{"id":15161,"date":"2014-12-05T16:20:00","date_gmt":"2014-12-05T14:20:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/paul-witteman-ik-had-best-willen-sterven-in-het-harnas\/"},"modified":"2014-12-05T16:20:00","modified_gmt":"2014-12-05T14:20:00","slug":"paul-witteman-ik-had-best-willen-sterven-in-het-harnas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/paul-witteman-ik-had-best-willen-sterven-in-het-harnas\/","title":{"rendered":"Paul Witteman: \u2018Ik had best willen sterven in het harnas’"},"content":{"rendered":"
Zijn familie was nooit zo onder de indruk van wat hij deed. Gaat zijn muziekprogramma daar iets aan veranderen? Paul Witteman: \u2018Faalangst is mij niet vreemd.\u2019<\/div>\n
\n

Het verlangen om te dirigeren was er altijd. Jarenlang stond hij als jongetje voor de spiegel met zijn handen te zwaaien, vertelt Paul Witteman. Dan hoorde hij op de radio een symfonie van Beethoven en beeldde hij zich in dat achter de spiegel een orkest speelde waarvan hij de dirigent was. Zo vermaakte hij zich urenlang, alleen in zijn kamer.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Als hij over klassieke muziek praat, lichten zijn ogen even op; heldere, waakzame ogen in een gegroefd gezicht. Hij zit kaarsrecht aan de eettafel in zijn klassiek ingerichte herenhuis in Haarlem. Op een bruine Bechstein-vleugel prijkt het bronzen borstbeeld van een vrouw. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Toen ik die ochtend binnenkwam, klonk een ingetogen cantate op Radio 4. Witteman (68) neuriede er iets opgewekters doorheen toen hij even later in de keuken koffie ging zetten, als om het laatste restje stilte te verdrijven. Ik tuurde naar de tuin en verbaasde me over de vele rijpe peren die ongeplukt aan de kale takken van een boom hingen; minstens zovele lagen tussen de herfstbladeren op de grond. <\/p>\n

Spijt<\/b>
\u2018Ik heb spijt,\u2019 was het eerste dat hij zei toen hij \u2013 tengere gestalte, geruisloze tred \u2013 met dampende kopjes de woonkamer inliep. \u2018Ik heb spijt dat ik in mijn persbericht heb aangekondigd met Pauw & Witteman<\/span> te stoppen wegens vermoeidheid. Toen de alom bewierookte Jeremy Paxman zei met Newsnight<\/span> te stoppen omdat hij op een christelijk tijdstip naar bed wilde, vond men dat normaal. Maar ik kreeg iedereen over me heen: jeetje, waarom?\u2019 <\/p>\n

Over die vermoeidheid is hij wel uitgepraat, zegt hij, en hij voelt zich een stuk fitter nu. Het scheelt dat ik andere thema\u2019s in gedachten had toen ik hem twee jaar geleden voor dit interview benaderde. <\/p>\n

Nu hij gestopt is met Pauw & Witteman<\/span> is het tijd voor zijn grote liefde: de klassieke muziek. Daarover maakt hij op dit moment een programma voor de NPO dat volgend jaar op televisie komt. Stammend uit het muzikale Andriessengeslacht dat befaamde componisten en musici voortbracht, heeft hij er nooit een geheim van gemaakt: hij droomde van een carri\u00e8re in de muziek, maar het werd de journalistiek. Ter compensatie schreef hij Volkskrant<\/span>-columns en vier bestsellers over klassieke muziek. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

\u2018Ik mis de adrenaline en reuring helemaal niet. Ik ben nu 68 en bevind me in een andere fase’<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Als bekroond journalist en programmamaker bereikte Witteman het maximale. Hij begon bij dagblad De Tijd<\/span>, de Nieuwe Haarlemse Courant<\/span> en Elseviers Magazine<\/span> en maakte een tijdlang radio. In 1987 brak hij door als presentator en eindredacteur van VARA\u2019s actualiteitenrubriek Achter het Nieuws,<\/span> dat 3,4 miljoen kijkers trok. Binnengehaald door Marcel van Dam was hij aanvankelijk een vreemde eend in de bijt met zijn keurige dictie en katholieke achtergrond, maar als snel roemde hij de \u2018nestwarmte\u2019; hij zou de VARA nooit meer verlaten. Vlijmscherp en immer correct ondervroeg hij politici voor onder meer Nova<\/span> en Buitenhof<\/span>, dat hij nu weer presenteert. Met zijn onkreukbare imago en natuurlijke gezag is hij uitgegroeid tot het huismerk van de publieke omroep, en een machtige mediafiguur: iedereen wil door hem ge\u00efnterviewd worden, zeker voor een primetime programma als Pauw & Witteman<\/span>. <\/p>\n

Het is vast wennen om na turbulente jaren nu meer in de luwte te werken.<\/i>
Resoluut: \u2018Ik mis de adrenaline en reuring helemaal niet. Ik ben nu 68 en bevind me in een andere fase. Ik heb met volle teugen genoten van P&W<\/span>. Een dagelijkse talkshow is het mooiste wat je kan doen. Iedereen die je uitnodigt, wil in jouw programma. Ik vond het erg leuk om met Jeroen te werken en de redactie bestond uit leuke mensen, grotendeels vrouwen met een prettig luchtig gevoel voor actualiteit. We hadden acht jaar waanzinnige kijkcijfers, dus de stemming steeg. Het leukste vond ik om na afloop met ontspannen politici een borrel te drinken.\u2019<\/p>\n

Hij stopt even. \u2018Dat was ook het probleem,\u2019 vervolgt hij. \u2018Ik kwam \u2019s avonds veel te laat thuis, ook niet leuk voor mijn vriendin. Ik sliep te weinig. Alles wat ik zo leuk vond, ging ik gewoon vinden. Op een gegeven moment was de charme eraf. Ik raakte mijn scherpte kwijt.\u2019 <\/p>\n

Vrees<\/b>
Hij hikte al een jaar tegen het opzeggen van zijn medewerking aan. \u2018Ik had best in het harnas willen sterven, maar als je je werk niet meer goed kan doen, moet je stoppen. In de eerste afleveringen zat ik er een stuk adremmer bij dan tegen het eind.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"Foto:
Foto: Alek<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n

Tot zijn contract bij de VARA eind 2015 afloopt wil hij \u2018zo veel mogelijk leuke dingen\u2019 doen. Hij is bezig met drie televisieprogramma\u2019s. \u2018Het paradoxale is dat ik nu harder werk, maar dat mensen prestatie afmeten aan hoe vaak ik op televisie ben. Ik hoor geregeld: je hebt het vast lekker rustig!\u2019 Het klassieke-muziekprogramma was een lang gekoesterde wens. Daarin ontvangt hij straks nieuw talent, maar bovenal: er wordt muziek gemaakt. \u2018Eindelijk kan ik tien minuten klassieke muziek laten zien en horen. Dat is ongekend lang voor televisie! Ik leg dan bijvoorbeeld uit wat de rol van de cello is in Beethovens strijkkwartet 130, en dat Beethoven stokdoof was toen hij het schreef. Ik vond de adrenaline en aandacht van een breed publiek altijd verleidelijk, maar het stond op gespannen voet met mijn opdracht om inhoud te brengen. Ik had het onbevredigend gevonden om mijn carri\u00e8re met Pauw & Witteman<\/span> te eindigen. Nu kan ik eindelijk de programma\u2019s maken die ik altijd al wilde maken.\u2019<\/p>\n

Dan kijkt hij zorgelijk. \u2018Waar ik wel aan heb moeten wennen: bij zo\u2019n muziekprogramma kelderen de kijkcijfers ravijnsgewijs. Ik heb mijn vrees bij mijn leidinggevende uitgesproken. \u201cZelfs na vier minuten Bach haken de mensen af,\u201d zei ik. Toen sprak hij de gedenkwaardige woorden: \u201cDat kan me niet schelen, ik wil dat programma.\u201d Of hij zich eraan houdt, weet ik niet. Hij heeft het wel gezegd in aanwezigheid van vier andere mensen.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Die zorg had hij als presentator van kijkcijferkanon P&W<\/span> minder. Jaar in jaar uit werkte een team van dertig redacteuren zich een slag in de rondte om de gast van de dag te strikken. Iedereen die er toe doet, van beleidsmaker tot A-ster, verscheen in de late night talkshow die vaak het gesprek van de dag erna bepaalde. Het beruchte briefje van Bleker<\/a> aan de jonge asielzoeker Mauro was een historisch televisiemoment. Maar soms leek Witteman een beetje verdwaald in het programma, als bedachtzame wederhelft van de springerige, provocatieve Pauw. Als Gordon zijn bulderende lach weer eens over de tafel liet schallen, droop het ongemak van hem af. <\/p>\n

Een grapje<\/b>
\u2018Ik moest eerlijk gezegd wel lachen om de man,\u2019 zegt Witteman droogjes. Hij herinnert zich nog dat Gordon net weer vrijgezel was en Pauw hem tijdens de uitzending vroeg of hij zich niet eenzaam voelde. Witteman: \u2018Ik zei als grap: jij kunt toch wel een meisje krijgen? Gordon keek me stomverbaasd aan, zo van: zou hij niet weten dat ik homoseksueel ben? Daarop zijn veel reacties gekomen: dat krijg je als je een man als Witteman zo\u2019n programma laat presenteren, die weet gewoon niet wie Gordon is. Ik heb die mensen er niet van kunnen overtuigen dat het een grapje was.\u2019 Hij lacht. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Wat is ‘zo’n man als Witteman’?<\/i>
\u2018Saai! Mensen zien mij als saai, niet op de hoogte van de lichte kant van het leven.\u2019 <\/p>\n

En?<\/i>
\u2018Dat lijkt me een misverstand.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

\u2018Natuurlijk interviewen Jeroen en ik afzonderlijk beter\u2019<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Uit zijn eigen kring kwam veel kritiek op zijn carri\u00e8restap. \u2018Toen ik bij P&W<\/span> begon, was ik d\u00e9 nieuwsinterviewer van Nederland. Mijn omgeving was niet mild en waarschuwde me dat P&W<\/span> mijn reputatie zou schaden. Dat veranderde bij een miljoen kijkers, maar de mensen die me goed kennen, zoals mijn kinderen (drie uit twee vorige relaties, red.) zeggen nu nog: blijf bij je kwaliteiten van serieuze journalist. Zij denken dat ik er gelukkiger van word en meer bijdraag aan de kwaliteit van de journalistiek.\u2019<\/p>\n

Hij haalt zijn schouders op. \u2018Tegen hen zeg ik: er is meer dan de Nipkowschijf winnen, namelijk leuk werk. Ik ben niet zo nobel dat ik alleen een betere samenleving of journalistiek nastreef. Het was verfrissend om eens andere gasten aan tafel te hebben dan topbestuurders. Ik heb nooit spijt gehad van mijn keus.\u2019 <\/p>\n

Achter de schermen poogde Witteman de journalistieke ethiek te bewaken, beschrijft redacteur Rachel Franse in haar onlangs verschenen boek De slag om de gast<\/span>. Zo sprak hij zijn veto uit tegen de komst van agressieve voetbalhooligans naar de studio, om uiteindelijk alsnog overstag te gaan. \u2018Mijn grens was bereikt,\u2019 zegt hij daarover. \u2018Had ik het programma in mijn eentje gemaakt, dan was dat niet doorgegaan. Een item moet niet te ordinair zijn en naast effect ook inhoud nastreven.\u2019<\/p>\n