{"id":16461,"date":"2014-10-29T00:00:00","date_gmt":"2014-10-28T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/toen-dichters-nog-dronken\/"},"modified":"2014-10-29T00:00:00","modified_gmt":"2014-10-28T22:00:00","slug":"toen-dichters-nog-dronken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/toen-dichters-nog-dronken\/","title":{"rendered":"Toen dichters nog dronken"},"content":{"rendered":"
\n

portret<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Toen Dylan Thomas\u2019 woeste en losbandige leven na negenendertig jaar tijdens een tournee door Amerika voortijdig in alcohol smoorde, schreef de schijnbaar kalme en beheerste Amerikaanse dichteres Elizabeth Bishop, ongeveer zijn po\u00ebtische tegenpool, in een brief: \u2018De eerste keer dat ik Dylan ontmoette… zelfs na hem drie of vier uur te kennen, gaf hij me een angstig en depressief gevoel. Toch vond ik hem tegelijkertijd geweldig sympathiek.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Er zullen er meer zijn geweest die deze Dionysus van de twintigste eeuw zo ten grave droegen, als een betreurde arme held, iemand van wie je wel moest houden hoe vreselijk hij zich ook misdroeg. Arme Dylan, een heuse knuffeldichter voor zielen in de jaren vijftig en zestig die zich ook verloren waanden.
Maar wat is er honderd jaar na zijn geboorte nog van hem over? Oh, er is heus nog het boothuis in Laugharne, Wales, waar Dylan Thomas met zijn ru\u00efneuze echtgenote Caitlin woonde, er is een Dylan Thomas Centrum in zijn geboorteplaats Swansea, je kunt er een Dylan Thomas wandeling maken en een poster kopen met zijn beroemdste gedicht erop: \u2018Do not go gentle into that good night\u2019, er komt zelfs binnenkort een film over hem uit: Set Fire to the Stars<\/span>. Maar lezen we hem nog, of is hij doodgeknuffeld als icoon voor popmuzikanten uit de jaren zestig, John Lennon die hem per se als enige echte dichter op de hoes van Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band<\/span> wilde, Bob Dylan die zijn voornaam voor eigen gebruik plukte? Trouwens, Stravinsky schreef een In memoriam Dylan Thomas<\/span>. Een dichter voor musici.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

voordrachtskunstenaar
<\/h3>\n

In 2005 namen Menno Wigman en ik in onze bloemlezing A Thing of Beauty<\/span> zegge en schrijve \u00e9\u00e9n gedicht van Dylan Thomas op, uit beleefdheid en omdat we op niet veel anders konden komen z\u2019n bekendste natuurlijk, de villanelle \u2018Do not go gentle into that good night\u2019. Ook Engelse bloemlezingen lijken enigszins in verlegenheid. Ik checkte er vier die ik in mijn kast heb staan op Thomas\u2019 aanwezigheid en het ziet er naar uit dat hij met zo\u2019n vier, vijf gedichten bezig is over te blijven, overal dus \u2018Do not go gentle into that good night\u2019, vergezeld van \u2018The force that through the green fuse drives the flower\u2019 en \u2018Fern Hill\u2019 (vorig jaar nog door prins Charles voorgedragen op Poetry Day), een paar doen er nog \u2018The hand that signed the paper\u2019 en \u2018A Refusal to Mourn the Death, by Fire, of A Child in London\u2019 bij, altijd weer die.
Zo\u2019n dichter van wie het werk in de loop der jaar zo smal geworden is fossiliseert, Dylan Thomas\u2019 oeuvre is roerloos aan het worden. Het is, dat weet ik wel bijna zeker, te romantisch voor onze tijd, te weinig nuchter, te heftig en te woordenrijk. Door het grootste deel van zijn oeuvre ploeg je alleen maar om begoocheld te worden door de ronkende, retorische taal, maar wat het allemaal moge betekenen blijft duister. Dylan Thomas is een grotendeels cryptische dichter. Soberder generatiegenoten als W.H. Auden en Philip Larkin hebben hem met hun scherpe, kritische parlando gedichten qua populariteit ingehaald en afgezet.
En nog iets: Dylan Thomas was een voordrachtskunstenaar, je moest hem meemaken. Zijn grootste triomfen vierde hij op een ouderwets medium waar hij een wekelijkse po\u00ebzierubriek bijhield: \u2018Zijn betoverende stem kluisterde wekelijks massa\u2019s mensen aan de radio,\u2019 beweert Wikipedia. Het was de tijd waarin bij ons Albert Vogel nog gedichten van anderen voordroeg: sonoor en gedragen.
Ooggetuige Philip Larkin beschrijft een avondje Dylan Thomas: \u2018Een klein, ongelikt, hopeloos kwaadaardig mannetje dat honderden grappen maakte en parodie\u00ebn van iedereen las met bijbehorende stemmetjes. Hij zei: \u201cIk zou graag iets zeggen over een bundel die ik moet bespreken, een jonge dichter genaamd Rupert Brooke \u2013 verbazingwekkend hoe hij is be\u00efnvloed door Stephen Spender…\u201d er was een moment van blije verbazing, dan brullen van het lachen. Daarna las hij een parodie op Spender getiteld \u201cDe parachutist\u201d, de mensen rolden over de vloer. Zo bleef-ie de hele avond bezig, parodie\u00ebn van iedereen behalve Lawrence \u2013 en las tenslotte twee gedichten van zichzelf die erg goed leken.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

overgeven in de haard
<\/h3>\n

Het lijkt erop dat Dylan Thomas de angst van zijn moeder dat zijn naam op z\u2019n Welsh zou worden uitgesproken als \u2018dullun\u2019, the dull one, succesvol bestreden heeft. Hij is de meest besproken en omstreden dichter van de twintigste eeuw, een volbloed boh\u00e9mien, po\u00e8te maudit, dronkenlap, rokkenjager. De engelachtige krullenbol die als puber de aandacht trok door met donkere bariton gedichten van eigen en andermans makelij voor te dragen, was op het laatst van zijn leven veranderd in een vadsig, roodhoofdig drankorgel. Biografie\u00ebn over hem, ik tel er een stuk of vijftig, lezen onveranderd als een imposante lijst van wangedragingen, orgie\u00ebn, seksschandalen en deconfitures. In veel opzichten gedroeg hij zich als een popster avant la lettre, en de belangstelling uit dat wereldje voor de ontaarde dichter is dan ook niet zo gek.
Een onuitstaanbaar ventje als je het zo leest: veelal dronken, en dan her en der kotsend en pissend, geld lenend en niet terugbetalend, de clown uithangend, knopen in z\u2019n neus stoppend, zijn gastheren beledigend of hun vrouwen versierend, een pathologische leugenaar en fabulant, en dat alles ook nog eens omdat hij zo w\u00edlde zijn, een poseur: vervloekte dichter. Sc\u00e8nes als deze: \u2018Het voorlezen verliep vlekkeloos, maar toen Dylan klaar was moest hij overgeven in de open haard.\u2019 Als je zijn levensverhaal leest, zijn dichters van nu, zeker in Nederland, maar duffe klerken, brave huisvaders, ideale schoonzoons.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

vuurwerk met woorden
<\/h3>\n

Als dichter was Dylan Thomas een soort instinctieve natuurkracht, precies zoals hij het beschrijft in een van zijn bekendste en ook vroegste gedichten, het orgastische \u2018The force that through the green fuse drives the flower\u2019, in de nieuwe vertaling van Cornelis W. Schoneveld, die de boel meer ambachtelijk dan lyrisch vertaalde: \u2018De kracht die door groen lont de bloem kan sturen \/ Stuurt mijn groentijd; die bomenwortels breekt \/ Zal mij eens ruimen.\u2019 \u2018Lont\u2019, ik vind het niet erg fraai maar ergens past het wel bij Dylan Thomas, zijn werk is op z\u2019n best aanstekelijk, maar lijkt nog veel vaker ontstoken. Betekenis en symboliek vond hij niet belangrijk, het ging hem om de woorden zelf. \u2018Het enige wat ik weet, is dat het memorabele woorden-in-cadans zijn, die mij innerlijk in beweging brengen en ontroeren. En, als je daarachter bent gekomen en weet hoe je ermee om moet gaan, is het altijd beter om ze hardop voor te lezen of voor te dragen, dan ze in stilte aan je ogen te laten passeren. Altijd!\u2019 Een waar voorvader van de orale po\u00ebzie, het publieke optreden, de slam poetry.
Lang niet aan iedereen is dit soort luidruchtige, woordenrijke dichtkunst besteed. Seamus Heaney beschreef Dylan Thomas\u2019 gedichten als \u2018fallocentrische, kortgesloten slagwerkpo\u00ebzie\u2019 en dat was niet vleiend bedoeld. Het geeft denk ik goed aan waar Thomas\u2019 po\u00ebzie momenteel staat, al blijft hij ook de auteur van een paar weergaloze gedichten, maar het denkwerk erin is gering, filosofisch en psychologisch stelt het niet veel voor, het is vooral vuurwerk met woorden.
Je kunt maar beter zijn korte verhalen lezen, vooral de vroege, net als zijn gedichten lyrisch en in gedragen taal gezet, maar tegelijkertijd verontrustend en fascinerend, zoals \u2018De brandende baby\u2019, een verhaal dat Thomas\u2019 tijdgenoten nauwelijks konden verteren, over een dominee die de bij zijn dochter verwekte baby op de brandstapel offert: \u2018Arm vlees, zei Rhys Rhys, terwijl hij aan de dode hei en gaspeldoorn stond te plukken. Arme engel, zei hij tegen het luisterende babymondje. De vrucht van het vlees valt met de worm uit de boom. Bij het verwekken van de worm verschrompelt de bast. Daar lag de arme gevallen ster van vlees, als een parel vrouwenmelk uit de tepels van een wormstekige boom.\u2019 Een nachtmerrie uit een soort oer-Wales, waarin Dylan Thomas\u2019 getormenteerde fantasie beter tot z\u2019n recht komt dan in zijn nogal eens geposeerde gedichten. Zijn latere verhalen zijn vooral autobiografisch en realistisch, zoals zijn tot op de dag van vandaag opgevoerde radiospel Under Milk Wood, over de alledaagse belevenissen in een oud Welsh vissersplaatsje. En \u2018Oude Garbo\u2019 waarin Thomas een journalist beschrijft die na zijn werk beschonken raakt in een kroeg: \u2018De deinende heuvel naar mijn ouderlijk huis klom tot in de hemel. Er was niemand meer op. Ik kroop op handen en voeten naar mijn woeste bed en alle behangmeren liepen in elkaar over en verzwolgen me.\u2019 Een raak zelfportret, onmiskenbaar. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dylan Thomas, \u2018<\/span>Gedichten\u2019<\/span>, vertaald door <\/span>Cornelis W. Schoneveld, Prominent, 160 p., \u20ac 19,95.<\/span>
Dylan Thomas, \u2018<\/span>Verhalen\u2019<\/span>, vertaald door Bert Meelker, Prominent, 204 p., \u20ac 19,95.
<\/span>Karel Wasch,<\/span> \u2018Zolang als voor altijd is. Het leven van Dylan Thomas (1914-1953)\u2019, Prominent, 174 p., \u20ac 19,95.<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

VN Bladwijzers Clooney leest Thomas
<\/span> Het gedicht \u2018And Death Shall Have No Dominion\u2019 wordt door George Clooney voorgelezen in de slotsc\u00e8ne van \u2018Solaris\u2019 (2002). Zijn personage reflecteert hier op het weerzien met zijn overleden vrouw, een wonder mogelijk gemaakt door een buitenaardse levensvorm die zo tevergeefs met de mens probeert te communiceren.<\/p>\n

Beat generation
<\/span>Het overlijden van Dylan Thomas viel samen met de opkomst van een nieuwe generatie dichters en schrijvers in Amerika. Kunstenaars als Allen Ginsberg en William S. Burroughs maakten deel uit van een stroming die later bekend zou worden als de \u2018Beat Generation\u2019. Ze waren net als Thomas opstandig en losbandig. James Franco speelt Allen Ginsberg in \u2018Howl\u2019 (2010) en draagt het gelijknamige gedicht voor waarmee Ginsberg beroemd werd. Ga naar<\/p>\n

vn.nl\/dylanthomas <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dylan Thomas (1914-1953) <\/span>was een waar voorvader van de orale po\u00ebzie, het publieke optreden, de slam poetry. Maar zijn oeuvre fossiliseert.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-16461","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","editie-463"],"acf":[],"author_name":"Rob Schouten","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/16461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=16461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/16461\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rob Schouten","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=16461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=16461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}