Zoals bekend heeft de menselijke soort volgens Sigmund Freud drie keer met een krenking van zijn ijdelheid te maken gehad. In zijn \u00adInleiding tot de psychoanalyse schrijft hij dat de eerste krenking plaatshad toen Coper\u00adni\u00adcus ontdekte dat de aarde niet het middelpunt van het heelal is. De aarde bleek maar een nietig deel van de kosmos. De tweede krenking deed zich voor toen Darwin ontdekte dat de mens niet van goddelijke oorsprong is, maar afstamt van het dierenrijk. Voor de derde krenking zorgde Freud zelf. Hij had ontdekt dat de mens geen baas in eigen huis is, maar afhankelijk van wat zich in zijn onbewuste afspeelt.<\/p>\n
Volgens Jos de Mul, de schrijver van het Maand van de Filosofie-essay Kunstmatig van nature: onderweg naar Homo Sapiens 3.0 hebben we in ons \u2018tijdvak van de robot\u2019 met een nieuwe krenking te maken. De robotica, de wetenschap van de robot, pepert ons in dat de kunstmatige machines ons allang voorbij zijn gestreefd. Die robots gaan hun eigen leven leiden. Althans, dat lijkt zo uit te pakken, voegt hij er wijselijk aan toe.<\/p>\n
Het interessante en tegelijk tergende is dat De Mul de hele tijd voorschotten op de toekomst aan het nemen is, maar uiteindelijk toch maar zegt dat het die kant op lijkt te gaan. Ondertussen gelooft De Mul er graag in. Hij kan alleen niet bewijzen dat robots ook echt een bewustzijn zullen krijgen, dat er collectieve kennis zal ontstaan waar we allemaal van afhankelijk worden, dat de mens opgevolgd zal worden door transhumanistische wezens die nog maar voor de helft op de oude mens lijken.<\/p>\n
De Mul heeft het over de \u2018versmeltende technologie\u00ebn\u2019, dat wil zeggen dat we te maken zullen krijgen met allerlei hybrides: synthetische organismen, intelligente computers, kunstmatige breinen en half technische, half organische levensvormen. Tot op zekere hoogte zal hier sprake van zijn, maar De Mul loopt graag voor de muziek uit, om daarna haastig te zeggen dat hij alleen maar \u2018speculatieve antropologie\u2019 aan het beoefenen is.<\/p>\n
Met Jos de Mul hebben we te maken met een variant van de idiot savant: een krankzinnige professor, en een nuchtere wetenschapper. Die twee wisselen elkaar voortdurend af. Hij weet idioot veel van wat zich allemaal afspeelt in de biologie, de astronomie, kunstmatige intelligentie, biotechnologie, neurologie, ecologie of kosmologie. Hij kan zich makkelijk verliezen in visionaire scenario\u2019s en de lezer daarin meeslepen. Pagina\u2019s lang kan hij het met een zeker enthousiasme hebben over de visionaire idee\u00ebn van de inmiddels negentigjarige Freeman Dyson. Die denkt dat in de toekomst genetisch gemodificeerde aardwormen aluminium en titanium aan de klei zullen onttrekken. In het verleden, in de tijd dat hij Cyberspace Odyssee schreef (2002), was De Mul nog ontvankelijker voor zulke idee\u00ebn (toen vond hij al gauw iets \u2018plausibel\u2019), maar nu laat hij van tijd tot tijd weten dat het hem soms te gek wordt: \u2018Dysons idee dat wij de biotechnologie weldra zullen hebben gedomesticeerd, is al met al tamelijk na\u00efef en getuigt van een grote mate van technologische hybris.\u2019<\/p>\n
Wat niet wegneemt dat De Mul ook nu nog vreemde sprongen kan maken. Een paar keer schrijft hij dat het menselijk leven zo veelzijdig is dat het niet meevalt om overeenstemming te krijgen over wat ons menselijk maakt. De Mul weet niet wat ons menselijk maakt? Hij weet niet dat menselijkheid bestaat uit het hebben van een wil, van verlangens, creativiteit, emoties, moed, uithoudingsvermogen, compassie, zorg voor zichzelf en anderen? Dieren hebben dit voor een groot deel ook, maar mensen hebben er veel meer van. Bovendien zijn wij ook een beetje dier.<\/p>\n
Ook zegt De Mul dat de menselijke natuur \u2018voortdurend aan verandering onderhevig\u2019 is. Wat zou hij daarmee bedoelen? Dat kinderen niet meer uit een vrouw geboren worden? Dat we binnenkort niet meer zullen lachen of huilen? Dat we misschien weer op handen en voeten zullen gaan lopen? De Mul mag het ook graag over onze \u2018evolutionaire opvolgers\u2019 hebben, alsof het normaal en nuttig is om honderdduizenden jaren vooruit te denken.<\/p>\n
Nee<\/p>\n
Carel Peeters\u2019 literaire kroniek verschijnt maandag en vrijdag om 15.00 uur op www.vn.nl\/boeken<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jos de Mul is een variant van de idiot savant: krankzinnige professor en nuchtere wetenschapper<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-23033","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/23033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=23033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/23033\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=23033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=23033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}