ze als kind lazen, hun kinderen naar Nijntje (Miffy) noemden. \u2018Twee jaar geleden ben ik naar Australi\u00eb, Nieuw-Zeeland en Japan geweest, heb er op de scholen uit nieuwe boekjes voorgelezen. Overal reageerden de kinderen eender op dezelfde tekeningen.\u2019 In zestien talen vertaald en nooit hoefde er iets te worden veranderd. Alleen \u00e9\u00e9n keer (voor Japan) moest een vlieger Japanser. En het boek over de kleine koning die z\u2019n kroon afdankte omdat hij trouwen wou met de tuinmansdochter, wilden ze daar helemaal niet.\u2019<\/p>\n
Als ik een kindje in bed teken, dan denk ik niet: die ogen moeten groter, want zo dromerig kijkt een kind vlak voor het slapen gaan.<\/p><\/blockquote>\n
Kinderpsycholoog Dolf Kohnstamm noemde dit boekje het meest revolutionaire dat Dick Bruna ooit maakte. (\u2018Het bijzondere van het gewone.\u2019 Over het Dick Bruna-fenomeen.) Dick: \u2018Dat vind ik niet. Mijn boeken zonder woorden, die waren voor mij echt een stap. Dat was nooit eerder gedaan.\u2019 En over het boek van Kohnstamm: \u2018Ik vind het leuk hoor maar het is net of ik iets over iemand anders zit te lezen, \u2019t Gaat allemaal niet zo bewust bij mij. Als ik een kindje in bed teken, dan denk ik niet: die ogen moeten groter, want zo dromerig kijkt een kind vlak voor het slapen gaan. Ik maak een heel stel schetsen en dan is er \u00e9\u00e9n bij, toevallig, met grote ogen. Pas later denk je, ja… zo kijkt een kind als het erg moe is en vlak voor het in een diepe slaap wegzakt.\u2019<\/p>\n
Wil best nog \u2019s, naast zijn jongensberoepenboek er \u00e9\u00e9n voor meisjes maken. \u2018Nee hoor, geen onderscheid, laat ze maar lekker in de brandweerauto zitten. Maar ik vind wel dat een huisvrouw ontzettend belangrijk werk doet, \u2019t is belachelijk dat het niet als beroep wordt gezien.’<\/p>\n
Eist (nog steeds) dat z\u2019n boekjes (\u2018duur om te maken\u2019) zo goedkoop mogelijk zijn. Over de fraai ge\u00efllustreerde kinderboeken van vroeger, nu weer zwaar in: \u2018Eigenlijk zijn ze niet voor kinderen. Ik geloof dat ze meer worden gekocht door de ouders, het is een soort jeugdsentiment. Wel ontzettend mooi en prachtig getekend, haast te perfect. Ik zou het niet zo kunnen. Maar dat teruggrijpen vind ik wel zwak. Soms ben ik in de verleiding om voor een pocket ouwe prentjes te gebruiken. Niet doen, denk ik dan, beter iets wat niet zo goed is in je eigen stijl dan dat je een ding van een ander pikt.\u2019<\/p>\n
Ik wil mijn Beer niet op een ding dat in mekaar kan worden gereden. Ook niet op vrouwenondergoed. Ik wil dat het helemaal alleen voor kinderen blijft.<\/p><\/blockquote>\n
Streeft hardnekkig naar de grootst mogelijke directheid van tekeningen en tekst, primaire kleuren (nooit paars!) en kwam het eerst met het stevige, voor kleine handjes geschikte formaat. Weigerde een voorstel (uit Belgi\u00eb) Nijntjes-avonturen op film vast te leggen. \u2018Ik wil dat graag maar in mijn handschrift en niet in de Walt Disney-stijl.\u2019 De film werd buiten hem om gemaakt, Nijntje bleek in een poes veranderd. Toen in Europa en Japan steeds meer Beren, Nijnen en Stuffie\u2019s op voorwerpen en textiel verschenen, greep Pieter Brattinga in. \u2018Hij doet nu de hele organisatie, zorgt dat er niet gejat wordt. Niks kan zonder contract en ik wil van alles de proeven zien.\u2019 Dekentjes, washandjes, spijkerbroeken, potloden, poppen, parasolletjes en ga maar door (vooral uit Engeland en Japan), allemaal versierd met Beren en Nijnen. Een Beer op een race-auto leidde tot een proces. \u2018We hebben gewonnen. Ze boden een massa geld. Ik zei, ik wil geen cent, ik wil mijn Beer niet op een ding dat in mekaar kan worden gereden. Ook niet op vrouwenondergoed. Ik wil dat het helemaal alleen voor kinderen blijft.\u2019 Tekende (in totaal) omslagen voor 1800 pockets. Werkt nu samen met jongens en meiden van de Academie en houdt zelf nog maar een klein deel: \u2018In ieder geval de Simenons.\u2019 Las als kind het liefst Olifantje Babar en nu levensbeschrijvingen van schilders. Kreeg nooit een gouden of zilveren griffel.<\/p>\n
‘Waarom huilt de appel?\u2019 ‘Al z\u2019n vriendjes kunnen vliegen en hij ligt op het gras en kan niet weg\u2019<\/p>\n
Klein, smal, stevige kleine handen, donkere stem.<\/p>\n
\u2018Van de zomer ging ik met Pieter Brattinga naar een vergadering. Nogal formeel, dus in donker pak. \u2019t Was heet, we hadden allebei de pest in. Na afloop zei Pieter, ga mee, nog even naar Sandberg. Ik was er nog nooit geweest. Moet ik m\u2019n jasje aanhouden, zei ik. Ja, zei Pieter, hou \u2019t maar aan. Sandberg was in zwembroek.<\/p>\n
Met ’n hoop mensen op een feest vind ik verschrikkelijk. Ik kan nergens over meepraten. Ben ook altijd bang dat ik verkeerde<\/em> dingen zeg.<\/p><\/blockquote>\n
Jochies, zegt hij, wat zien jullie er warm uit. Ik voelde me bezopen. Hij was heerlijk aan het werk, de vloer vol papieren. Kwam enthousiast met grote enveloppen aandragen. Een gebruind, gespierd mannetje. Daar kan ik jaloers op zijn. Ik bedoel, op dat helemaal je eigen gang gaan. Ik heb daar te weinig lef voor. Ik zou denken, in zwembroek … zouden m\u2019n gasten dat niet gek vinden? Wel is \u2019t zo… als ik ergens ben en familieleden lopen in het pak en ik ben in m\u2019n trui, dan zeggen ze: ja, jij kan dat doen. Ze accepteren het omdat je nou eenmaal artiest bent.<\/p>\n
Mijn vader heeft altijd z\u2019n impulsen gevolgd en doet dat nog. Echt een levensgenieter. Dingen waarvan ik denk, kan dat\u00a0nou wel, doet ie gewoon. Ik zit altijd in spanning over m\u2019n werk. Met ’n hoop mensen op een feest, vind ik verschrikkelijk. Ik kan nergens over meepraten. Ben ook altijd bang, dat ik verkeerde<\/em> dingen zeg.\u00a0Mijn vader ja, altijd weer verliefd, heeft-ie z’n hele leven gehad. Ja, zo is hij, verzet\u00a0zich niet tegen z\u2019n temperament.\u2019 (Ik\u00a0noemde \u00e9\u00e9n van z\u2019n vaders haast Dostojewskiaanse verhoudingen.)<\/p>\n
\u2018Toen ik het voor het eerst merkte, in de oorlog, dat was echt wel een… daar had ik wel erge moeite mee. M\u2019n moeder\u00a0is een erg lief mens. Nee hoor, ik was als kind veel alleen, vond ik heerlijk. Ik was altijd vrij stil. Ja, en onzeker.\u2019 Aarzelt. \u2018Ik heb accordeon gespeeld. En Franse liedjes gezongen. Toen was ik vijftien, zestien en op de middelbare school. Dat zou ik echt nooit meer durven. Er zijn nog foto\u2019s, daarop zie ik mezelf staan met een strooien hoedje op, een troep kinderen om me heen. Ik begrijp niet hoe ik dat ooit heb kunnen opbrengen. Maar het was wel verschrikkelijk serieus. Ik heb een tijd lang getwijfeld of ik met schilderen zou doorgaan of met zingen. Franse liedjes, daar ben ik nog erg gek op. Af en toe ga ik naar Parijs, in m\u2019n eentje, een dag of vijf, dan ga ik altijd naar een theater waar iemand staat te zingen. Als een klein kind wacht ik bij de artiestenuitgang. Niet om een handtekening, dat zou ik nooit durven, maar om te kijken hoe zo iemand er in werkelijkheid uitziet.\u2019<\/p>\n
Fatalist<\/h5>\n
\u2018Ja kijk, dat zingen op school hield opeens op. We zijn toen ondergedoken in een zomerhuisje in Loosdrecht. M\u2019n vader was net in de veertig en ik zestien dus we vielen in de leeftijd… Ja, met m\u2019n moeder, broertje en nog een jongen. Als de moffen kwamen, gingen we in een bootje de plassen op. De krankzinnige dingen die je dan meemaakt.\u2019 Begint boosaardig te lachen. \u2018Op een avond waren er opeens overal motorboten met Duitsers. Mijn vader had het niet meer. Probeerde met een klein zakmesje de mast van ons bootje door te zagen.<\/p>\n
Ik was fatalist. Dacht als het gebeuren moet, gebeurt het toch. In het huisje verdomde ik het ook om me in dat hok te verschuilen. Ik ging gewoon bokkig vlak voor het raam zitten. Nou, ik heb wat draaien om m\u2019n oren gehad. M\u2019n vader sleurde me het hok in.<\/p>\n
Als er even iets fout gaat, raak ik helemaal in de vernieling. Fors doorzakken, dat helpt.<\/p><\/blockquote>\n
Twee jaar hebben we daar gezeten. Na de bevrijding, drie maanden voor het eindexamen (gymnasium) heb ik het verdomd. Ik wou wat anders. Ja kijk,\u2019 aarzelt, \u2018ik was ook een beetje overspannen, dat heb ik bij vlagen, altijd gehad, driftbuien. M\u2019n stemming slaat snel om. Ik ben toch erg labiel. Afschuwelijk is dat vooral in m\u2019n werk. Als er even iets fout gaat, raak ik helemaal in de vernieling. Fors doorzakken, dat helpt.<\/p>\n
Nee, dat doe ik meestal thuis, ik ga heel weinig naar caf\u00e9s, met vrienden of zo. Als het erg rot gaat met het werk, ga ik wel es in m\u2019n eentje naar het caf\u00e9. Maar ik word niet vrolijk als ik drink, ik ga onaangename rotte dingen zeggen. Tegen Irene vuile gemene dingen. Daar heb ik dan de volgende dag erg de pest over in. Irene begrijpt het wel, al kijkt ze me aan of ik gek geworden ben. Ze weet ook, dat ik van een weekje Parijs opknap. Niet dat ik lichtzinnige dingen doe. Ik loop eindeloos en maar kijken. En heerlijk alleen in een hotelletje, in een groot Frans bed.<\/p>\n
Ik kan ook niet werken met mensen om me heen. Ik moet alleen zijn. Het heerlijkste vind ik het op zondagmorgen naar m\u2019n atelier te gaan, dan zie je geen sterveling op de gracht, \u2019t Is zo stil. Ach, je bent getrouwd met je werk. \u2019t Komt op de eerste plaats, \u2019t is een stuk van jezelf.\u2019<\/p>\n
Mijn grootvader zei: \u201cJe moet binnenkort es aan het werk gaan, Henk.\u201d<\/p><\/blockquote>\n
Zakenlieden<\/h5>\n
\u2018Het ideaal van m\u2019n vader en grootvader was dat ik zou opvolgen. De hele familie bestaat uit zakenlieden. Mijn broer is een echte zakenman, directeur van de ILA\u2019s. Ik ben verschrikkelijk onzakelijk. Heb als kind altijd getekend, op m\u2019n veertiende ben ik gaan schilderen. \u2019t Was voor de familie een slag dat ik een andere kant op ging. Ze zagen wat ik deed ook niet als werk, \u2019t was een soort spelen. Mijn grootvader zei: \u201cJe moet binnenkort es aan het werk gaan, Henk.\u201d Hij noemde me altijd Henk. Ik heet Hendrik Magdalenus, naar m\u2019n tweede grootvader, vreselijk, ik zeg nooit dat ik zo heet.<\/p>\n
Omdat ik zo\u2019n dik mannetje was noemde m\u2019n moeder me Dikkie. Mijn grootmoeder belde me op, zei: \u201cJe was niet aan het werk, Henk. Je was er niet.\u201d Ik heb het er wel moeilijk mee gehad. Ook toen de simpele dingen die ik maakte zo slecht liepen. En ik was zo fel en idealistisch. Op vergaderingen, ik tekende toen omslagen voor pockets, zei ik: waarom moeten we zulke rotboeken uitgeven?<\/p>\n
Jaap (Romijn) en ik stonden aan de ene kant en de familie aan de andere kant van het bedrijf. Toen Irene en ik pas getrouwd waren heb ik wel dingen kapot gesmeten in m\u2019n drift. Als ik nu de pest in krijg, ga ik op de fiets. Voor de kinderen hou je je toch meer in, h\u00e8. Als ik als een idioot te keer ga, zeggen de jongens, die zijn al een stuk groter dan ik: Nou is \u2019t genoeg, hou op met dat gezeik. Dan krijg je op je donder van je eigen zoons. Jeetje.<\/p>\n
Als ik nu bij m\u2019n vader logeer, vind ik het fijn. Hij komt me afhalen, zorgt voor alles. Je voelt je gewoon weer kind. Je voelt je beschermd. Je bent echt met pa uit. Dat heb ik ook bij m\u2019n moeder. Heerlijk om een beetje verzorgd te worden. Soms komt ze naar de stad, dan drinken we een kopje koffie. Ze is twee\u00ebnzeventig en ik achtenveertig. Nee, zegt ze dan, ik betaal. Dat vind ik helemaal niet vervelend. Ik heb meer gemeen met m\u2019n moeder. Ze heeft eigenlijk haar leven lang op een andere manier geleefd dan haar aard is. Altijd naar de grootste hotels. Mijn vader voelt zich daar nou eenmaal thuis. Ik veroordeel het niet. Maar toen ik in Parijs woonde, omdat ze toen nog dachten dat ik zou opvolgen werkte ik een jaar bij een uitgeverij in Parijs en Londen. Nou als m\u2019n moeder dan kwam, vond ze het nergens heerlijker dan in kattekroegen en een klein hotelletje. Ze is wel nadat m\u2019n vader al weg was, in haar knots van een huis blijven wonen waar al die recepties werden gegeven, maar toen ze naar een verzorgingsflat ging, was ze zo blij of ze een heel nieuw leven begon.\u2019<\/p>\n
Klompvoetjes<\/h5>\n
\u2018Heb je,\u2019 zeg ik, \u2018wel es een boekje gemaakt over arme kinderen?\u2019 \u2018E\u00e9n van m\u2019n eerste boekjes, dat nooit herdrukt is, gaat over een rijk jochie,\u2019 zegt hij, opeens met de stem van een verteller. \u2018Op een dag zit hij voor het raam en daar staan allemaal arme kinderen in gescheurde kleren. Hij heeft zo\u2019n medelijden met ze, hij geeft ze allemaal iets uit z\u2019n kast vol prachtig speelgoed. Tot er alleen nog maar een negerpopje over is zonder armen en benen. Daar speelde hij nooit mee maar dan wordt dit het enige waar dat jochie echt gek op is. \u2019t Was heel primitief getekend, hoor. Ik zou \u2019t nog wel es willen maken.\u2019<\/p>\n
Je was zelf een erg rijk kind.<\/em>
\n\u2018Ik wil niet ontkennen dat ik het erg goed had,\u2019 zegt hij voor het eerst gejaagd van links naar rechts kijkend. \u2018Ik weet wel, toen ik in de uitgeverij werkte dat ik het heerlijk vond om er heel vroeg naar toe te gaan. Om halfacht zaten in de kantine alleen de chauffeurs, daar voelde ik me lekker bij. Net als nu bij de drukkers. Bij alle anderen weet ik niet hoe ik me houden moet.\u2019<\/p>\nIk bedoelde als kind, in dat grote huis, met veel personeel.<\/em>
\n\u2018Nou kijk, we hadden een echtpaar. En m\u2019n moeder ging voor die tijd op een erg menselijke manier met ze om. Ons eerste dienstmeisje Sientje, daar gaat ze nog altijd naar toe als ze jarig is. \u2019t Is wel zo… Sientje zegt mevrouw en ze is ouder dan m\u2019n moeder en mijn moeder zegt Sientje. Weet je, ze heeft me groot gebracht. Ik was haar kind. Ik ben geboren met klompvoetjes, moest een paar jaar in beugels. Dat wekte helemaal haar erbarmen en grote liefde. Ik was van Sientje.<\/p>\nOp een keer, toen m\u2019n ouders erg laat thuis kwamen, zat Sientje in een stoel te slapen met mij op schoot. Oh, daar heeft ze zich zulke verwijten over gemaakt. Elke verjaardag stuurt ze me een kaart en haar zoontje is op mijn verjaardag geboren. Ik was altijd erg klein. De eerste dag op school heeft de onderwijzer het bestaan mij naar de klas te dragen. Ik geneerde me zo ontzettend voor al die andere jongens, \u2019t Was een jongensschool in Zeist van de Hernhutters, een religieuze sekte. Nou ja, \u2019t kwam zo uit, een goeie school en dichtbij.\u2019<\/p>\n
Speelde je nooit met meisjes?<\/em>
\n\u2018Jawel hoor, ik had een vriendinnetje. Ze was nog kleiner dan ik. Ze was ongelukkig, kon niet groeien, dat heb ik later gehoord.\u2019<\/p>\nGeloven geeft me het gevoel dat niet alles voor niks is.<\/p><\/blockquote>\n
Geloven<\/h5>\n
Naast de Hernhutterschool stond het kerkje en eenmaal op gymnasium ging hij uit zich zelf naar de kerk: \u2018Ik vind het nog steeds fijn om te gaan. Ja, ik geloof het wel, ik ben gelovig, \u2019t Geeft je het gevoel, dat alles loopt zoals het lopen moet. Dat je maakt wat je maken moet. En als ik het niet meer zou kunnen, dat het zo moet zijn. Ik ben ervan overtuigd dat alles wat er met je gebeurt zin heeft. Ook als al het menselijke eronder lijdt.\u2019<\/p>\n
Aarzelt. \u2018Ik b\u00e9doel… je werkt en werkt, komt thuis, eet, drinkt, naar bed, afgelopen. Ik zeg niet dat ik geen enkel contact thuis heb maar het is te weinig en daardoor maak je toch wel iets kapot. Ga dan es een half jaar niks doen, wordt er gezegd, dat kan je je permitteren. Maar dat kan ik niet, om mezelf niet. Ik wil, ik moet werken. Geloven geeft me het gevoel dat niet alles voor niks is.<\/p>\n
Jaap Romijn, daar heb ik ontzettend veel aan gehad. De familie zag m\u2019n tekenen niet als werk. Jaap zei wat het waard was. Hij kon dat zien, gaf ook kritiek. Ik was heel erg onder zijn invloed. Godsie nou, helemaal om zoals hij is, als mens. Hij had al heel vroeg dienst geweigerd. Ik hoefde dat gelukkig niet want ik ben afgekeurd op m\u2019n voeten en nerveuze toestand.\u2019<\/p>\n
Jaap hoorde bij de eerste PSP\u2019ers, heeft dat je be\u00efnvloed?<\/em>
\nVerlegen: \u2018Nee, met die partijen heb ik me nooit bemoeid. De jongens thuis als die erover bezig zijn… ik begrijp er weinig van. Ik weet niet wat rechts en links is.\u2019 Na m\u2019n antwoord: \u2018Nee, echt niet. Ja kijk, op wie heb ik ook weer gestemd. De laatste keer op iemand die ik kende. Ja, ik geloof van de VVD. Weet je, ik geloof wel dat ik socialist ben in m\u2019n denken. Maar als ik dan die mensen zie die erin zitten, dan denk ik, god, zitten di\u00e9 erin. En op de tv, als Den Uyl zo venijnig doet, jezus, denk ik dan, moet\u00a0dat. Wanneer…? Nou, toen ze zo bezig waren. Wiegel? Vind ik een vreselijke man. Duisenberg lijkt me verstandig, vriendelijk. Maar zodra mensen in zo\u2019n partij beginnen te schelden tegen van alles, vind ik het net kinderen, nee, net vervelende jongens.\u2019<\/p>\nKinderen van twee tot zes zijn nog niet echt gemeen. Ik kan kinderen niet met mijn sores opzadelen.<\/p><\/blockquote>\n
En na mijn \u2018En je bent zelf zo\u2019n driftkop\u2019 zegt hij waardig, zelfbewust: \u2018Maar gemene dingen zeg ik alleen thuis, echt niet tegen anderen. Alleen tegen Irene en m \u2019n kinderen.\u2019 \u2018Nou lijk je op de kwaje beer op je affiche: Black Pocket, Number One<\/em>,\u2019 zeg ik en meteen begint hij opgetogen te stralen: \u2018Ik kan heel gemeen zijn.\u2019 En steeds lachend na m\u2019n voorstel es een boek over een gemene beer te maken: \u2018Voor pokkekindertjes … Nee hoor, dat durf ik niet.\u2019 Snel versomberend: \u2018Kinderen van twee tot zes zijn nog niet echt gemeen. Ik kan kinderen niet met mijn sores opzadelen. Wat ik maak is nooit zoet, ook wel een beetje hard soms, maar er wordt voor het slapen gaan uit voorgelezen, dan kan je helemaal niet met ellende aankomen. Ze krijgen nog ellende genoeg.\u2019<\/p>\n
Angst<\/h5>\n
\u2018Ik ben nu achtenveertig en denk geregeld dat het afgelopen is met m\u2019n werk. Dat is mijn grote angst, \u2019s Nachts als ik wakk\u00e8r lig, denk ik als maar: het gaat nooit meer… \u2019s Ochtends als Madelon en de jongens naar school fietsen, fiets ik naar mijn werk. Regelmaat helpt en de spanning opvoeren. Ik drink nooit als ik werk, wel erna. Soms denk ik, ik zou best wat van m \u2019n vaders aard willen hebben, iets van zijn manier van leven.<\/p>\n
Mijn tekeningen komen als direct en spontaan over maar ik geloof dat ik zelf een erg geremd en gefrustreerd geval ben.<\/p><\/blockquote>\n
Ik ben altijd bezig met werken, werken, naar huis, de kinderen, Ireen. Ik zou wel een beetje van m\u2019n vaders levenskunst willen hebben. Mijn tekeningen komen als direct en spontaan over maar ik geloof dat ik zelf een erg geremd en gefrustreerd geval ben. Ja, preuts maar vooral bezeten door angsten. Angst om aan een tekening te beginnen. Eindeloos werken, prutsen aan een mondje om het precies goed van lengte te krijgen. Vellen vol tikken voor \u00e9\u00e9n klein stukje tekst. Angst om vast te zitten, ingesloten te worden. In bioscoop of schouwburg wil ik nooit midden in een rij, dan krijg ik het benauwd. Hoogtevrees. Hoge flats, ik heb de neiging om eruit te springen. Het trekt als een magneet. Zelfs hier, als er wordt gebeld, durf ik niet m\u2019n kop uit het raam te steken. Ik heb het ook bij bepaalde foto\u2019s in tijdschriften. Angst op feesten. Ik zie mezelf staan praten, als op een film, dan denk ik wat sta je daar weer gek, wat stel je je weer aan.<\/p>\n
“Heb je weer lekker ronde oogjes getekend?\u201d zeggen de jongens als ik thuis kom.\u2019 Staat op. Met korte stapjes naar een la stampvol tekeningen en briefjes (overal vandaan) van kinderen. \u2018Moet je dit nou es zien van een meisje uit Addis Abeba, Schrijft dat ze een boekje van me vertaald heeft zodat de kinderen in Ethiopi\u00eb het kunnen lezen. Kijk die tekeningen, wat een directheid, wat spontaan, daar ben ik jaloers op. En deze: \u201cDear Dick Bruna, this is Muffy in the snow<\/em>.\u201d Een wit konijntje, geklemd tussen witte wolken en witte bergen. D it heb ik pas gekregen.\u2019 Een klont grijze klei met gaten als ogen en een groot gat: de mond wijd open, waarin\u00a0drie gave melktandjes. \u2018Dat betekent toch iets,\u2019 zegt hij vermoeid, \u2018dat zo’n kind mij z\u2019n eerste tandjes stuurt.’<\/p>\n