
 {"id":314722,"date":"2016-02-05T16:56:39","date_gmt":"2016-02-05T15:56:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=314722"},"modified":"2016-02-08T09:54:19","modified_gmt":"2016-02-08T08:54:19","slug":"bombarderen-we-eigenlijk-en-waarom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/bombarderen-we-eigenlijk-en-waarom\/","title":{"rendered":"Wie bombarderen we eigenlijk? En waarom?"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\">\n<p>De Tweede Kamer debatteert komende week over de uitbreiding van de missie van de F\u201916\u2019s naar Syri\u00eb. De vraag die nauwelijks wordt gesteld is w\u00e1t er precies wordt gebombardeerd en of er burgerslachtoffers vallen. Defensie geeft geen openheid, want dat zou radicalisering hier kunnen aanwakkeren. Niet slim.<\/p>\n<\/div>\n<p>Al sinds oktober 2015 bombarderen Nederlandse F-16\u2019s doelen van Islamitische Staat (IS) in Irak. Wat opvalt is dat er over die bombardementen ongelofelijk weinig bekend is. De afgelopen vier maanden werden 1700 missies uitgevoerd, waarbij 1300 keer \u2018een wapen is gebruikt\u2019 volgens\u00a0Defensie. Maar waar die bommen zijn neergekomen? Of doelen zijn geraakt? Of er doden of gewonden zijn gevallen? We weten het niet.<\/p>\n<p>Defensie verstuurt weliswaar wekelijks rapporten over de bombardementen, maar daarin staan geen data of\u00a0locaties. In het meest recente rapport \u2013 van de week van 25 tot 31 januari \u2013 staat dat \u2018ongeveer tien missies\u2019\u00a0 zijn uitgevoerd, waarbij \u2018doelen\u2019 werden gebombardeerd. Nadere informatie ontbreekt. Bij \u2018andere missies\u2019 (welke andere missies?) zouden gevechtsposities, militaire middelen en strategische doelen van de terreurorganisatie IS zijn aangevallen. Bedoelt Defensie hiermee dat de vliegtuigen vaker zijn ingezet? Dat blijft onduidelijk.\u00a0Nederland stelt zich op het standpunt dat tot nu toe bij de bombardementen bij twee incidenten mogelijk\u00a0burgerslachtoffers zijn gevallen. Of dat klopt, is niet te verifi\u00ebren.<\/p>\n<p>Nu deze\u00a0week in de Kamer wordt besproken of de missie van Irak naar Syri\u00eb moet worden uitgebreid, roepen journalisten van onderzoekscollectief <em>Airwars<\/em> op tot meer openheid. Zij doen onderzoek naar burgerslachtoffers van bombardementen door de internationale Coalitie in Syri\u00eb en Irak. \u2018Nederland is het Barhrein van Europa,&#8217; zegt Chris Woods van <em>Airwars<\/em>. &#8216;Bahrein geeft helemaal geen informatie over haar luchtoperaties, Nederland zit daar niet ver vanaf.\u2019\u00a0Hij betwijfelt of Defensie wel helemaal transparant is over het aantal burgerslachtoffers. Volgens <em>Airwars<\/em> viel er tijdens de Afghanistan-oorlog bij elke 11 luchtaanvallen gemiddeld 1 burgerslachtoffer. Nu kun je die berekening niet een op een loslaten op de Nederlandse bombardementen, maar dat er nooit iets is misgegaan lijkt statistisch onwaarschijnlijk. <em>Airwars<\/em> heeft het ministerie van Defensie herhaaldelijk gevraagd om meer informatie. \u2018We willen weten waar de vier Nederlandse F-16\u2019s in Irak bombarderen en of daar burgerslachtoffers bij zijn gevallen. Steeds kregen we als antwoord dat dit soort informatie vertrouwelijk is en dat grotere openheid de vijand in de kaart kan spelen,\u2019 zegt Woods.<\/p>\n<p><q class=\"pull-left\">Ik vind dat het de democratische plicht van landen is om haar bevolking te informeren, om verantwoording af te leggen, ook als het een keer mis gaat.<\/q><\/p>\n<p>Elke lidstaat heeft binnen de coalitie zo haar eigen beleid als het gaat om openheid, en mag zelf bepalen hoe ver ze daar in gaat. De verantwoordelijkheid, oftewel <em>the liability,\u00a0<\/em>ligt dan ook niet bij de aanvoerder van de coalitie, de Verenigde Staten, maar bij de lidstaten zelf.\u00a0Bahrein bungelt dus helemaal onderaan, terwijl de VS relatief wat opener zijn dan Nederland. Dagelijks geven zij data vrij over hun operaties. Daarbij geven ze (af en toe) precieze locaties. Ook laten ze onderzoek doen naar burgerslachtoffers en maken daar (summier) melding van. Kampioen openheid is Canada, het land van de links-liberale premier Justin Trudeau. Op het moment dat de zes Canadese vliegtuigen bombardementen uitvoeren, meldt het Canadese leger dat zonder enige terughoudendheid. \u2019Dat is een voorbeeld van hoe het zou moeten,\u2019 zegt Woods van Airwars. \u2018Ik vind dat het de democratische plicht van landen is om haar bevolking te informeren, om verantwoording af te leggen, ook als het een keer mis gaat.\u2019\u00a0Maar dat lijkt in deze fase van de <em>war on terror <\/em>een wel heel idealistisch standpunt. Geheimzinnigheid en geslotenheid voeren de boventoon, ook in Nederland.\u00a0Canada zal overigens binnenkort haar gevechtsvliegtuigen terugtrekken. Het land wil zich meer gaan richten op het trainen van Koerdische grondtroepen en het verlenen van humanitaire steun.<\/p>\n<figure id=\"post-314746 media-314746\" class=\"align-center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Schermafbeelding-2016-02-05-om-14.37.19.png\" alt=\"\" \/><figcaption>Bron: Airwars<\/figcaption><\/figure>\n<p>In islamitische kringen in Nederland wordt getwijfeld aan het nut van de bombardementen. De Nederlandse regering probeert die angst weg te nemen: in de vorige week naar de Tweede Kamer gestuurde <a href=\"https:\/\/www.rijksoverheid.nl\/documenten\/kamerstukken\/2016\/01\/29\/kamerbrief-aanvullende-artikel-100-brief-nederlandse-bijdrage-aan-de-strijd-tegen-isis\" target=\"_blank\">\u2018artikel 100\u2019-brief<\/a>, die de basis vormt voor het debat dat gevoerd zal gaan worden over de inzet in Syri\u00eb, wordt benadrukt dat de kans op onschuldige slachtoffers zo veel mogelijk wordt geminimaliseerd. Doelwitten zouden vooral in Oost-Syri\u00eb worden gezocht, en de bombardementen zijn bedoeld om de aanvoerroutes van IS te verstoren. Mogelijke doelen worden volgens de brief \u2018langdurig en zorgvuldig\u2019 geobserveerd. Dat is misschien mogelijk bij gebouwen of wegen, maar dat ligt anders bij een andere taak die de Nederlanders op zich gaan nemen: die van <em>close air support<\/em>, het ondersteunen van loyale troepen op de grond. Dan gaat het vaak om ad hoc situaties en is er veel minder tijd om te observeren.<\/p>\n<p>Wat opvalt is dat Nederland verder niet uitsluit dat ook in stedelijke gebieden gebombardeerd gaan worden, met de zogenaamde <em>small diameter bombs. <\/em>Naast de VS is Nederland het enige land binnen de coalitie dat over zulke bommen beschikt, waarmee in \u2018bebouwd gebied IS doelen kunnen worden uitgeschakeld met minimale risico\u2019s op nevenschade\u2019.\u00a0Zulke operaties worden alleen na zorgvuldige afweging in gang gezet. \u2018Als men niet zeker is van zijn zaak dan, worden dichtbevolkte gebieden vermeden.\u2019<\/p>\n<p>De crux van het succes van de luchtaanvallen zit \u2018m in de betrouwbaarheid van de informatie uit het veld. Met goede <em>intel <\/em>over de vijand kan je de juiste doelen raken. En juist die informatie is de zwakke schakel in Syri\u00eb (en ook in Irak). Een klein land als Nederland heeft geen eigen bronnen op de grond, en de Nederlandse generaals die de operaties moeten goedkeuren, baseren zich bij hun\u00a0afwegingen dan ook op informatie die afkomstig is van de andere coalitiepartners (vooral van de Verenigde Staten). Maar hoe betrouwbaar is die informatie? In de regeringsbrief wordt daaraan geen enkel moment getwijfeld. Maar is dat wel terecht? <em>Weet<\/em> Nederland wel wat ze\u00a0bombardeert, en waarom?<\/p>\n<h5>&#8216;No boots on the ground&#8217;<\/h5>\n<p>Allereerst zijn de VS oorlogsmoe, president Obama <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=uQ9CcxQjM5A\" target=\"_blank\">verzekerde<\/a> zijn bevolking dat er geen <em>boots on the ground<\/em> komen. Een \u2018Iraq-style war\u2019 was uitgesloten, zo verzekerde hij. Zo&#8217;n grote groep troepen in Syrie of Irak zou volgens de president niet helpen, en een &#8216;mistake&#8217; zijn.\u00a0Gevolg:\u00a0de VS kiezen voor een lucht-oorlog zonder dat ze dus ogen en oren op de grond hebben.\u00a0En dat heeft nu al geleid tot grote onrust binnen het Amerikaanse veiligheidsapparaat.Juist omdat er zo weinig directe informatie uit het oorlogsgebied komt, lijkt er ruimte te ontstaan om de voortgang van de oorlog te verdraaien.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.thedailybeast.com\/articles\/2015\/09\/09\/exclusive-50-spies-say-isis-intelligence-was-cooked.html\" target=\"_blank\">V<\/a><a href=\"https:\/\/www.thedailybeast.com\/articles\/2015\/09\/09\/exclusive-50-spies-say-isis-intelligence-was-cooked.html\" target=\"_blank\">ijftig analisten<\/a>, die werken bij het Central Command van het Amerikaanse leger, dienden in juli vorig jaar een klacht in omdat ze vonden dat hun rapporten over de voortgang van de oorlog tegen IS en het aan Al Qaeda gelieerde Al Nusra rooskleuriger werden gemaakt dan ze in werkelijkheid zijn. Ze hebben intussen een offici\u00eble klacht ingediend bij de inspecteur-generaal van het Pentagon.<\/p>\n<p>Hoe weet de VS dan waar zij en haar tien bondgenoten w\u00e9l hun <em>hellfire<\/em>-raketten en andere bommen op kunnen gooien? Bij gebrek aan eigen mensen op de grond werken de Amerikanen in de twee landen vooral samen met het Iraakse veiligheidsapparaat, met Koerdische peshmerga\u2019s.\u00a0 Zo worden <a href=\"https:\/\/www.ctc.usma.edu\/posts\/a-frontline-report-the-ground-war-against-the-islamic-state\" target=\"_blank\">Forward Air Controllers opgeleid<\/a>: manschappen die in vijandelijk gebied GPS-apparatuur plaatsen waardoor piloten van Coalitie-vliegtuigen weten wat ze moeten bombarderen. Ook werken de Amerikanen samen met de geheime diensten van Saoedi Arabi\u00eb, Isra\u00ebl, Pakistan en Jordani\u00eb \u2013 die allemaal weer hun eigen netwerken hebben, maar vooral ook hun eigen belangen.<\/p>\n<p>Er is een groep van vijftig <em>special forces <\/em>op de grond<em>\u00a0<\/em>die opereert vanuit Iraaks Koerdistan, maar die hebben een uitdrukkelijk verbod gekregen om met Koerdische gevechtseenheden of met bevriende Syrische groepen naar het front te trekken. Maar kan je de Koerden vertrouwen? Ze zijn al jaren bondgenoot van de Amerikanen, maar streven\u00a0naar onafhankelijkheid. De Koerden zien IS als de\u00a0vijand, net zo zeer als\u00a0het instabiele regime in Bagdad, dat voor\u00a0de VS juist weer een bondgenoot is.<\/p>\n<p>Voormalig CIA-medewerker Patrick Skinner heeft jarenlange ervaring met counter-terrorisme-operaties in het Midden Oosten en is nu werkzaam is bij <em>The Soufan Group:\u00a0<\/em>een denktank op het gebied van\u00a0<em>strategic intelligence<\/em>. \u2018Het is extreem moeilijk om operaties uit te voeren zonder mensen op de grond die zijn getraind en uitgerust om gerichte luchtaanvallen te ondersteunen,\u2019 zegt hij tegen Vrij Nederland. Hij stelt wel dat de coalitie voorzichter is dan de Russen in hun operaties, dat ze zo zeker mogelijk willen zijn van hun doelen. \u2018Maar dan nog kunnen bij luchtaanvallen onschuldige mensen omkomen, zeker in de stedelijke gebieden (waar Nederland ook wil gaan bombarderen &#8211; HEB, BD) heb je heel beperkte toegang.\u2019<\/p>\n<h5>Vriendjespolitiek<\/h5>\n<p>Volgens Skinner is het grote probleem bij het selecteren van doelen dat de mensen die de informatie uit het veld moeten leveren allemaal zo hun eigen belangen hebben. Syri\u00eb \u2013 ook nog een tribale samenleving, net als Irak \u2013 kent honderden verschillende groepen, die snel van alliantie verschuiven. Dan is het lastig om bondgenoten te vinden. \u2018Dat zag je keer op keer in Afghanistan, waar lokale partijen informatie aanleverden die moest leiden tot aanvallen op hun tribale tegenstanders. In Syri\u00eb en Irak zullen de coalitietroepen er alles aan doen om met zoveel concurrerende groepen te voorkomen dat ze worden misleid.\u2019<\/p>\n<p><q class=\"pull-right\">Het is een erkend probleem: als je zelf niet op de grond aanwezig bent, ben je afhankelijk van anderen, en die zijn niet altijd even betrouwbaar.<\/q><\/p>\n<p>Door de afhankelijkheid van al deze verschillende bronnen\u00a0is de kans op ongelukken groter. Op 30 april 2015 ging het vreselijk mis, zo meldde\u00a0<em>Airwars, <\/em>toen de Koerden informatie verschaften voor een doelwit. In het dorpje Ber Mahli kwamen maar liefst 64 burgers om het leven, waaronder 33 kinderen en 19 vrouwen. Het\u00a0<em>Syrian Observatory for Human Rights<\/em>\u00a0sprak van een \u2018massaslachting\u2019. Het dodental was volgens ooggetuigen zo hoog omdat burgers na een coalitiebombardement uit hun schuilplaatsen waren gekomen om de gewonden bij te staan en de schade op te nemen, en werden verrast door een herhaalde aanval. Het Amerikaanse centraal commando liet aanvankelijk weten dat er geen slachtoffers waren gevallen, op basis van de informatie van Koerdische eenheden. Later herzagen de Amerikanen hun standpunt, en stelden dat er twee burgerslachtoffers waren gevallen. Het was de eerste keer sinds het begin van de bombardementen dat Centcom moest toegeven dat er burgers waren omgekomen.\u00a0De Nederlands-Syrische onderzoekster en voormalig BBC-journalist\u00a0Kinda Haddad van <em>Airwars<\/em> toonde zich in een televisie-interview uitermate kritisch: \u2018Uit dit incident blijkt zonneklaar dat de informatie die wordt gebruikt bij een operatie niet altijd klopt.\u2019 Haddad verwees naar Canada, dat maar weinig bombardeert. Niet omdat ze &#8216;watjes&#8217; zijn, maar omdat dit land inziet dat het moeilijk is om de doelen te bepalen door de complexe situatie op de grond. \u2018Je ziet dat een land als Canada zeer voorzichtig is. Ze hebben maar aan \u00e9\u00e9n enkele operatie meegedaan omdat het zo moeilijk was om zekerheid te krijgen over de doelen die moesten worden aangevallen. Het is een erkend probleem: als je zelf niet op de grond aanwezig bent, ben je afhankelijk van anderen, en die zijn niet altijd even betrouwbaar.\u2019<\/p>\n<p>Onlangs besloot Obama een tweede groep van vijftig <em>special forces<\/em> uit te zenden, waarbij het \u2018no boots on the ground\u2019-principe werd verlaten, nu de militairen voor speciale operaties Syri\u00eb in mogen. Ook zullen ze worden ingezet voor het vergaren van inlichtingen. Het is een nieuwe poging om meer betrouwbare informatie te verkrijgen in de strijd tegen IS. Vergeleken met Afghanistan, waar de Amerikanen jarenlang duizenden mensen hadden die informatie verzamelden, blijft het een beperkte inzet. \u2018Omdat er geen Amerikaanse presentie is in het oorlogstheater,\u2019 concludeerde het vaktijdschrift <em>Military Times<\/em>, \u2018worstelt de VS met het beantwoorden van basale vragen als het gaat om het verzamelen van informatie, waaronder die over de militaire kracht van IS. De Amerikaanse bombardementen zijn er toe nu toe dan ook niet in geslaagd de het kalifaat te ontmantelen.&#8217;\u00a0Ook heeft de VS een poging gedaan om 5000 Syriers te trainen, maar dit liep uit op een fiasco. Een investering van 500 miljoen leverde maar een handvol strijders op. De rest werd <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/us-news\/2015\/sep\/16\/us-military-syrian-isis-fighters\" target=\"_blank\">gedood, ontvoerd of liep over<\/a>.<\/p>\n<p>In Syri\u00eb en Irak neemt de coalitie steeds meer haar toevlucht tot technische hulpmiddelen. In IS-gebied vliegen dag en nacht drones rond, worden beelden gemaakt met behulp van satellieten en worden telefoons van strijders afgeluisterd. Aanwezigheid in het veld is dan niet nodig. \u2018Al die informatie helpt in ieder geval om de doelen beter te selecteren,\u2019\u00a0 zegt Skinner. \u2018Maar feit blijft dat nu IS-strijders zich in de steden hebben verschanst, het bijna onmogelijk wordt om onschuldige mensen <em>niet<\/em> te raken.\u2019<\/p>\n<p>Volgens de onderzoekers van <em>Airwars<\/em> zijn er sinds het begin van de luchtoperaties in Irak en Syri\u00eb in september 2014 in totaal 880 mensen omgekomen. Centcom, het centrale commando van het Amerikaanse leger, stelt dat het om niet meer dan 21 burgers hebben gedood. Uit een gelekt document dat onderzoekers van <em>Airwars<\/em> in handen kregen blijkt dat zij maar heel beperkt onderzoek doen naar burgerslachtoffers door de VS. Bij meldingen willen ze al binnen 24 of 48 uur duidelijk hebben wat er is gebeurd. Als de informatie tegenstrijdig blijkt, dan wordt die terzijde gelegd. \u2018Als onderzoeker weet ik dat bewijzen en nadere informatie vaak wat later komen,\u2019 zei <em>Airwars<\/em>-medewerker Kinda Haddad in september van dit jaar tegen de Australische televisie. \u2018Vooral als het gaat om door IS beheerste gebieden is het niet makkelijk om mensen te vinden die kunnen helpen met het vergaren van informatie over burgerslachtoffers.\u2019\u00a0Plaatselijke mensenrechtenorganisaties als het Syrische <i>Violations Documentation Center<\/i>, geeft 2011 dagelijks de namen vrij van Syri\u00ebrs die omgekomen zijn door \u2018warplane shelling\u2019, wat\u00a0elk bombarderend vliegtuig kan zijn dat in het Syrische luchtruim vliegt, ook dat van de Russen, en ook de vliegtuigen van President Assad, die nog steeds de meeste burgerslachtoffers maakt volgens Syrische mensenrechtenorganisaties.<\/p>\n<h5>Geen Parijs in\u00a0Amsterdam<\/h5>\n<p>De reden dat Nederland tot nu toe weinig informatie vrijgeeft over haar bombardementen in Irak (en dat ook zal blijven doen als de operatie wordt uitgebreid naar Syri\u00eb) is niet alleen ingegeven door het idee dat daarmee IS in de kaart wordt gespeeld maar ook om te voorkomen dat in Nederland aanslagen worden gepleegd door jihadistische cellen. \u2019De Amerikanen zijn opener over hun luchtaanvallen omdat ze de effectiviteit van hun campagne willen aantonen,\u2019 zegt Matthew Henman van het militaire tijdschrift Janes. \u2018Bij jullie bestaat grote zorg over de binnenlandse veiligheid en wil men voorkomen dat er aanleiding voor aanslagen zoals in Parijs ontstaat.\u2019 In de artikel 100-brief stelt de regering dat bombardementen in Syri\u00eb de kans op aanslagen in Nederland groter maken. \u2018De deelneming van Nederland aan luchtaanvallen op IS in Syri\u00eb zou het profiel van Nederland onder jihadisten, en daarmee de dreiging tegen Nederland en Nederlandse belangen in het buitenland kunnen verhogen.\u2019 De bombardementen zouden bij hen die in Nederland tot de jihadistische beweging behoren \u2018heftige reacties kunnen oproepen\u2019. Ook zouden ronselaars en (ex)-strijders de luchtaanvallen kunnen uitbuiten door \u2018gevoelens van frustratie aan te wakkeren en personen over te halen zich van de Nederlandse samenleving af te keren.\u2019 En dat zou dan weer tot aanslagen kunnen leiden of tot nieuwe jihadisten die naar Irak en Syri\u00eb afreizen.<\/p>\n<p>Maar is de ingezette lijn wel verstandig? W\u00e9l bombarderen en geen informatie verstrekken zal de woede en frustratie in islamitische kringen in Nederland juist eerder doen toe dan afnemen, voorspelt Khalil Aitblal, consultant op het gebied van radicalisering die verschillende Amsterdamse stadsdelen de afgelopen tijd adviseerde over dit onderwerp. \u2018IS wrijft met smacht in haar handen bij deze propaganda-mogelijkheid,\u2019 zegt hij. \u2018Mensen kijken naar videofilmpjes, zien dagelijks beelden van platgebombardeerde scholen en huizen, zien burgerslachtoffers. Bewijs maar eens dat IS het bij het verkeerde eind heeft. Het is de politiek die op mijn kosten de trekker over haalt. Daar wil ik dan wel een bonnetje van zien.\u2019 Aitblal noemt het een \u2018vicieuze cirkel\u2019 waarin we met zijn allen aan het belanden zijn: meer aanslagen in Europa, meer gruwelijkheden in Syri\u00eb, meer coalitie-bommen, waarop weer mensen radicaliseren, veel geheimzinnigheid en daardoor veel mogelijkheden voor IS om propaganda te bedrijven, waardoor er weer meer aanslagen komen.<\/p>\n<p><em>Reactie van het ministerie van Defensie: &#8216;ISIS moet bestreden worden. ISIS heeft zich laten kennen als een opponent die niet terugdeinst, geduchte tegenstand biedt, haar strategie en tactieken gedurende de strijd permanent aanpast, over een internationaal netwerk beschikt en gebruik maakt van moderne middelen waaronder het internet. Door openbaarmaking van informatie kan de veiligheid geschaad worden. De bestrijding van ISIS doen we met een grote coalitie van landen. Centcom (VS) heeft de leiding over deze operatie en maakt namens de coalitie informatie beschikbaar. Individuele landen maken een eigen afweging over hun inzet. Informatie over specifieke aanvallen of doelen, in dit geval Nederland, vergroot risico\u2019s en gevaar voor de Nederlandse militairen en de Nederlandse samenleving (nationale veiligheid). Dat moet worden voorkomen.&#8217;<\/em><\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5>Airwars<\/h5>\n<p><em><a href=\"https:\/\/Airwars.org\" target=\"_blank\">Airwars<\/a><\/em> volgt sinds de augustus 2014, toen de operaties begonnen, de ontwikkelingen in de oorlog tegen Islamitische Staat op de voet. Waar mogelijk onderzoeken ze ook de gevolgen van de bombardementen door de Coalitie als het gaat om burgerslachtoffers. De informatie van de coalitie en van het Russische leger worden afgezet tegen berichten over doden en gewonden. <em>Airwars<\/em> is opgezet door een groep Britse journalisten en wordt geleid door voormalig BBC- en Panorama-verslaggever Chris Woods. Andere medewerkers waren verbonden aan aan onder meer Vice en Al Jazeera. De Nederlands-Britse Kinda Haddad werkte ook eerder bij de BBC.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"info-box\">\n<p>In onderstaande video, vanaf 20 minuten, legt\u00a0Bette Dam\u00a0uit waarom het zo moeilijk is om <em>intel<\/em> te verzamelen in een<em> tribal society in a civil war situation<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n<p>https:\/\/vimeo.com\/152347026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De Tweede Kamer debatteert komende week over de uitbreiding van de missie van de F\u201916\u2019s naar Syri\u00eb. Maar waar die bommen zijn neergekomen? Of er doden of gewonden zijn gevallen? We weten het niet.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-314722","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje, Bette Dam","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/314722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=314722"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/314722\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje, Bette Dam","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=314722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=314722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}