{"id":311791,"date":"2016-01-18T16:40:51","date_gmt":"2016-01-18T15:40:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=311791"},"modified":"2016-01-18T16:42:55","modified_gmt":"2016-01-18T15:42:55","slug":"hoe-het-eerste-doe-het-zelf-dorp-binnen-een-jaar-ruziend-ten-onder-ging","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hoe-het-eerste-doe-het-zelf-dorp-binnen-een-jaar-ruziend-ten-onder-ging\/","title":{"rendered":"Hoe het eerste doe-het-zelf-dorp binnen een jaar ruzi\u00ebnd ten onder ging"},"content":{"rendered":"
Ze waren h\u00e9t toonbeeld van doe-democratie. <\/span>Maar binnen een jaar ontstond tweespalt tussen de zichzelf besturende inwoners van Nieuw-Dordrecht. VN keert terug. ‘Een veendorp, dat is jenever, turf en achterdocht. Daar ben ik nu wel achter gekomen.’<\/div>\n

\u2018Kampioen burgerinitiatief\u2019 werden ze genoemd. Het eerste \u2018doe-het-zelf-dorp\u2019. Diep in Drenthe namen de ruim zestienhonderd inwoners van Nieuw-Dordrecht hun dorpsbestuur in eigen hand. Wegen- en groenonderhoud, zorgtaken \u2013 ze deden het voortaan allemaal zelf. \u2018Nieuw-Dordrecht werd altijd een dorpje onder de rook van Emmen genoemd, maar dat moet nu maar eens worden omgekeerd,\u2019 sprak de voormalige Emmer PvdA-wethouder Ton Sleeking. \u2018Emmen is voortaan een dorp onder de rook van Nieuw-Dordrecht.\u2019<\/p>\n

Ruim een jaar geleden wijdde Vrij Nederland een reportage<\/a> aan de in 2014 opgerichte dorpsco\u00f6peratie. Het was een toonbeeld van de gewenste doe-democratie waarbij actieve burgers een deel van de overheidstaken op zich nemen. Geen gemeentelijk symposium over dit populaire onderwerp of de Drenten hielden er hun presentatie. Minister Plasterk meldde zich. Ze schoven met hun experiment aan bij de Hilversumse omroep. Zelfs vanuit Vlaanderen kwamen delegaties naar snackbar \u2019t Kruuspunt waar de twee kilometerslange, kaarsrechte wegen met hun lintbebouwing \u2013 de Vastenow en de Herenstreek \u2013 elkaar ontmoeten. Wat was het wonder van Nieuw-Dordrecht?<\/p>\n

Natuurlijk, er zijn meer voorbeelden van dorpsco\u00f6peraties in Nederland. Wat het Drentse dorp uniek maakt, is het gehanteerde ondernemingsmodel. Uit de begroting van de gemeente Emmen spitte de co\u00f6peratie de bedragen die aan openbaar onderhoud in Nieuw-Dordrecht werden uitgegeven. Over de besteding van dat geld wilde het dorp voortaan zelf kunnen beslissen. Door de inzet van vrijwilligers kon op de oorspronkelijke kosten worden bespaard. De winst wilde het dorp in lokale voorzieningen steken: in die broodnodige nieuwe voetbalkantine bijvoorbeeld, of de zorg voor de lokale ouderen. Zo bood de co\u00f6peratie behalve meer eigen beslissingsbevoegdheid ook een antwoord op de bevolkingskrimp die de streek treft. En op de vraag hoe de saamhorigheid binnen het vergrijzende dorp te versterken.<\/p>\n

Maar een jaar later hebben bestuurslid Wim Hassink en penningmeester Bennie Grimberg, de twee drijvende krachten achter de co\u00f6peratie, hun werk neergelegd. Grimberg is door de ledenraad van de co\u00f6peratie geroyeerd, Hassink stapte december jongstleden zelf op.<\/p>\n

\u2018Kampioen burgerinitiatief nek omgedraaid\u2019, kopte vakblad Binnenlands Bestuur. <\/span>Behalve aan onenigheid in het dorp schreven Hassink en Grimberg de ontstane situatie toe aan de gemeente Emmen \u2018waarmee we bijna fulltime in een bureaucratisch gevecht verwikkeld zijn\u2019 en die voorjaar 2015 verklaarde het \u2018experiment dorpsco\u00f6peratie\u2019 na twee jaar te willen be\u00ebindigen. In plaats van eendrachtige samenwerking bezorgde de doe-democratie Nieuw-Dordrecht gefrustreerde bestuurders en een gespleten dorp.<\/p>\n

Hoe kon het zo ontaarden?<\/p>\n

Echt onzin<\/h5>\n

Tja, hij stond wel even met zijn ogen te knipperen toen hij die berichtgeving las, vertelt CDA-wethouder Bouke Durk Wilms in het Emmer gemeentehuis. De man met \u2018Nieuw-Dordrecht\u2019 in zijn portefeuille, de voornaamste \u2018nek-omdraaier\u2019 dus. Hij overwoog een ingezonden brief te sturen, maar deed het uiteindelijk toch maar niet.<\/p>\n

Wat Grimberg en Hassink beweren is \u2018echt onzin\u2019, stelt Wilms. Dat het experiment Nieuw-Dordrecht voorjaar 2015 werd be\u00ebindigd, betekende in feite niks. \u2018De geldstroom bleef intact. Iedereen weet namelijk dat je zo\u2019n dorpsco\u00f6peratie niet op een achternamiddag rond hebt. Je moet de dorpsbevolking zo ver meekrijgen dat ze bereid is de nieuwe taken op zich te nemen. De gemeentelijke organisatie moet op een andere manier leren werken: durven loslaten, de regelgeving versoepelen. Daar gaan jaren overheen.\u2019<\/p>\n

Nee, de reden waarom de boel in Nieuw-Dordrecht deze zomer klapte, zit volgens Wilms vooral in iets anders. Het waren \u2018hartstikke bekwame en enthousiaste bestuurders\u2019, daar bij de co\u00f6peratie, maar \u00e9\u00e9n ding hadden ze onderschat: het draagvlak voor hun verregaande ambities binnen het dorp. Wilms: \u2018Je moet niet in \u00e9\u00e9n keer van de vloer op zolder willen springen. En dat was wat het bestuur van de co\u00f6peratie wel deed.\u2019<\/p>\n

Erkende overlegpartner<\/h5>\n

Daar zitten we dan weer aan tafel in het kantoor\/woonhuis van bestuurder Wim Hassink in de voormalige pastorie aan de Vastenow. Alle plannen van het vorige gesprek (\u2018We gaan voor minstens tien tot twintig jaar. Mensen moeten concreet kunnen zien dat hun leefomgeving verbetert\u2019) zijn verdampt. Bij een glas plat water en een zoutje maken oud-penningmeester Hassink en bestuurder van het eerste uur Bennie Grimberg de balans op.<\/p>\n

Je moet niet in \u00e9\u00e9n keer van de vloer op zolder willen springen. En dat was wat het bestuur van de co\u00f6peratie wel deed.<\/q><\/p>\n

Tot afgelopen zomer leek alles nog redelijk goed te gaan, stellen ze. Zeker, ze merkten dat de met pensioen gegane beleidsmedewerker van de gemeente Emmen, iemand die zich sterk had gemaakt voor de lokale burgerkracht, geen opvolger kreeg. Ook de provinciale startsubsidie van 25.000 euro, door de gemeente Emmen nog eens verdubbeld, werd niet herhaald. Ze moesten het doen met de 13.000 euro die ze als \u2018erkende overlegpartner\u2019 jaarlijks van de gemeente Emmen ontvingen.<\/p>\n

Geen punt, de co\u00f6peratie wilde immers niet van de gemeente afhankelijk zijn maar juist eigen inkomstenbronnen aanboren. Uit begrotingsonderzoek kwam naar voren dat Emmen jaarlijks zo\u2019n 46.000 euro uitgaf aan het groenonderhoud in Nieuw-Dordrecht. Kom nu maar eens op met dat geld, dachten Hassink en Grimberg. \u2018Alleen zo konden we een goede pilot draaien en als die slaagde, de zaken hier in het dorp voortvarend aanpakken.\u2019
\nMaar dat geld kwam niet.<\/p>\n

Grimberg: \u2018Konden we het wel aan, dat groenonderhoud, vroeg de gemeente zich af. En hoe zat het met de verantwoordelijkheid? Wie was aansprakelijk als iemand tijdens het bomen snoeien een tak op zijn rug zou krijgen of als een boom door een ondeskundige vrijwilliger werd toegetakeld?\u2019 Geen onterechte vragen, vindt Grimberg. \u2018Wij wilden het contract met de bestaande hovenier dan ook gewoon voortzetten en slechts een deel van het werk hier in het dorp onderbrengen. Maar daarvoor hadden we w\u00e9l eerst dat geld nodig. Wij zeiden tegen de gemeente Emmen: wees bereid om dat in het dorp te besteden, dan gaan wij vervolgens energie steken in de organisatie van het groenonderhoud.\u2019<\/p>\n

\n
\"\"
Foto: Otto Snoek<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
Patstelling<\/h5>\n

Het was een patstelling die aanhield. Tegelijk kregen de bestuursleden het met de eigen leden aan de stok. Al in oktober 2014 hadden bestuur en ledenraad opdracht gegeven het leegstaande, vervallen Groene Kruisgebouw te slopen, een lelijke puist in het dorpsaangezicht. De co\u00f6peratie betaalde de particuliere eigenaar 12.000 euro aan sloopkosten. Maar het verwachte rendement door verkoop van de grond bleef uit. De co\u00f6peratie had zo een aanzienlijk deel van haar jaarbudget eraan besteed om \u00e9\u00e9n enkele dorpsbewoner uit de brand te helpen. En de dorpsslager, die al jaren een oogje had op de plek, voelde zich gepasseerd. Hoewel de door het dorp gekozen ledenraad van de co\u00f6peratie vrijwel unaniem met de sloop instemde, kwamen daar nu alsnog vragen over. Hassink: \u2018Dan gaf iemand aan dat hij er eigenlijk toen, bij de eerste stemming, ook al tegen was. Zo kun je geen onderneming drijven.\u2019<\/p>\n

Het dorp als onderneming, dat was wat de twee bestuursleden voor ogen stond. \u2018Je kunt niet elke maand polsen: hebben we nog draagvlak?\u2019, zegt Hassink. \u2018Zo zitten wij niet in elkaar. We hebben zeswekelijkse bijeenkomsten gehad met de ledenraad, continu presentaties gehouden. Als we iets niet goed zouden doen, dan zouden we het wel horen, dachten we.\u2019<\/p>\n

Juist daar ging het mis. Hassink: \u2018Aan de ene kant wil het dorp leiding, aan de andere kant vinden de inwoners het heel vervelend dat het bestuur de richting bepaalt.\u2019 En dan ook nog twee welbespraakte mannen in pak die volgens veel bewoners graag met hun succes pronkten in de media, allebei ook nog eens buiten het dorp geboren. En ook al woon je veertig jaar in Nieuw-Dordrecht \u2013 wie dat lot treft, blijft een \u2018butenlander\u2019.<\/p>\n

\u2018Was ons plan niet een niveau te hoog voor het dorp, te ingewikkeld?\u2019 vult Grimberg aan. \u2018De grootste tegenstander van de co\u00f6peratie bleek de angst voor het onbekende. Men durfde niet.\u2019<\/p>\n

Het is ook wat je op een kille winterdag in het dorp hoort. Aan de schaars gevulde stamtafel van caf\u00e9 Blaauw waar je bij binnenkomst meteen de deurkruk in je hand houdt. Onder de klanten van de supermarkt. Achter de balie bij het historische museum Collectie-Brands. Of in de frietlucht van \u2019t Kruuspunt, de tamtam van het dorp. De co\u00f6peratie wilde te veel, te snel. Het dorp beende het proces niet bij. Of het had hardnekkige, principi\u00eble vragen die tijdens de flitsende powerpointpresentaties van Hassink en Grimberg onderbelicht bleven.<\/p>\n

Hoeveel burgerkracht kan een dorp als Nieuw-Dordrecht aan? vraagt een man terwijl hij voor zijn huis van zijn mountainbike afstapt. \u2018Jonge gezinnen met kinderen hebben er geen tijd voor. Ouderen ontbreekt het aan energie. En wat is de werkelijke winst als de co\u00f6peratie hier het gras maait?\u2019 Hij wijst naar het veldje voor zijn deur. \u2018Als wij dat met vrijwilligers overnemen, moet de hovenier personeel ontslaan. Dan raken mensen uit de lokale gemeenschap hun baan kwijt.\u2019<\/p>\n

Een veendorp, dat is jenever, turf en achterdocht. Daar ben ik nu wel achter gekomen.\u00a0<\/q><\/p>\n

Op de algemene ledenvergadering, afgelopen zomer, kwam het tot een breekpunt. Grimberg: \u2018Mijn communicatie met het dorp zou beneden de maat zijn. En ik had Nieuw-Dordrecht onvoldoende op de kaart gezet. De emoties liepen hoog op. Een week na de vergadering kreeg ik een brief van de ledenraad dat ze besloten hadden mij als bestuurslid te royeren. Ik tekende bezwaar aan, want dat kon volgens de statuten helemaal niet. Toen besloot het co\u00f6peratiebestuur: we stoppen er helemaal mee. Wij worden onvoldoende gesteund door het dorp.\u2019<\/p>\n

Overrompeld<\/h5>\n

In het Emmer gemeentehuis voelde wethouder Wilms zich \u2018overrompeld\u2019 door de escalaties in het dorpsbestuur. \u2018Het is lastig om te bepalen wat je dan moet doen,\u2019 blikt hij terug. Hij hield zich bewust een tijdje afzijdig. \u2018Ik wilde er even niet aankomen, het proces in het dorp laten.\u2019 Toch was het ook voor hem een \u2018hard leermoment\u2019. Wilms: \u2018Wij moeten als gemeente zorgen voor de verbinding. Bij samenwerking hoort een goeie communicatie. Kennis, begrip en vertrouwen, daar draait het bij een co\u00f6peratie om. En als je dat als bestuur niet goed doet, ja, dan kan het bij een omstreden besluit als die sloop van het Groene Kruisgebouw zo gebeurd zijn.\u2019<\/p>\n

Hadden Hassink en Grimberg het sluimerende wantrouwen in het dorp onderschat? Hassink: \u2018Ik denk dat de mensen hier niet begrijpen wat een dorpsco\u00f6peratie werkelijk inhoudt. Kregen we het verwijt dat er te weinig gebeurde. We deden zogenaamd niks. Nou, ik heb de benen uit mijn lijf gelopen.\u2019 Hij geeft een voorbeeld. \u2018Wij wilden alle 25 dorpsverenigingen onder de paraplu van de co\u00f6peratie brengen en voortaan gezamenlijk optrekken. Zo kun je elkaar versterken en helpen bij het aanvragen van subsidies. Wij hebben met iedereen gesproken, maar er is helemaal niks van ons plan terechtgekomen. Men w\u00edlde gewoon niet samenwerken. Met de eigen vrienden hadden ze het allemaal leuk en gezellig genoeg.\u2019<\/p>\n

Grimberg: \u2018Een veendorp, dat is jenever, turf en achterdocht. Daar ben ik nu wel achter gekomen.\u2019<\/p>\n

Hype<\/h5>\n

De Tilburgse hoogleraar sociologie Paul Dekker herkent veel in het verhaal van Nieuw-Dordrecht. \u2018De dorpsco\u00f6peratie is een gevierd model,\u2019 zegt hij. \u2018Maar hoe betrek je de zwijgende meerderheid in de besluitvorming? Al die mensen die wel een mening hebben maar niet de tijd of energie om zich tegen het dorp aan te bemoeien, die moet je niet dwingen actief lid te worden om mee te tellen. Bij een dorpsco\u00f6peratie raakt de representatieve democratie uit zicht.\u2019<\/p>\n

Hij verwijst naar onderzoek uitgevoerd door zijn andere werkgever, het Sociaal en Cultureel Planbureau, waarin aan burgers werd gevraagd wie het gemeentelijk groen moest verzorgen: de burger of de gemeente. \u2018Dan kiest een royale meerderheid voor de gemeente. Niet omdat men de inspanning niet wil verrichten, maar omdat het conflict met de buurman wordt gevreesd die misschien anders over het groen denkt. Een gemeenteraad is gekozen, gelegitimeerd dus. Bij een co\u00f6peratie liggen altijd conflicterende belangen op de loer.\u2019<\/p>\n

Dekker hoopt dat de doe-democratie een hype blijkt die snel overwaait. \u2018Het is niet de oplossing voor de problemen van onze democratie. We kunnen er beter voor zorgen dat het gekozen bestuur op kleinere afstand van de burger komt te staan.\u2019<\/p>\n

Andere toon<\/h5>\n

In Nieuw-Dordrecht denken ze er nog steeds anders over. Dit najaar trad een vrijwel nieuw bestuur van de dorpsco\u00f6peratie aan, met bescheidener ambities. Slechts een paar huizen verwijderd van Hassinks monumentale pastorie serveert nieuwe voorzitter Herman Reurink koffie. Mag hij aan zijn eettafel \u00e9\u00e9n typerend verschil met zijn voorgangers noemen? \u2018Het oude bestuur vergaderde altijd in het museum en hield daar zijn presentaties. Kostte zevenhonderd euro per maand aan huur, maar dat had zogenaamd wel stijl en standing. Ik vind dat een dorpsco\u00f6peratie gewoon in het dorpshuis moet zitten. Je moet contact houden met het dorp. Niet met je rug ernaartoe staan. Dat je ambitie hebt, is prima, maar je kunt niet boven aan de ladder beginnen.\u2019<\/p>\n

Anders dan Grimberg en Hassink heeft Reurink een lange geschiedenis in het Nieuw-Dordrechtse bestuur. Hij was voorzitter van Plaatselijk Belang, de voorloper van de co\u00f6peratie, en nam ooit met onderzoekers van de Landbouwuniversiteit Wageningen het voortouw om zelfbestuur van het dorp te onderzoeken. Iedereen kent hem. En hij zoekt een andere toon: \u2018Ik dicteer niet aan de voetbalclub dat ze onderdeel van de co\u00f6peratie moeten worden. Ik vraag hoe we elkaar verder kunnen helpen. Dat is iets anders.\u2019<\/p>\n

Intussen gaat de dorpsco\u00f6peratie door met waar ze onder het vorige bestuur al mee was begonnen: het verzorgen van het groen in het dorpspark en op de begraafplaats. Om de communicatie te verbeteren is er drie keer per week in het dorpshuis een nieuw loket geopend. Niet van bovenaf, maar van onderop wil Reurink de co\u00f6peratie verder uitbreiden. De werkgroep verkeer, die de talloze wegpiraten op de Vastenow en de Herenstreek moet zien te beteugelen, staat in de steigers. De dorpswinkel moet tegen betaling kleine onderhoudsklussen van wooncorporatie Lefier overnemen.<\/p>\n

De simpelste graadmeter voor Drentse burgerkracht? Het aantal mensen dat op het paasvuur afkomt.<\/q><\/p>\n

Het gevolg van de nieuwe aanpak is dat het ledental van de dorpsco\u00f6peratie weer stijgt, constateert Reurink tevreden. Al merkt hij ook dat de mensen in Nieuw-Dordrecht nog steeds \u2018snel de neiging hebben om achterover te leunen en naar anderen te wijzen. Waarom zouden wij dat allemaal gaan doen, daar hebben we toch de gemeente voor?\u2019<\/p>\n

Het is het onderscheid tussen zand en veen, weet Wobbe Katoen, in het dorp teruggekeerd als co\u00f6rdinator Nieuw-Dordrecht namens de gemeente Emmen. \u2018De saamhorigheid is in historisch gegroeide zanddorpen veel groter dan in veenkoloni\u00ebn als Nieuw-Dordrecht. Het hangt ook af van de vorm van het dorp. Lintdorpen strekken zich soms wel over tien kilometer uit, je moet elkaar kennen en in het dorp een actief verenigingsleven hebben.\u2019<\/p>\n

De simpelste graadmeter volgens hem voor Drentse burgerkracht: \u2018Het aantal mensen dat op het paasvuur afkomt.\u2019<\/p>\n

\n
\"\"
Foto: Otto Snoek<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
Leerproces<\/h5>\n

Wat vertellen de ervaringen in Nieuw-Dordrecht over de kansen voor de doe-democratie in de rest van Nederland? Hassink en Grimberg mogen het onderspit hebben gedolven, het laat hun geloof in het dorpsco\u00f6peratie als zodanig onverlet. \u2018De kans op succes heeft vooral te maken met de politieke kleur van het dorp,\u2019 stelt Grimberg. \u2018En met het opleidingsniveau.\u2019<\/p>\n

\u2018Wil je je ergens voor inspannen of alleen maar kritiek leveren?\u2019 vult Hassink aan. \u2018In andere delen van Nederland waait gelukkig een andere wind.\u2019<\/p>\n

Wethouder Wilms ziet de doe-democratie vooral als leerproces. \u2018Het hoeft niet allemaal direct te slagen. Van fouten leer je het meest. Mits je de rust kunt bewaren en bij tegenslag niet allemaal meteen over elkaar heen duikelt. Het is een kwestie van kleine stapjes maken, dan wordt de co\u00f6peratie vanzelf groot.\u2019<\/p>\n

Hoe groot? Nieuwe bestuursvoorzitter Herman Reurink schat dat zijn co\u00f6peratie nu zit op veertig procent van zijn potentie. Hij droomt van een veld met zonnepanelen om energie voor het dorp op te wekken. Van een proef om alle Nieuw-Dordtenaren van een elektrische auto te voorzien. \u2018Ik zag een film over een eiland bij Denemarken, helemaal zelfvoorzienend. Dat lijkt me fantastisch.\u2019<\/p>\n

Voor het zover is, moet hij de gemeente Emmen er nog van zien te overtuigen dat zijn co\u00f6peratie een betrouwbare partner is. Pas dan komt immers het geld los. Reurink: \u2018Dat betekent communiceren en vertrouwen opbouwen. Maar ook iets kunnen laten zien. Mits de gemeente dan weer het vertrouwen heeft om een project door ons te laten uitvoeren. Maar ja, die hebben soms al twintig jaar een contract met een vaste aannemer. Dat is vaak niet zomaar op te zeggen.\u2019<\/p>\n

Nog steeds die patstelling, dus. Een half jaar na de tumultueuze zomer is de dorpsco\u00f6peratie op dat cruciale punt geen steek verder dan het vorige bestuur. \u2018Taaie materie,\u2019 erkent Reurink.<\/p>\n

Tot een verzoening tussen oud en nieuw bestuur kwam het nog niet. \u2018Ik vind de situatie uitermate onplezierig,\u2019 zegt Grimberg, die zich voorlopig weinig in het dorpscentrum laat zien.<\/p>\n

Hassink: \u2018Wij zijn voor de ogen van de buitenwereld door het slijk gehaald.\u2019
\nZe stellen vast dat er \u2018alleen maar verliezers\u2019 zijn. \u2018De politiek, de wetenschap, de bewoners, de democratie en wij als ondernemers.\u2019<\/p>\n

En de nieuwe co\u00f6peratie dan? Grimberg: \u2018Ik vind hun beleid mijlenver afstaan van onze eerste idee\u00ebn over burgerparticipatie en eigen regie. Ze moeten zich schamen dat ze zich dorpsco\u00f6peratie durven noemen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze waren h\u00e9t toonbeeld van doe-democratie. <\/span>Maar binnen een jaar ontstond tweespalt tussen de zichzelf besturende inwoners van Nieuw-Dordrecht. VN keert terug naar het Drentse veen. \u2018Ze moeten zich schamen dat ze zich dorpsco\u00f6peratie durven noemen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-311791","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Martin Hendriksma","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/311791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=311791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/311791\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Martin Hendriksma","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=311791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=311791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}