{"id":300783,"date":"2015-10-12T15:27:49","date_gmt":"2015-10-12T13:27:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.vn.nl\/?p=300783"},"modified":"2015-10-13T10:01:55","modified_gmt":"2015-10-13T08:01:55","slug":"emmanuel-todds-objectieve-natte-vinger-werk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/emmanuel-todds-objectieve-natte-vinger-werk\/","title":{"rendered":"Emmanuel Todds objectieve nattevingerwerk"},"content":{"rendered":"
\n

De Franse demograaf en historicus Emmanuel Todd zou met een afstand van een half jaar naar de manifestatie in Parijs kijken naar aanleiding van de moord op redactieleden van Charlie Hebdo<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n

Mijn vertrouwen in de Franse demograaf en historicus Emmanuel Todd was al niet groot tijdens het lezen van zijn boek Wie is Charlie? Xenofobie en de nieuwe middenklasse<\/em>, maar toen hij Voltaire ter sprake bracht bereikte het een dieptepunt. Van Voltaire weet ik toevallig iets af.<\/p>\n

Zou dat de strekking zijn geweest van de manifestatie? Was het niet gewoon wat het was: een demonstratie voor het recht om satire te mogen bedrijven zonder daarvoor vermoord te worden?<\/q><\/p>\n

Todd verkondigt herhaaldelijk in zijn boek dat de grote manifestatie in Parijs op zondag 11 januari van dit jaar voor het recht op vrije meningsuiting in werkelijkheid een oproep was om systematisch de islam te beledigen. Afvallige katholieken die zich in een metafyische leegte zijn gaan bevinden (wat Todd het \u2018zombie-katholicisme\u2019 noemt) zouden oproepen om \u2018verplicht karikaturen te maken van Mohammed.\u2019 Zij liepen \u2018in het voorste gelid\u2019. \u2018Miljoenen Fransen\u2019, schrijft Todd, \u2018stormden de straat op om het recht te spugen op de godsdienst van de zwakkeren aan te merken als een eerste behoefte van hun samenleving.\u2019<\/p>\n

Zou dat de strekking zijn geweest van de manifestatie in Parijs? Was het niet gewoon wat het was: een demonstratie voor het recht om satire te mogen bedrijven zonder daarvoor vermoord te worden?<\/p>\n

De drie of vier miljoen mensen die het op 11 januari opnamen voor het satirische weekblad Charlie Hebdo \u2013<\/em>\u00a0nadat zeventien mensen waren vermoord \u2013 zouden zich volgens Todd op Voltaire beroepen. Die pleitte er indertijd voor dat iedereen kon zeggen wat hij wilde, ook al was hij het niet met ze eens. Voltaire bestreed ook de religieuze magistraten en de macht van de kerk in Frankrijk. Maar zegt Todd, \u2018Voltaire hekelde de godsdienst van anderen niet. Hij blasfemeerde zijn eigen religie en de joodse, waaruit ze was voortgekomen.\u2019 Met andere woorden: Voltaire bestreed niet een hem vreemde religie als de islam. Want dat doe je volgens Todd niet: \u2018In een tijd van mondialisering beledig je andermans culturele symbolen niet voor de fun.\u2019<\/p>\n

Emmanuel Todd heeft kennelijk een heel eigen opvatting over wat satire is: satire zou louter \u2018fun\u2019 zijn. Maar satire is nooit alleen maar \u2018fun\u2019, ze heeft altijd een inhoudelijke aanleiding, ook bij Charlie Hebdo. <\/em>Satire reageert ergens op.<\/p>\n

Todd is ook niet erg goed op de hoogte van de biografie van Voltaire. Daarin staat dat Voltaire in 1736 het toneelstuk Le Fanatisme ou Mahomet le Proph\u00e8te<\/em> schreef. Bij de eerste opvoering in Lille in 1741 veroorzaakte het stuk al de grootste heibel, maar een jaar later in Parijs weer. Waarna het stuk werd verboden. Daarna is er in 1993, 1994 en 2007 gedonder over geweest bij opvoeringen in Gen\u00e8ve die werden afgelast vanwege dreigementen van moslims.<\/p>\n

Over de Koran schrijft Voltaire in dezelfde brief dat die \u2018bij elke bladzijde het gezond verstand doet huiveren.\u2019 Hij\u00a0hekelde dus wel degelijk een andere godsdienst.<\/q><\/p>\n

In december 1740 schreef Voltaire aan Frederik de Grote, de koning van Pruisen, over het stuk: \u2018Ik wilde laten zien welke gruwelijke dingen een huichelachtige geest kan bedenken en tot welke afgrijselijke daden fanatisme kan leiden: Mohammed is hier niets anders dan een gewapende Tartuffe.\u2019 Over de Koran schrijft Voltaire in dezelfde brief dat die \u2018bij elke bladzijde het gezond verstand doet huiveren.\u2019 Voltaire hekelde dus wel degelijk een andere godsdienst.<\/p>\n

In een interview met Yves Desmet in De Morgen<\/em> van 7 oktober zegt Emmanuel Todd dat hij met zijn boek niet de bedoeling had een rel uit te lokken: \u2018ik heb geen polemische aard\u2019. Dan wordt het tijd dat Todd eens in de spiegel kijkt. Onder het mom van het bedrijven van keiharde wetenschap strooit hij met de ene polemische kwalificatie na de andere, met de ene insinuatie na de andere en bedrijft hij voortdurend natte vinger-sociologie. De manifestatie in Parijs zou een geval van \u2018hysterie\u2019 zijn geweest. Terwijl er zich niets gewelddadigs heeft voorgedaan, zou er sprake zijn geweest van een ingehouden \u2018gewelddadigheid\u2019, \u2018dat kan niet genoeg onderstreept worden.\u2019<\/p>\n

Todd beoefent een speciaal soort sociologie, de twee niveaus-sociologie. Aan de oppervlakte was het een manifestatie ter verdediging van de vrije meningsuiting, voor de scheiding van kerk en staat en een open houding tegenover de gematigde islam. Maar in werkelijkheid, de onderliggende boodschap, ging het volgens Todd om \u2018de bevestiging van de maatschappelijke macht, dominantie, een doel dat gerealiseerd werd door massaal te defileren achter hun<\/em> regering en begeleid door hun<\/em> politie.\u2019 \u2018Hun\u2019, dat is nieuwe middenklasse, voor een niet gering deel bestaande uit mensen die dertig jaar geleden nog katholiek waren, maar van hun geloof zijn gevallen en nu worden gekweld door een \u2018metafysische leegte.\u2019 Daarom zijn ze op zoek naar een \u2018zondebok\u2019. Die hebben ze gevonden in de islam en dus zijn ze islamofoob geworden.<\/p>\n

Dit beweert Todd op grond van de door hem gevonden \u2018sociologische determinanten\u2019, gebruikmakend van door bureau IFOP uitgevoerd opinieonderzoek. Er zouden opvallend veel mensen uit bepaalde Franse regio\u2019s meegelopen hebben waar van oudsher katholieken woonden. Verder is het onderzoek kennelijk niet gegaan want \u2018het was moeilijk van deelnemers precieze rechtvaardigingen voor hun aanwezigheid in de menigte los te krijgen.\u2019 Toch beweert Todd dat het allemaal islamofoben waren.<\/p>\n

\"\"
Parijse demonstranten. 11 januari 2015. Foto: Emeric Fohlen\/NurPhoto\/Corbis\/HH<\/figcaption><\/figure>\n

Todd weet precies wat die drie of vier miljoen mensen \u2018onbewust\u2019 heeft bewogen. Al die mensen werden \u2018gedreven door maatschappelijke krachten waar ze zich niet van bewust zijn.\u2019 Dat wil zeggen: al die mensen liepen daar met een \u2018vals bewustzijn\u2019. Dat is die mensen ontgaan, maar daar hebben we dan ook de wetenschap voor. Die geeft in de woorden van Emmanuel Todd, \u2018een objectieve interpretatie van feiten die de actief betrokkenen zijn ontgaan, meegesleept als ze waren door hun emoties en bewogen door vaak duistere of geheel onbewuste motieven.\u2019 Ook al was de manifestatie ook bedoeld om steun te betuigen aan de gematigde islam, voor Todd liepen daar alleen maar islamofoben. Dat heb je als je objectief nattevingerwerk beoefent.<\/p>\n

\n

Emmanuel Todd,\u00a0Wie is Charlie?\u00a0Xenofobie en de nieuwe middenklasse<\/em><\/a>,<\/em>\u00a0De Bezige Bij<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Franse demograaf en historicus Emmanuel Todd zou met een afstand van een half jaar naar de manifestatie in Parijs kijken naar aanleiding van de moord op redactieleden van Charlie Hebdo. Mijn vertrouwen in de Franse demograaf en historicus Emmanuel Todd was al niet groot tijdens het lezen van zijn boek Wie is Charlie? Xenofobie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[3328,4292],"class_list":["post-300783","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-carel-peeters","tag-emmanuel-todd"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/300783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=300783"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/300783\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=300783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=300783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}