{"id":18425,"date":"2014-08-27T00:00:00","date_gmt":"2014-08-26T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/hoe-ik-geen-artikel-over-israel-schreef\/"},"modified":"2014-08-27T00:00:00","modified_gmt":"2014-08-26T22:00:00","slug":"hoe-ik-geen-artikel-over-israel-schreef","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hoe-ik-geen-artikel-over-israel-schreef\/","title":{"rendered":"Hoe ik geen artikel over Isra\u00ebl schreef"},"content":{"rendered":"
\n

Op reis met het CIDI<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vrij Nederland 30 augustus 2014<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vrij Nederland 30 augustus 2014<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

De lezing van drs. Cock van Horzen getiteld Zionisme en de ontstaansgeschiedenis van Isra<\/span>\u00ebl 1880-1967<\/span> in het benedenzaaltje van het Centrum Informatie en Documentatie Isra\u00ebl (CIDI) in Den Haag is een kwartiertje bezig en we zijn al diep in de ins and outs<\/span> van de Balfour Declaration (1917) beland. Om vervolgens over te schakelen op de McMahon-brieven. Of net andersom, daar wil ik vanaf zijn. Terwijl ik had gedacht dat we zo\u2019n beetje bij de basics <\/span>konden beginnen. Zoals: wat is zionisme? Of: wat is een jood eigenlijk? En: wie was die Ben-Gurion nu helemaal? Israel for Dummies<\/span>. Zoiets.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Ben ik de enige die hier behoefte aan heeft? Je zou haast denken van wel, want niemand protesteert tegen dit \u2013 slaapverwekkende \u2013 college. Ik ook niet. Sterker nog, na de pauze wordt er gevraagd naar \u2013 of eigenlijk meer gewezen op \u2013 de vriendschappelijke gevoelens van Mohammed Amin al-Hoesseini, grootmoefti van Jeruzalem tijdens het interbellum, voor Adolf Hitler. Een ander begint te orakelen over Palestijnen die op kosten van de VN in permanente vluchtelingenkampen zitten en zich maar blijven voortplanten en zo de problemen over zichzelf afroepen. Of iets in die richting.
Enfin, de toon is gezet. Welkom bij de eerste voorbereidingsbijeenkomst van de door het CIDI georganiseerde studiereis voor journalisten. Wat doe ik hier in godsnaam?<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Van hotspot naar hot shot
<\/h3>\n

Ja, laten we daar maar mee beginnen: wat doe ik hier? In april van dit jaar zag ik een gesponsorde mededeling op De Nieuwe Reporter, een weblog dat nieuwe ontwikkelingen in de journalistiek beschrijft: \u2018Gezocht: Journalisten voor de studiereis Achter het nieuws in Isra\u00ebl.\u2019 Het CIDI bleek op zoek naar \u2018journalisten met een bijzondere belangstelling voor het Midden-Oosten\u2019. Tijdens de reis zouden er \u2018ontmoetingen en gesprekken plaatsvinden met Isra\u00eblische politici van links tot rechts, Joodse en Arabische journalisten werkzaam bij verschillende media, Nederlandse correspondenten, Joodse en Arabische Isra\u00ebli\u2019s en minderheidsgroeperingen. Je maakt kennis met de Isra\u00eblische geschiedenis en cultuur en ook zullen we Palestijnse politici, journalisten en anderen op de Westbank bezoeken.\u2019
Waarom gaan journalisten op dit soort betaalde reisjes mee? Nou, bijvoorbeeld omdat kranten steeds minder budget hebben om zelf journalisten op pad te sturen.
Nu zal ik maar direct bekennen dat ik geen \u2018bijzondere belangstelling\u2019 voor het Midden-Oosten heb. Ik ben christelijk opgevoed, dus nieuws over het Heilige Land behoort tot de verplichte kost zullen we maar zeggen, maar eerlijk gezegd dringt de berichtgeving over Isra\u00ebl en de Palestijnen al jaren nauwelijks meer tot me door. Ik vermoed dat ik niet de enige ben. Maar een vaag soort schuldgevoel daarover had ik wel. Zo\u2019n gevoel van: ik zou me er toch eens serieus in moeten verdiepen. En dit reisje zou me in staat stellen die lacune \u2013 een ietsiepietsie \u2013 op te vullen. En daar hoefde ik zelf dan ook nog eens niks voor te regelen: ik hoefde alleen maar met mijn koffertje op Schiphol te komen opdagen, een eigen bijdrage van vijfhonderd euro over te maken en ik zou tien dagen lang van de ene Isra\u00eblische hotspot<\/span> naar de andere hot shot<\/span> worden gesleept. Wel zo makkelijk.
Daarnaast was ik ook wel nieuwsgierig hoe zo\u2019n lobbyclub als het CIDI de zaken dan vervolgens zou voorstellen. Maar het belangrijkste: ik had net een paar maanden eerder het intrigerende boek Start-up Nation<\/span> van Dan Senor en Paul Singer gelezen. Dat boek gaat over de vraag waarom Isra\u00ebl het hoogste aantal start-up bedrijven (per hoofd van de bevolking) ter wereld heeft. Hoe zo\u2019n piepklein land er in slaagt om na Silicon Valley het meest technologisch geavanceerde gebied ter wereld te worden\u2026 kijk, daar had ik, sinds twee jaar eigenaar van mijn eigen start-up, de journalistieke digitale uitgeverij Fosfor, w\u00e9l \u2018bijzondere belangstelling\u2019 voor. En dus vatte ik dit plan op: ik zou meegaan met de CIDI-reis, op eigen kosten nog wat langer blijven en onderwijl als freelance journalist een verhaal voor Vrij Nederland<\/span> schrijven over de achtergrond van de hightech revolutie in Isra\u00ebl.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Naming and shaming
<\/h3>\n

De CIDI-reis vond plaats van 27 juni tot en met 7 juli. Tijdens de reis werden de eerste raketten vanuit Gaza op Isra\u00ebl afgevuurd, op de dag van mijn thuiskomst begon Isra\u00ebl Gaza te bombarderen. Vol goede moed zette ik me aan mijn artikel, maar vlotten wilde het niet. Waarom? Omdat een opgewekt verhaal over te gekke apps en toffe internetstart-ups in Tel Aviv in mijn hoofd niet goed wilde rijmen met de barbaarsheid die door het hightech leger van Isra\u00ebl tachtig kilometer verderop werd aangericht. Zeker omdat datzelfde leger, aldus Start-up Nation<\/span>, aan de basis ligt van de technologiesector in Isra\u00ebl. Ik voelde simpelweg weerzin om aan een optimistisch verhaal over Isra\u00ebl te werken. Gelukkig werd het vakantie.
Ondertussen zat het CIDI niet stil: een pro-Isra\u00ebl demonstratie op De Dam, de advertentie in De Telegraaf<\/span>, veelvuldige mediaoptredens van directeur Esther Voet. En toen kwam NRC Handelsblad<\/span> vorige week met twee verhalen over de werking van lobbyclub CIDI. Het ene ging specifiek over de journalistenreis. Hoofdredacteuren van NRC Handelsblad<\/span>, AD<\/span>, Trouw<\/span> en de Volkskrant<\/span> lieten daarin weten dat hun redacteuren niet mochten deelnemen aan de CIDI-reis. Ook meldde de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) dat iedere journalist die de CIDI-reis maakt, \u2018goed [moet] beseffen dat er een vorm van invloed op hem wordt uitgeoefend. Ook moeten zij in hun artikel transparant zijn over dat zij hebben deelgenomen aan een reis van het CIDI.\u2019 Anderen gingen verder: op Twitter werd Esther Voet opgeroepen de lijst met deelnemers openbaar te maken. Een soort naming and shaming<\/span> onder het mom van transparantie.
Je kon je moeilijk aan de indruk onttrekken dat meedoen aan de CIDI-reis automatisch betekende dat je bij terugkomst door de Isra\u00eblische propagandamachine was gehersenspoeld. Maar wordt de overtuigingskracht van het CIDI hier niet een tikkeltje overschat en het kritisch vermogen van de doorsnee journalist onderschat? Wat gebeurt er eigenlijk op zo\u2019n reis dat maakt dat de hoofdredacteuren hun redacteuren verbieden deel te nemen en de NVJ een waarschuwing afgeeft? En een beetje vreemd dat we zelden iets vergelijkbaars horen over de talloze betaalde persreisjes naar allerhande andere oorden georganiseerd door overheden, ontwikkelingsorganisaties, toeristenbureaus of filmdistributeurs.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Van havik tot duif
<\/h3>\n

Goed, de reis \u2018Achter het nieuws in Isra\u00ebl\u2019. Om te beginnen is het grootste deel van het programma, voor iemand die \u2018bijzondere belangstelling voor het Midden-Oosten\u2019 ontbeert, van een onbestaanbare saaiheid. Wat je krijgt voorgeschoteld, is een overdaad aan experts, politici, activisten en journalisten die hun overbekende praatjes komen afdraaien. De gebruikelijke talking heads<\/span> die je steeds maar weer in de krant en op tv tegenkomt. Veel gaat dan ook het ene oor in, het andere uit (ik sluit niet uit dat mijn ontbrekende \u2018bijzondere belangstelling voor het Midden-Oosten\u2019 daar tevens debet aan is).
Het programma is strak geregisseerd. De deelnemende journalisten worden van \u2019s ochtends vroeg tot \u2019s avonds laat beziggehouden. Ruimte voor eigen nieuwsgaring buiten het programma om is er niet. De keren dat ik bepaalde onderdelen laat voor wat ze zijn om op eigen houtje mensen te spreken voor mijn beoogde artikel, word ik daar als een spijbelende middelbareschoolleerling door CIDI-medewerkers op aangesproken.
De sprekers zijn, een enkele uitzondering daargelaten, intelligente, welbespraakte mensen uit alle geledingen van de Isra\u00eblische samenleving, van links tot rechts, van havik tot duif. Allen zijn bedreven in het omgaan met journalisten. Ze spreken uitstekend Engels. Ze komen met goede quotes. Ze beheersen de taal van de redelijkheid, geven argumenten, zijn in meer of mindere mate zelfkritisch, tonen bereidheid tot oplossingen van \u2018het conflict\u2019 te komen. Uiteraard onder zekere condities\u2026 en dan volgt het hele rijtje overbekende verklaringen waarom de bezette gebieden nu al sinds 1967 bezet zijn en waar ik u verder niet mee zal lastigvallen.
Er is ruimte voor de aangename kanten van Isra\u00ebl: een fietstocht door Tel Aviv, een overnachting op een kibboets, chillen op het dakterras van een luxe strandhotel. En voor de minder aangename kanten. Zo verzorgt de uit Amerika ge\u00ebmigreerde militair analist Elliot Chodoff een rondleiding langs de grenzen met Libanon en Syri\u00eb. Vanuit een voormalige militaire uitkijkpost, nu een gezellig koffietentje, loopt hij als een soort Joodse George Bush de oorlogen die Isra\u00ebl de laatste decennia heeft gevoerd nog eens in detail met ons door in cowboy-Jip-en-Janneke-taal. Dat alles omlijst door ronddrentelende Isra\u00eblische tienermeisjes in afgeknipte spijkerbroeken die selfies<\/span> maken terwijl op de achtergrond de rookpluimen van Syrische bombardementen opstijgen. Het beeld beklijft: kijk eens hoe onze westerse maatschappij wordt bedreigd door de barbaarsheid een paar kilometer verderop.
Die indruk wordt nog versterkt door een bezoek aan Sderot, een stadje aan de grens met Gaza. Sderot is vaak het doelwit geweest van raketten die uit de Gazastrook worden afgeschoten. Zo ook de laatste paar dagen. Door enkele plaatselijke bewoners worden we op sleeptouw genomen. We krijgen de resten van ingeslagen raketten te zien, worden meegetroond naar een uitgebrande loods waar twee dagen eerder een projectiel is ingeslagen, en zien bushokjes die als schuilkelder dienen. Zelfs de kinderspeelplaats heeft hier een \u2013 in vrolijke kleuren geschilderde \u2013 bomb shelter<\/span>.
Therapeute Ana Ben-Ami vertelt met trillende stem hoe zij en haar gezin ooit ternauwernood een raketaanval hebben overleefd. Om het trauma dat kinderen in Sderot daarbij massaal oplopen te illustreren, heeft ze kindertekeningen vol met raketten meegebracht. Wie blijft bij dit alles onbewogen? Nou, wie doorkrijgt dat het hele bezoek van A tot Z is georganiseerd door het plaatselijke mediacentrum (de therapeute blijkt tevens directeur van dat mediacentrum). Of wie zich realiseert hoe knap dit is opgezet: alle ingredi\u00ebnten voor een verhaal krijg je in je schoot geworpen. Je hoeft het alleen maar op te schrijven.
Maar niet alles blijkt te orkestreren. Zo zitten de terrasjes vol, wat enigszins bevreemdt voor een dorp dat onder voortdurende dreiging van raketaanvallen leeft. Daar raak ik aan de praat met een man die jaren in Amsterdam op de Albert Cuyp heeft gewerkt. Als ik hem vraag of hij hier niet een angstig bestaan heeft, antwoordt hij: \u2018Welnee, die raketten, dat is een spelletje. Het zijn prutsers die Hamas-lui, die raketten raken zelden doel.\u2019 Een week later staat er een reportage over Sderot in The New York Times<\/span>: de inwoners hebben bankstellen een heuvel met uitzicht op Gaza opgesleept. Onder het genot van een drankje wordt er elke keer als er een bom op Gaza ontploft luid geapplaudisseerd.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Het graf van Arafat
<\/h3>\n

Ik wil maar zeggen: ja, tijdens een CIDI-reis word je volop gemanipuleerd, maar je moet ook wel behoorlijk onnozel zijn als je dat allemaal voor zoete koek slikt. Waar het CIDI in tien dagen in slaagt, is Isra\u00ebl te tonen zoals Isra\u00ebli\u2019s dat zelf zien en ervaren: als een goed georganiseerd democratisch land waarin een pluriformiteit van meningen bestaat. Een land dat voortdurend onder dreiging leeft, maar waar het verder, als dat verdomde conflict nou eens zou worden opgelost, voor Isra\u00ebli\u2019s prettig wonen is.
Waar het CIDI niet in slaagt, is Isra\u00ebl \u2013 laat staan de bezette gebieden \u2013 te tonen zoals Palestijnen dat zien en ervaren. Maar dat kan en moet je ook niet verwachten van een pro-Isra\u00ebl club, zult u zeggen. Nou\u2026 dat is niet helemaal waar. Want het CIDI heeft wel degelijk de pretentie met deze reis beide kanten van de zaak te belichten. Zo tekent NRC Handelsblad<\/span> in het eerder genoemde artikel uit de mond van Esther Voet op, dat zij vindt dat het reisprogramma een \u2018gebalanceerd beeld\u2019 geeft van de verhoudingen tussen Isra\u00ebl en Palestina. En ook uit de advertentietekst voor de reis zou je die indruk kunnen krijgen.
Maar de pogingen die het CIDI tijdens deze reis doet om de Palestijnse kant van de zaak te belichten, zijn op zijn best halfslachtig. Laat even buiten beschouwing dat er slechts twee dagen voor een bezoek aan de Westbank zijn ingeruimd, versus acht dagen Isra\u00ebl. Vergeet even dat we niets van de Gazastrook te zien krijgen (om allerlei logische redenen, daar niet van). En denk dan ook even weg dat we in een Isra\u00eblische bus over Isra\u00eblische snelwegen door de Westbank rijden en nergens voor checkpoints hoeven te wachten. Dan rest een programma dat je niets wijzer maakt over hoe mensen leven onder Isra\u00eblische bezetting.
Een bezoek aan het graf van Yasser Arafat of een museum gewijd aan de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish? Wat moet je ermee? Wat heb je aan een PLO-politicus die haar geijkte praatje afdraait? Heel even proeven we iets van de moeilijkheden van het leven in bezet gebied bij een bezoek aan stad-in-aanbouw Rawabi. Projectontwikkelaar Amir Dajani stampt daar met geld uit Qatar een complete Bijlmer uit de grond. Helaas wordt hij gefrustreerd door zowel de Palestijnse autoriteiten als Isra\u00ebl, dat de watertoevoer en de bouw van nieuwe toegangswegen blokkeert. Kijk, nu wordt het interessant. Maar hup, de bus staat alweer klaar, op weg naar de volgende afspraak.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Wie neemt zo\u2019n stuk serieus?
<\/h3>\n

Terug naar de vraag of dit nu allemaal zo kwalijk is. Zoals ik al zei: welke zichzelf respecterende journalist zet bij dit alles geen vraagtekens? Welke sukkel knikt ja en amen en tikt zijn stukje? Aan de andere kant is het ook na\u00efef om te veronderstellen dat je helemaal niet<\/span> wordt be\u00efnvloed. Natuurlijk ben ik be\u00efnvloed, want ik heb tientallen vriendelijke, redelijke Isra\u00ebli\u2019s ontmoet en beleefd aangehoord. Ik begrijp hun positie nu veel beter dan voorheen. Dus ja, in die zin is de CIDI-missie geslaagd. Maar heeft de reis nou ook concreet wat opgeleverd? Is Isra\u00ebl bijvoorbeeld positiever in het nieuws gekomen? Twee maanden na de reis blijkt dat de weinige positieve stukken die het tripje heeft opgeleverd, zijn geschreven door auteurs die al pro-Isra\u00ebl waren voor ze aan de reis begonnen. Tel uit je winst.
En mijn stuk?
Ik was van plan geweest een artikel te schrijven over de succesvolle technologiesector in Isra\u00ebl. Oftewel, ik was van plan een optimistisch beeld van Isra\u00ebl te schetsen. Ga ik dat nog doen? Nee. Want wie neemt zo\u2019n stuk serieus als er onder staat dat de auteur mede op kosten van het CIDI naar Isra\u00ebl is gereisd \u2013 zelfs als het een onderwerp betreft dat nagenoeg niks met Palestijnen te maken heeft? Zou ik zelf als lezer ook niet doen. Ik mag nog zo vinden dat ik onafhankelijk ben van welke belangenorganisatie dan ook, het CIDI-\u2018stempel\u2019 maakt alles wat ik schrijf bij voorbaat \u2018verdacht\u2019. Ja, dat had ik vantevoren kunnen voorzien. En ja, hoe heb ik zo na\u00efef kunnen zijn. Had ik misschien vantevoren toch wat meer \u2018bijzondere belangstelling\u2019 aan de dag moeten leggen.
Jammer van dat stuk, dat wel. Want het was een interessant verhaal geworden. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vrij Nederland 30 augustus 2014<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vrij Nederland 30 augustus 2014<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Jeroen van Bergeijk is journalist en mede-oprichter van digitale uitgeverij Fosfor. Dit artikel werd mede mogelijk gemaakt door het CIDI.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeroen van Bergeijk maakte een door het CIDI georganiseerde studiereis door Isra\u00ebl. Is hij nu ge\u00efndoctrineerd? \u2018Welke sukkel knikt ja en amen en tikt zijn stukje?\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-18425","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","editie-521"],"acf":[],"author_name":"Jeroen van Bergeijk","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/18425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=18425"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/18425\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen van Bergeijk","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=18425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=18425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}