Tegen de verlokking<\/p>\n
Odysseus staat bekend als een moedig man die veel tegenstand overwon tijdens zijn omzwervingen. Toch was hij er niet gerust op dat hij weerstand zou kunnen bieden aan de zang van de Sirenen toen hij hun eiland naderde. Ook van zijn bemanning was hij niet zeker. Hij liet was in hun oren stoppen. Zelf liet hij zich vastbinden aan de mast van het schip. Zo passeerden ze veilig het met skeletten bezaaide eiland.<\/p>\n
Dat Odysseus zich liet vastbinden, geldt als een geval van verstandige uitbesteding van discipline. Hij zou anders de verlokkingen niet hebben weerstaan.<\/p>\n
Het uitbesteden van discipline komt vaak voor: de wekker zetten, de barman vragen je niet meer in de schenken. Marli Huijer, de schrijfster van het boek met de strenge titel Discipline, is zelf niet in beweging te krijgen als ze haar discipline niet zou uitbesteden aan een deadline. Discipline roept militaire en kostschoolachtige associaties op. Het wordt zelden of nooit neutraal gebruikt. Huijer is de eerste om toe te geven dat het een \u2018ambivalent instrument\u2019 is: \u2018Zoals je met een mes brood kan snijden en iemand kan doden, zo kan discipline levenswensen in vervulling doen gaan \u00e9n tot totale onderwerping leiden\u2019. Deze hemel\/hel heeft voor een buitengewoon boeiend boek gezorgd waarin het verschijnsel verrassend veel kanten blijkt te hebben.<\/p>\n
Zonder discipline in de vorm van \u2018driftbeheersing\u2019 is volgens Freud geen cultuur mogelijk. Volgens Michel Foucault worden we door onzichtbare machtswerkingen tot machines van de staat gemaakt. Volgens Hannah Arendt is dat onzin. Het nazisme heeft ons huiverig gemaakt voor wat voor discipline ook. De strenge protestantse ethiek had een groot aandeel in het ontstaan van het kapitalisme. Volgens cultuurcritici als Peter Sloterdijk en Hans Achterhuis heeft het neoliberalisme voor een nieuw soort disciplinering gezorgd: de discipline van meten en evalueren om tot grotere prestaties en productie en dus hogere winsten te komen. De \u2018dedisciplinering\u2019 van de jaren zestig en zeventig werd in economisch opzicht door het neoliberalisme omhelsd. Dat heeft voor het doorgeschoten individualisme gezorgd. De filosofen van de cyclische terugkeer van zelfdiscipline en zinvol gezag krijgen gelijk. Volgens Norbert Elias bevindt de beschaving zich ondanks schijnbare terugslagen toch langzaam in stijgende lijn.<\/p>\n
Met zijn boek Discipline, toezicht en straf (1975) over de geboorte van de gevangenis zorgde Michel Foucault voor een blijvende huiver bij het woord discipline. Hoe praktisch en verstandig persoonlijke discipline ook is, elke vorm van regelgeving en discipline opgelegd door instituties moet met wantrouwen bekeken worden. Zoals er altijd een grote behoefte aan vrijheid is, zo duikt ook steeds weer een hang naar begrenzing op, vooral bij instituties. Huijer heeft interessante hoofdstukken over het tot een tweede natuur worden van discipline (internalisering) en de ongemerkte disciplinering die uitgaat van een gezin, een partij, een vereniging of een bedrijf (zoals Google).<\/p>\n
Met de nodige ironie en afkeer behandelt Huijer de \u2018oefenfilosofen\u2019, die verbetering van de mens verwachten door het gedisciplineerd beoefenen van de \u2018levenskunst\u2019, zoals Joep Dohmen en Wilhelm Schmid. Daar komt een \u2018levenskunstmoraal\u2019 bij kijken die je met \u2018verticale strevingen\u2019 tot een hoogstaander mens moet maken.<\/p>\n
Nee<\/p>\n
Carel Peeters\u2019 literaire kroniek verschijnt maandag en vrijdag om 15.00 uur op www.vn.nl\/boeken<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kroniek – Marli Huijer belicht de vele kanten van het fenomeen discipline.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/26931"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=26931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/26931\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=26931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=26931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=26931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}