{"id":228076,"date":"2015-09-03T15:00:00","date_gmt":"2015-09-03T13:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.vn.nl\/?p=228076"},"modified":"2015-09-03T15:14:25","modified_gmt":"2015-09-03T13:14:25","slug":"frits-van-exter-vn-75-stencilmachine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/frits-van-exter-vn-75-stencilmachine\/","title":{"rendered":"Dankzij die jongens met hun stencilmachine is VN 75 jaar"},"content":{"rendered":"<div class=\"summary\">\n<div class=\"lead\">\n<p class=\"p_1\">Dit\u00a0is een feestelijk moment in de verre van voltooide geschiedenis van Vrij Nederland, schrijft hoofdredacteur Frits van Exter.<\/p>\n<\/div>\n<p class=\"p_1\">Het waren jongens, vrienden van vrienden, allemaal zo rond de twintig. Ze wilden wat, een tegengeluid laten horen. Ze schraapten geld bij elkaar en kochten een stencilmachine. Op een bovenwoning in Amsterdam draaiden zij de eerste Vrij Nederland. Die verscheen begin september, maar was gedateerd 31 augustus 1940, de geboortedag van Wilhelmina. De krant was vooral een eerbetoon aan haar.<\/p>\n<\/div>\n<p class=\"tekst\">Na de oorlog, in 1948, meldde de \u2018cursiefjesschrijver\u2019 Eli Asser zich bij de redactie van VN als nieuwe kracht. De Joodse jongen had de oorlog overleefd door te vluchten. Daar zou hij zich altijd schuldig over blijven voelen (p. 14-21). Hij keek huizenhoog op tegen verzetsmensen als Henk van Randwijk, vanaf 1941 de centrale figuur van het illegale VN en de eerste naoorlogse hoofdredacteur.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Asser kwam binnen ten tijde van een grootse restyling (vele zouden nog volgen) die bedoeld was om VN nieuw elan te geven. Geestverwanten van <span class=\"Cursief\">Het Parool <\/span>hadden coryfee\u00ebn als Simon Carmiggelt uitgeleend om het blad te verlevendigen. Er kwamen meer foto\u2019s, cartoons en luchtige rubrieken. Zijn biografen, Gerard Mulder en Paul Koedijk, schrijven dat Van Randwijk deze operatie vanaf de zijlijn heeft gevolgd. Hij werd te zeer in beslag genomen door brandende kwesties als Indonesi\u00eb. Later keerde hij zich tegen de pogingen meer lezers te bereiken met \u2018platvloersheden, schijn-geestigheid en kwasi-gevoeligheden\u2019. Hij kon het tij niet meer keren en trad in 1950 formeel af. \u2018Moge (\u2026) Vrij Nederland het beste weekblad worden dat ooit in ons vaderland verscheen,\u2019 schreef hij ten afscheid. \u2018Moge het zich daarbij steeds zijn afkomst bewust zijn, namelijk die vreemde donkere tijd van de Duitse overheersing, toen de vrijheid van de geest, de menselijke waarden en het verlangen naar een betere wereld onder alle tegenheden bleef en groeide.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De lezers kunnen beoordelen in hoeverre zijn bede is verhoord.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dat VN nu zijn 75ste verjaardag viert, is in de eerste plaats te danken aan die groep jonge vrienden met hun stencilmachine, aan Van Randwijk en vele andere moedige mensen. Maar toch ook aan die Eli Asser met zijn luchtige stukjes en al die medewerkers die zich in de afgelopen decennia hebben ingezet voor een links en een, zo niet lekker, dan toch leesbaar weekblad.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Volgende week verschijnt het bijzondere jubileumnummer. Het is, hopelijk ook voor u, een feestelijk moment in de verre van voltooide geschiedenis van Vrij Nederland.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dit\u00a0is een feestelijk moment in de verre van voltooide geschiedenis van Vrij Nederland, schrijft hoofdredacteur Frits van Exter. Het waren jongens, vrienden van vrienden, allemaal zo rond de twintig. Ze wilden wat, een tegengeluid laten horen. Ze schraapten geld bij elkaar en kochten een stencilmachine. Op een bovenwoning in Amsterdam draaiden zij de eerste Vrij [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-228076","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Frits van Exter","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/228076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=228076"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/228076\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Frits van Exter","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=228076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=228076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}