{"id":308394,"date":"2015-12-03T14:58:56","date_gmt":"2015-12-03T13:58:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=308394"},"modified":"2016-01-04T10:04:56","modified_gmt":"2016-01-04T09:04:56","slug":"achterhuis-en-mein-kampf-allebei-co-auteur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/achterhuis-en-mein-kampf-allebei-co-auteur\/","title":{"rendered":"Zijn Het Achterhuis en Mein Kampf nu allebei rechtenvrij?"},"content":{"rendered":"
\n

Per\u00a01 januari is\u00a0het auteursrecht vervallen op zowel Het Achterhuis<\/em> als Mein Kampf<\/em>. De rechthebbenden van de twee bestsellers, het Anne Frank Fonds en de deelstaat Beieren, hebben\u00a0zich daar goed\u00a0op voorbereid.<\/p>\n<\/div>\n

Het ene boek heeft een oplage van naar schatting tien miljoen exemplaren. Het andere komt al snel op twee keer dat aantal. Twee klassiekers\u00a0zijn voor altijd verbonden aan de holocaust: Mein Kampf<\/em> door Adolf Hitler en De dagboeken van Anne Frank<\/em>. De vergelijking van de oplages is niet helemaal eerlijk: die van Hitlers boek is mede\u00a0lager omdat het niet overal vrij verkrijgbaar is en omdat het aantal downloads van gratis pdf\u2019s<\/a> niet in de oplage is meegeteld.<\/p>\n

De twee bestsellers konden niet meer van elkaar verschillen,\u00a0al werden\u00a0ze allebei\u00a0geschreven door auteurs die onvrijwillig zaten opgesloten. Anne Frank schreef Het Achterhuis<\/em> van 6 juli 1942 tot 4 augustus 1944 op het\u00a0onderduikadres Prinsengracht 263. Adolf Hitler begon aan zijn boek in 1924 in de gevangenis van Landsberg, niet ver van M\u00fcnchen, waar hij vanwege zijn Bierkellerputsch korte tijd gevangen zat \u2013 en waar na zijn nederlaag trouwens 290 nazi-misdadigers ter dood zouden worden gebracht. De ontroerende, goed geschreven dagboeken van Frank winnen het zonder twijfel van de onleesbare rants<\/em> van Hitler over de dolkstootlegende en het Joodse gevaar.\u00a0Het Achterhuis<\/em>\u00a0is\u00a0een literaire topprestatie van een veelbelovende schrijfster, een tiener nog. Zij was een van de miljoenen slachtoffers van de krankzinnige idee\u00ebn die werden geformuleerd in Mein Kampf<\/em>,\u00a0het werk van een schrijver\u00a0die als dertiger aan zijn\u00a0boek begon.<\/p>\n

Bij alle verschillen is er ook een\u00a0overeenkomst:\u00a0beide auteurs kwamen in hetzelfde jaar om het leven. Hitler was 56 jaar oud toen hij zich in zijn ondergrondse bunker in Berlijn op 30 april 1945 een kogel door het hoofd schoot met zijn Walther kaliber 7.65. Anne Frank was\u00a0ongeveer twee maanden eerder al gestorven aan de gevolgen van uithongering en vlektyfus in concentratiekamp Bergen-Belsen. Zij werd vijftien jaar.\u00a0Dat\u00a0gedeelde sterfjaar heeft tot gevolg dat het auteursrecht van beide boeken\u00a0volgens de Berner Conventie van 1886 binnenkort zal vervallen. Want dat gebeurt zeventig jaar na het overlijden van de schrijver, te rekenen vanaf 1 januari, bepaalde die Conventie. Om te vervolgen dat ‘na deze periode het werk vrij verspreid en aangepast kan worden.’<\/p>\n

Zowel de Duitse deelstaat Beieren \u2013 nu nog eigenaar van het auteursrecht van Mein Kampf<\/em> \u2013 als het in Basel gevestigde Anne Frank Fonds hebben dat moment van \u2018vrije verspreiding\u2019 natuurlijk al geruime tijd zien aankomen. In het ene geval kleven daar volgens sommigen\u00a0ideologische bezwaren aan \u2013 nog vorig jaar werd bij een Amsterdams antiquariaat een exemplaar van Mein Kampf<\/em> in beslag genomen. In het andere geval gaat het volgens de advocaat van het Fonds om het \u2018voorkomen van inferieure uitgaven\u2019, maar uiteraard ook om de inkomsten uit de royalties die het Anne Frank Fonds ontvangt en die volgens het testament van Annes vader Otto moeten worden uitgegeven aan\u00a0charitatieve en educatieve projecten.<\/p>\n

De voorbereidingen in M\u00fcnchen en Basel op de gevreesde datum, 1 januari 2016, waren heel verschillend. Het Instituut voor Eigentijdse Geschiedenis in M\u00fcnchen kreeg de opdracht om een wetenschappelijke publicatie<\/a> van Mein Kampf<\/em> voor te bereiden, zodat het boek in de juiste context en becommentarieerd zou verschijnen, om daarmee mogelijk uitgevers met andere plannen de pas af te snijden. Op het laatste moment schrok Beieren toch terug voor een publieksuitgave, maar een wetenschappelijk becommentarieerde versie\u00a0komt er niettemin. Het Fonds in Basel bewandelde\u00a0meerdere wegen<\/a> om het auteursrecht op de\u00a0bestseller veilig te stellen. Er\u00a0werd de opdracht verstrekt\u00a0voor een nieuw toneelstuk, Anne<\/em>, om in ieder geval het auteursrecht voor de toneelversie aanzienlijk te verlengen.<\/p>\n

Daarnaast werd onder andere bedacht dat Otto Frank, die in 1980 overleed, in feite\u00a0co-auteur was van het werk van zijn dochter. Daarmee zou het auteursrecht tot 1 januari 2051 zijn veilig gesteld. Otto Frank stelde namelijk de handelseditie van de dagboeken samen uit de twee versies die zijn dochter had nagelaten. En zoals de\u00a0advocaat van het Anne Frank Fonds vorig jaar in NRC Handelsblad<\/a>\u00a0stelde: ‘Hij cre\u00eberde een nieuw werk.’ Otto Frank\u00a0redigeerde ook de tekst, schrapte passages die pijnlijk konden zijn voor nabestaanden en maakte namen uit de dagboeken omwille van privacy-overwegingen onleesbaar\u00a0\u2013 waaronder die van mijn vader<\/a>. In een\u00a0latere wetenschappelijke uitgave werd dat\u00a0na toestemming\u00a0van de genoemde personen of hun nabestaanden teruggedraaid.<\/p>\n

Of de stelling houdbaar is dat Otto Frank door het\u00a0samenvoegen van twee versies van de dagboeken en het bewerken\u00a0van de tekst\u00a0ook werkelijk de co-auteur was\u00a0zou getoetst moeten worden door een rechter. Als die daarmee akkoord gaat, biedt\u00a0dat voor de deelstaat Beieren mogelijkheden om te voorkomen dat het auteursrecht op Mein Kampf<\/em>\u00a0vervalt. Tenslotte wordt Rudolf Hess \u00a0genoemd als een van degenen die dat boek voor publicatie bewerkten. Die nazi en voormalige plaatsvervanger van Hitler, die in 1941 naar Engeland vluchtte, maakte pas op zijn 93ste<\/sup> een eind aan zijn leven in de Berlijnse Spandau-gevangenis. Een toneelstuk<\/a> naar Hitlers onleesbare boek ging\u00a0eerder dit jaar in premi\u00e8re bij\u00a0\u00a0theatergroep Rimini Protokoll. Door Rudolf Hess alsnog tot co-auteur te benoemen zou ook het auteursrecht van het boek Mein Kampf<\/em> nog tot 1 januari 2058 kunnen worden\u00a0veiliggesteld.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Per\u00a01 januari is\u00a0het auteursrecht vervallen op zowel Het Achterhuis als Mein Kampf. De rechthebbenden van de twee bestsellers, het Anne Frank Fonds en de deelstaat Beieren, hebben\u00a0zich daar goed\u00a0op voorbereid. Het ene boek heeft een oplage van naar schatting tien miljoen exemplaren. Het andere komt al snel op twee keer dat aantal. Twee klassiekers\u00a0zijn voor […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-308394","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/308394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=308394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/308394\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=308394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=308394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}